ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Διασφαλίζοντας την πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες που σώζουν ζωές: Workshop

Νοέ 8, 2017 | ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΦΛΟΤΗΤΑΣ, Ιατρικά

Το workshop οργανώθηκε στην Αθήνα, στις 25 Σεπτεμβρίου 2017, με πρωτοβουλία εκπροσώπων του κλάδου της φαρμακευτικής βιομηχανίας, σε συνεργασία με κορυφαίες ομάδες ασθενών από την Ελλάδα και την Ευρώπη, επαγγελματίες του τομέα της υγείας και οργανισμούς υπεράσπισης της υγείας, που πρόσφατα ένωσαν τις δυνάμεις τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν ορισμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς με σπάνιες ασθένειες στην Ελλάδα.

Στόχος του workshop ήταν να προωθήσει έναν εποικοδομητικό διάλογο με τους εμπλεκόμενους φορείς και οργανισμούς, με θέμα την αντιμετώπιση σπανίων και απειλητικών για τη ζωή γενετικών νοσημάτων. Ειδικότερα, στο workshop, συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Φαρμακευτικών Επιχειρηματιών (EUCOPE), του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Θεραπειών Πρωτεϊνών Πλάσματος (PPTA), του ΙΦΕΤ, του ΕΟΠΥΥ, της Πανελλήνιας Ένωσης Σπανίων Παθήσεων (ΠΕΣΠΑ) και της Ελληνικής Εταιρείας Σπάνιων Παθήσεων & Ορφανών Φαρμάκων (ΕΕΣΠΟΦ). Επίσης, το θέμα της πρόσβασης των ασθενών στις ζωτικής σημασίας θεραπείες για την αντιμετώπιση των παθήσεών τους ανέδειξε και η πλευρά των διοικήσεων των δημοσίων νοσοκομείων, ενώ ουσιαστική υπήρξε η συμβολή καθηγητών από τα Πανεπιστήμια Αθηνών, Πειραιώς και Θεσσαλονίκης. Την εκδήλωση συντόνισε ο Παναγιώτης Σταφυλάς, Σύμβουλος HTA & eHealth και Δ/νων Σύμβουλος Healthlink LP. Το workshop ανέδειξε μια σειρά σημαντικών θεμάτων που αφορούν στους ασθενείς με χρόνια νοσήματα. Ιδιαίτερα τονίστηκε το γεγονός ότι, σε μία περίοδο όπου σε παγκόσμιο επίπεδο προωθείται μια καλύτερη διαχείριση των σπανίων παθήσεων προς όφελος των ασθενών, η Ελλάδα δεν θα πρέπει να δημιουργεί επιπλέον προσκόμματα στην πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες, πέραν των μεγάλων δυσκολιών που ήδη υφίστανται οι ασθενείς και οι οικογένειές τους, λόγω της φύσης των εν λόγω παθήσεων. Τα προσκόμματα αυτά προκύπτουν από τα νέα επιβαρυντικά μέτρα για τα καινοτόμα σκευάσματα, την μη ύπαρξη μητρώων ασθενών και Κέντρων Εμπειρογνωμοσύνης/Αναφοράς, καθώς επίσης από την ευρεία υποδιάγνωση των ασθενειών. Ως προς το τελευταίο αυτό σημείο, σημαντική ήταν η αναφορά στο κατά πόσο οι γιατροί είναι εξοικειωμένοι με τις σπάνιες παθήσεις, ώστε να είναι και πιο άμεση η ιατρική διάγνωση και γνωμάτευση.

ΣΠΑΝΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ – ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Όπως διαπιστώθηκε από τις τοποθετήσεις και τη συζήτηση των συμμετεχόντων, η επιστημονική/ιατρική κοινότητα, σε όλο το γνωστικό φάσμα που εκτείνεται από την εκπαίδευση μέχρι την κλινική πρακτική, θα πρέπει να αποκτήσει περισσότερη και πιο σύγχρονη γνώση πάνω στη διαχείριση των σπανίων παθήσεων. Αρκεί να σημειώσουμε ότι οι γνωστές σπάνιες παθήσεις σε διεθνές επίπεδο είναι περίπου 7.000, ενώ οι τελευταίες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι ο αριθμός αυτός είναι σημαντικά μεγαλύτερος και κυμαίνεται μεταξύ 8.000 και 12.000.

Μία ασθένεια, στην Ευρώπη, χαρακτηρίζεται σπάνια όταν προσβάλλει λιγότερα από 5 στα 10.000 άτομα. Οι περισσότερες σπάνιες ασθένειες είναι γενετικής φύσης και μπορεί να εκδηλωθούν είτε με τη γέννηση ή στην παιδική ηλικία, είτε στην ενήλικη ζωή. Πρόκειται για πολύ σοβαρές χρόνιες ασθένειες που μπορεί να επιφέρουν απώλεια ζωής ή αναπηρία. Στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι ανίατες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί συμπτωματική θεραπεία και, έτσι, να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής, καθώς και το προσδόκιμο επιβίωσης του ασθενή.

Η έγκαιρη διάγνωση των ασθενειών αυτών είναι εξαιρετικά δύσκολη, λόγω της πολυπλοκότητας και της σπάνιας εμφάνισής τους, καθώς και λόγω της έλλειψης σωστής πληροφόρησης και εμπειρίας από πλευράς των ιατρών.

Είναι πολύ πιθανό οι γιατροί να μην έρθουν ποτέ σε «επαφή» με ένα σπάνιο νόσημα και άρα να υπάρχει πάντα το ρίσκο κατά τη γέννηση ενός βρέφους με σπάνιο νόσημα να μην γίνει ποτέ ή σωστά η διάγνωση και άρα να μη δοθεί θεραπεία.

Αναφορικά με τη θεραπεία των σπάνιων παθήσεων, είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 1% των παθήσεων αυτών διαθέτει εγκεκριμένα φάρμακα από την ΕΕ. Τα ορφανά φάρμακα αποτελούν τη μόνη θεραπευτική λύση για τις ιατρικές ανάγκες των ασθενών με σπάνιες παθήσεις.

Ο χαρακτηρισμός «ορφανά» δόθηκε στα φάρμακα που δημιουργήθηκαν για τη θεραπεία των σπανίων παθήσεων, καθώς αυτές παρουσιάζονται σε χαμηλό ποσοστό στο σύνολο του παγκόσμιου πληθυσμού και δεν «υιοθετούνται» από τα ερευνητικά προγράμματα της φαρμακοβιομηχανίας. Σύμφωνα με τον ορισμό του EURORDIS, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού που εκπροσωπεί περισσότερους από 700 συλλόγους και 3 εκατομμύρια ασθενών σε 60 χώρες της Ευρώπης, τα ορφανά φάρμακα είναι φαρμακευτικά προϊόντα που προορίζονται για τη διάγνωση, την πρόληψη ή τη θεραπεία των σπανίων παθήσεων. Πρόκειται για παθήσεις που επηρεάζουν λιγότερους από 1 στους 2.000 ανθρώπους ή ως 250.000 πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εκτεταμένο διάστημα και η υψηλή επένδυση που απαιτείται για την έρευνα και ανάπτυξη αυτού του είδους των καινοτόμων θεραπειών, (10 ή και περισσότερα χρόνια για ένα φάρμακο), σε συνδυασμό με τον πολύ μικρό αριθμό των πασχόντων, αποτελούν τροχοπέδη στην ανάπτυξη και διάθεση σκευασμάτων για τις σπάνιες παθήσεις.

Χαρακτηριστικό είναι ότι από τις χιλιάδες σπάνιες παθήσεις που είναι γνωστές μέχρι σήμερα, μόνο για τις 200-300 από αυτές υπάρχουν θεραπείες.

Με τον κανονισμό (ΕΚ) αρ. 141/2000, και με αφετηρία τη συλλογιστική ότι οι ασθενείς που πάσχουν από σπάνιες παθήσεις δικαιούνται την ίδια ποιότητα, ασφάλεια και αποτελεσματικότητα των φαρμάκων όπως και οι υπόλοιποι ασθενείς, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει μια σειρά από κριτήρια που επιτρέπουν τον χαρακτηρισμό ενός φαρμάκου ως «ορφανού» και, συνεπώς, την υπαγωγή του σε ένα ευνοϊκότερο εμπορικό καθεστώς.

Απώτερος στόχος είναι η ενθάρρυνση της έρευνας, ανάπτυξης και κυκλοφορίας ορφανών φαρμάκων από τις φαρμακοβιομηχανίες, ενώ αναγνωρίζεται ότι το τομέας των σπάνιων παθήσεων αποτελεί πεδίο προτεραιότητας για κοινοτικές ενέργειες στο πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας. ·Η υπαγωγή σε καθεστώς ορφανού φαρμάκου δεν σημαίνει και την έγκριση της χρήσης του για τη συγκεκριμένη πάθηση, δεδομένου ότι δεν αποτελεί ένδειξη ότι το προϊόν πληροί τα κριτήρια για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας, η οποία αποφασίζεται στο πλαίσιο ξεχωριστής διαδικασίας. Η ποιότητα, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου στην προτεινόμενη θεραπευτική ένδειξη μπορεί να αξιολογηθούν, όπως για κάθε φαρμακευτικό προϊόν, μόνο μετά την υποβολή της αιτήσεως για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

H πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα, ειδικά στην Ελλάδα όπου η διαχείριση των σπανίων παθήσεων έχει περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά στη θεραπευτική αγωγή, είναι κάτι περισσότερο από ζωτικής σημασίας. Για το λόγο αυτό απαιτείται η απλοποίηση και η βελτίωση της διαδικασίας διάγνωσης. Αυτό που διαπιστώνεται επίσης είναι η καθυστέρηση των ορφανών φαρμάκων να ενταχθούν στη θετική λίστα, ενώ μέχρι οι ασθενείς να καταφέρουν να λάβουν την αγωγή ακόμη και όταν πρέπει να τους συνταγογραφηθεί ένα ορφανό σκεύασμα ταλαιπωρούνται πάρα πολύ. Αναφέρεται στατιστικά ότι ένας ασθενής με σπάνια πάθηση μπορεί να φτάσει να εξεταστεί ακόμα και από 8 γιατρούς μέχρι να γίνει η διάγνωση της ασθένειάς του, ενώ οι μισές και πλέον αρχικές διαγνώσεις είναι κατά κανόνα λανθασμένες. Σύμφωνα με τον ΕΟΠΥΥ, μέχρι σήμερα η Ελλάδα δεν έχει αρνηθεί να εισαγάγει και να διαθέσει τέτοια φάρμακα στους ασθενείς και ίσως είναι μάλιστα η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που δεν έχει βάλει εμπόδια στην εισαγωγή τους. Η Επιτροπή Φαρμάκων Υψηλού Κόστους στον ΕΟΠΥΥ έχει τον έλεγχο της διαδικασίας, οι θεραπείες είναι προσωποποιημένες και τα περιστατικά προβλέψιμα σχετικά με την κίνηση των φαρμάκων.

EURORDIS: ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΠΛΗΡΗ ΚΑΙ ΙΣΟΤΙΜΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΟΡΦΑΝΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

Τις προτάσεις της για πιθανές διεξόδους στο πρόβλημα των ορφανών φαρμάκων, έχει ήδη καταθέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση Οργανισμών Ασθενών με Σπάνιες Παθήσεις, EURORDIS, με μια 60σέλιδη ενδελεχή ανάλυση των αιτίων και των λαθών που δεν επιτρέπουν σε κυβερνήσεις και αρμόδιους φορείς να χαράξουν την κατάλληλη πολιτική, έτσι ώστε οι ασθενείς με σπάνιες παθήσεις να μπορούν να έχουν μια γρήγορη, πλήρη και ισότιμη πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται.

Οι προτάσεις της EURORDIS έτσι όπως αποτυπώνονται στον επίλογο της αναλυτικής μελέτης, έχουν ως εξής:

«Καλούμε τις αρχές Αξιολόγησης Τεχνολογίας (ΗΤΑ) και τους εμπειρογνώμονες από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να υιοθετήσουν μια διαφορετική προσέγγιση στην αξιολόγηση των ορφανών φαρμάκων, π.χ. διαμορφωτική και αθροιστική αξιολόγηση ειδικά για καινοτόμες θεραπείες, που εξακολουθούν να διατηρούν υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας της αποτελεσματικότητας τους, όταν παίρνουν έγκριση. Καλούμε τα εθνικά όργανα HTA και τις αρμόδιες εθνικές αρχές για την τιμολόγηση και την αποζημίωση, να εξετάζουν πιο ενδελεχώς κατά πόσο θα πρέπει η τιμή ή ενός φαρμάκου που παίρνει έγκριση για κυκλοφορία, ενώ διατηρεί υψηλό επίπεδο αβεβαιότητας, να παραμένει σταθερή και αμετακίνητη, και να μην έχει διακυμάνσεις προς τα πάνω ή προς τα κάτω ανάλογα με τα αποτελέσματα που θα καταδείξει η χρήση του σε πραγματικές συνθήκες. Ζητάμε από τις κυβερνήσεις και τις δημόσιες αρχές όλων των κρατών μελών της ΕΕ να βοηθήσουν τα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Αναφοράς (ERN) να αυτονομηθούν, έτσι ώστε αυτά να μπορέσουν να αποδείξουν με την πάροδο του χρόνου την ικανότητά τους να παράγουν, να συλλέγουν και να αναλύουν τα πραγματικά στοιχεία που τόσο πολύ χρειαζόμαστε σήμερα. Ζητάμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από το Διοικητικό Συμβούλιο της Mem και από τον Οργανισμό Κοινής Δράσης για τις Σπάνιες Παθήσεις (Joint Action for Rare Diseases) να υιοθετήσουν ένα πιο ουσιαστικό πλαίσιο για τις συνεργασίες μεταξύ Ευρωπαϊκών Δικτύων Αναφορών και βιομηχανίας φαρμακευτικών προϊόντων, την οποία καλούμε με τη σειρά της να ενισχύσει τη συμμετοχή της στην ανάπτυξη περισσότερων και πιο ενημερωμένων μητρώων ασθενών. Ενθαρρύνουμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να εξετάσουν την πρόταση για ένα ειδικό «Ευρωπαϊκό Ταμείο», ως μέρος του ερευνητικού προγράμματος FP9 της ΕΕ, για τα ορφανά φάρμακα, για την εξασφάλιση των απαραίτητων στοιχείων, από τη στιγμή της άδειας κυκλοφορίας τους μέχρι την πρώτη επανεκτίμηση της αξίας τους. Αυτό θα ήταν προς το συμφέρον των κρατών μελών (τα οποία θα υπόκεινται σε μικρότερη οικονομική πίεση τις πρώτες μέρες κυκλοφορίας του νέου ορφανού φαρμάκου), των φαρμακευτικών εταιρειών (βραχυπρόθεσμα μεγαλύτερη προβλεψιμότητα σχετικά με την πρόσβαση, καθώς και μεγαλύτερες πιθανότητες απόκτησης πολύτιμων στοιχείων σε πραγματικές συνθήκες), και κυρίως των ασθενών με σπάνιες παθήσεις, οι οποίοι θα είναι σε θέση να έχουν γρήγορη και πλήρη πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται”.

Πρωτεΐνες Πλάσματος

Η περίπτωση της αιμορροφιλίας, θεωρείται ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα σπάνιας πάθησης, η εξέλιξη της οποίας άλλαξε άρδην τις τελευταίες δεκαετίες λόγω των θεραπειών που βασίζονται στις πρωτεΐνες πλάσματος. Πλέον τα άτομα με αιμοφιλία έχουν προσδόκιμο ζωής ελάχιστα πιο χαμηλό του μέσου όρου, όταν τη δεκαετία του ’60 αυτό δεν ξεπερνούσε τα 20 χρόνια. Οι θεραπείες πρωτεΐνης πλάσματος είναι μοναδικά βιολογικά φάρμακα τα οποία προέρχονται από το ανθρώπινο πλάσμα και χορηγούνται είτε με έγχυση είτε με ένεση για τη θεραπεία αρκετών σπάνιων, απειλητικών για τη ζωή, χρόνιων και γενετικών ασθενειών.

Οι θεραπείες πρωτεΐνης πλάσματος περιλαμβάνουν:

• Ανοσοσφαιρίνες για τη θεραπεία π.χ. πρωτογενών ανοσοανεπάρκειων (PID), νευρολογικών και αυτοάνοσων διαταραχών.

• Θεραπείες παράγοντα πήξης αίματος και αντιπηκτικές πρωτεΐνες για άτομα με αιμορροφιλία και άλλες σπάνιες ή πολύ σπάνιες διαταραχές της πήξης. Αυτά περιλαμβάνουν: Παράγοντα VIII, Παράγοντα IX, παράγοντα von Willebrand, παράγοντες παράκαμψης αναστολέων, Πρωτεΐνη C, Αντιθρομβίνη III, Φρινογόνο, Παράγοντα XIII και άλλες πρωτεΐνες πλάσματος.

• Αλβουμίνη για τη θεραπεία ποικίλων οξέων και σοβαρών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου λόγω απώλειας αίματος, εγκαυμάτων, χαμηλών επιπέδων πρωτεϊνών λόγω χειρουργικής επέμβασης ή ηπατικής ανεπάρκειας και ως πρόσθετο φάρμακο σε ειδικές χειρουργικές επεμβάσεις.

• Θεραπείες για άτομα που έχουν έλλειψη άλφα-1 αντιθρυψίνης, η οποία τυπικά εκδηλώνεται ως πνευμονικό εμφύσημα και περιορίζει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής.

Οι πρωτεΐνες πλάσματος απομονώνονται χρησιμοποιώντας πολύπλοκες διαδικασίες παραγωγής. Κάθε διαδικασία είναι διαφορετική και μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις ιδιότητες του τελικού σκευάσματος, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικότητας και της ανοχής. Η συλλογή και η παραγωγή απαιτούν συνεχείς επενδύσεις, πολύ υψηλότερες από ό,τι για τα παραδοσιακά φαρμακευτικά προϊόντα. Οι ρυθμιστικές και ποιοτικές απαιτήσεις για τη συλλογή του πλάσματος και την παρασκευή των σχετικών σκευασμάτων βρίσκονται σε συνεχή εξέλιξη ανάλογα με την εξέλιξη της επιστήμης και είναι διαφορετικές από εκείνες των κλασσικών φαρμάκων. Η εξέλιξη αυτή εκδηλώνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής. Σημειώνεται ότι χρειάζονται 7 έως 9 μήνες μεταξύ της συλλογής του πλάσματος και της χορήγησης της θεραπείας στον ασθενή. Οι αλλαγές στο επίπεδο των εξόδων αποζημίωσης δεν μπορούν να ακολουθηθούν από γρήγορες αλλαγές στην αλυσίδα εφοδιασμού.

Η Θέση της Φαρμακοβιομηχανίας για το σύστημα επιστροφής (Clawback) νοσοκομείων

Η θέση αυτή εκφράζεται με τον πλέον σαφή τρόπο στην κοινή δήλωση των εκπροσώπων των φαρμακευτικών εταιρειών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία για την εξαίρεση των ορφανών φαρμάκων και των παραγώγων αίματος από το clawback, η οποία δημοσιοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2017 σε Αθήνα και Βρυξέλλες Εξασφάλιση πρόσβασης ασθενών σε ζωτικές θεραπευτικές λύσεις για σπάνιες, απειλητικές για τη ζωή, χρόνιες και γενετικές παθήσεις

Εμείς, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας, των κυριότερων ελληνικών και πανευρωπαϊκών οργανισμών υποστήριξης ασθενών, επαγγελματιών υγείας και οργανισμών προάσπισης της υγείας, θα θέλαμε να εκφράσουμε τις σοβαρές ανησυχίες μας όσον αφορά τους κινδύνους που το τρέχον σύστημα επιστροφής του νοσοκομειακού clawback που εφαρμόζεται στην Ελλάδα δημιουργεί για τους ασθενείς με σπάνιες, απειλητικές για τη ζωή, χρόνιες και γενετικές παθήσεις.

Εκφράζουμε την ανησυχία μας για το γεγονός ότι αυτή η αυθαίρετη πολιτική δεν λαμβάνει υπόψη την κλινική ανάγκη των ασθενών για φάρμακα και τον φόβο ότι σε ορισμένους τομείς, ιδιαιτέρως στα ορφανά φάρμακα1 και στις θεραπείες με πρωτεΐνες πλάσματος / παράγωγα αίματος, η πολιτική αυτή θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ευημερία των ασθενών. Προτρέπουμε τις Ελληνικές αρχές να εξαιρέσουν αυτές τις ομάδες φαρμάκων από το τρέχον σύστημα επιστροφής του νοσοκομειακού clawback.

Ενώ υπάρχουν 6.000 με 8.000 γνωστές σπάνιες παθήσεις, μόνο το 1% διαθέτει εγκεκριμένα φάρμακα από την ΕΕ. Τα ορφανά φάρμακα αποτελούν τη μόνη θεραπευτική λύση για τις ιατρικές ανάγκες των ασθενών με σπάνιες παθήσεις.

Η αποζημίωση των ορφανών φαρμάκων στην Ελλάδα είναι ήδη στα χαμηλότερα επίπεδα στην Ευρώπη, και τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ για το 2015 καταδεικνύουν πολύ περιορισμένες δαπάνες. Επιπρόσθετα, υπάρχει μια άκρως προβλέψιμη δαπάνη, καθώς η πρόσβαση σε ορφανά φάρμακα είναι αυστηρά ρυθμισμένη (η έναρξη της θεραπείας ή η ανανέωση των αναγκών θεραπείας απαιτεί έγκριση από τις εξεταστικές επιτροπές του ΕΟΠΥΥ). Ως εκ τούτου, ο αριθμός των ασθενών και το κόστος θεραπείας είναι εξ’ ολοκλήρου ανελαστικά και εύκολα προβλέψιμα.

Η επιβάρυνση των ορφανών φαρμάκων, εξαιτίας της προσθήκης επιστροφής του νοσοκομειακού clawback στις υπάρχουσες εκπτώσεις και επιστροφές εξόδων (rebates), ενδέχεται να δημιουργήσει ένα μη βιώσιμο περιβάλλον για τα φάρμακα αυτά, θέτοντας σε κίνδυνο τη διατήρηση αυτών των φαρμακευτικών προϊόντων στην Ελληνική αγορά καθώς και τη μελλοντική εισαγωγή νέων ορφανών φαρμακευτικών προϊόντων στην Ελλάδα.

Τα προϊόντα από πρωτεΐνες πλάσματος / παράγωγα αίματος είναι μοναδικά βιολογικά φάρμακα ανθρώπινης προέλευσης, χορηγούμενα είτε με έγχυση είτε με ένεση για τη θεραπεία μιας σειράς σπάνιων, απειλητικών για τη ζωή, χρόνιων και γενετικών παθήσεων. Αυτά τα προϊόντα είναι αναντικατάστατα, δεν μπορούν να υποκατασταθούν και έχουν πολύ συγκεκριμένη διάρθρωση κόστους στην παραγωγή τους. Πολλές χώρες της ΕΕ έχουν εφαρμόσει συγκεκριμένα μέτρα για να προστατέψουν την πρόσβαση σε αυτές τις θεραπείες.

Η εξασφάλιση βιώσιμης πρόσβασης σε αυτά τα προϊόντα είναι ζωτικής σημασίας για τους Έλληνες ασθενείς, η ζωή των οποίων εξαρτάται από αυτές τις θεραπείες. Η επιστροφή που επιβάλλει το σύστημα του clawback απειλεί αυτή τη σταθερότητα. Πιστεύουμε ότι είναι επείγον να εξεταστεί η εξαίρεση αυτών των κατηγοριών προϊόντων εάν λάβουμε υπόψη το χαμηλό οικονομικό όφελος που μπορεί να προέλθει από την επιστροφή έναντι του δυσανάλογου κινδύνου για τους Έλληνες ασθενείς. Καλούμε την Ελληνική κυβέρνηση να:

• εξασφαλίσει βιώσιμη πρόσβαση σε ορφανά φάρμακα και θεραπείες με πρωτεΐνες πλάσματος / παράγωγα αίματος στους Έλληνες ασθενείς, των οποίων η ζωή εξαρτάται από αυτές τις θεραπείες,

• εξετάσει την εισαγωγή εξαιρέσεων επιστροφής clawback για τα ορφανά φάρμακα και τις θεραπείες με πρωτεΐνες πλάσματος / παράγωγα αίματος,

• συμφωνήσει στη διεξαγωγή διαλόγου με τα ενδιαφερόμενα μέρη για μια βιώσιμη μακροπρόθεσμη λύση, η οποία θα επιτρέπει την ανάπτυξη ενός σταθερού και ασφαλούς περιβάλλοντος για φαρμακευτικά προϊόντα σπάνιων, απειλητικών για τη ζωή, χρόνιων και γενετικών παθήσεων.

Την παρούσα κοινή δήλωση υπογράφουν οι:
• Αικατερίνη Θεοχάρη, Πρόεδρος Συλλόγου «Η Αλληλεγγύη»
• Δρ. Αντώνιος Αυγερινός, Γενικός Γραμματέας, Ελληνική Εταιρεία Σπάνιων Παθήσεων & Ορφανών Φαρμάκων (ΕΕΣΠΟΦ)
• Bruno Santoni, Εκτελεστικός Διευθυντής, Plasma Protein Therapeutics Association (PPTA)
• Ολύμπιος Παπαδημητρίου, Γενικός Διευθυντής, Novo Nordisk Hellas Ltd
• Κωνσταντίνος Ευριπίδης, Διευθύνων Συμβούλος, Genesis Pharma
• Matti Arvela, Γενικός Διευθυντής, AMGEN Ελλάς
• Δρ. Alexander Natz, Γενικός Γραμματέας, European Confederation of Pharmaceutical Entrepreneurs (ΕUCOPE)
• Χριστίνα Κοίλια, Προσωρινή Πρόεδρος, Πανελλήνια Ένωση Σπάνιων Παθήσεων (ΠΕΣΠΑ)
• Χρήστος Δάκας, Γενικός Διευθυντής Ελλάδας-Κύπρου, Shire Ελλάς ΑΕ
• Κωνσταντίνος Παναγούλιας, Αντιπρόεδρος, VIANEX SA
• Βασίλειος Κάτσος, Πρόεδρος & CEO, PHARMATHEN SA
• Μαριάννα Κωνσταντινίδη, Γενική Διευθύντρια Ελλάδας, Κύπρου & Μάλτας, CSL Behring

Βασικά Συμπεράσματα του workshop

Κωδικοποιώντας τις τοποθετήσεις των συμμετεχόντων, τα βασικά συμπεράσματα του workshop θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε τα εξής:

Σημεία κατανόησης-σύγκλισης

• H επιστημονική κοινότητα διαπιστώνει ότι βρίσκεται μπροστά σε τεράστιες προκλήσεις καθώς από το Υπουργείο Υγείας έγινε δεκτό σχετικό αίτημα για αναγνώριση 7.500 παθήσεων, όμως υπάρχουν επίσημες ανακοινώσεις ότι είναι πάνω από 8.000, ενώ και στη EURORDIS έχει γνωστοποιηθεί μελέτη η οποία ανεβάζει τον αριθμό πάνω και από τις 12.000.

• Όλες οι πλευρές κατανοούν ότι οι θεραπείες, είναι ελάχιστες αναλογικά και μόλις για το 1% περίπου των ασθενειών υπάρχουν φάρμακα, με υψηλό κόστος παραγωγής και συγκριτικά πολύ μικρό αριθμό ασθενών, κάτι το οποίο δεν ενθαρρύνει την έρευνα και ανάπτυξη.

• Πολιτεία, φορείς και βιομηχανία συμφωνούν ότι τα ορφανά φάρμακα για τα σπάνια νοσήματα καθώς και τα παράγωγα αίματος απευθύνονται σε πολύ συγκεκριμένους πληθυσμούς ασθενών, συνεπώς δεν τίθεται θέμα εμπορευματοποίησης και η δαπάνη αυτή είναι πλήρως ανελαστική και προβλέψιμη.

• Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η έγκαιρη διάγνωση των ασθενών. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται μητρώο, και απαιτούνται εξετάσεις ελέγχου ασθενών υψηλού ρίσκου, ώστε να υπάρχει έλεγχος για τους ασθενείς.

Επισημάνσεις από την πλευρά των ασθενών

• Μειώνοντας συνέχεια τη φαρμακευτική δαπάνη, η Πολιτεία θα πρέπει να εγγυηθεί ότι οι ασθενείς δεν θα μείνουν ακάλυπτοι.

• Πολλοί ασθενείς δε γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, καθώς μόνο το 42,7% γνωρίζει, ενώ ακόμα λιγότεροι έχουν διεκδικήσει τα δικαιώματα τους και μόνο 1 στους 4 ασθενείς είχε θετική ανταπόκριση.

• Αίτημα των ασθενών είναι να ακούγεται και η δική τους «φωνή», καθώς γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες τους. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν οι μηχανισμοί εκείνοι οι οποίοι θα παρέχουν την απόσταση ασφαλείας που χρειάζεται, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να συμμετέχουν στις διαδικασίες αποφάσεων, χωρίς να επηρεάζονται από την υποκειμενικότητα που εκφέρει η κατάσταση της υγείας τους.

• Τα φάρμακα που αφορούν σε νοσοκομειακή χρήση για σοβαρές παθήσεις, τα οποία στο παρελθόν καλύπτονταν από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, πλέον μεταφέρθηκαν στα νοσοκομεία. Κατά κοινή ομολογία η εξέλιξη αυτή θεωρείται θετική για τους ασθενείς, ωστόσο καταγράφεται κάποια δυσκολία για ορισμένους ασθενείς να προμηθεύονται τα φάρμακά τους από τα νοσοκομεία.

• Μια πρώτη συστηματική προσπάθεια καταγραφής ασθενών είναι ήδη ενεργοποιημένη. Συγκεκριμένα το 2015 δημιουργήθηκε το πρώτο Μητρώο για τα Σπάνια Νοσήματα στην Ελλάδα, που δημιουργήθηκε από την ΠΕΣΠΑ, από την Ιατρική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και ονομάζεται G-Rare, από το “Greece” και από το “Rare”. Σκοπός της είναι να υπάρξει μια εθνική βάση που να αφορά στα σπάνια νοσήματα, να καταγράφει τα κλινικά δεδομένα κατά τη διάγνωση του ασθενούς, να υποστηρίζει την παρακολούθηση θεραπείας καθώς και την απόκτηση δικαιωμάτων, να είναι φιλική προς το χρήστη και να παράγει χρήσιμα ενοποιημένα στατιστικά δεδομένα για μια ομάδα ασθενών ή για όλη τη νόσο συνολικά.

• Βασικό στοιχείο για την ορθή αντιμετώπιση των ασθενών αλλά και τη σωστή διαχείρισή τους αποτελεί η υλοποίηση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης, μια προσπάθεια η οποία έχει ξεκινήσει από το 2008.

• Ζητούμενο είναι η συγκρότηση Κέντρων Εμπειρογνωμοσύνης. Σύμφωνα με πρόσφατο νόμο, ψηφίστηκαν τα Κέντρα Εμπειρογνωμοσύνης στη Βουλή και αυτά θα πρέπει να συνδεθούν με τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Αναφοράς.

Επισημάνσεις από την πλευρά της Πολιτείας

• Η ΗΔΙΚΑ, δήλωσε τη διάθεσή της να βοηθήσει με τον ιατρικό φάκελο που υλοποιείται για την καταγραφή όλων των ασθενών. Ήδη υπάρχει επικοινωνία με το Υπουργείο Υγείας ώστε να καταγραφούν οι κωδικοί των σπανίων ασθενειών και να συσχετίζονται με τις ICD -10 διαγνώσεις που υπάρχουν στη συνταγογράφηση ώστε όταν συνταγογραφείται φάρμακο ή εξέταση για ανθρώπους που έχουν αυτές τις ασθένειες, αυτοί να μπορούν να «μαρκάρονται» στο σύστημα και άρα να υπάρχει ουσιαστική παρακολούθηση της πορείας τους.

• Επίσης, προτάθηκε η συνεργασία με την ΠΕΣΠΑ και με το ΕΚΠΑ, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα καταγραφής μέσω του ιατρικού φακέλου ή της συνταγογράφησης.

• Σύμφωνα με τον ΕΟΠΥΥ, οι φαρμακευτικές εταιρείες πρέπει να εξετάσουν το γεγονός της ορθής τιμολόγησης των φαρμάκων για τις σπάνιες παθήσεις. Σήμερα δεν ανήκουν στο θετικό κατάλογο αποζημίωσης, οπότε δεν θα πρέπει να τίθεται μόνο θέμα απαλλαγής αυτών των θεραπειών από το clawback, αλλά και της τιμολόγησής τους.

• Οι δαπάνες αποζημίωσης από την πλευρά της Πολιτείας για τα ορφανά φάρμακα δεν υπερβαίνουν το 3-5% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης. Προτάθηκε η λειτουργία της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης και για αυτά τα φάρμακα, ώστε να επιτευχθεί μια αμοιβαία και κοινά αποδεκτή λύση, με απώτερο στόχο την απρόσκοπτη πρόσβαση όλων των ασθενών.

• Προτάθηκε ο προϋπολογισμός όλων των φαρμακευτικών προϊόντων για τις σπάνιες παθήσεις να αυτονομηθεί και να βασιστεί σε διαφορετική αξιολόγηση.

• Αναφορικά με την είσοδο φαρμάκων σπανίων παθήσεων στην Ελλάδα, προτάθηκε η περίοδος της πρώιμης πρόσβασης να επιμηκυνθεί μέχρι και την αποζημίωσή τους.

• Τέλος, αναφέρθηκε ότι απαιτείται υψηλή εξειδίκευση για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση των σπάνιων παθήσεων. Συνεπώς επισημάνθηκε ότι η διαχείρισή τους στο επίπεδο της Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης είναι ένα δύσκολο εγχείρημα.

Επισημάνσεις από την πλευρά της φαρμακοβιομηχανίας

• Οι επιβαρύνσεις της φαρμακοβιομηχανίας σε συνολικό επίπεδο είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Και αυτό δυναμιτίζει και τη διατήρηση της ομαλότητας στην πρόσβαση των ασθενών. Το clawback υπολογίζεται στα 30 εκατ. ευρώ, για τα ορφανά φάρμακα που δίνονται στα νοσοκομία, καθώς και για τα αιμοπαράγωγα, ενώ το νέο ενοποιημένο rebate αύξησε το συνολικό ποσό με το οποίο επιβαρύνεται η βιομηχανία. Με τον νέο υπολογισμό και την αναδρομικότητά του, το rebate, επιβαρύνει επίσης κατά 4-5 φορές περισσότερο τη φαρμακοβιομηχανία, σε σχέση με τα αρχικώς υπολογισθέντα.

• Η επιβολή των μέτρων έχει έμμεση επίπτωση στην τιμολόγηση φαρμάκου. Με το νέο σύστημα το οποίο έχει μπει με τα rebates και τα clawback, οι τιμές των φαρμάκων φτάνουν να είναι κατά 42% χαμηλότερες απ’ αυτές του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

• Τέλος, αναφορικά με την τοποθέτηση του ΕΟΠΥΥ, ο οποίος δια του αντιπροέδρου του ανέφερε ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες πρέπει να εξετάσουν το γεγονός της ορθής τιμολόγησης των φαρμάκων για τις σπάνιες παθήσεις, καθώς τα φάρμακα αυτά σήμερα δεν ανήκουν στο θετικό κατάλογο αποζημίωσης, τα μέλη της πρωτοβουλίας διευκρίνισαν ότι συζητούν για την εξαίρεση φαρμάκων από το νοσοκομειακό clawback, τα οποία είναι τιμολογημένα στην ελληνική αγορά, συμπεριλαμβάνονται στη θετική λίστα και δεν έρχονται με άλλους τρόπους στην ελληνική αγορά, όπως π.χ. μέσω ΙΦΕΤ. Συνεπώς, επισημαίνουν ότι το αίτημα εξαίρεσης αφορά τα φάρμακα που έχουν μπει με την ορθή τακτική στην ελληνική αγορά.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΙΣ: “Θέτοντας το ζήτημα – Το τοπίο των σπανίων παθήσεων στην Ελλάδα”

Tο Workshop άνοιξε με χαιρετισμό του ο Αντιπρόεδρος της Vianex, Κωνσταντίνος Παναγούλιας ο οποίος ήταν και ο πρώτος ομιλητής της εναρκτήριας ενότητας με το γενικό τίτλο: «Ορίζοντας το σκηνικό: το τοπίο των σπάνιων νόσων στην Ελλάδα».

Ο κ. Παναγούλιας εστίασε στην πληθώρα των αλλαγών και επιβαρύνσεων που έχουν προκύψει για τη βιομηχανία από την αρχή του έτους, ειδικότερα στον νοσοκομειακό τομέα. «Από τον περασμένο Μάιο έχουμε συνεχείς αλλαγές στη φαρμακευτική αγορά, οι οποίες επηρεάζουν όλα τα φάρμακα, όπως και τα ορφανά και τα παράγωγα αίματος. Οι επιβαρύνσεις στην φαρμακοβιομηχανία, όπως clawback και rebates, θα ξεπεράσουν συνολικά το 1 δισ. ευρώ το 2017. Επιπλέον, είχαμε ένα πρόσφατο νοσοκομειακό rebate που με τον νέο υπολογισμό και την αναδρομικότητά του, επιβαρύνει κατά 4-5 φορές περισσότερο την φαρμακοβιομηχανία, σε σχέση με τα αρχικώς υπολογισθέντα. Το 2016 επεβλήθη νοσοκομειακό clawback, δημιουργώντας ένα αρνητικό μήνυμα στις διοικήσεις των νοσοκομείων με αποτέλεσμα να εκτιναχθεί η δαπάνη από τα 730 εκατ. στα 790 εκατ. ευρώ», σημείωσε ο κ. Παναγούλιας. Παράλληλα αναφέρθηκε σε κάποιους μύθους που πρέπει να καταρριφθούν: «1. Η Ελλάδα έχει ακριβά φάρμακα. Η μέση τιμή δεν είναι απλά η χαμηλότερη του μέσου όρου των 3 χαμηλότερων τιμών στις χώρες Ε.Ε. αλλά κατά 40% χαμηλότερη της χαμηλότερης τιμής των χωρών της Ε.Ε καθώς οι υποχρεωτικές επιστροφές φτάνουν συνολικά το 39,7% της τιμής ενός φαρμάκου στην Ελλάδα. 2. Ακούγεται πολύ συχνά κι από επίσημα χείλη ότι έχουμε υπερκατανάλωση στην Ελλάδα στα παράγωγα αίματος, όμως βλέπουμε ότι στην Ελλάδα ακόμη και την εποχή της κρίσης, η κατανάλωση σε ανοσοσφαιρίνες ήταν πολύ χαμηλότερη από τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης.

Ξέρουμε πολύ καλά ότι η κατανάλωση των αιμοπαραγώγων και των ορφανών προϊόντων είναι ανελαστική. Εδώ δεν έχουμε ιδιαίτερα προβλήματα υπερσυνταγογράφησης ή κακής συνταγογράφησης, άρα θα πρέπει αυτό να το λάβει υπ’ όψιν της η πολιτεία όταν διαμορφώνει την πολιτική σχετικά μ’ αυτά τα προϊόντα». Αντίστοιχα ο Αντιπρόεδρος Pharma Innovation Forum και Δ/νων Σύμβουλος Shire Hellas, Χρήστος Δάκας τόνισε ότι πλέον των υποχρεωτικών επιστροφών από τις εταιρίες, οι ασθενείς πληρώνουν από την τσέπη τους επιπλέον 1 δισ. ευρώ ως συμμετοχή στο σύστημα, γεγονός που καταδεικνύει ότι ο φαρμακευτικός προϋπολογισμός δεν επαρκεί για τις ανάγκες που έχει η χώρα, όπως τον έχει ορίσει το κράτος. Υπερθεμάτισε σχετικά με τη διαπίστωση του κ. Παναγούλια σχετικά με την «πραγματική» τιμολόγηση των φαρμάκων σημειώνοντας ότι στην Ελλάδα με το νέο σύστημα όπως έχει διαμορφωθεί με τα rebates και τα clawback, οι τιμές των φαρμάκων φτάνουν να είναι κατά 42% χαμηλότερες απ’ αυτές του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ακόμη τόνισε ότι οι κατηγορίες φαρμάκων που αφορούν στα σπάνια νοσήματα, δηλαδή τα ορφανά φάρμακα και τα παράγωγα αίματος, αποτελούν προβλέψιμη και ανελαστική δαπάνη. Οι ασθενείς είναι πολύ συγκεκριμένοι, είναι καταγεγραμμένοι, βρίσκονται σε συγκεκριμένα κέντρα, ελέγχονται όλοι από τον ΕΟΠΥΥ και δεν σημειώνεται έτσι ούτε υπερκατανάλωση ούτε υπερσυνταγογράφηση. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να εξαιρεθούν από το clawback. «Σε όλη την Ε.Ε. τα φάρμακα για τις σπάνιες παθήσεις έχουν εξαιρεθεί από το clawback. Ενώ το υπουργείο μας υποσχέθηκε ότι θα επανεξετάσει το νοσοκομειακό clawback για τις σπάνιες παθήσεις και τα προϊόντα αίματος, εδώ και ένα χρόνο δεν έχει γίνει τίποτα», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Δάκας.

«Το ζήτημα της θεραπευτικής αντιμετώπισης των ασθενών με σπάνιες παθήσεις είναι πρωτίστως ένα ανθρωπιστικό θέμα. Το 80% των παθήσεων είναι γενετικής προέλευσης και ένα μεγάλο ποσοστό εμφανίζεται στα παιδιά. Η Πολιτεία ολιγωρεί και οι ασθενείς και οι οικογένειές τους εξαθλιώνονται οικονομικά. Τα ορφανά φάρμακα και τα παράγωγα αίματος πρέπει να εντάσσονται άμεσα στη θετική λίστα των αποζημιούμενων φαρμάκων, με δίκαιη τιμολόγηση και μηδενική συμμετοχή», δήλωσε ο Αντώνιος Αυγερινός, Πρόεδρος ΕΕΣΠΟΦ, Πρόεδρος Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Οι διάφορες φαρμακευτικές αγωγές για τα ορφανά φάρμακα, αυτό που επιτυγχάνουν είναι να δώσουν μια ποιότητα στο υπόλοιπο της ζωής και μια βεβαίως καλύτερη προσδοκιμότητα στο χρόνο ζωής αυτών των ασθενών.

Δυστυχώς, όμως, μέχρι οι ασθενείς να καταφέρουν να λάβουν την αγωγή και να έχουν δικαίωμα να τους συνταγογραφηθεί ένα ορφανό σκεύασμα ταλαιπωρούνται πάρα πολύ. Αναφέρεται στατιστικά ότι ένας ασθενής με σπάνια πάθηση, προκειμένου να λάβει τη σχετική γνωμάτευση, μπορεί να εξετασθεί από 8 γιατρούς, 4 στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και από 4 ειδικούς, έως ότου λάβει την κανονική του διάγνωση και βεβαίως στο διάστημα αυτό θα λάβει δύο έως τρεις, λανθασμένες διαγνώσεις με όλες τις συνέπειες που επακολουθούν.

«Επίσης αυτό το οποίο είναι πράγματι πάρα πολύ λυπηρό, είναι ότι περίπου το 75% των σπανίων παθήσεων αφορούν παιδιά και περίπου το 30% των ασθενών αποθνήσκουν πριν φθάσουν στην ηλικία των 7 ετών. Άρα λοιπόν είναι πάρα πολύ σπουδαίο θέμα να μπορέσουμε να ευαισθητοποιήσουμε την ιατρική κοινότητα ώστε να ενσκύψει με προσοχή, με αγάπη, πραγματικά στην όσο το δυνατόν καλύτερη εκμάθηση των σπανίων παθήσεων σε συνάρτηση βεβαίως με τα ορφανά φάρμακα. Η Πολιτεία λοιπόν πρέπει να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στα ορφανά φάρμακα, τα οποία αντιπροσωπεύουν όπως σημειώθηκε ένα ιδιαίτερα μικρό ποσοστό στη συνολική φαρμακευτική δαπάνη», ανέφερε ο κ. Αυγερινός. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στην κυστική ίνωση, που αποτελεί το πλέον συχνά εμφανιζόμενο κληρονομικό σπάνιο νόσημα της λευκής φυλής και είναι μια πολυσυστηματική και θανατηφόρος νόσος. Στην Ευρώπη το προσδόκιμο επιβίωσης είναι 35 έτη περίπου, στην Ελλάδα δυστυχώς είναι πολύ μικρότερο. Αυτό το οποίο όμως είναι άξιο μνείας, είναι ότι ενώ ο προγεννητικός έλεγχος για την κυστική ίνωση υπάρχει εδώ και 30 χρόνια, δυστυχώς στην Ελλάδα δεν καλύπτεται από τ΄ Ασφαλιστικά Ταμεία και γι΄ αυτό δεν εφαρμόζεται. Αυτή τη στιγμή κάθε εβδομάδα γεννιέται ένα παιδί με κυστική ίνωση. Γεννιούνται δηλαδή περίπου 50 παιδιά το χρόνο, ενώ υπάρχουν περίπου 950 άτομα που πάσχουν σήμερα σε όλη την Ελλάδα από κυστική ίνωση. Δυστυχώς αυτά τα παιδιά γεννιούνται και επιβαρύνουν κάθε χρόνο με 2 εκατ. ευρώ περίπου τον κρατικό προϋπολογισμό για τη νοσηλεία και περίθαλψή τους. Ένα τεράστιο πρόβλημα που θα μπορούσε βεβαίως να είχε αποφευχθεί.

Περίπου 500.000 υγιείς φορείς στην Ελλάδα φέρουν το παθολογικό γονίδιο χωρίς να το γνωρίζουν και όταν τεκνοποιήσουν, η πιθανότητα 1 στα 4 παιδιά που θα γεννηθεί, είναι να πάσχει από κυστική ίνωση. Η θεραπευτική αγωγή ενός τέτοιου ασθενούς σε ετήσια βάση, στοιχίζει άνω των 40.000 ευρώ. Και κατά μέσο όρο η θεραπεία μιας σπάνιας πάθησης στοιχίζει σε ευρωπαϊκά επίπεδα 32.500 ευρώ κατ΄ έτος. Το εύρος μάλιστα μπορεί να κυμαίνεται από 6.000 ευρώ μέχρι 500.000 ευρώ. Σχετικά με τα κίνητρα για την ανάπτυξη και παραγωγή ορφανών φαρμάκων αξίζει μια αναφορά στο τι έκαναν οι ΗΠΑ:

Το 1983, με το Orphan Drug Action, έθεσαν ένα θεσμικό πλαίσιο κινήτρων ώστε να μπορούν αυτές οι φαρμακοβιομηχανίες ν’ αρχίσουν να έχουν ενδιαφέρον στην ανακάλυψη και ανάπτυξη αυτών των φαρμάκων. Από το 1983 μέχρι το 2010, 243 ορφανά φάρμακα κυκλοφόρησαν στην Αμερική. Αντίθετα στην Ευρώπη μόλις το 2000 δημιουργήθηκε το ανάλογο πλαίσιο (ΕΚ αρ. 141/2000). Για μεγάλη δυσκολία και ανισότητα στην πρόσβαση έκανε λόγο και η Αικατερίνη Θεοχάρη, Πρόεδρος του Συλλόγου Ασθενών με σπάνια κληρονομικά και λυσοσωμικά νοσήματα “Η Αλληλεγγύη”. Αναφερόμενη στα 70 νοσήματα της κατηγορίας των Λυσσοσωμικών και στις σχετικά πιο γνωστές εξ αυτών παθήσεις όπως η νόσος Gaucher, Fabry, Pompe, Hunter, NPS1, σημείωσε ότι υπάρχει σ’ αυτές θεραπευτική αντιμετώπιση ενώ για ορισμένες άλλες υπάρχουν μελέτες σ’ εξέλιξη.

Μάλιστα, επεσήμανε ότι «ενώ για αυτές τις παθήσεις υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα και έγκριση από τον ΕΟΠΥΥ, δυστυχώς τελευταία διαπιστώνουμε ότι πολλές φορές οι Διοικήσεις των νοσοκομείων, ακόμη και οι ίδιοι οι επιστήμονες, οι καθηγητές των κλινικών είναι εκείνοι που δυσκολεύονται να πάρουν αποφάσεις χορήγησης λόγω του υψηλού κόστους».

Η κυρία Αικατερίνη Θεοχάρη ανέφερε χαρακτηριστικά ότι: «αν είμαστε «τυχεροί» και κάποιο μέλος της οικογένειάς μας πάσχει και έχει γίνει προγεννητική διάγνωση τότε οι ασθενείς ξέρουν πώς να συμπεριφερθούν. Όμως, μετά τη διάγνωση τί συμβαίνει; Οι ασθενείς χάνουν την αυτονομία τους. Παρατηρείται ψυχολογική απόγνωση λόγω έλλειψης ελπίδας για θεραπεία. Πολλά από τα αυτά τα νοσήματα δεν έχουν θεραπείες, ενώ σημειώνεται απουσία στήριξης στην καθημερινότητά από δομές και από το ίδιο το κράτος. Δυσκολία πρόσβασης σε περίπτωση που υπάρχει θεραπεία».

Η κα Θεοχάρη κωδικοποιώντας κάποια βασικά στοιχεία για την πρόσβαση στα ορφανά φάρμακα έδωσε έμφαση στα παρακάτω: Σύσταση Εθνικής Επιτροπής Σπανίων Παθήσεων. Ενώ αναγγέλθηκε, αυτή τη στιγμή ακόμα δεν έχει προχωρήσει. Αυτή η Εθνική Επιτροπή θα πρέπει να απαρτίζεται από ανθρώπους που έχουν ασχοληθεί πραγματικά με τα σπάνια νοσήματα. Και βεβαίως να συμμετέχουν και φορείς ασθενών. Αναφορικά με τα μητρώα ασθενών με σπάνια νοσήματα, έχει αναγγελθεί ο ηλεκτρονικός φάκελος και μέσα απ› αυτόν θα μπορέσει ίσως ν› αρχίσει να λειτουργεί και το Μητρώο Ασθενών εκ μέρους του Υπουργείου. Υπάρχει ήδη και Μητρώο Ασθενών από την Ένωση Σπανίων Παθήσεων και μπορεί να συνεργαστεί το Υπουργείο Υγείας μαζί με την Πανελλήνια Ένωση.

Απαιτείται πρόσβαση όλων των ασθενών στις θεραπείες, κίνητρα για έρευνα και ανάπτυξη καινοτόμων φαρμάκων. Τα αντικίνητρα στην ανάπτυξη νέων θεραπειών είναι ο μικρός αριθμός ασθενών σε κάθε πάθηση, το μεγάλο κόστος για έρευνα και ανάπτυξη νέων θεραπειών, οι μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις για τις τιμές των φαρμάκων και οι μηχανισμοί όπως clawback και rebate. Ήδη πολλά στελέχη του Υπουργείου Υγείας έχουν αναφέρει ότι είναι άδικο, δημιουργεί ανασφάλεια για την πρόσβαση των ασθενών στα ορφανά φάρμακα, όσο και στη διάθεση αυτών στη χώρα. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν εξαιρεθεί τα ορφανά φάρμακα από το clawback λόγω της σπανιότητά της κάθε νόσου ή υπάρχουν άλλα κίνητρα, όπως μείωση της φορολογίας.

Στις θετικές εξελίξεις περιλαμβάνονται: η Επιτροπή Φαρμάκων Υψηλού Κόστους στον ΕΟΠΥΥ, η ψήφιση του νομοσχεδίου για τη συγκρότηση Κέντρων Εμπειρογνωμοσύνης Σπανίων και Πολύπλοκων Νοσημάτων, η συγκρότηση Επιτροπής για τον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης, καθώς και η δέσμευση του Υπουργού Υγείας να διερευνήσει το ενδεχόμενο εξαίρεσης από τη διαδικασία του clawback για συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων (όπως για παράδειγμα τα ορφανά φάρμακα).

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Σπάνιες Παθήσεις; Το σημερινό τοπίο σε Ευρώπη και Ελλάδα-Επιπτώσεις στην πρόσβαση των ασθενών

Στην πρώτη ενότητα του workshop, με γενικό θέμα «Σπάνιες ασθένειες: Το σημερινό τοπίο στην Ευρώπη και την Ελλάδα, επιπτώσεις στην πρόσβαση των ασθενών» τη συζήτηση άνοιξε ο κ. Ισίδωρος Κουγιουμτζόγλου, Market Access Manager Vianex και Μέλος EUCOPE, ο οποίος αναφέρθηκε συνολικά στην κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας και ειδικά στο καθεστώς τιμολόγησης, υπογραμμίζοντας ότι: «Όταν γίνονται ανατιμολογήσεις φαρμάκων αναστατώνεται η αγορά. Μόνο 3 χώρες σε όλη την Ευρώπη κάνουν ανατιμολόγηση δύο φορές το χρόνο.

Η Ελλάδα δεν έχει χρησιμοποιήσει ακόμα εργαλεία για την ορθότερη τιμολόγηση όπως το ΗΤΑ και οι συμφωνίες επιμερισμού ρίσκου. Το νέο μέτρο 9-6-3 για την αποζημίωση έχει ως εξαιρέσεις τις θεραπείες της θαλασσαιμίας και τα ορφανά φάρμακα. Όχι όμως τα παράγωγα αίματος, τα οποία είναι κι αυτά άκρως απαραίτητα και οι ασθενείς που τα χρειάζονται αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα πρόσβασης».

Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «ουσιαστικά βλέπουμε μια πρόθεση των αρχών να βοηθήσουν ορισμένες κατηγορίες. Ωστόσο, οφείλουμε να πούμε ότι απ’ αυτή την κατηγορία λείπουν τα παράγωγα αίματος. Πολύ σημαντικό. Γιατί; Γιατί στα παράγωγα αίματος, η παγκόσμια ζήτηση είναι πολύ υψηλότερη από την ικανότητα προσφοράς. Άρα το να βρούμε παράγωγα έτοιμα τα οποία να κυκλοφορούν σε 9 χώρες, δεν είναι τόσο εύκολο ή τουλάχιστον δεν είναι τόσο γρήγορη η διαδικασία. Και αυτό θεωρούμε ότι είναι κάτι σημαντικό το οποίο και δεδομένων των ελλείψεων οι οποίες υπάρχουν, πρέπει ν’ αλλάξει. Δηλαδή η επένδυση σ’ αυτές τις κατηγορίες δεν επιφέρει αρνητική επίπτωση στους προϋπολογισμούς.

Αντιθέτως, μ’ ένα τόσο σκληρό σύστημα το οποίο ακολουθείται αυτή τη στιγμή, ειδικά όσον αφορά την τιμολόγηση, τα clawback και τα rebates, διατρέχουμε τον κίνδυνο της απόσυρσης των σκευασμάτων, να μην έχουμε νέα σκευάσματα και ουσιαστικά μια μετατόπιση ολόκληρης της καμπύλης προς το κάτω μέρος».

Το θέμα των registries αναφέρθηκε αρκετές φορές στη διάρκεια του workshop ενώ την πρώτη συστηματική προσπάθεια καταγραφής ασθενών που είναι ήδη ενεργοποιημένη, περιέγραψε ο κ. Ηλίας Γκούντας, Επιστημονικός Συνεργάτης Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, καλώντας τις επιμέρους ενώσεις και τους ασθενείς να στηρίξουν την προσπάθεια. Συγκεκριμένα το 2015 δημιουργήθηκε το πρώτο Μητρώο για τα Σπάνια Νοσήματα στην Ελλάδα, που δημιουργήθηκε από την ΠΕΣΠΑ, από την Ιατρική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και ονομάζεται G-Rare, από το “Greece” και από το “Rare” και σκοπός του είναι να υπάρξει μια εθνική βάση για τα σπάνια νοσήματα, η οποία θα καταγράφει τα κλινικά δεδομένα κατά τη διάγνωση του ασθενούς, θα υποστηρίζει την παρακολούθηση θεραπείας καθώς και την απόκτηση δικαιωμάτων, θα είναι φιλική προς το χρήστη και θα παράγει χρήσιμα ενοποιημένα στατιστικά δεδομένα για μια ομάδα ασθενών ή για όλη τη νόσο συνολικά.

Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα της βάσης, η οποία μέχρι σήμερα αριθμεί 199 εγγεγραμμένους ασθενείς, προκύπτει ότι η πλειοψηφία ήταν γυναίκες, σε ποσοστό 61% ενώ το 39% ήταν άντρες. Η πλειοψηφία της ασφαλιστικής κάλυψης ήταν από τον ΕΟΠΥΥ, ενώ το 42% είχε μια άλλη ασφαλιστική κάλυψη. Επίσης το 58% των συμμετεχόντων ήταν από την Αττική. Όσον αφορά στην κατανομή ασθενειών, η πιο κοινή κατηγορία ασθένειας στη G-Rare ήταν η νευρολογική, ακολουθούμενη από την ανοσολογική και επίσης ένα 20% ανέφερε κάποια άλλη κατηγορία, ενώ σημαντικά ποσοστά φάνηκε να έχουν η σκελετική και μεταβολική με 6% και 5% αντίστοιχα. Όπως είπε ο κ. Γκούντας «Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι το γεγονός ότι πολλοί ασθενείς δε γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, καθώς μόνο το 42,7% γνωρίζει, ενώ ακόμα λιγότεροι έχουν διεκδικήσει τα δικαιώματα τους και μόνο 1 στους 4 ασθενείς είχε θετική ανταπόκριση». Το θέμα της «επικινδυνότητας» του clawback στην ομαλή κυκλοφορία τον φαρμάκων στη χώρα, αποτέλεσε τον πυρήνα της ομιλίας του Γενικού Διευθυντή της Sanofi-Genzyme, Ελλάδας & Κύπρου, κ. Didier Cochet. Ο κ. Cochet, αναλύοντας το μηχανισμό του νοσοκομειακού clawback και την άμεση επίδρασή του στην πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες τους, έδειξε ότι ο προϋπολογισμός που καθορίστηκε για τα νοσοκομεία δεν ανταποκρίθηκε στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών, δημιουργώντας ένα τεράστιο clawback για τις φαρμακευτικές εταιρείες από 30 έως 40%.

Τόνισε δε, ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο σήμερα ν’ αναπτυχθούν και να παραχθούν φάρμακα για σπάνιες παθήσεις, οι οποίες είναι δαπανηρές, πολύπλοκες και πολύ απαιτητικές. Γι’ αυτό ακριβώς σήμερα τα φάρμακα αυτά έχουν μια οριακή κερδοφορία, ενώ όπως τονίστηκε η συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν μπορεί να συνδυαστεί με εμπορευματοποίηση προϊόντων.

Τόνισε ακόμη ότι το νοσοκομειακό clawback θέτει σε κίνδυνο το εύθραυστο περιβάλλον των σπανίων παθήσεων στην Ελλάδα, απειλώντας τη διαθεσιμότητα των θεραπειών και τη μελλοντική κυκλοφορία νέων ορφανών φαρμάκων. Υπογραμμίζοντας το γεγονός ότι υπάρχουν ασθενείς πίσω από τους αριθμούς, ζήτησε την εξαίρεση των σπανίων παθήσεων από το clawback και μία ουσιαστική συζήτηση με τις Αρχές του χώρου της Υγείας, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις σωτήριες για τη ζωή τους θεραπείες.

Παράλληλα ο κ. Cochet, επεσήμανε συγκεκριμένα ότι έχουμε δει κάποιες αλλαγές στα κανάλια διανομής από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ στα νοσοκομεία, εξέλιξη που θεωρείται θετική για τους ασθενείς, αλλά βλέπουμε επίσης ότι υπάρχει δυσκολία για ορισμένους να πάρουν τα φάρμακά τους από τα νοσοκομεία. Ιδιαίτερα σημαντική θεωρεί και την έγκαιρη διάγνωση των ασθενών και ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται μητρώο, και χρειάζεται να κάνουμε screening, ώστε να υπάρχει έλεγχος για τους ασθενείς.

Εκτενή αναφορά στις θεραπείες με πρωτεΐνες πλάσματος έκανε και ο Bruno Santoni, Εκτελεστικός Διευθυντής της Plasma Protein Therapeutics Association (PPTA) Europe, της Ένωσης Θεραπειών Πρωτεΐνης Πλάσματος, σημειώνοντας ότι για να παράξουν οι εταιρείες θεραπείες πλάσματος χρειάζονται 7-12 μήνες. Η επένδυση που απαιτείται για την παραγωγή των θεραπειών αυτών είναι τεράστια. Σύμφωνα με τον κ. Santoni οι περισσότερες από τις θεραπείες που παράγονται από το πλάσμα, ονομάζονται «θεραπείες υποκατάστασης». Δηλαδή, παίρνουμε την πρωτεΐνη από κάποιον άλλον και την υποκαθιστούμε στο αίμα του ασθενούς. Βέβαια δε συμβαίνει πάντα αυτό και μπορεί να υπάρχουν και άλλοι μηχανισμοί, αλλά η βασική έννοια πίσω από τις θεραπείες αυτές είναι αυτή.

Περιγράφοντας τη διαδικασία με βάση την οποία λειτουργεί η βιομηχανία σ’ αυτό τον τομέα, ο κ. Santoni εξηγεί τη διαδικασία λήψης πλάσματος: «Έχουμε ένα δότη που δίνει ολικό αίμα κατά μέσο όρο δυο φορές το χρόνο, το οποίο αμέσως διαχωρίζεται. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια τα παίρνουν τα νοσοκομεία, προκειμένου να τα διοχετεύσουν σε ασθενείς, ενώ το πλάσμα αξιοποιείται κυρίως από τη βιομηχανία. Ή μπορεί να γίνει λήψη πλάσματος απευθείας από τον δότη, δηλαδή εξειδικευμένο μηχάνημα λαμβάνει κατευθείαν το πλάσμα και επιστρέφει τα υπόλοιπα κύτταρα στο δότη».

Το πλάσμα που λαμβάνεται χρησιμοποιείται για την παρασκευή θεραπειών. Πρόκειται για βιολογικό υλικό που προέρχεται από τις δωρεές πλάσματος. Η διαδικασία παρασκευής των θεραπειών αυτών είναι εξαιρετικά πολύπλοκη, καθώς διαφορετικές ανάγκες των ασθενών με σπάνια νοσήματα απαιτούν διαχωρισμό διαφορετικών πρωτεϊνών από το πλάσμα.

Για τις ανάγκες ενός ασθενούς με αιμορροφιλία χρειάζονται 1.200 δωρεές πλάσματος το χρόνο, ενώ σύμφωνα με εκτιμήσεις στην Ευρώπη, το 40% του πλάσματος που απαιτείται για τις ανάγκες των ασθενών στην Ευρώπη εισάγεται κυρίως από τις ΗΠΑ όπου η διαδικασία συλλογής πλάσματος είναι πολύ πιο οργανωμένη και αποτελεσματική. Στην Ελλάδα, οι διαθέσιμες ποσότητες πλάσματος που προκύπτουν από δότες είναι ελάχιστες.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η ετήσια παραγωγή πλάσματος είναι 44.000.000 λίτρα , αλλά η Ελλάδα δε συμμετέχει σ’ αυτή την παγκόσμια προσπάθεια. Η ζήτηση θεραπειών πλάσματος συνεχίζει να αυξάνεται και εκτιμάται ότι οι ανάγκες θα αυξηθούν ακόμα περισσότερα στο μέλλον. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν στην Ευρώπη κέντρα συλλογής πλάσματος.

Πολλοί από τους ασθενείς που έχουν ανάγκη από αυτού του είδους τις θεραπείες, τις λαμβάνουν ενδονοσοκομειακά. Αν όμως δεν δοθεί η κατάλληλη θεραπεία για την αιμορροφιλία, αυτό θα έχει ως συνέπεια να αυξηθεί ο αριθμός των επεμβάσεων στις οποίες πρέπει να υποβληθεί ένας ασθενής, πράγμα που αυξάνει αντίστοιχα και το κόστος και φυσικά επηρεάζει και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Ο κ. Santoni έδωσε έμφαση στο γεγονός ότι, η αυξημένη κατανάλωση σκευασμάτων που προκύπτουν από το ανθρώπινο πλάσμα είναι δικαιολογημένη, καθώς έχουν βελτιωθεί τα μέσα διάγνωσης των σπάνιων νοσημάτων που απαιτούν τέτοιες θεραπείες, υπάρχουν βελτιωμένα κλινικά δεδομένα ως προς τη σκοπιμότητα εφαρμογής των συγκεκριμένων θεραπειών, ενώ ο πληθυσμός που λαμβάνει τέτοιου είδους θεραπείες παρατείνει τη διάρκεια ζωής του. Τόνισε, εξάλλου, με έμφαση ότι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει υπερ-κατανάλωση θεραπειών πλάσματος στην Ελλάδα.

Ο κ. Santoni ανέφερε, επίσης το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου το 2015 η αλβουμίνη δεν ήταν διαθέσιμη γιατί μια εταιρεία είχε πρόβλημα προμηθειών και οι συνθήκες της αγοράς δεν ήταν ευνοϊκές.

Ο κίνδυνος αυτός υπάρχει και στην Ελλάδα, εξαιτίας της επιβάρυνσης του νοσοκομειακού clawback. O κ. Santoni υπενθύμισε ότι η παραγωγική διαδικασία για τα προϊόντα της κατηγορίας αυτής είναι ιδιαίτερα περίπλοκη και το κόστος υψηλό, δίνοντας μάλιστα πολλά παραδείγματα για τους λόγους που αυξάνουν το κόστος παραγωγής – όπως για παράδειγμα το υψηλό κόστος των χημικών στοιχείων που απαιτούνται για την παρασκευή τους, την ανάγκη παρακολούθησης νέων ιών που προκύπτουν σε παγκόσμιο επίπεδο, την εφαρμογή αυστηρών κανονιστικών προτύπων ή ακόμα και τα λάθη στη διαδικασία παρασκευής, που επηρεάζουν τα εξαιρετικά ευαίσθητα αυτά προϊόντα.

Σχετικά με την κατανάλωση, σημειώνεται ότι αν αναφερθούμε στις ανοσοσφαιρίνες, η Ελλάδα κατέχει την τελευταία θέση μεταξύ των χωρών της Δυτικής Ευρώπης και η χρήση στη χώρα μας είναι κατά 60% σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Εάν εδώ προσθέσουμε ότι οι τιμές των προϊόντων είναι περίπου 40% κάτω από το μέσο όρο των τριών χαμηλότερων της Ευρώπης, σίγουρα δε μιλάμε για υπερκατανάλωση σε αυτές τις κατηγορίες. Στο χώρο των πλασματικών παραγώγων, στις ανοσοσφαιρίνες, ξέρουμε ότι υπάρχουν αποσύρσεις προϊόντων, ξέρουμε ότι υπάρχουν ελλείψεις σε τέτοιο σημείο ώστε η πολιτεία αναγκάζεται να κάνει έκτακτες εισαγωγές για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών. Πολλές χώρες στην ΕΕ έχουν αναγνωρίσει τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των προϊόντων αυτών και λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για να τα προστατεύσουν από σκληρά φορολογικά μέτρα, προκειμένου με τον τρόπο αυτό να διασφαλισθεί η πρόσβαση των ασθενών στην εξαιρετικά κρίσιμη αυτή κατηγορία φαρμάκων. Ο κ. Santoni υπενθύμισε με έμφαση πως οι θεραπείες πλάσματος / αίματος έχουν χαρακτηριστεί ως άκρως απαραίτητες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ο οποίος ζητά από τις χώρες να εξαιρέσουν τέτοιου είδους φάρμακα από τους μηχανισμούς φορολόγησης ή το clawback έτσι ώστε να μπορέσουν να διασφαλίσουν την πρόσβαση των ασθενών σε αυτές τις θεραπείες. Και κατέληξε λέγοντας: «Είναι πάρα πολύ σημαντικό για την Ελλάδα να βρει τρόπους και μια μακροχρόνια πολιτική λύση που θα επιτρέπει μια σταθερή και σίγουρη πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες, οι οποίες σώζουν ζωές και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των Ελλήνων ασθενών».

Tην πρώτη ενότητα έκλεισε η Μαριάννα Λάμπρου, Πρόεδρος της Εταιρείας Οζώδους Σκληρύνσεως και τ. Πρόεδρος της ΠΕΣΠΑ, η οποία σημείωσε ότι σχετικά με τον αριθμό των σπάνιων παθήσεων η επιστημονική κοινότητα ακόμη διαπιστώνει τεράστιες προκλήσεις καθώς. Μάλιστα, από το Υπουργείο Υγείας έγινε δεκτό σχετικό αίτημα για αναγνώριση 7.500 παθήσεων.

Υπάρχουν επίσημες ανακοινώσεις όμως, ότι οι ασθένειες είναι πάνω από 8.000, ενώ και στη EURORDIS έχει γνωστοποιηθεί μελέτη η οποία ανεβάζει τον αριθμό πάνω και από τις 12.000. Αίτημα των ασθενών το οποίο εκφράστηκε και από την κυρία Λάμπρου είναι να ακούγεται και η δική τους φωνή καθώς γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες. Είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν οι μηχανισμοί εκείνοι οι οποίοι θα παρέχουν την απόσταση ασφαλείας που χρειάζεται, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να συμμετέχουν στις διαδικασίες αποφάσεων χωρίς να επηρεάζονται από την υποκειμενικότητα που εκφέρει η κατάσταση της υγείας τους. Στην Ευρώπη υπάρχουν ήδη τεκμηριωμένοι μηχανισμοί που επιτρέπουν στους ασθενείς ακόμη και να αποφασίζουν τις εγκρίσεις φαρμάκων. Καίρια ήταν η παρέμβαση του Διευθύνοντος Συμβούλου της ΗΔΙΚΑ, κ. Αναστάσιου Τάγαρη, ο οποίος επί της ουσίας δήλωσε τη διάθεση της εταιρείας να βοηθήσει με τον ιατρικό φάκελο που υλοποιείται για την καταγραφή όλων αυτών των ασθενών. Ήδη υπάρχει επικοινωνία με το Υπουργείο Υγείας ώστε να καταγραφούν οι κωδικοί των σπανίων ασθενειών και να συσχετίζονται με τις ICD -10 διαγνώσεις που υπάρχουν στη συνταγογράφηση ώστε όταν συνταγογραφείται φάρμακο ή εξέταση για ανθρώπους που έχουν αυτές τις ασθένειες, να μπορούν να «μαρκάρονται» στο σύστημα και άρα να υπάρχει ουσιαστική παρακολούθηση της πορείας τους.

Ως δεύτερο βήμα προτάθηκε από τον κ. Τάγαρη η συνεργασία με την κα Λάμπρου, με την ΠΕΣΠΑ και με τον κ. Γκούντα ώστε να υπάρχει η δυνατότητα καταγραφής μέσω του ιατρικού φακέλου ή της συνταγογράφησης. Ενδεχομένως και οι Ενώσεις ασθενών αλλά πρωτίστως οι γιατροί μπορούν να βρουν ένα τρόπο να περάσουν μέσα στο σύστημα είτε του ιατρικού φακέλου ή της συνταγογράφησης και να παρακολουθούνται τα στοιχεία που χρειάζονται.

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Ορίζοντας τις στρατηγικές αποζημίωσης σε ένα περιβάλλον προκλήσεων

Η δεύτερη ενότητα του Workshop είχε τίτλο «Ορίζοντας τις στρατηγικές αποζημίωσης σε ένα περιβάλλον προκλήσεων». Ανοίγοντας τη συζήτηση, η Διοικήτρια του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, Αναστασία Μπαλασοπούλου τάχθηκε υπέρ μιας Εθνικής Στρατηγικής και της δημιουργίας Κέντρων Αναφοράς και Κέντρων Αριστείας για την αντιμετώπιση και διαχείριση των σπανίων και χρόνιων παθήσεων. Επιπλέον, υπογράμμισε την ανάγκη συντονισμού Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα και μεγαλύτερης συνεργασίας με τις Ενώσεις Ασθενών. Ανέφερε ότι στο Ιπποκράτειο υπάρχουν ειδικά κέντρα για HIV, θαλασσαιμία, αιμορροφιλία και ρευματολογικά προβλήματα με εξειδικευμένο προσωπικό που φιλοδοξούν να γίνουν κέντρα αναφοράς και αριστείας. «Η ‘πλοήγηση’ των ασθενών εντός του συστήματος υγείας για τη διάγνωση και τη θεραπεία τους πρέπει να γίνεται χωρίς ταλαιπωρία και να τους βοηθά να λάβουν την πλέον κατάλληλη υποστήριξη», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ειδικότερα, η κυρία Μπαλασοπούλου ανέφερε ότι απαιτείται υψηλή εξειδίκευση για την αντιμετώπιση και τη διαχείρισή των σπάνιων παθήσεων και άρα είναι κάτι δύσκολο να γίνει στο επίπεδο της Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης. Εξειδίκευση σημαίνει ιατρικό δυναμικό, πολύ υψηλής τεχνολογίας φάρμακο και μια πολύ καλή οργάνωση, ενώ η χρηματοδότηση αποτελεί μόνο ένα μέρος του προβλήματος και όχι το όλον. Αυτό που θα μπορούσαμε να κάνουμε δεδομένης της κατάστασης είναι να επιχειρήσουμε να πιστοποιήσουμε με βάση πιο τυπικά και πιο γενικά πρότυπα, λειτουργίες τμημάτων σε ό,τι αφορά στις διαδικασίες τους, την πρόσβαση, την επάρκεια, την ποιότητα των υποδομών, την ταχύτητα της εξυπηρέτησης και το φάρμακο.

Στο φλέγον θέμα της πρόσβασης των ασθενών με σπάνιες παθήσεις ειδικά στις νέες θεραπείες, ενδιαφέρουσα ήταν και η τοποθέτηση της κας Μαριάννας Κωνσταντινίδη, Γενικής Διευθύντριας CSL Behring. Όπως επεσήμανε, αν και για τη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών αυτών σήμερα δεν υπάρχει ούτε μία εγκεκριμένη θεραπεία, καθώς μόλις το 1% των ασθενειών αυτών καλύπτεται από ορφανά φάρμακα, τις τελευταίες δεκαετίες έχει συντελεστεί μια πολύ μεγάλη πρόοδος. Παρολ’ αυτά για τις περισσότερες από αυτές τις παθήσεις δεν υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τα ορφανά φάρμακα που παίρνουν έγκριση σήμερα, το 91% αυτών έχει μια μόνο ένδειξη. Πολλές φορές ακόμη κι όταν υπάρχουν περισσότερα από ένα φάρμακα για μια πάθηση όπως είναι η αιμορροφιλία, αυτά δεν μπορούν να υποκατασταθούν από άλλα. Δεν έχουμε γενόσημα σε αυτές τις κατηγορίες, δεν έχουμε φάρμακα όπως είναι τα πλασματικά παράγωγα. Οι πρωτεΐνες πλάσματος δεν αντικαθίσταται από κάτι άλλο, πρέπει να πάρει πρωτεΐνη πλάσματος. Δεν υπάρχει καμία άλλη θεραπευτική επιλογή.

Επίσης, τόνισε ότι υπάρχουν αυστηρά κριτήρια για την πρόσβαση και την ανανέωση της χορήγησης θεραπείας. Έχουμε να κάνουμε με δυο κατηγορίες (ορφανά φάρμακα και προϊόντα αίματος), οι οποίες είναι πολύ καλά ελεγχόμενες. Για να λάβει θεραπεία ο ασθενής και να εγκριθεί η ανανέωση της θεραπείας του χρειάζεται έγκριση από τις Επιτροπές του ΕΟΠΥΥ. Είναι πολύ αυστηρά ελεγχόμενη η πρόσβαση των ασθενών και η αποζημίωση γι αυτό και η δαπάνη είναι ανελαστική και προβλέψιμη.

Σύμφωνα με την κα Κωνσταντινίδη, τα φάρμακα για σπάνιες παθήσεις δεν είναι όλα ορφανά και ένα πολύ καλό παράδειγμα είναι τα αιμοπαράγωγα, εκ των οποίων τα περισσότερα είναι για σπάνιες παθήσεις.

Η κα Κωνσταντινίδη σημείωσε επίσης ότι «για τα αιμοπαράγωγα συγκεκριμένα, το κόστος παραγωγής είναι τεράστιο. Μόνο το κόστος συλλογής και επεξεργασίας του πλάσματος είναι τεράστιο, έχει πολύ χαμηλό ποσοστό κέρδους σε σχέση με άλλα φάρμακα και το χειρότερο απ› όλα είναι ότι διεθνής ζήτηση για αυτά τα προϊόντα είναι πολύ μεγαλύτερη από τη διεθνή προσφορά. Δηλαδή παράγονται 1.000 και ζητούνται 1.500 στην παγκόσμια αγορά. Όταν μια άλλη χώρα πληρώνει διπλά και τριπλά για μια τέτοια θεραπεία, πώς μπορεί αυτό να το ανταγωνιστεί η Ελλάδα; Πιστεύω όμως ότι έχει γίνει πολύ μεγάλη προσπάθεια από εταιρείες ώστε να διατηρηθούν και να παραμείνουν στην ελληνική αγορά, αλλά όταν γίνεσαι ζημιογόνος κάποια στιγμή αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί». Επίσης ανέφερε ότι, αν και δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία, για τα μεν ορφανά φάρμακα που χορηγούνται στα νοσοκομεία (κατηγορία 1α) υπολογίζουμε ότι η νοσοκομειακή δαπάνη (orphans drugs delivered in hospital = 1a) είναι μεταξύ 30 και 35 εκατομμύρια ευρώ το χρόνο, για τα δε αιμοπαράγωγα μεταξύ 65 και 70 εκατομμύρια. Συνολικά υπολογίζεται ότι η ετήσια νοσοκομειακή δαπάνη για αυτά τα προϊόντα είναι γύρω στα 100 εκατομμύρια.

ΕΝΟΤΗΤΑ 3: Δημιουργώντας ένα βιώσιμο περιβάλλον για τους ασθενείς με σπάνιες παθήσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε κατά τη διάρκεια του workshop η συζήτηση στο τελευταίο πάνελ με τίτλο «Δημιουργώντας ένα βιώσιμο περιβάλλον για τους ασθενείς με σπάνιες παθήσεις» στο οποίο ήταν και εντονότερη η παρουσία των εκπροσώπων των δημοσίων φορέων υγείας. Ξεκινώντας την τοποθέτησή του ο Αντιπρόεδρος του Οργανισμού, κ. Παναγιώτης Γεωργακόπουλος, έθεσε το ερώτημα: «Εξαίρεση ή τιμολόγηση;». Όπως είπε, γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει τιμολόγηση για πολλά από τα ορφανά φάρμακα και ότι δεν περιέχονται στο θετικό κατάλογο. Πάνω στο θέμα αυτό εξάλλου είχε τοποθετηθεί νωρίτερα και ο κ. Αυγερινός για να προσδιορίσει ότι από τα 75 φάρμακα τα οποία έχουν εγκριθεί για σπάνιες παθήσεις, τα 45 κυκλοφορούν στην Ελλάδα εκ των οποίων τα 17 από τον ΙΦΕΤ.

Ο κ. Γεωργακόπουλος επί της ουσίας ζήτησε από τις εταιρείες να αιτηθούν ώστε να λάβουν τιμή, ακολουθώντας τη διαδικασία που έχει θεσμοθετήσει η χώρα με το σύστημα του μέσου όρου των τριών χαμηλότερων τιμών της Ευρώπης. Στη συνέχεια από την πλευρά του κράτους και του ΕΟΠΥΥ, θα πρέπει να προχωρήσει η διαδικασία για την διεκδίκηση προσιτών τιμών από τις εταιρίες που παράγουν τα νέα σκευάσματα. Ως δεύτερο βήμα, να έρθουν και στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ, να συζητήσουν πλέον για τις τιμές με τις οποίες θα διατίθενται στους ασθενείς.

Υποστήριξε ακόμη ότι ο ΕΟΠΥΥ αποζημιώνει όλα τα ορφανά φάρμακα για τους ασθενείς που τα έχουν ανάγκη και με βάση τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ το 2014 ο οργανισμός πλήρωσε γι’ αυτά 67,5 εκατ. ευρώ, για το 2015 84,7 εκατ. ευρώ και το 2016 112,8 εκατ. ευρώ, δαπάνες οι οποίες κυμαίνονται μεταξύ 3% έως 5% του συνόλου της φαρμακευτικής δαπάνης. Τόνισε δε, ότι μέχρι σήμερα η Ελλάδα γενικότερα δεν έχει αρνηθεί να εισαγάγει και να διαθέσει τέτοια φάρμακα στους ασθενείς και ίσως είμαστε μάλιστα η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που δεν έχουμε βάλει εμπόδια στην εισαγωγή τέτοιων φαρμάκων. Όπως είπε, άλλες χώρες, βάζουν προσκόμματα και δεν εγκρίνουν όλα τα φάρμακα για διάθεση σε ασθενείς. «Αν η πληροφορία αυτή είναι σωστή, νομίζω ότι η Ελλάδα σε μεγάλο βαθμό και παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει υπερέχει», είπε χαρακτηριστικά. Ωστόσο, παραδέχτηκε ότι το ζητούμενο είναι ότι πρέπει να υπάρχουν μητρώα καταγραφής.

Από την πλευρά της, η κα Δέσποινα Μακριδάκη, Α’ Αντιπρόεδρος του ΕΟΦ και Πρόεδρος της ΠΕΦΝΙ, «αποκάλυψε» ότι από το 2000 μέχρι σήμερα, 124 δραστικές ουσίες έχουν εγκριθεί από τον EMA ως θεραπείες για σπάνιες παθήσεις και πως σύμφωνα με μία τελευταία μελέτη, τα δέκα ακριβότερα φάρμακα της αγοράς είναι ορφανά. Παράλληλα σημείωσε ότι το 2020 η αγορά των ορφανών φαρμάκων, προβλέπεται να ξεπεράσει, τα 176 δισ. δολάρια. Υποστήριξε ακόμη ότι το κομμάτι των προϋπολογισμών για τα ορφανά φάρμακα θα έπρεπε να αυτονομηθεί και να πηγαίνει κατ’ εξαίρεση, με αντικειμενικότητα, με έλεγχο, με αξιολόγηση καθώς «το Ηealth Τechnology Αssessment είναι μπροστά μας». Σημείωσε ακόμη ότι η περίοδος της πρώιμης πρόσβασης των ασθενών στα ορφανά φάρμακα θα πρέπει να επιμηκυνθεί, τουλάχιστον μέχρι την περίοδο που το φάρμακο θα τιμολογηθεί και θα μπει στη θετική λίστα. Λαμβάνοντας το λόγο ο κ. Δημήτρης Πανταζής, διευθύνων σύμβουλος του ΙΦΕΤ από το ΙΦΕΤ, επιβεβαίωσε ότι πραγματικά οι σπάνιες παθήσεις είναι πάρα πολλές και ότι αρκεί να δούμε τα αρχεία σχετικών καταγραφών όπως είναι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που ανέρχεται σε 163 σελίδες, ενώ τα σχετικά μητρώα ήδη είναι 40 σελίδες σπανίων παθήσεων. Επισήμανε ότι με βάση μελέτη του Thomson Reuters, η αγορά των ορφανών φαρμάκων θα φτάσει το 2022 στα 209 δισ. δολάρια, με μια αύξηση κατά 11,1% περίπου ετησίως, με τη συγκεκριμένη κατηγορία να καταλαμβάνει το 21,4% από 16% που είναι σήμερα, του συνόλου των συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Παίζει, λοιπόν, μεγάλο ρόλο ο τρόπος που θα εξορθολογιστούν ορισμένα πράγματα.

Σχετικά με το ΙΦΕΤ σημείωσε ότι κατά κύριο λόγο, ασχολείται με τις λεγόμενες υπερσπάνιες παθήσεις, τις «ultra-rare». Δηλαδή, ασθένειες από τις οποίες πάσχουν λίγα άτομα το πολύ μέχρι 7-8 και φυσικά δεν μιλάμε για παθήσεις που μπορούν να «σηκώνουν και εμπορευματοποίηση της δραστηριότητας». Είναι συγκεκριμένοι αυτοί οι ασθενείς, την έχουν την πάθηση διαπιστωμένα.

Ο κ. ο Αθανάσιος Βοζίκης, Επ. Καθηγητής Οικονομικής Επιστήμης, Δ/ντής Εργαστηρίου «Οικονομικών και Διοίκησης Υγείας» στο Παν. Πειραιώς τοποθετήθηκε γύρω από το κόστος και ανέφερε ότι «τουλάχιστον ενδεικτικά το κόστος ανάπτυξης των ορφανών φαρμάκων φτάνει μέχρι και τα 2,5 δισ. δολάρια. Υπάρχει δε φάρμακο με κόστος ανάπτυξης 4 δισ. δολάρια. Το λέω όχι για να δικαιολογήσω την ψηλή τιμή, αλλά προφανώς για να δείξω και την καινούργια τεχνολογία που αυτά κουβαλούν μαζί τους». Επεσήμανε ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπως επίσης και άλλες ανεπτυγμένες χώρες διεθνώς, έχουν φτιάξει ειδικό νομοθετικό πλαίσιο για τα ορφανά φάρμακα. Όμως ούτε οι μισές από αυτές, έχουν εθνικό σχέδιο για σπάνια νοσήματα. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει μια συνεπής, μακρόχρονη στρατηγική.

Ενδιαφέρουσα ήταν και η αναφορά στον ΕΜΑ, σχετικά με την επανεξέταση ορφανών φαρμάκων. Συγκεκριμένα ο οργανισμός από το 2002 έως το 2015 επανεξέτασε 101 ορφανά φάρμακα και με βάση τα αποτελέσματα του, για τα 56% είχε θετική γνωμοδότηση, το 15% «conditional», ενώ για τα υπόλοιπα είχε αρνητική. Όπως διευκρίνισε, ο τρόπος μέσα από τον οποίο αξιολόγησε ο ΕΜΑ αναφέρεται, στη μέτρια αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, κυρίως στις περιορισμένες αποδείξεις που υπάρχουν. Σημείωσε ακόμη τον μικρό αριθμό ατόμων για κλινικές μελέτες καθώς και άλλου είδους, «ατέλειες» όσον αφορά στον τρόπο μέσα από τον οποίο η πορεία ανάπτυξης ενός φαρμάκου φτάνει στο τελικό του στάδιο. Έτσι, ο κ. Βοζίκης κατέληξε στο ότι «αν θέλουμε να βρούμε τη σχέση κόστους – αποτελεσματικότητας (cost effectiveness) ενός ορφανού φαρμάκου, δεν θα το βρούμε κάτω από 100-150.000 ευρώ για κάθε κερδισμένο χρόνο ζωής. Μπορεί και πολύ παραπάνω, καθώς υπάρχουν φάρμακα ορφανά που έχουν και 200-250.000 ευρώ». Ο κ. Βοζίκης προχώρησε και σε μια ακόμη τοποθέτηση με βάση την οποία η διαδικασία διαπραγμάτευσης θα είναι πραγματικά πολύ δύσκολη για τα ορφανά φάρμακα αν γίνει με όρους όπως έγινε με τα φάρμακα της ηπατίτιδας C, που πραγματικά ήταν πολύ πετυχημένη.

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου, Γενικός Δ/ντής της Novo Nordisk Hellas, αναφερόμενος σε δύο «παρανοήσεις». «Η μία έχει να κάνει με το γεγονός ότι συζητάμε για την εξαίρεση φαρμάκων από το νοσοκομειακό clawback, τα οποία είναι τιμολογημένα στην ελληνική αγορά, συμπεριλαμβάνονται στη θετική λίστα και δεν έρχονται με άλλους τρόπους στην ελληνική αγορά, μέσω ΙΦΕΤ ή ούτω καθεξής. Γιατί αν γνωρίζω καλά, τα φάρμακα που έρχονται με άλλους τρόπους ίσως δεν πληρώνουν clawback. Επομένως λοιπόν, συζητάμε για τα φάρμακα που έχουν μπει με την ορθή τακτική στην ελληνική αγορά και πώς μπορούμε να τα καταστήσουμε βιώσιμα σε έναν μακροχρόνιο ορίζοντα». Επιβεβαίωσε και από την πλευρά του ότι τελικά, για το μεν 2016 φτάσαμε στο σημείο η μέση επιστροφή να είναι της τάξεως του 30%, για το δε 2017 είπε πως «αν προσθέσουμε το νοσοκομειακό rebate, έχουμε το μέγα ερωτηματικό πού θα κυμανθεί το νοσοκομειακό clawback. Αυτό που αναρωτιόμαστε σαν βιομηχανία είναι πόσο είναι εφικτό να ξέρουμε ότι η καθαρή τιμή θα είναι περίπου ίδια και τον Δεκέμβριο».

Ο κ. Παπαδημητρίου έθιξε και το ζήτημα των κλινικών μελετών σημειώνοντας ότι στην Ελλάδα πλέον το πλαίσιο διεξαγωγής γενικώς βαίνει βελτιούμενο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι. Μια εταιρεία εξάλλου αναπτύσσει κλινική μελέτη σε πάνω από μία χώρες και αν εμείς αδιαφορήσουμε και δε συμπεριληφθούν ασθενείς, οι εταιρείες θα απευθυνθούν αλλού. Σύμφωνα δε με την κα Μακριδάκη, με βάση τα στοιχεία του ΕΟΦ, οι κλινικές μελέτες για το 2017 είναι αρκετά περισσότερες από το σύνολο του προηγούμενου χρόνου και αυτό δείχνει ότι έχουν γίνει βελτιωτικές δράσεις. Κατά τη διάρκεια του workshop τέθηκε έντονα και το ζήτημα της διάγνωσης και δη ο προγεννητικός έλεγχος και κατά πόσο ο ΕΟΠΥΥ θα μπορούσε να καλύψει το κόστος. Ο κ. Γεωργακόπουλος υποστήριξε ότι αυτό είναι θέμα πολιτικής του Υπουργείου και αν το Υπουργείο το θεσμοθετήσει, ο ΕΟΠΥΥ θα μπορέσει να αποζημιώσει αντίστοιχα. Αποκάλυψε δε ότι έχει ήδη συζητηθεί και το θέμα αυτό. Ο κ. Γεωργακόπουλος σημείωσε ότι τα ζητήματα του προγεννητικού ελέγχου και τα ζητήματα της κάλυψης όλων των ασθενών με τα σπάνια νοσήματα, βρίσκονται υπό συζήτηση. Επίσης σχετικά με την τιμή σημείωσε ότι τα εν λόγω φάρμακα παίρνουν τιμή όχι με τις τρεις χαμηλότερες τιμές όπως γίνεται με τα άλλα φάρμακα, αλλά και με τις δύο χαμηλότερες.

«Υπάρχει μια προνομιακή, θα έλεγα, μεταχείριση σε σχέση με τα συγκεκριμένα φάρμακα. Το ζητούμενο είναι να βρούμε λύσεις και η λύση δεν είναι μόνο να στοχεύσουμε στην εξαίρεση τους από το clawback. Θα πρέπει να γίνει και διαπραγμάτευση τιμών, όπως έγινε για παράδειγμα με την ηπατίτιδα». Σχετικά με το κόστος ανάπτυξης των φαρμάκων, σε δευτερολογία του ο κ. Πανταζής διαφώνησε με τον κ. Βοζίκη σχετικά με το κόστος των 2,5 δισ. ευρώ σημειώνοντας ότι «Έχω πάρα πολύ καλή γνώση ότι 2,5 δισ. δαπάνη ανάπτυξης φαρμάκου δεν υπάρχει. Αν το δείτε δε σε ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων όπως τα ορφανά, απέχει κατά πολύ. Θα μπορούσα να φέρω συγκεκριμένο παράδειγμα μικρής εταιρείας αμερικάνικης που ανέπτυξε φάρμακο με κόστος 50 εκατομμύρια δολάρια, το οποίο το αγόρασε έναντι 300 μεγάλη ευρωπαϊκή εταιρεία και το παραπάνω το αγόρασε επειδή ακριβώς προσδοκά σε τιμή που θα τους φέρει 2 δισ. Αυτό δεν είναι κόστος όμως. Εάν δεν τα δούμε τα πράγματα στην πραγματική τους διάσταση, δεν θα υπάρχει κανένας που θα μπορεί να ανταποκριθεί στα προβλήματα που δημιουργούνται στον χώρο της υγείας».

Η τοποθέτηση του κ. Πανταζή προκάλεσε την απάντηση του κ. Δάκα που υπεραμύνθηκε της άποψης ότι η ανάπτυξη για ένα νέο φάρμακο κοστίζει τουλάχιστον 1,2 δισ. ευρώ. «Υπάρχουν δε στην Αμερική και συγκεκριμένα φάρμακα τα οποία έχουν φτάσει όπως ανέφερε ο κύριος Βοζίκης τα 4 δισ. Φάρμακο το οποίο να έχει αναπτυχθεί ορφανό και για σπάνια πάθηση με 50 εκατομμύρια εγώ δεν γνωρίζω να υπάρχει. Τα παραδείγματα στη βιβλιογραφία είναι πάρα πολλά. Πρέπει να δούμε πόσα φάρμακα έχουν αποτύχει. Και σε αυτό σας παραπέμπω πάρα πολύ εύκολα στη βάση δεδομένων, δείτε πόσα φάρμακα έχουν orphan designation σε πειραματικό επίπεδο στον ΕΜΑ και πόσα έχουν φτάσει στην αγορά».

Την εθνική στρατηγική για τις σπάνιες παθήσεις και την αντιμετώπιση των διαταραχών αιμόστασης πρόβαλλε σαν επιτακτική ανάγκη κλείνοντας ο κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου. Έτσι θα εξασφαλιστεί ένα προβλέψιμο περιβάλλον για τα ορφανά φάρμακα, τα πλασματικά παράγωγα και τα παράγωγα αίματος, το οποίο θα συμβάλλει στην καλύτερη πρόσβαση των ασθενών στη θεραπεία τους. Η κατανάλωση των προϊόντων αυτών είναι ανελαστική, αφορά μικρούς αριθμούς ασθενών και δεν πρέπει να «τιμωρούνται» επειδή σε αρκετές περιπτώσεις έχουν υψηλές τιμές.

Αυτό οφείλεται στα υψηλά κόστη έρευνας και ανάπτυξης, στα υψηλά κόστη παραγωγής βιοτεχνολογικών προϊόντων καθώς και στο υψηλό κόστος μελετών φαρμακοεπαγρύπνησης για την τεκμηρίωση της ασφάλειάς τους, ενώ απευθύνονται σε μικρούς πληθυσμούς ασθενών. Τόνισε ότι η βιομηχανία ζητά προβλεψιμότητα που θα της επιτρέψει να διαθέτει τα φάρμακά της με όρους που να της είναι γνωστοί. Τέλος, ανέφερε ότι εάν δεν υπάρξει εξαίρεση από το clawback για τα ορφανά φάρμακα και τα παράγωγα αίματος, τότε θα πρέπει η Πολιτεία να καταστεί συνυπεύθυνη στον έλεγχο της δαπάνης του φαρμάκου και όχι να αφήνει όλο τα βάρος στις πλάτες των φαρμακευτικών εταιρειών.

Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικο «Health daily»

Μετάβαση στο περιεχόμενο