Διερεύνηση των κινήτρων συμμετοχής μελών χωρίς αναπηρία στην μικτή θεατρική ομάδα «Εν δυνάμει»- Διπλωματική Εργασία της Ευσταθίας Καρύδα- ΠΜΣ Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή του ΠΑ.ΜΑΚ.-Μέρος 2ο
Περίληψη
Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η επαλήθευση και η πιθανή επέκταση της Θεωρίας του Αυτοκαθορισμού, με έμφαση στις Βασικές Ψυχολογικές Ανάγκες και στα Εσωτερικά έναντι Εξωτερικών κινήτρων. Η παρούσα έρευνα βασίστηκε στην μικτή θεατρική ομάδα «Εν Δυνάμει» που αποτελείται από άτομα με και χωρίς αναπηρίες. Με τη βοήθεια μίας ομάδας εστίασης μελών χωρίς αναπηρία της θεατρικής, που είναι φοιτητές ή απόφοιτοι δραματικών σχολών εξετάστηκε αν και κατά πόσο οι προθέσεις τους για τη συνεργασία με άτομα με αναπηρία απαντώνται από τη Θεωρία του Αυτοκαθορισμού. Επίσης ερευνήθηκε, τι είναι αυτό που τους ώθησε να επιλέξουν την συγκεκριμένη μικτή ομάδα αντί για μία άλλη θεατρική ή μία με ηθοποιούς αυστηρά τυπικής ανάπτυξης και κατά πόσο ικανοποιήθηκαν οι Βασικές Ψυχολογικές τους Ανάγκες από τη συνεργασία αυτή. Τέλος, σκοπός ήταν να αναδειχθεί το περιβάλλον που ευνοεί ή όχι την κάλυψη αυτών των αναγκών καθώς και προτάσεις για να επιτευχθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον. Τα δεδομένα της παρούσας έρευνας μπορούν να αξιοποιηθούν στον τομέα της εκπαίδευσης καθώς θα αναδείχθηκαν προτάσεις-πρακτικές που μπορούν να υιοθετηθούν και σε εκπαιδευτικές ομάδες. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε με την μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Η ομάδα «Εν δυνάμει» αποτελείται από ανθρώπους που επιθυμούν να παραμείνουν ανήσυχοι, δραστήριοι και ευαίσθητοι σε μια ατελείωτη εξερεύνηση μεταξύ των τεχνών. Οι καλλιτεχνικές τους δραστηριότητες έχουν ως στόχο την ένταξη “διαφορετικών” κόσμων και “μη οικείων” θεμάτων στις τέχνες. Τα αποτελέσματα από την ομάδα εστίασης που πραγματοποιήθηκε έδειξαν ότι η Θεωρία του Αυτοκαθορισμού επαληθεύεται καθώς αποδεικνύεται πως η ικανοποίηση των Βασικών Ψυχολογικών Αναγκών των μελών της ομάδας «Εν Δυνάμει», συμβάλλει στην ακεραιότητα και την ευημερία και ωθεί τους ηθοποιούς να γίνονται όλο και καλύτεροι στο επάγγελμά τους. Το περιβάλλον της ομάδας βασίζεται στην επιτυχή συνεργασία μεταξύ ατόμων με και χωρίς αναπηρία γεγονός που ενισχύει τα εσωτερικά κίνητρα των ατόμων και οδηγεί στην κοινωνική ένταξη, την διατήρηση του πάθους και την δημιουργικότητα. Κλείνοντας, είναι σημαντική η διαπίστωση πως μία μικτή θεατρική ομάδα, όπως η ομάδα «Εν Δυνάμει», μπορεί να προσφέρει σε έναν επαγγελματία ηθοποιό πολλά στοιχεία που μία τυπική ομάδα δεν θα του προσέφερε στον ίδιο βαθμό, υπό τις προϋποθέσεις να υπάρχει η νοοτροπία «παίζω θέατρο πρώτα για όλη την ομάδα ηθοποιών και έπειτα για εμένα» παράλληλα με τον σεβασμό προς κάθε τι διαφορετικό και με την ανάδειξη σημαντικών προσωπικών βιωμάτων και ιστοριών. Η συγκεκριμένη νοοτροπία μπορεί να έχει προεκτάσεις και σε άλλες ομάδες, πέρα από θεατρικές.
Λέξεις -Κλειδιά: Βασικές Ψυχολογικές Ανάγκες, θεωρία του Αυτοκαθορισμού, ανάγκη για νεωτερισμό, εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα, ομάδα εστίασης, θεματική ανάλυση, αναπηρία, συμπερίληψη, μικτή θεατρική ομάδα.
Abstract
The purpose of this research was to verify and possibly extend the Self-Determination Theory, with emphasis on Basic Psychological Needs and Internal versus External Motivation. This research was based on the mixed theatre group “En Dynamei” consisting of people with and without disabilities. With the help of a focus group of non-disabled members of the theatre group who are students or graduates of drama schools, it was examined whether and to what extent their intentions to work with people with disabilities are answered by Self-Determination Theory. It was also investigated, what it was that prompted them to choose this particular mixed group instead of another theatre group or a group with actors of strictly formal development and whether their Basic Psychological Needs were met by this collaboration. Finally, the aim was to highlight the environment that is conducive or not conducive to meeting these needs as well as suggestions for achieving a conducive environment. The data of this research can be used in the field of education as it highlighted suggestions-practices that can be adopted in educational groups. The analysis of the results was done using the thematic analysis method. The “En Dynamei” group is made up of people who wish to remain restless, active and sensitive in an endless exploration between the arts. Their artistic activities aim to integrate “different” worlds and “unfamiliar” subjects into the arts. The results from the focus group conducted showed the Self-Determination Theory is verified as it is proven that meeting the Basic Psychological Needs of the members of the “En Dynamei” group contributes to integrity and well-being and pushes the actors to become better and better in their profession. The group’s environment is based on successful collaboration between people with and without disabilities which enhances the internal motivation of individuals and leads to social inclusion, sustained passion and creativity. In conclusion, it is important to note that a mixed theatre group, such as the “En Dynamei” group, can offer to a professional actor many elements that a typical group would not offer to the same extent, provided that there is the mentality of “I play theatre first for the whole group of actors and then for me” along with respect for everything that is different and with the emergence of important personal experiences and stories. This mindset can have implications for other groups beyond theatre.
Key-Words: basic psychological needs, self-determination theory, need for novelty, internal and external motivation, focus group, thematic analysis, disability, inclusion, mixed theatre group.
Ευχαριστίες
Θα ήθελα να ευχαριστήσω ολόθερμα τον επόπτη μου, κ. Βαρσάμη, για την στήριξη και την ουσιαστική βοήθεια που μου παρείχε καθ’ όλη την διάρκεια της εκπόνησης της διπλωματικής μου εργασίας, καθώς και τα μέλη της ομάδας «Εν Δυνάμει» που δέχτηκαν με όρεξη να συμμετέχουν στην έρευνα αυτή. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια και τους φίλους μου που βρίσκονταν στο πλευρό μου.
Πρόλογος
Η εκπόνηση της παρούσας διπλωματικής εργασίας έγινε στο πλαίσιο απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση Ενηλίκων » του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, με κατεύθυνση την Ειδική Αγωγή. Το θέμα της εργασίας είναι η διερεύνηση των κινήτρων μελών χωρίς αναπηρία στην μικτή θεατρική ομάδα «Εν Δυνάμει», και συγκεκριμένα πέντε μελών απόφοιτων και φοιτητών δραματικών σχολών. Η ενασχόληση με το συγκεκριμένο θέμα αποτέλεσε προϊόν προσωπικού ενδιαφέροντος καθώς έχοντας παρακολουθήσει όλες τις παραστάσεις της ομάδας «Εν Δυνάμει», αισθάνθηκα ότι ο τρόπος λειτουργίας της ομάδας είναι ιδιαίτερος και ασυνήθιστος και δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως η ομάδα αποτελείται από αρκετά μέλη που έχουν αποφασίσει να ακολουθήσουν και επαγγελματικά την τέχνη του θεάτρου. Θεώρησα ότι η ομάδα «Εν Δυνάμει» θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες θεατρικές ομάδες και έχει πολλά στοιχεία να προσφέρει και στην εκπαίδευση. Η εργασία πραγματοποιήθηκε υπό την επίβλεψη του κυρίου Παναγιώτη Βαρσάμη, επίκουρου καθηγητή του τμήματος Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
