ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΔΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» – Μέρος 16ο

Ιούν 25, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΔΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» – Μέρος 16ο

 

5.8          Άτομα με κώφωση και βαρηκοΐα

 

Τελευταίο είδος αναπηρίας αλλά εξίσου σημαντικό είναι η κώφωση και βαρηκοΐα ως παρεμποδιστικό χαρακτηριστικό για την εξεύρεση εργασίας. Οι κωφοί και βαρήκοοι αντιμετωπίζουν εξίσου εμπόδια κατά την ένταξη τους στην αγορά εργασίας, όπως για παράδειγμα στην πληροφόρηση/επικοινωνία όταν δεν χρησιμοποιούν συστήματα ενίσχυσης ήχου όπως είναι τα ακουστικά ή όταν δεν υπάρχει η πιθανότητα μετατροπής του ήχου σε εικόνα, δηλαδή μέσω της χρήσης φαξ, του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή των γραπτών μηνυμάτων στο κινητό τηλέφωνο, ακόμη και όταν δεν είναι πιθανή η χρήση της διερμηνείας στη νοηματική γλώσσα. Επιπρόσθετα, τα άτομα αυτά αντιμετωπίζουν εμπόδια κατά τη χρήση των συσκευών και του εξοπλισμού γραφείου, όταν απουσιάζει από αυτά η οπτική ειδοποίηση ή η δόνηση, όπως είναι το κουδούνι της πόρτας, ο συναγερμός ή το κινητό τηλέφωνο (Λογαράς, 2013).

Τα άτομα αυτά φαίνεται ότι αντιμετωπίζουν εμπόδια σταδιοδρομίας, τα οποία προκύπτουν μέσα από το περιβάλλον και από τις κοινωνικές συμπεριφορές, το στίγμα και τις διακρίσεις που δέχονται κατά την ένταξή τους στην απασχόληση. Τα εμπόδια που προέρχονται από το περιβάλλον μπορεί να είναι φυσικά ή δομικά, καθώς αυτά μπορεί να αφορούν το θόρυβο στο περιβάλλον εργασίας, την ανάγκη χρησιμοποίησης τηλεφώνων και ακουστικών και όχι την χρήση οπτικών σημάτων ώστε να μπορούν να ειδοποιηθούν τα άτομα με κώφωση. Επιπρόσθετα εμπόδια αποτελούν οι συναντήσεις των τμημάτων στους χώρους εργασίας, καθώς και οι συνεδρίες που γίνονται στο χώρο εργασίας.

Αυτό ενδείκνυται στην μελέτη που πραγματοποίησαν οι Perkins και οι συνεργάτες (2015) του, όπου διερευνήθηκαν οι επαγγελματικές εμπειρίες ατόμων με κώφωση που βρίσκονταν σε ηλικία εργασίας, καθώς και χαρακτηριστικά τα οποία είναι δυνατόν να ενισχύσουν την διατήρηση της εργασίας τους. Εντοπίστηκαν οι αντιλήψεις των ατόμων με κώφωση, αναφορικά με τα εμπόδια για την επιτυχή ένταξη τους στην απασχόληση και τη διατήρηση της θέσης τους σε αυτήν, όπως επίσης και τη σχέση που έχουν με την απασχόληση.

Στην παρούσα μελέτη συμμετείχαν 224 ενήλικες που είναι κωφοί από μία πόλη στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες, εκ των οποίων οι 110 ήταν γυναίκες και οι 114 άνδρες. Το ερευνητικό εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε ήταν το ερωτηματολόγιο, το οποίο ήταν χωρισμένο σε 2 ενότητες: η μία αναφερόταν στα δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων και η άλλη σχετιζόταν με πληροφορίες για την εργασία τους. Η ενότητα με τις δημογραφικές πληροφορίες, ρωτούσε για το φύλο, την ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, τον κύριο τρόπο επικοινωνίας και την κατάσταση απασχόλησης των συμμετεχόντων. Η ενότητα που αφορούσε την απασχόληση ερευνούσε το ιστορικό απασχόλησης των συμμετεχόντων, τις δυσκολίες που παρουσιάστηκαν κατά την πρόσληψή τους, τα εμπόδια που συνάντησαν στο χώρο εργασίας, τη χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας και καταλυμάτων στην απασχόληση, όπως επίσης και τις συστάσεις για αλλαγή.

Από τα αποτελέσματα που προέκυψαν παρουσιάζονται 2 κύρια εμπόδια. Οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι οι δυσκολίες επικοινωνίας με ποσοστό 28,8% και η έλλειψη γνώσης του εργοδότη σχετικά με την κώφωση με ποσοστό 18,4% ήταν τα πιο σημαντικά εμπόδια. Αναφέρθηκαν σε δυσκολίες και συγκρούσεις οι οποίες αφορούσαν την περιορισμένη γνώση του εργοδότη για την κώφωση, φαινόμενο το οποίο ενίσχυε τα προβλήματα στο χώρο εργασίας. Οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι λάμβαναν σημειώσεις από τους συναδέλφους ή τον προϊστάμενο τους μετά από κάθε συνάντηση που είχαν τα τμήματα, ώστε να ενημερωθούν και να λάβουν και αυτοί τις απαραίτητες πληροφορίες. Επιπλέον εμπόδια εντοπίστηκαν στην μη επαρκή εκπαίδευση και την τεχνική κατάρτιση, καθώς και στις στάσεις των εργοδοτών, με αυτούς να συμβάλλουν ή να εμποδίζουν την επίτευξη απόκτησης και διατήρησης μιας θέσης εργασίας για τα άτομα που είναι κωφά.

Οι συμμετέχοντες ανέφεραν συστάσεις, όπου μπορεί να βελτιωθούν οι καταστάσεις που αντιμετωπίζουν στο εργασιακό περιβάλλον και πρότειναν αλλαγές για να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός. Δήλωσαν ότι μερικές από τις αλλαγές που θα ήθελαν να γίνουν στο εργασιακό τους περιβάλλον αφορούσαν την ευαισθητοποίηση του Αμερικανικού νόμου για τα άτομα με αναπηρία, να υπάρχει καλύτερη επικοινωνία και ο προϊστάμενος να έχει περισσότερη υπομονή. Πολλές από αυτές τις συστάσεις έχουν να κάνουν με θέματα που καλύπτονται από τον Αμερικανικό νόμο για τα άτομα με αναπηρίες, όπως είναι η ίση πρόσβαση στις συνεδριάσεις και η παρουσία διερμηνέα νοηματικής γλώσσας σε αυτές. Οι πιστοποιημένοι σύμβουλοι αποκατάστασης που έχουν εκπαιδευτεί μπορούν να χρησιμεύουν ως γέφυρα μεταξύ των κωφών εργαζομένων και των εργοδοτών τους. Οι σύμβουλοι αποκατάστασης έχουν την ικανότητα να εκπαιδεύσουν τους εργαζόμενους και τους εργοδότες, όσον αφορά τον Αμερικανικό νόμο για τα άτομα με αναπηρίες, να προτείνουν την κατάλληλη υποστηρικτική τεχνολογία, να κάνουν πιο εύκολη την επικοινωνία και να βοηθήσουν τα άτομα με κώφωση να μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους. Οι συμμετέχοντες δηλώνουν την ανάγκη για την ανάπτυξη μεθόδων διάδοσης πληροφοριών, ώστε να προωθηθεί η επαγγελματική τους επιτυχία και να έχουν ίση πρόσβαση στις συνεδριάσεις που γίνονται στους χώρους εργασίας.

Σε μία άλλη μελέτη που πραγματοποίησαν οι Punch και άλλοι (2007) μελετήθηκαν τα πρότυπα επικοινωνίας και οι προτιμήσεις των κωφών ατόμων για την επαγγελματική τους ζωή, τα εμπόδια ή τις δυσκολίες που πίστευαν ότι θα αντιμετωπίσουν και την προσβασιμότητα που αναζητούσαν στους χώρους εργασίας τα άτομα με κώφωση και βαρηκοΐα. Στην παρούσα μελέτη παρουσιάστηκαν διαφορές μεταξύ 2 ομάδων: εκείνων που επικοινωνούσαν στην αυστραλιανή νοηματική γλώσσα και εκείνων που επικοινωνούσαν στην προφορική αγγλική γλώσσα. Οι διαφορές μεταξύ αυτών των ομάδων αφορούσαν τις δραστηριότητες αναζήτησης εργασίας και τις δύσκολες καταστάσεις που παρουσιάζονταν στο εργασιακό περιβάλλον,

Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 54 συμμετέχοντες απόφοιτους του Πανεπιστημίου Γκρίφιθ της Αυστραλίας, όπου 51 από αυτούς ήταν προηγούμενοι φοιτητές και 3 ήταν εγγεγραμμένοι με μερική απασχόληση σε μεταπτυχιακά προγράμματα, ενώ απασχολούνταν πλήρως στον επαγγελματικό τους τομέα. Από τους 54 συμμετέχοντες, οι 15 δήλωσαν ότι η απώλεια ακοής τους ήταν της ήπιας/μέτριας κλίμακας, 22 ανέφεραν ότι ήταν μέτρια σοβαρής κλίμακας και 11 άτομα ότι είχαν βαθιά απώλεια ακοής. Οι 35 συμμετέχοντες δήλωσαν ότι είχαν ως κύριο μέσο επικοινωνίας την προφορική αγγλική γλώσσα, ενώ 19 συμμετέχοντες την αυστραλιανή νοηματική γλώσσα ως το κύριο μέσο επικοινωνίας τους. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν ως μέσο επικοινωνίας μπορεί να έχει αντίκτυπο στην λειτουργικότητα και στις αλληλεπιδράσεις που έχουν τα άτομα με κώφωση στους χώρους εργασίας.

Από τα αποτελέσματα που είχαν προκύψει από αυτήν την μελέτη, παρατηρείται ότι οι περισσότεροι ερωτηθέντες εργάζονταν στον τομέα που είχαν σπουδάσει στο πανεπιστήμιο, με το 80% να σχετίζεται με τον τίτλο σπουδών τους κατά τις πρώτες θέσεις εργασίας τους, ενώ 64% να αφορά τον τίτλο σπουδών της τρέχουσας εργασίας τους. Αυτό υποδηλώνει ότι η εκπαίδευση που είχαν λάβει τα άτομα αυτά κατά τις πανεπιστημιακές σπουδές τους ήταν χρήσιμη προκειμένου να ενταχθούν επιτυχώς στην αγορά εργασίας. Το 91% των ατόμων με κώφωση που είχαν πτυχία διδασκαλίας, τη συγκεκριμένη στιγμή εργάζονταν σε χώρους της εκπαίδευσης. Επιπρόσθετα, 59% των ατόμων που επικοινωνούν με την αυστραλιανή νοηματική γλώσσα δήλωσαν ότι εργάζονταν στον τομέα της εκπαίδευσης, σε σχέση με το 38% των ατόμων της προφορικής αγγλικής γλώσσας. Ο τρόπος αναζήτησης εργασίας ήταν και για τις δύο ομάδες η προσωπική επαφή, το οποίο θεώρησαν ένα από τα πιο σημαντικά μέσα.

Τα άτομα που συμμετείχαν στη παρούσα μελέτη, είχαν δηλώσει ότι παρουσίασαν φραγμούς, τόσο περιβαλλοντικούς όσο και συμπεριφορικούς, κατά την ένταξή τους στην εργασία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η κοινωνικές συγκεντρώσεις, οι δραστηριότητες επαγγελματικής ανάπτυξης ή κατάρτισης και οι συναντήσεις αποτελούσαν μερικές από τις προβληματικές καταστάσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με κώφωση ή βαρηκοΐα στην επαγγελματική τους ζωή. Οι διερμηνείς νοηματικής γλώσσας και η τηλεφωνική υπηρεσία αναμετάδοσης χρησιμοποιήθηκαν από τους ερωτηθέντες. Επιπλέον, τα άτομα της ομάδας που επικοινωνούσαν στην αυστραλιανή νοηματική γλώσσα και τα άτομα της ομιλούμενης αγγλικής γλώσσας ανέφεραν δυσκολίες όπως την απώλεια της περιστασιακής ανταλλαγής πληροφοριών, η έλλειψη παροχής διερμηνέων σε κοινωνικές καταστάσεις και για αυτό το λόγο επικρατούσε το αίσθημα της απομόνωσης από το περιβάλλον εργασίας.

Οι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι είχαν υποστηρικτικούς συναδέλφους και βοηθητικούς εργοδότες, κατά την παρουσία τους στους χώρους εργασίας. Πολλοί δήλωσαν ότι επέλεξαν να ακολουθήσουν τομείς της εκπαίδευσης επειδή πίστευαν ότι το περιβάλλον εργασίας θα ήταν υποστηρικτικό για τα άτομα με κώφωση και βαρηκοΐα. Επιπρόσθετα, μερικές τακτικές που πίστευαν ότι θα ήταν χρήσιμες για μια εύκολη και καθόλου διακριτή εργασιακή ένταξη ήταν η υποστήριξη από το πανεπιστήμιο. Πίστευαν ότι το πανεπιστήμιο μπορούσε να προσφέρει προγράμματα τα οποία θα βοηθήσουν τα άτομα με κώφωση και βαρηκοΐα να προετοιμαστούν κατάλληλα για την μετέπειτα επαγγελματική τους πορεία.

Ανάμεσα στις δύο έρευνες που αφορούσαν την κατηγορία των ατόμων με κώφωση ή βαρηκοΐα δεν παρουσιάστηκαν σημαντικές ομοιότητες, αφού στην μελέτη των Perkins και συνεργάτες (2015), περισσότερη έμφαση δόθηκε στα εμπόδια που σχετίζονταν με την επικοινωνία των ατόμων και την απουσία γνώσης του εργοδότη για την κατάσταση υγείας των ατόμων με κώφωση ή βαρηκοΐα, εμπόδια που δεν αναφέρθηκαν στην μελέτη των Punch και άλλων (2007). Στη μελέτη των Punch και συνεργατών (2007) τα εμπόδια που αναφέρθηκαν αφορούσαν τις δραστηριότητες επαγγελματικής ανάπτυξης ή κατάρτισης, καθώς και στην απουσία διερμηνέων σε κοινωνικές καταστάσεις με αποτέλεσμα την απομόνωση των ατόμων από το περιβάλλον εργασίας.

Μετάβαση στο περιεχόμενο