Ο τουρισμός και οι δραστηριότητες που συνδέονται με τον ελεύθερο χρόνο πρέπει να είναι προσβάσιμα όχι μόνο στους φυσιολογικούς ανθρώπους, αλλά και στα άτομα με αναπηρίες. Το κράτος έχει την υποχρέωση να θεσπίζει νομοθεσίες και να λαμβάνει μέτρα που να διασφαλίζουν την προστασία και την ποιότητα ζωής όλων των πολιτών του, παρέχοντας ίσα δικαιώματα αναψυχής για όλους. Στην Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στα Διεθνή Σύμφωνα για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τα Ηνωμένα Έθνη διακηρύσσουν ότι όλοι οι άνθρωποι απολαμβάνουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που αναφέρονται σε αυτά, χωρίς διακρίσεις (Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, 2018). Ως εκ τούτου, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταδιακή αλλαγή στη νοοτροπία του κόσμου, με αυξανόμενη ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση σε ατομικό, συλλογικό και κυβερνητικό επίπεδο.
Η έννοια του προσβάσιμου τουρισμού είναι ένας σχετικά νέος επιστημονικός τομέας στον τομέα του τουρισμού. Οι περισσότεροι ερευνητές και η σχετική βιβλιογραφία επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς ερευνητικούς τομείς:
- Τις οικονομικές πτυχές του προσβάσιμου τουρισμού και των μελλοντικών εσόδων από τις επενδύσεις και την προώθηση του προσβάσιμου τουρισμού (Darcy, Cameron & Pegg, 2010; University of Surrey, 2013; Bowtell, 2015; European Commission, 2015).
- Τα διαφορετικά μοντέλα αντίληψης των χαρακτηριστικών και ιδιαιτεροτήτων των ατόμων με αναπηρίες που αφορούν στην κοινωνική και πολιτική προσέγγιση του θέματος (Darcy & Buhalis, 2011; Portales, 2015).
- Τις πρακτικές και τεχνικές για την προώθηση των τύπων του προσβάσιμου τουρισμού, μέσα από προϊόντα και υπηρεσίες, καθώς και την προώθηση των προσβάσιμων ξενοδοχειακών μονάδων (UNWTO 2013 2016a; Darcy, 2010; Naniopoulos et.al, 2015; Ambrose, 2016).
Γενικά, όταν οι άνθρωποι σκέφτονται τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ), συχνά σκέφτονται κάποιον σε αναπηρικό αμαξίδιο (Buhalis & Darcy, 2011; Vila, Darcy & Alén, González, 2015). Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι άνθρωποι με αναπηρία, και όχι μόνο οι χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων, είναι αυτοί που απαιτούν τη μεγαλύτερη προσοχή όσον αφορά τις ανάγκες τους σε θέματα προσβασιμότητας (Darcy & Dickson, 2009; Vila et al., 2015). Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει άτομα με διάφορους τύπους αναπηριών, όπως κινητικές, αισθητηριακές και διανοητικές, οι οποίοι μπορεί να αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις κατά την αλληλεπίδραση με τουριστικές υποδομές και υπηρεσίες.
Ο τουρισμός αποτελεί ένα μέσο διαφυγής από την καθημερινότητα, επιτρέποντας την εκπλήρωση διάφορων ψυχικών επιθυμιών και άλλων πνευματικών αναγκών, όπως η χαλάρωση, η αναψυχή, η διασκέδαση και η ψυχαγωγία. Αυτές οι ανάγκες μπορεί να ικανοποιούνται είτε μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων και κατάρτισης, είτε μέσω άλλων μορφών τουρισμού (Chen, Huang & Petrick, 2016). Επιπλέον, η τουριστική διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει ταξίδι σε άλλη πόλη για να επισκεφθεί κανείς συγγενείς ή για ιατρικούς λόγους. Επίσης, τα κίνητρα για ταξίδι μπορεί να περιλαμβάνουν την επίσκεψη σε θρησκευτικό τόπο, τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες σε άλλους προορισμούς, εκπαιδευτικά προγράμματα κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, τη χαλάρωση σε χώρους ευεξίας ή ακόμη και την παρακολούθηση ενός επαγγελματικού συνεδρίου. Σε κάθε περίπτωση, η τουριστική μετακίνηση αποτελεί έναν παράγοντα κοινωνικοποίησης και ικανοποίησης των ψυχικών και πνευματικών επιθυμιών του ατόμου (Crawford, Armstrong, Loparo, Audu & Triolo, 2017).
Πέραν από τις αθλητικές δραστηριότητες και την αναψυχή, ο τουρίστας με αναπηρία (ΑμεΑ) έχει επίσης την ανάγκη για επιμορφωτικές περιηγήσεις και επισκέψεις σε πολιτιστικούς χώρους. Η συμμετοχή των ΑμεΑ στην πολιτιστική ζωή είναι κρίσιμη, καθώς προάγει την ενασχόλησή τους με τις τέχνες και τον πολιτισμό, ενισχύοντας την κοινωνική τους ένταξη και την πνευματική τους ανάπτυξη. Στο άρθρο 27 της Οικουμενικής Διακήρυξης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (The Universal Declaration of Human Rights), αναφέρεται ότι «Ο καθένας έχει το δικαίωμα να συμμετέχει ελεύθερα στην πολιτιστική ζωή της κοινότητας, να απολαμβάνει τις τέχνες και να μετέχει στην επιστημονική πρόοδο και στα οφέλη της» (United Nations, 2007).
