Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 14ο
1.5. Άρθρο 20 – ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ
Εντός του 2024 ο Συνήγορος έθεσε εκ νέου στη φορολογική διοίκηση ζητήματα που επηρεάζουν την ατομική κινητικότητα των ατόμων με αναπηρία και παραμένουν ανεπίλυτα, παρά το γεγονός ότι κάθε χρόνο απασχολούν μεγάλο αριθμό πολιτών. Από αυτά, τα θέματα που αφορούν τα τέλη κυκλοφορίας φαίνεται να παραμένουν στάσιμα, τόσο σε ό,τι αφορά τη θέση της Διοίκησης απέναντι στις αναδρομικές απαλλαγές, όσο και ως προς την ψηφιοποίηση της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής, η οποία δεν υλοποιήθηκε ούτε εντός του 2024. Αντιθέτως, θετικές εξελίξεις υπήρξαν στο θέμα της ατελούς διέλευσης από τα διόδια των αυτοκινητοδρόμων της χώρας, καθώς και στο θέμα της χρήσης της ψηφιακής κάρτας αναπηρίας ως δικαιολογητικού για την έκδοση Δελτίου Μετακίνησης.
- Ζητήματα απαλλαγής από τα τέλη κυκλοφορίας λόγω αναπηρίας
A.1. Αναδρομική απαλλαγή από τα τέλη κυκλοφορίας
Η Α.Α.Δ.Ε. απορρίπτει αιτήματα πολιτών για αναδρομική απαλλαγή από τα τέλη κυκλοφορίας σε περιπτώσεις που εκδόθηκε μεταγενέστερα Γ.Α.Π.Α., η οποία όρισε την διάρκεια της αναπηρίας αναδρομικά. Ενδεικτικά, η Α.Α.Δ.Ε. απέρριψε αίτημα πολίτη ο οποίος είχε ζητήσει, τον Δεκέμβριο του 2023, την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών που αφορούσαν τέλη κυκλοφορίας του έτους 2023. Ο αιτών διέθετε Γ.Α.Π.Α. η οποία εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2023, και του αναγνώριζε αναπηρία υπαγόμενη στις κατηγορίες παθήσεων της παραγράφου 1 του άρθρου 16 του ν. 1798/1988, με διάρκεια από 15.11.2022 και εφ’ όρου ζωής43. Ο Συνήγορος, με έγγραφό του44 προς την Διεύθυνση Εφαρμογής Έμμεσης Φορολογίας της Α.Α.Δ.Ε. επανήλθε στο θέμα αυτό, το οποίο είχε αναδείξει και στο παρελθόν45 και επεσήμανε ότι: α) σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 103 παρ. 6 του ν. 4961/2022, η Γ.Α.Π.Α. ορίζει τη διάρκεια πιστοποίησης αναπηρίας και είναι δεσμευτική για τις υπηρεσίες του Δημοσίου και β) σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και την αντίστοιχη νομολογία, το Δημόσιο υποχρεούται να επιστρέφει ποσά που οφείλονταν μεν κατά τον χρόνο καταβολής τους, κατέστησαν όμως, επιγενομένως, αχρεώστητα. Το έγγραφο του Συνηγόρου κοινοποιήθηκε επίσης στα Γραφεία του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., με αίτημα να εξεταστεί το ενδεχόμενο νομοθετικής παρέμβασης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί οριστικά το ζήτημα αυτό, που φαίνεται ότι απασχολεί κάθε χρόνο πολλά άτομα με αναπηρίες.
Η Α.Α.Δ.Ε. ενημέρωσε την Αρχή ότι εμμένει στη θέση που είχε εκφράσει στο παρελθόν, σύμφωνα με την οποία, όποιος δικαιούται απαλλαγή από τα τέλη κυκλοφορίας, λόγω αναπηρίας, δύναται να υποβάλλει αίτηση για τη χορήγηση της απαλλαγής εντός της ίδιας προθεσμίας που ισχύει για την καταβολή τους. Η απαλλαγή στη συνέχεια χορηγείται με απόφαση του Προϊσταμένου. Συνεπώς, όταν η αίτηση απαλλαγής υποβάλλεται εκπρόθεσμα, δεν δύναται να έχει αναδρομική ισχύ, δεδομένου ότι δε μπορεί να προηγείται χρονικά η απαλλαγή από την υποβολή της αίτησης46.
- Φ.Υ. 350824
- Έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 350824/56107/06.11.2024 προς την Διεύθυνση Εφαρμογής Έμμεσης Φορολογίας της Α.Α.Δ.Ε.
- Βλ. και ειδική Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες έτους 2022 (https://www.synigoros-solidarity.gr/solidarity/assets/uploads/2024/01/2022-ekthesi-
amea.pdf), σελ. 18 – 19.
- Σημειώνεται ότι σε μια πολύ σημαντική εξέλιξη εντός του 2025, οι ανωτέρω προτάσεις του Συνηγόρου έγιναν τελικά αποδεκτές, με την έκδοση εγκυκλίου της Α.Α.Δ.Ε. (ΑΔΑ 97ΗΑ46ΜΠ3Ζ-4ΧΡ), με την οποία προβλέφθηκε η αναδρομική διαγραφή και επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων τελών κυκλοφορίας, λόγω μεταγενέστερης πιστοποίησης αναπηρίας.
