Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: Τι ορίζει η νομοθεσία

ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΟΥΓΙΑΣ

Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες: Τι ορίζει η νομοθεσία- Η φοίτηση σε γενικά και Ειδικά Σχολεία-Τα Τμήματα Ενταξης.

Στο άρθρο  6 του Κεφαλαίου Α΄του ν. 3699/2008 (Α΄ 199): «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» ορίζεται ότι:

«1. Οι μαθητές με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν να φοιτούν:

α) Σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου, εφόσον πρόκειται για μαθητές με ήπιες μαθησιακές δυσκολίες, υποστηριζόμενοι από τον εκπαιδευτικό της τάξης, ο οποίος συνεργάζεται κατά περίπτωση με, αα) τους Συμβούλους  Εκπαίδευσης (γενικής και ειδικής αγωγής και ενταξιακής  εκπαίδευσης και ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού), αβ) το Κέντρο Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.ΔΑ.Σ.Υ), αγ) την Επιτροπή Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.), αδ) τον εκπαιδευτικό ειδικής αγωγής και εκπαίδευσης εφόσον υπηρετεί στο σχολείο τους καθώς και αε) την οικογένεια του μαθητή.

β) Σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου υποστηριζόμενοι με παράλληλη στήριξη-συνεκπαίδευση, από εκπαιδευτικό Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (Ε.Α.Ε.), όταν αυτό επιβάλλεται από το είδος και τον βαθμό των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών και προτείνεται στην αξιολογική έκθεση του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Η παράλληλη στήριξη συνεκπαίδευση παρέχεται σε    μαθητές    που    μπορούν    με    κατάλληλη   υποστήριξη,        σχεδιασμό και     υλοποίηση Εξατομικευμένου Προγράμματος Εκπαίδευσης, να παρακολουθήσουν το αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα της τάξης φοίτησής τους και στοχεύει στη σταδιακή αυτονόμησή τους.

Η παράλληλη στήριξη συνεκπαίδευση δύναται να παρέχεται και σε μαθητές με σοβαρότερες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αν στην περιοχή τους δεν υπάρχει άλλο κατάλληλο πλαίσιο Ε.Α.Ε. (ειδικό σχολείο), ύστερα από σχετική εισήγηση του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. (……) Σε τμήμα σχολείου με περισσότερες από μία (1) εγκρίσεις παράλληλης στήριξης-συνεκπαίδευσης, ο εκπαιδευτικός Ε.Α.Ε. υποστηρίζει το σύνολο των μαθητών με σχετική εγκριτική απόφαση. Αν σε τμήμα σχολείου φοιτούν μαθητές με σοβαρότερες ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ύστερα από πρόταση της Ε.Δ.Υ. και σε σχολικές μονάδες στις οποίες δεν έχει συσταθεί Ε.Δ.Υ. ύστερα από πρόταση του συλλόγου διδασκόντων και θετικές εισηγήσεις του Συμβούλου Ειδικής Αγωγής και Ενταξιακής Εκπαίδευσης και του οικείου ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., δύναται να τοποθετηθούν έως και δύο (2) εκπαιδευτικοί Ε.Α.Ε. στο ίδιο τμήμα.

γ) Σε ειδικώς οργανωμένα και καταλλήλως στελεχωμένα Τμήματα Ένταξης (Τ.Ε.), τα οποία λειτουργούν στις σχολικές μονάδες γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Σκοπός των Τ.Ε. είναι:

H πλήρης ένταξη των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή αναπηρία στο σχολικό περιβάλλον μέσα από ειδικές εκπαιδευτικές παρεμβάσεις. Ο εκπαιδευτικός του Τ.Ε. υποστηρίζει τους μαθητές εντός του περιβάλλοντος της τάξης τους, σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς των τάξεων, με στόχο τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και των διδακτικών πρακτικών, καθώς και την κατάλληλη προσαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού και του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος. Η υποστήριξη σε ιδιαίτερο χώρο υλοποιείται εφόσον το επιβάλλουν οι ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών, με απώτερο στόχο τη δυνατότητα μελλοντικής υποστήριξης αυτών εντός του περιβάλλοντος της τάξης τους.

Στα Τ.Ε. των σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης οι μαθητές υποστηρίζονται από εκπαιδευτικούς των κλάδων ΠΕ61 ή ΠΕ60 με εξειδίκευση στην Ε.Α.Ε. για τα νηπιαγωγεία και από εκπαιδευτικούς των κλάδων ΠΕ71 ή ΠΕ70 με εξειδίκευση στην Ε.Α.Ε. για τα δημοτικά σχολεία.

Στα Τ.Ε. των νηπιαγωγείων που φοιτούν έως εξήντα (60) μαθητές τοποθετείται ένας (1) εκπαιδευτικός. Στα Τ.Ε. των νηπιαγωγείων στα οποία φοιτούν περισσότεροι από εξήντα (60) μαθητές, εκ των οποίων τουλάχιστον έξι (6) με Αξιολογική Έκθεση ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. ότι εμπίπτουν στην κατηγορία των μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τοποθετούνται δύο (2) εκπαιδευτικοί.

Στα Τ.Ε. των δημοτικών σχολείων στα οποία φοιτούν έως διακόσιοι (200) μαθητές, τοποθετείται ένας (1)εκπαιδευτικός. Στα Τ.Ε. των δημοτικών σχολείων, στα οποία φοιτούν περισσότεροι από διακόσιοι (200) μαθητές, εκ των οποίων τουλάχιστον δώδεκα (12) με Αξιολογική Έκθεση ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. ότι εμπίπτουν στην κατηγορία των μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τοποθετούνται δύο (2) εκπαιδευτικοί.

Στα Τ.Ε. των σχολικών μονάδων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης οι μαθητές υποστηρίζονται από εκπαιδευτικούς των κλάδων ΠΕ02, ΠΕ03 και ΠΕ04 με εξειδίκευση στην Ε.Α.Ε. και στα ΕΠΑ.Λ. δύνανται να υποστηρίζονται και από εκπαιδευτικούς των κλάδων ΠΕ80 έως και ΠΕ90 με εξειδίκευση στην Ε.Α.Ε., ανάλογα τον/τους Τομέα/ Τομείς που λειτουργεί/λειτουργούν.

Στα Τ.Ε. των σχολικών μονάδων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στις οποίες φοιτούν έως διακόσιοι πενήντα (250) μαθητές, τοποθετούνται ένας (1) εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ02 και ένας εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ03. Στα Τ.Ε. των σχολικών μονάδων, στις οποίες φοιτούν περισσότεροι από διακόσιοι πενήντα (250) μαθητές, εκ των οποίων τουλάχιστον δεκαπέντε (15) με Αξιολογική Έκθεση ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. ότι εμπίπτουν στην κατηγορία των μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τοποθετούνται ένας (1) εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ02, ένας (1) εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ03 και ένας (1) εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ04. Για τους εκπαιδευτικούς του κλάδου ΠΕ04 η τοποθέτηση, σε επίπεδο Διεύθυνσης  Εκπαίδευσης, γίνεται σε ποσοστό σαράντα δύο τοις εκατό (42%) για την ειδικότητα ΠΕ04.01, είκοσι τοις εκατό (20%) για κάθε μία από τις ειδικότητες ΠΕ04.02 και ΠΕ04.04 και δεκαοκτώ τοις εκατό (18%) για την ειδικότητα ΠΕ04.05.

Στα Τ.Ε. των ΕΠΑ.Λ. δύναται να τοποθετείται εκπαιδευτικός κλάδου ΠΕ80 έως ΠΕ90 με εξειδίκευση στην Ε.Α.Ε., με εισήγηση του διευθυντή της σχολικής μονάδας και πρόταση της Ε.Δ.Υ. και σε σχολικές μονάδες στις οποίες δεν έχει συσταθεί Ε.Δ.Υ., με πρόταση του συλλόγου διδασκόντων, σύμφωνη γνώμη του διευθυντή  εκπαίδευσης και έγκριση του περιφερειακού διευθυντή εκπαίδευσης. Η ανωτέρω εισήγηση συναρτάται από τους τομείς στους οποίους φοιτούν μαθητές με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτούν στη σχολική μονάδα (……)

Τα Τ.Ε. λειτουργούν με δύο (2) διαφορετικούς τύπους προγραμμάτων:

γα) Κοινό και εξειδικευμένο πρόγραμμα, που καθορίζεται με πρόταση του οικείου ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. για τους μαθητές με ηπιότερης μορφής ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Στα Τ.Ε. μπορούν να υποστηρίζονται και μαθητές με μόνη την εισήγηση της Ε.Δ.Υ. ή του συλλόγου διδασκόντων, η οποία υποβάλλεται μετά από γνώμη του Συμβούλου Ειδικής Αγωγής και Ενταξιακής Εκπαίδευσης, ο οποίος έχει την παιδαγωγική ευθύνη της σχολικής μονάδας για την ενταξιακή εκπαίδευση ή, εάν δεν υφίσταται, του Συμβούλου Εκπαίδευσης που έχει την παιδαγωγική ευθύνη της σχολικής μονάδας και μέχρι την έκδοση της αξιολογικής έκθεσης από το ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., με τη συναίνεση των γονέων ή κηδεμόνων. Σε περιπτώσεις συστεγαζόμενων σχολικών μονάδων, τα Τ.Ε. δύνανται να συνενώνονται μέχρι του μέγιστου αριθμού δώδεκα (12) μαθητών ανά Τ.Ε.

γβ) Εξειδικευμένο ομαδικό ή εξατομικευμένο πρόγραμμα διευρυμένου ωραρίου, που καθορίζεται με πρόταση του οικείου ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., για τους μαθητές με σοβαρότερης μορφής ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, οι οποίες δεν καλύπτονται από αντίστοιχες με το είδος και τον βαθμό αυτοτελείς σχολικές μονάδες. Το εξειδικευμένο πρόγραμμα μπορεί να είναι ανεξάρτητο από το κοινό, σύμφωνα με τις ανάγκες των μαθητών. Στις περιπτώσεις αυτές η συνδιδασκαλία γίνεται σύμφωνα με τις προτάσεις του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. ή της Ε.Δ.Υ.

Στα τμήματα που φοιτούν μαθητές με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, και στα οποία έχει συμπληρωθεί ο μέγιστος αριθμός μαθητών, ο αριθμός αυτός μειώνεται σε αναλογία, για κάθε μαθητή με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, κατά τρεις (3) μαθητές λιγότερους και οι μαθητές κατανέμονται εξίσου στα τμήματα της ίδιας τάξης κατόπιν απόφασης του συλλόγου διδασκόντων της σχολικής μονάδας και έγκρισης του αρμόδιου Συμβούλου Εκπαίδευσης.

Οι μαθητές με Αξιολογική Έκθεση ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. που εμπίπτουν στην κατηγορία των μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, οι οποίοι φοιτούν σε σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, μπορεί να κατανέμονται σε τμήματα της ίδιας τάξης της οικείας σχολικής μονάδας, ως εξής:

1. Ο αριθμός των μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, που προβλέπονται στην παρ. 1 του άρθρου 3 και στην παρ. 2 του άρθρου 3, εκτός των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών, όπως δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία, δεν μπορεί να είναι ανώτερος του ενός (1) ανά τμήμα. Αν ύστερα από την κατανομή των μαθητών σε τμήματα της ίδιας τάξης προκύπτει ότι ο αριθμός των μαθητών του προηγούμενου εδαφίου είναι ανώτερος του ενός (1), ο αριθμός των μαθητών του τμήματος μπορεί να μειώνεται και να υπολείπεται συνολικά κατά τρεις (3) μαθητές από τον μέγιστο προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις αριθμό μαθητών ανά τμήμα, εφόσον στο σχολείο δεν λειτουργεί Τμήμα Ένταξης ή δεν παρέχεται υποστήριξη από εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης συνεκπαίδευσης στο συγκεκριμένο τμήμα.
2. Ο αριθμός των μαθητών με διαγνωσμένες ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, όπως δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία, δεν μπορεί να είναι ανώτερος των τεσσάρων (4) ανά τμήμα. Αν ύστερα από την κατανομή των μαθητών σε τμήματα της ίδιας τάξης προκύπτει ότι ο αριθμός των μαθητών του προηγούμενου εδαφίου είναι ανώτερος των τεσσάρων (4), ο αριθμός των μαθητών του τμήματος μπορεί να μειώνεται και να υπολείπεται συνολικά κατά τρεις (3) μαθητές από τον μέγιστο προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις αριθμό μαθητών ανά τμήμα, εφόσον στο σχολείο δεν λειτουργεί Τμήμα Ένταξης ή δεν παρέχεται υποστήριξη από εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης Συνεκπαίδευσης στο συγκεκριμένο τμήμα. (……)
3. Μαθητές που δεν αυτοεξυπηρετούνται φοιτούν ή σε αυτοτελείς ΣΜΕΑΕ ή σε σχολεία της γενικής εκπαίδευσης ή σε ΤΕ με την ανάλογη στήριξη και την παρουσία Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (ΕΒΠ), ανάλογα με το είδος της αναπηρίας τους και τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που απορρέουν από αυτή.

«Η δυνατότητα στήριξης μαθητών του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να αφορά και σε σχολικό νοσηλευτή κατόπιν γνωμάτευσης δημόσιου νοσοκομείου.» (…..)

«4. Όταν η φοίτηση των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη στα σχολεία του κοινού εκπαιδευτικού προγράμματος ή στα τμήματα ένταξης, λόγω των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών τους, η εκπαίδευση των μαθητών αυτών παρέχεται:

α) Σε αυτοτελείς ΣΜΕΑΕ.

β) Σε σχολεία ή τμήματα που λειτουργούν είτε ως αυτοτελή είτε ως παραρτήματα άλλων σχολείων σε νοσοκομεία, κέντρα αποκατάστασης, ιδρύματα αγωγής ανηλίκων, ιδρύματα χρονίως πασχόντων ή Υπηρεσίες  εκπαίδευσης και αποκατάστασης των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, εφόσον σε αυτά διαβιούν άτομα σχολικής ηλικίας με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Οι εκπαιδευτικές αυτές δομές θεωρούνται ΣΜΕΑΕ που υπάγονται στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, εμπίπτουν στο πλαίσιο της ΕΑΕ παιδιών σχολικής ηλικίας και εφαρμόζουν εκπαιδευτικά προγράμματα που εποπτεύονται από το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Οι λεπτομέρειες οργάνωσης και λειτουργίας αυτών των ΣΜΕΑΕ ρυθμίζονται από κοινές υπουργικές αποφάσεις των καθ’ ύλην αρμόδιων Υπουργών. Φορείς, Ν.Π.Ι.Δ., πιστοποιημένοι από το Ε.ΚΕ.ΠΙΣ., μπορούν να παρέχουν ισότιμα με τις ΣΜΕΑΕ του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού  Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Συμβουλευτικές Υποστηρικτικές Υπηρεσίες σε άτομα άνω των δεκαπέντε (15) ετών με βαριά νοητική αναπηρία και συνοδές αναπηρίες.

γ) Με διδασκαλία στο σπίτι, όταν αυτή κρίνεται αναγκαία, για σοβαρά βραχυχρόνια ή χρόνια προβλήματα υγείας, τα οποία δεν επιτρέπουν τη μετακίνηση και φοίτηση των μαθητών στο σχολείο. Η έγκριση της διδασκαλίας στο σπίτι γίνεται με απόφαση του διευθυντή εκπαίδευσης της αντίστοιχης βαθμίδας στην οποία φοιτά ο μαθητής, κατόπιν αιτιολογημένης πρόσφατης ιατρικής γνωμάτευσης, στην οποία αναγράφεται η διάρκεια επιβεβλημένης παραμονής στο σπίτι.

Η γνωμάτευση αυτή παρέχεται από δημόσια ιατροπαιδαγωγική υπηρεσία ή δημόσια υγειονομική επιτροπή ή δημόσιο νοσοκομείο. Οι προαγωγικές ή απολυτήριες εξετάσεις διέπονται από τις διατάξεις των κατ’ ιδίαν διδαχθέντων. Στο πρόγραμμα διδασκαλίας στο σπίτι μπορεί να χρησιμοποιείται και το σύστημα της τηλεκπαίδευσης. Η κατ’ οίκον διδασκαλία δεν παρέχεται υποχρεωτικά από εκπαιδευτικό ΕΑΕ παρά μόνο εάν γνωματεύσει σχετικά το οικείο ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.

δ) Με διδασκαλία σε χώρο νοσηλευτικού ιδρύματος ή σε δομές φιλοξενίας μαθητών που χρήζουν νοσηλείας, κατόπιν σχετικής γνωμάτευσης του νοσηλευτικού ιδρύματος νοσηλείας του μαθητή. Στο πρόγραμμα διδασκαλίας μαθητών που νοσηλεύονται ή χρήζουν νοσηλείας και διαμένουν σε δομές φιλοξενίας, μπορεί να χρησιμοποιείται και το σύστημα της τηλεκπαίδευσης. Η διδασκαλία του δεύτερου εδαφίου δεν παρέχεται υποχρεωτικά από εκπαιδευτικό ΕΑΕ παρά μόνο εάν γνωματεύσει σχετικά το οικείο ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ..»

5. Για κάθε μαθητή με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, το ΕΠΕ σχεδιάζεται από τη διεπιστημονική ομάδα του οικείου ΚΕΔΔΥ, συντάσσεται και υλοποιείται από τον αρμόδιο εκπαιδευτικό ΕΑΕ, σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό της τάξης, τον σχολικό Σύμβουλο ΕΑΕ και τον σύμβουλο ΕΕΠ. Στο σχεδιασμό του ΕΠΕ συμμετέχει και ο γονέας ή ο κηδεμόνας του μαθητή και το ΕΕΠ των ΣΜΕΑΕ, μετά από πρόσκληση του οικείου ΚΕΔΔΥ.
6. Στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μπορεί να υλοποιούνται προγράμματα συνεκπαίδευσης με συστεγαζόμενες ή μη σχολικές μονάδες της γενικής εκπαίδευσης. Στόχοι των προγραμμάτων συνεκπαίδευσης είναι, ιδίως, η προώθηση της ένταξης και των ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση, η ανάπτυξη των γνωστικών, μαθησιακών, συναισθηματικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία, καθώς και η ευαισθητοποίηση των μαθητών των σχολείων γενικής εκπαίδευσης σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στο σεβασμό της διαφορετικότητας και στη διασφάλιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας (……)
7. Σε σχολικές μονάδες όπου λειτουργεί ολοήμερο πρόγραμμα, με αιτιολογημένη πρόταση του συλλόγου διδασκόντων και της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.), εφόσον έχει συσταθεί, καθώς και έγκριση του Διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, οι εκπαιδευτικοί Ε.Α.Ε., δύνανται να υποστηρίζουν τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και κατά τη διάρκεια του Ολοήμερου Προγράμματος του σχολείου (…….)».

 

Πηγή: www.especial.gr