ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΔΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» – Μέρος 18ο

Ιούν 25, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΔΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΟΦΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» – Μέρος 18ο

 

6.2          Απαιτήσεις προσβασιμότητας στους χώρους εργασίας

 

Πέρα από την εκπαίδευση σημαντικό κομμάτι για την είσοδο στο εργατικό δυναμικό των ατόμων με αναπηρία αποτελεί η πρόσβαση τους στους χώρους εργασίας. Οι απαιτήσεις προσβασιμότητας αποτελούν βασική προϋπόθεση για την επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία σε ένα προσβάσιμο περιβάλλον εργασίας. Οι απαιτήσεις προσβασιμότητας διαφέρουν σε ένα βαθμό σε κάθε είδος αναπηρίας και για αυτόν τον λόγο ο Λογαράς (2013) και Χριστοφή (2013) ανέφεραν τις απαιτήσεις προσβασιμότητας ανά είδος αναπηρίας.

Αρχικά για τα άτομα με κινητικές αναπηρίες ανέφεραν ότι αντιμετωπίζουν κυρίως φυσικά εμπόδια στο εσωτερικό μέρος ενός εργασιακού χώρου. Για παράδειγμα, παρουσιάζονται εμπόδια στα σκαλοπάτια αντί να διατίθενται ράμπες ή η έλλειψη χώρου που εμποδίζει την είσοδο των ατόμων με τη χρήση αναπηρικού αμαξιδίου. Στα άτομα με κινητικά προβλήματα χρειάζεται να παρέχεται χώρος στάθμευσης, καθώς τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τα πεζοδρόμια δεν είναι προσβάσιμοι χώροι για τα άτομα αυτά και καλούνται να χρησιμοποιήσουν ιδιωτικά αυτοκίνητα για τη μεταφορά τους από και προς την εργασία. Επιπλέον, τα έπιπλα που βρίσκονται στους χώρους εργασίας πρέπει να βρίσκονται σε αραιή θέση μεταξύ τους ώστε τα άτομα που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο να μπορούν να κινούνται εύκολα μέσα στο γραφείο. Αναφορά γίνεται επίσης και στη θέση των αρχείων όπου θα πρέπει να βρίσκονται σε βιβλιοθήκες και ντουλάπια στο κατάλληλο ύψος όπου είναι εφικτό να φτάσουν οι εργαζόμενοι. Δυνατότητα ελέγχου εξ αποστάσεως πρέπει να εφαρμόζεται για τις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές ώστε να διευκολύνει τα άτομα να ελέγχουν τις συσκευές χωρίς να πρέπει να μετακινηθούν προς αυτές.

Για τα άτομα με τύφλωση και προβλήματα όρασης τα εμπόδια που έρχονται αντιμέτωποι στον εσωτερικό χώρο της εργασίας αφορούν τον προσανατολισμό τους. Η μετακίνησή τους στους χώρους εργασίας γίνεται δυσκολότερη όταν δεν προβλέπονται οι έντονοι χρωματισμοί αντιθέσεων στους τοίχους, η απουσία ηχητικής σήμανσης στους ανελκυστήρες, η απουσία καλού φωτισμού και η μη σήμανση σε γραφή Braille. Ακόμη, πρέπει να παρέχεται στα άτομα αυτά η ξενάγηση από τους συναδέλφους στους χώρους εργασίας έτσι ώστε τα άτομα να μάθουν να μετακινούνται μόνοι τους σε αυτούς. Πολλές φορές τα άτομα αυτά χρειάζονται τη συνοδεία ενός σκύλου-οδηγού, γεγονός που πρέπει να επιτρέψει τη διαμονή του σκύλου-οδηγού στην εργασία καθ’ όλη τη διάρκεια εργασίας των εργαζομένων. Ένα άλλο εμπόδιο που καλούνται να αντιμετωπίσουν είναι η ενημέρωση και η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση κατά τη χρήση εντύπων σε συμβατικές μορφές. Είναι αναγκαία η παροχή εντύπων σε εναλλακτικές μορφές προκειμένου να αντιλαμβάνονται τι αναγράφει το κάθε έντυπο. Για αυτό το λόγο, μερικές από τις εναλλακτικές μορφές είναι η μεγέθυνση οθόνης των χαρακτήρων σε έντυπα, με έντονες χρωματικές αντιθέσεις και έντυπα στη μορφή Braille ή και ψηφιακή μορφή. Οι εργαζόμενοι με προβλήματα όρασης δεν μπορούν να αντιληφθούν τις οπτικές ειδοποιήσεις και για αυτό χρήζει άμεσης σημασίας η παροχή ηχητικών συσκευών όπου θα τους επιτρέπει να αντιληφθούν οποιαδήποτε ειδοποίηση. Στους εργασιακούς χώρους πολλές φορές γίνεται χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, γεγονός που εμποδίζει τα άτομα με τύφλωση και προβλήματα όρασης να κάνουν λήψη πληροφοριών από αυτούς. Για την αποφυγή τέτοιων προβλημάτων, γίνεται χρήση ειδικών συστημάτων ανάγνωσης οθόνης ηλεκτρονικών υπολογιστών, η μετατροπή κειμένου σε σύνθετη ομιλία καθώς και η χρήση ειδικού λογισμικού που θα μετατρέψει το κείμενο σε Braille.

Η ενημέρωση είναι ένα από τα κυριότερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με κώφωση ή βαρηκοΐα όταν γίνεται μόνο μέσω ηχητικών συστημάτων. Είναι σημαντικό να μετατρέπεται οποιοσδήποτε ήχος σε οπτική σήμανση ή εικόνα ή οπτικό ερέθισμα. Επιπλέον εμπόδιο, αφορά την προφορική τους επικοινωνία όταν δεν παρέχεται σε αυτούς διερμηνεία στην νοηματική γλώσσα. Ένα τρόπος για να ελέγξουν σε ένα βαθμό την παραγωγή της ομιλίας είναι η χειλεοανάγνωση εφόσον γίνει εκπαίδευση σε αυτήν. Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζεται να υπάρχει καλός φωτισμός στο χώρο, ώστε τα άτομα με κώφωση ή βαρηκοΐα να μπορούν να παρακολουθήσουν τις κινήσεις των χειλιών και χεριών, καθώς και τις εκφράσεις του προσώπου. Ακόμη, δεν προβλέπεται για τα άτομα αυτά η τηλεφωνική επικοινωνία και για αυτό το λόγο η επικοινωνία πρέπει να γίνεται μέσα από κειμενοτηλεφωνία, εικονοτηλεφωνία, στην χρήση γραπτών ή γραφικών μηνυμάτων μέσω κινητού τηλεφώνου, στη χρήση συσκευών φαξ και μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ο θόρυβος αποτελεί ένα από τους πιο ενοχλητικούς παράγοντες των ατόμων με κώφωση ή βαρηκοΐα στην εργασία. Αυτό συμβαίνει γιατί μπορεί ο εργαζόμενος να κάνει χρήση τεχνικών βοηθημάτων ενίσχυσης του ήχου και μπορεί να είναι επώδυνο για αυτούς όταν γίνεται σε συσκευές με θόρυβο για αυτό και ο θόρυβος πρέπει να αποφεύγεται στους εργασιακούς χώρους. Θα ήταν πολύ χρήσιμη η βοήθεια από τους συναδέλφους, καθώς οι εργαζόμενοι με κώφωση δεν ακούν όλους τους ήχους από την πρώτη φορά και για αυτό χρειάζονται περισσότερο χρόνο να αντιληφθούν λέξεις ή φράσεις που λέγονται.

Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών τα Συμβαλλόμενα Κράτη κλήθηκαν να λάβουν ορισμένα μέτρα τα οποία διασφαλίζουν στα άτομα με αναπηρίες την πρόσβαση σε ίση βάση με τους άλλους, στο φυσικό περιβάλλον και τα μέσα μεταφοράς. Ακόμη, διασφαλίζουν την πληροφορία και τις επικοινωνίες συμπεριλαμβανομένης και της τεχνολογίας και των συστημάτων πληροφορίας καθώς επίσης και εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που παρέχονται στο κοινό. Τα μέτρα αυτά λήφθηκαν προκειμένου να εξαλειφθεί κάθε είδους εμπόδιο που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία κατά την πρόσβασή τους.

Αυτά τα μέτρα αφορούν κυρίως τα κτίρια, τους δρόμους, τις μεταφορές, τις πληροφορίες και άλλες υπηρεσίες έκτατης ανάγκης. Επιπρόσθετα μέτρα που λαμβάνουν τα Συμβαλλόμενα Κράτη αφορούν την ανάπτυξη εφαρμογών προτύπων ώστε μέσα από κατευθυντήριες οδηγίες να εξασφαλίζεται η προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων και των υπηρεσιών που παρέχονται στο κοινό. Διασφαλίζονται οι εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που παρέχονται στο κοινό στον ιδιωτικό τομέα προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη όλες οι μορφές προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρίες. Επιπλέον μέτρο για την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία αποτελεί η προώθηση κατάλληλων μορφών βοήθειας και υποστήριξης στα άτομα έτσι ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στην πληροφορία και επικοινωνία. Σημαντικό μέτρο είναι η πρόσβαση των ατόμων σε νέες τεχνολογίες και συστήματα πληροφοριών και επικοινωνίας όπως το διαδίκτυο (άρθρο 9).

Σε έρευνα που πραγματοποίησε ο Hendricks (2010) εντοπίστηκαν ορισμένες συστάσεις που σχετίζονται με την επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με διαταραχές φάσματος του αυτισμού. Μία από αυτές είναι η τοποθέτηση σε θέσεις εργασίας όπου απαραίτητη προϋπόθεση πρέπει να είναι οι ελάχιστες κοινωνικές δεξιότητες και ο επαρκής χρόνος έτσι ώστε τα άτομα αυτά να εκπαιδευτούν και να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις θέσεις εργασίας. Ακόμη, αναφέρει ότι οι επόπτες και συναδέλφοι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή ένταξη των ατόμων με ΔΑΦ στην απασχόληση. Αυτό στηρίζεται στη σημαντικότητα ενός κατάλληλου και υποστηρικτικού περιβάλλοντος μιας και σημαντική προϋπόθεση είναι η κατανόηση που δίνουν οι επόπτες και συνάδελφοι στα άτομα με αναπηρία. Πέρα από αυτό, προκειμένου να διατηρηθεί η θέση εργασίας από τα άτομα με αναπηρία απαιτείται η ανεκτικότητα από τα άτομα που συνεργάζονται με άτομα με αναπηρία, καθώς επίσης και τροποποιήσεις στους χώρους εργασίας, ώστε τα άτομα να προσαρμόζονται πιο εύκολα στο εργασιακό περιβάλλον. Επιπρόσθετα, σημαντικό ρόλο παίζει και η γνώση που θα έχουν οι επόπτες και συνάδελφοι για το ζήτημα της διαταραχής φάσματος του αυτισμού, έτσι ώστε να γίνεται αντιληπτή και κατανοητή η στάση των εργαζομένων με ΔΑΦ λαμβάνοντας την κατάλληλη υποστήριξη που χρειάζονται.

Στην έρευνα του ο Hendricks (2010) αναφέρει επίσης την εκπαίδευση στην εργασία ως μία στρατηγική για την επιτυχή επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με ΔΑΦ. Αυτό υποδηλώνει την κατάρτιση που πρέπει να λαμβάνουν οι εργαζόμενοι με την είσοδό τους στην εργασία καθώς και τις οδηγίες που χρειάζονται για να μάθουν τα καθήκοντα της απασχόλησης και άλλες δεξιότητες που έχουν να κάνουν με την εργασία. Τα άτομα με ΔΑΦ είναι πιθανόν να λαμβάνουν δεξιότητες που σχετίζονται με επικοινωνιακά θέματα και τις διαπροσωπικές δεξιότητες. Σε μία θέση εργασίας δεν έχουν όλα τα άτομα τις απαραίτητες γνώσεις που χρειάζονται και για αυτόν τον λόγο πολλές φορές είναι απαραίτητη η υποστήριξη από το χώρο εργασίας. Η εκπαίδευση όταν πραγματοποιείται στους χώρους εργασίας έχει μεγαλύτερες πιθανότητες τα άτομα να επιτύχουν στην εργασία καθώς έτσι λαμβάνουν εκπαίδευση στον πραγματικό χώρο εργασίας με πραγματικά γεγονότα.

Επιπλέον, οι τροποποιήσεις στους χώρους εργασίας αποτελούν στρατηγική για την ένταξη των ατόμων στον εργασιακό χώρο. Οι τροποποιήσεις είναι απαραίτητες έτσι ώστε τα άτομα με αναπηρία να προσαρμόζονται πιο εύκολα και άνετα στους χώρους εργασίας, καθώς θα είναι πλέον καταλληλότερη για την είσοδό τους στην απασχόληση. Η μη τροποποίηση του χώρου εργασίας καθιστά εμπόδιο για τα άτομα με αναπηρία γεγονός που στέκεται εμπόδιο στην επιτυχία των ατόμων να ανήκουν και αυτά στο εργατικό δυναμικό.

Μία τελευταία στρατηγική που αναφέρει στην έρευνά του ο Hendricks είναι η μακροχρόνια υποστήριξη που χρειάζεται να λαμβάνουν τα άτομα με αναπηρία κατά τη διάρκεια την εργασίας τους. Είναι σημαντική καθώς τα άτομα με ΔΑΦ μπορεί να έρθουν αντιμέτωποι με αλλαγές στο εργασιακό περιβάλλον και αυτό θα τους οδηγήσει σε αναστάτωση. Για αυτόν τον λόγο η μακροχρόνια υποστήριξη είναι απαραίτητη να υπάρχει έτσι ώστε να αποφευχθούν τυχόν μείωση της εργασιακής τους επίδοσης καθώς και στην πλήρη επαγγελματική τους αποτυχία. Πέρα από την υποστήριξη που πρέπει να λαμβάνουν στους χώρους εργασίας τα άτομα χρειάζονται βοήθεια και στην καθημερινότητά τους, δηλαδή σε θέματα που αφορούν το οικογενειακό περιβάλλον, το κοινωνικό και τα ιατρικά θέματα, μιας και αυτά είναι θέματα τα οποία μπορεί να έχουν αντίκτυπο και στην επαγγελματική τους πορεία. Οτιδήποτε στην καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρία μπορεί να φέρει αναστάτωση στα άτομα και κατ’ επέκταση την αποτυχία τους επαγγελματικά.

Μετάβαση στο περιεχόμενο