ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Διασφάλιση συνθηκών ισότιμης πρόσβασης των πολιτών με αναπηρία στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον

Ιούλ 5, 2013 | ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΕΣΑΜΕΑ

Αθήνα/Athens: 03.07.2013
Αρ. Πρωτ. / Ref. Nr: 2498

Πληροφορίες: Δ. Λογαράς

ΠΡΟΣ:
– κ. Ι. Μανιάτη, Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής  Αλλαγής  

ΚΟΙΝ:
– Γραφείο Πρωθυπουργού κου Α. Σαμαρά
– Γραφείο Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης κου Ε. Βενιζέλου
– κ. Στ. Καλαφάτη, Αναπληρωτή Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής
– κ. Α. Παπαγεωργίου, Υφυπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής
– κα Μ. Ευαγγελίδου, Γενική Γραμματέα Π.Ε.Κ.Α.
– κ. Κ. Μαθιουδάκη, Γενικό Γραμματέα Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής
– κ. Σ. Αλεξιάδη, Γενικό Γραμματέα Χωροταξίας & Αστικού Περιβάλλοντος
– Φορείς – μέλη Ε.Σ.Α.μεΑ.

ΥΠΟΜΝΗΜΑ
για τη διασφάλιση συνθηκών ισότιμης πρόσβασης των πολιτών με αναπηρία
στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον


Κύριε Υπουργέ,

Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) – που αποτελεί τον τριτοβάθμιο κοινωνικό και συνδικαλιστικό φορέα των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στη χώρα, επίσημα αναγνωρισμένο δια του Ν.2430/96 (ΦΕΚ 156Α/10.7.96) Κοινωνικό Εταίρο της ελληνικής Πολιτείας σε ζητήματα αναπηρίας και ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (European Disability Forum), του μεγαλύτερου φορέα εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διαθέτουσα σήμερα διαχειριστική επάρκεια Β΄ και Γ΄ Τύπου για την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων πράξεων στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007 – 2013 και διαπίστευση ως φορέας παροχής προγραμμάτων «Δια Βίου Μάθησης» –  με την παρούσα επιστολή της σας συγχαίρει για την ανάληψη των νέων σας καθηκόντων και παράλληλα υποβάλλει προτάσεις με στόχο την άρση των εμποδίων στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον για την ενίσχυση της θέσης των ατόμων με αναπηρία, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία σε ισότιμη βάση με όλους τους άλλους.

Με τη νέα «Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Αναπηρία 2010-2020: Ανανέωση της δέσμευσης για μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια, COM(2010) 636 τελικό», τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε. και τα κράτη μέλη καλούνται να συνεργαστούν στο πλαίσιο της Στρατηγικής αυτής για την οικοδόμηση μιας Ευρώπης χωρίς εμπόδια για όλους. […] Η Επιτροπή προτείνει τη χρήση νομοθετικών και άλλου είδους μέσων, όπως η τυποποίηση, προκειμένου να βελτιστοποιήσει την προσβασιμότητα του δομημένου περιβάλλοντος, των μεταφορών και των ΤΠΕ, σύμφωνα με τις εμβληματικές πρωτοβουλίες “Ψηφιακό θεματολόγιο” και “Ένωση καινοτομίας”. Βασιζόμενη σε πιο έξυπνες ρυθμιστικές αρχές, θα διερευνήσει τα οφέλη της έγκρισης ρυθμιστικών μέτρων για τη διασφάλιση της προσβασιμότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την επίσπευση της χρήσης της διαδικασίας προκήρυξης δημόσιων διαγωνισμών (που έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική στις ΗΠΑ). Θα ενθαρρύνει την ενσωμάτωση της διάστασης της προσβασιμότητας και του “Σχεδιασμού για Όλους” σε εκπαιδευτικά προγράμματα και προγράμματα κατάρτισης των επαγγελματιών του τομέα[…].

Παράλληλα, με την επικύρωση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών (Η.Ε) για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου, που τη συνοδεύει, από την Ελληνική Βουλή με τον Ν.4074/2012 (ΦΕΚ 88 Α/11.04.2012), η χώρα μας έχει αναλάβει όλες τις δεσμεύσεις που απορρέουν από αυτήν και ιδιαίτερα από το άρθρο της 9 – Προσβασιμότητα». Επισημαίνεται, δε, ότι η υλοποίηση της Σύμβασης και ιδιαίτερα του προαναφερόμενου άρθρου 9  αυτής, αποτελεί την «γενική εκ των προτέρων αιρεσιμότητα 3 -Αναπηρία» του νέου Γενικού Κανονισμού των Ευρωπαϊκών Ταμείων για την περίοδο 2014 -2020 (βλ. Παράρτημα ΙV αυτού).

Ταυτόχρονα ο Ν.4067/2012 (ΦΕΚ 79 Α/ 09.04.2012) – «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός» και ο Ν. 4030/2011 (ΦΕΚ 249 Α/ 25.11.2011) – «Νέος τρόπος έκδοσης αδειών δόμησης, ελέγχου κατασκευών και λοιπές διατάξεις», που εισάγει την υποχρέωση εκπόνησης μελέτης προσβασιμότητας για τη λήψη οικοδομικής άδειας,  αποτελούν μεταξύ άλλων νόμους-κλειδιά για την προώθηση της προσβασιμότητας των υποδομών στα άτομα με αναπηρία, παρά τα όποια κενά και εκκρεμότητες παραμένουν ακόμη ενεργά εμποδίζοντας την πλήρη εφαρμογή τους.

Είναι πλέον σαφές ότι η χώρα μας καλείται, όπως και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη, να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του πλαισίου που διαμορφώνουν οι προαναφερόμενες νεότερες εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές. Είναι, δε, κοινά αποδεκτό ότι, παρά τα όποια μέτρα έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα, η προσβασιμότητα του δομημένου και φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί έναν αδύναμο κρίκο της Ελληνικής Πολιτείας, όσον αφορά στην προώθηση της ισότιμης ένταξης των πολιτών με αναπηρία, αλλά και του μοντέλου της νέας ανθρωποκεντρικής πόλης που θα ικανοποιεί τις ανάγκες όλων των κατοίκων της χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις σε όλη τη διάρκεια του βίου τους. Μοντέλο αναγκαίο για τη διασφάλιση κοινωνικής δικαιοσύνης, αλληλεγγύης και ενσωμάτωσης, τα οποία είναι εξάλλου και τα βασικά χαρακτηριστικά της «αειφόρου κοινωνίας» που επαγγέλλεται η Στρατηγική «Ευρώπη 2020».

Σε συνέχεια των παραπάνω η Ε.Σ.Α.μεΑ. απευθύνεται για μια ακόμη φορά στο Υ.Π.Ε.Κ.Α. σε μια προσπάθεια δημιουργίας των κατάλληλων προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν στη χώρα να προσαρμοστεί ομαλά στις απαιτήσεις της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Αναπηρία προς όφελος των πολιτών με αναπηρία.

Κύριε Υπουργέ,

Έχοντας πλήρη γνώση των αδυναμιών της ισχύουσας τεχνικής νομοθεσίας και σφαιρική αντίληψη του επιπέδου προσβασιμότητας των υποδομών και υπηρεσιών σε όλη τη χώρα, η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει τα παρακάτω, δηλώνοντας ταυτόχρονα την αμέριστη συμπαράστασή της στην ανάπτυξη και υλοποίησή τους και θέτοντας στη διάθεσή σας την τεχνογνωσία και εμπειρία που διαθέτει.

• Δημιουργία ολιγομελούς Ομάδας Εργασίας στελεχών του Υπουργείου, των από αυτό εποπτευόμενων Φορέων και της Ε.Σ.Α.μεΑ., που θα συντάξει Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Υπουργείου για την εξειδίκευση των επιταγών της Σύμβασης των Η.Ε. στο αντικείμενο του Υπουργείου και των από αυτό εποπτευόμενων Φορέων με στόχο τη διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και της προσβασιμότητας σε όλες τις πολιτικές, διαδικασίες και προγράμματα που αφορούν στους τομείς αρμοδιότητάς τους (ιδιαίτερη μέριμνα για τη σύνδεση του χωροταξικού σχεδιασμού, της αειφορίας και πράσινης ανάπτυξης με την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία).

• Θεσμική εκπροσώπηση της Ε.Σ.Α.μεΑ. – ως αντιπροσωπευτικότερης οργάνωσης των ατόμων με αναπηρία – σε όλα τα όργανα σχεδιασμού πολιτικών του Υπουργείου και των εποπτευόμενων Φορέων, με στόχο τη διάχυση της διάστασης της αναπηρίας και τη χάραξη μιας ενιαίας πολιτικής για την προάσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία – Συνεχή διαβούλευση με την Ε.Σ.Α.μεΑ. και τους Φορείς της σε επίπεδο σχεδιασμού, αξιολόγησης και πιστοποίησης της προσβασιμότητας των υποδομών και υπηρεσιών.

• Επικαιροποίηση/ολοκλήρωση του θεσμικού-νομοθετικού πλαισίου, ώστε να καταστεί απολύτως συμβατό με τις επιταγές της νέας Διεθνούς Σύμβασης των Η.Ε. για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (Ν.4067/2012/ ΦΕΚ 79 Α/ 09.04.2012) και για εφαρμογή των αρχών του «Σχεδιασμού για Όλους» στους τομείς αρμοδιότητας του Υπουργείου. Για το λόγο αυτό απαιτείται:

– Σε πρώτη φάση, η λεπτομερής μελέτη και εντοπισμός των σημείων της υφιστάμενης σχετικής νομοθεσίας που απαιτούν εναρμόνιση, συμπλήρωση και επικαιροποίηση, όπως έκδοση του αναφερόμενου στον Ν. 4030/2011 (ΦΕΚ 249 Α/ 25.11.2011) Προεδρικού Διατάγματος που θα καθορίζει τις προδιαγραφές της μελέτης προσβασιμότητας, επικαιροποίηση και συμπλήρωση των Οδηγιών Σχεδιασμού «Σχεδιάζοντας για Όλους» και του Κτιριοδομικού Κανονισμού ώστε να γίνουν συμβατά με τον Ν.Ο.Κ. και την Σύμβαση (π.χ. καθορισμός προδιαγραφών σχεδιασμού των προστατευμένων χώρων αναμονής σε περιπτώσεις έκτακτων συνθηκών που εισάγει ο Ν.Ο.Κ., διευκρινίσεις εφαρμογής του Ν.Ο.Κ., επανεξέταση των μέτρων ασφαλείας που έχουν ληφθεί στα καταστήματα των Τραπεζών και ουσιαστικά αποκλείουν την είσοδο σε αυτές των ατόμων με αναπηρία, διασφάλιση της προσβασιμότητας του φυσικού περιβάλλοντος, των χώρων πρασίνου κ.λπ.).

– Σε επόμενη φάση, η κωδικοποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας σε θέματα προσβασιμότητας του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος στα άτομα με αναπηρία, ώστε να καταστεί εύκολα προσβάσιμη στον τεχνικό κόσμο. Η καθημερινή εμπειρία της Ε.Σ.Α.μεΑ. αποδεικνύει ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν δημόσιες υπηρεσίες που αγνοούν την νομοθεσία που αναφέρεται σε εξυπηρετήσεις για τα άτομα με αναπηρία, δεν γνωρίζουν που μπορούν να βρουν τις Οδηγίες Σχεδιασμού «Σχεδιάζοντας για Όλους», ενώ νέα κτίρια εξακολουθούν να κατασκευάζονται δίχως να πληρούν τις προδιαγραφές προσβασιμότητας ή με αυθαίρετη επεξήγηση προβλέψεων του Ν.Ο.Κ.!

– Το νέο θεσμικό-νομοθετικό πλαίσιο που θα διαμορφωθεί θα πρέπει να περιλαμβάνει επιπλέον των προαναφερόμενων συμπληρώσεων/βελτιώσεων/ επικαιροποιήσεων και την προώθηση της διάστασης της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία στο χωροταξικό σχεδιασμό, από τον οποίο απουσιάζει παντελώς μέχρι σήμερα.

• Διασφάλιση της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία των κτιριακών υποδομών, των ηλεκτρονικών υπηρεσιών και των εντύπων του Υπουργείου και των εποπτευόμενων από αυτό Υπηρεσιών και Φορέων (πολεοδομικές υπηρεσίες κ.λπ.), καθώς και της ασφάλειας των ατόμων με αναπηρίες στις παραπάνω κτιριακές υποδομές σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης. Ιδιαίτερα επισημαίνουμε την αναγκαιότητα διασφάλισης της προσβασιμότητας της ιστοσελίδας και όλων των ηλεκτρονικών εφαρμογών του Υπουργείου σας στα άτομα με αναπηρία σύμφωνα με την Απόφαση Αριθ. ΥΑΠ/Φ.40.4/1/989 (ΦΕΚ 1301 Β/ 12.04.2012) – ‘Κύρωση Πλαισίου Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης’ του Υφυπουργού Ηλεκτρ. Διακυβέρνησης, που προβλέπει […] 7..Προσβασιμότητα [ΚΥ.49]: Οι δημόσιοι διαδικτυακοί τόποι ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ συμμορφώνονται με το πρότυπο των Οδηγιών για την Προσβασιμότητα του Περιεχομένου του Ιστού Web Content Accessibility Guidelines (WCAG), έκδοση 2.0 σε επίπεδο συμμόρφωσης τουλάχιστον «ΑΑ»[…].

• Καθιέρωση παροχής «ζωντανής» βοήθειας και ενδιαμέσων (συνοδών, επαγγελματιών διερμηνέων της νοηματικής γλώσσας κ.λπ.) – όπου απαιτείται –  προκειμένου να διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών με αναπηρία στις συναλλαγές τους με το Υπουργείο και τις εποπτευόμενες από αυτό Υπηρεσίες και Φορείς (πολεοδομικές υπηρεσίες κ.λπ.).

• Επανασύσταση και αναβάθμιση της λειτουργίας της Επιτροπής Προσβασιμότητας που προβλέπεται από το άρθρο 26 του Ν.Ο.Κ. – με εκπροσώπηση και  της Ε.Σ.Α.μεΑ.- με αντικείμενο αφενός την γνωμοδότηση σε ειδικά θέματα προσβασιμότητας που προκύπτουν κατά την εφαρμογή του Ν.Ο.Κ. και αφετέρου την εισήγηση στον Υπουργό Υ.Π.Ε.Κ.Α. ειδικών ρυθμίσεων για την προσβασιμότητα. Η Επιτροπή θα πρέπει πλέον – εκτός των άλλων – να γνωμοδοτεί σχετικά με την προσβασιμότητα και επί όλων των νομοσχεδίων του Υπουργείου, πριν αυτά δημοσιοποιηθούν για διαβούλευση ή κατατεθούν στη Βουλή, ενώ θα μπορέσει να υποστηρίξει αποτελεσματικά τις προαναφερόμενες δράσεις.

• Λήψη μέτρων για την κατάρτιση/ ενημέρωση – σε συνεργασία με την Ε.Σ.Α.μεΑ., αξιοποιώντας την ιδιότητά της ως φορέα «Δια Βίου Μάθησης» – σε θέματα αναπηρίας και προσβασιμότητας στελεχών του Υπουργείου και των εποπτευόμενων Υπηρεσιών και Φορέων που ασχολούνται με το σχεδιασμό υποδομών, αλλά και της κοινής γνώμης. Η εμπειρία μας κατά τη συνεργασία μας με το Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας και όλες τις Διαχειριστικές Αρχές του ΕΣΠΑ απέδειξε την αδυναμία ακόμη και του τεχνικού κόσμου και των στελεχών των Αρχών να εξειδικεύσουν την προσβασιμότητα, καθώς και το σημαντικό προβάδισμα που απέκτησε η Ε.Σ.Α.μεΑ., μέσα από τη συμμετοχή της στους αγώνες του ευρωπαϊκού αναπηρικού κινήματος, στον τομέα αυτό.

• Προώθηση της συμπερίληψης στα προγράμματα σπουδών όλων των Πολυτεχνικών Σχολών υποχρεωτικού μαθήματος για τον «Σχεδιασμό για Όλους», το οποίο απουσιάζει παντελώς σήμερα από τη βασική εκπαίδευση κάθε σχολής της γ’βάθμιας εκπαίδευσης.

Κύριε Υπουργέ,

Πέραν των παραπάνω, η Ε.Σ.Α.μεΑ. αναγνωρίζοντας τον πρωταρχικό ρόλο του Υπουργείου σας στη θεσμοθέτηση, προώθηση και παρακολούθηση της εφαρμογής της προσβασιμότητας στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον επανέρχεται σε παλαιότερη πρότασή της για την από κοινού με το αναπηρικό κίνημα ανάληψη πολιτικής πρωτοβουλίας για την προώθηση του νέου μοντέλου της «Πόλης για Όλους». Για το λόγο αυτό απαιτείται ο από το Υ.Π.Ε.Κ.Α. – ως καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο – συντονισμός και η συνεργασία με όλα τα συναρμόδια Υπουργεία (Υποδομών-Μεταφορών & Δικτύων, Εσωτερικών, Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρ. Διακυβέρνησης, Ανάπτυξης & Ανταγωνισμού, Πολιτισμού & Τουρισμού) και με την Ε.Σ.Α.μεΑ. ώστε με αξιοποίηση των πόρων της τρέχουσας και της νέας προγραμματικής περιόδου να επιλεγούν πόλεις, οι οποίες, αφού εφαρμοστεί σε αυτές ολιστικά η προσβασιμότητα (εξωτερικοί χώροι, κτίρια δημοσίων υπηρεσιών, αρχαιολογικοί/ πολιτιστικοί χώροι, επιχειρήσεις, ηλεκτρονικό περιβάλλον κ.λπ.), θα προωθηθούν στην τουριστική αγορά των ευρωπαίων με αναπηρία και μειωμένη κινητικότητα, που αριθμεί σήμερα περί τα 80.000.000 άτομα . Ένα παρόμοιο – φιλόδοξο ομολογούμε – πρόγραμμα, εκτός του προφανούς οφέλους για τους πολίτες με αναπηρία της χώρας, θα λειτουργήσει σαν μοχλός αναθέρμανσης της πληττόμενης τοπικής οικονομίας, αφού θα ενεργοποιήσει τον τεχνικό και κατασκευαστικό κλάδο και τις επιχειρήσεις και θα προσελκύσει τουρίστες με αναπηρία.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. διαθέτει την τεχνογνωσία, αλλά και την απαραίτητη δικτύωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για να υποστηρίξει την παραπάνω δράση που θα αναγάγει τη χώρα μας μεταξύ των πρωτοπόρων χωρών της ΕΕ σε θέματα άρσης των εμποδίων που οδηγούν μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες σε αποκλεισμό, αλλά και σχεδιασμού βιώσιμων πόλεων για όλους τους πολίτες.

Ελπίζουμε στη θετική ανταπόκρισή σας και στην ανάπτυξη στενής και αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ μας, με στόχο την διασφάλιση της προσβασιμότητας του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος στα άτομα με αναπηρία ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ισότιμη συμμετοχή τους στα κοινωνικά δρώμενα, αλλά και ως μοχλού τόνωσης της ελληνικής οικονομίας.

Με εκτίμηση,

Ο Πρόεδρος
Ι. Βαρδακαστάνης

Ο Γεν. Γραμματέας
Χρ. Νάστας

Μετάβαση στο περιεχόμενο