ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ Ε.Σ.Α.μεΑ.: Νέοι με αναπηρία στην Ελλάδα: Στο περιθώριο, φτωχοί και μόνοι

Οκτ 26, 2022 | ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΕΣΑΜΕΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΤΗΣ Ε.Σ.Α.μεΑ.

Αθήνα: 25.10.2022

Αρ. Πρωτ.: 1561

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Νέοι με αναπηρία στην Ελλάδα: Στο περιθώριο, φτωχοί και μόνοι

– Μόνο το 10% των νέων με σοβαρή αναπηρία είναι ενταγμένοι στην εργασία. Το 71,4% των νέων με σοβαρή αναπηρία και ηλικία 25-34 ετών δεν έχει εργαστεί ποτέ.

– Το 46% των νέων με σοβαρή αναπηρία ως 34 ετών δεν έχει ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση. Μόνο το 13% των νέων με σοβαρή αναπηρία 30 έως 34 ετών είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ πανεπιστημιακό τίτλο διαθέτει το 45% των νέων χωρίς αναπηρία.

– Το 40,5% των νέων με σοβαρή αναπηρία ηλικίας 16-24 ετών και το 64,4% ηλικίας 25-34 ετών, ζουν σε συνθήκες φτώχειας ή/και κοινωνικού αποκλεισμού.

– Μόνο το 22,5% των νέων με σοβαρή αναπηρία δαπανά ένα μικρό χρηματικό ποσό σε εβδομαδιαία βάση για να καλύψει προσωπικές του ανάγκες, ενώ οι νέοι χωρίς αναπηρία απολαμβάνουν αυτή τη δυνατότητα σε ποσοστό 58,1%. Μόνο το 25% των νέων με αναπηρία δηλώνουν τακτική συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής.

– 6 στους 10 νέους με αναπηρία, ηλικίας 16-24 ετών και 5 στους 10 ηλικίας 25-34 ετών έχουν αισθανθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων 6 μηνών ή και περισσότερο, άδικη μεταχείριση σε κάποιο τομέα της ζωής τους, ότι δεν έχουν, για παράδειγμα, ίσες ευκαιρίες με άλλα άτομα του περιβάλλοντός τους ή ότι βιώνουν κάποιας μορφής αποκλεισμό λόγω των περιορισμών ή των δυσκολιών της υγεία τους.

Στο 12ο Δελτίο Στατιστικής Πληροφόρησης το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας επικεντρώνεται στους νέους με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, στις συνθήκες διαβίωσής τους στην Ελλάδα και στο επίπεδο πρόσβασής τους σε θεμελιώδη δικαιώματα. Παρά τα όσα θετικά βήματα έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, μετά την κύρωση της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, οι νέοι με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια και εκτεταμένο κοινωνικό αποκλεισμό σε όλα τα πεδία της κοινωνίας: Αποκλεισμός ο οποίος εντάθηκε δραματικά με την πανδημική κρίση.

Σε μια συγκυρία που τα ζητήματα των νέων ιεραρχούνται ψηλά και στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που ανακήρυξε το 2022 ως «Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας», αλλά και σε μια συνθήκη, αυτή της πανδημικής κρίσης, που πλήττει δυσανάλογα τη νέα γενιά και ιδίως τους νέους με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, το Παρατηρητήριο της Ε.Σ.Α.μεΑ. δημοσιεύει για πρώτη φορά στην Ελλάδα δείκτες αναφορικά με τους νέους με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, αξιοποιώντας τα πρωτογενή δεδομένα της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών έτους 2020.

Οι δείκτες αυτοί φανερώνουν δυστυχώς ότι οι νέοι με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις ζουν αποκλεισμένοι από την δυνατότητα αξιοπρεπούς διαβίωσης αλλά και στερούμενοι βασικών αναγκών κοινωνικής συναναστροφής και ψυχαγωγίας, βιώνοντας μια ζωή χωρίς δυνατότητα αυτονομίας και αυτοκαθορισμού, σε συνθήκες που ουσιαστικά αποτρέπουν την μετάβαση στον κύκλο ζωής της ενηλικίωσης.

Παρότι η φτώχεια αποτελεί βασικό παράγοντα στον κοινωνικό αποκλεισμό των νέων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, δεν είναι η μοναδική αιτία που συντελεί σε αυτή τη συνθήκη. Η περιορισμένη αυτονομία και συμμετοχή των νέων με αναπηρία στην κοινωνική ζωή αποτελεί επίσης απόρροια των σημαντικών εμποδίων προσβασιμότητας που αντιμετωπίζουν σε όλο το φάσμα των υπηρεσιών και αγαθών (για παράδειγμα σε πολιτιστικά αγαθά όπως βιβλία, θέατρα, κινηματογράφοι κ.α.), αλλά συνδέεται στενά και με τις κοινωνικές προκαταλήψεις και τα αρνητικά στερεότυπα που εξακολουθούν να υφίστανται στην ελληνική κοινωνία, θέτοντας τους νέους με αναπηρία σε περιθωριακή θέση ή και σε μόνιμο καθεστώς κηδεμονίας από το οικογενειακό περιβάλλον.

Κυρίαρχο ρόλο στην αναπαραγωγή αλλά και στην αλλαγή αυτής της αρνητικής κουλτούρας κατέχει το εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο, παρά τις όποιες εξελίξεις στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης, δεν έχει τελικά μετασχηματιστεί σε ένα ουσιαστικά συμπεριληπτικό σύστημα που να προωθεί την ισότιμη ένταξη και την ανεξάρτητη διαβίωση των νέων με αναπηρία στην κοινωνία. Η πανδημία έφερε πρόσθετα εμπόδια, δυσχεραίνοντας περισσότερο την πρόσβαση των νέων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις σε βασικά αγαθά, όπως της υγείας, της εκπαίδευσης και της εργασίας, επιτείνοντας δραματικά την κοινωνική τους απομόνωση και επιβαρύνοντας σοβαρά την ψυχική τους υγεία.

Είναι λοιπόν επιτακτική η ανάγκη συμπερίληψης της διάστασης της αναπηρίας σε όλους τους τομείς που αφορούν στη νεολαία, δεδομένου ότι οι νέοι με αναπηρία αντιμετωπίζουν τα υψηλότερα επίπεδα διακρίσεων αλλά και πρόσθετων εμποδίων στους περισσότερους τομείς της κοινωνίας. Ταυτόχρονα, απαιτούνται άμεσα στοχευμένες πολιτικές και δράσεις, μεταξύ των οποίων, προγράμματα κοινωνικής στήριξης και προσωπικής ενδυνάμωσης, δομές και υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης και εκπαίδευσης σε δεξιότητες που ενισχύουν την αυτονομία, προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και ένταξης στην απασχόληση, νομοθετικές ρυθμίσεις όπως η άμεση κατάργηση του ρατσιστικού όρου «ανίκανος για εργασία» στα πιστοποιητικά αναπηρίας των ΚΕΠΑ, προγράμματα προώθησης της συμμετοχής των νέων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις στον πολιτισμό, τον αθλητισμό και την ψυχαγωγία, προγράμματα για την ομαλή μετάβαση των παιδιών και των νέων με αναπηρία στις εκπαιδευτικές βαθμίδες αλλά και από την εκπαίδευση στην εργασία.

Ένα τέτοιο στοχευμένο πρόγραμμα υλοποιείται αυτό το διάστημα από την Ε.Σ.Α.μεΑ. η οποία επιδιώκει να στηρίζει και έμπρακτα τους νέους με αναπηρία στη χώρα. Ειδικότερα η Ε.Σ.Α.μεΑ. είναι στην ευχάριστη θέση να υλοποιεί επιδοτούμενο Πρόγραμμα Κατάρτισης για 3.000 Νέους/Νέες με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις σε όλη την επικράτεια, ένα πρόγραμμα που επικεντρώνεται στην απόκτηση σύγχρονων και πιστοποιημένων δεξιοτήτων σε δυναμικούς κλάδους της οικονομίας.

Δεδομένου και του δημογραφικού προβλήματος της χώρας, η επικέντρωση των πολιτικών κοινωνικής ένταξης στη νέα γενιά και ειδικότερα στις κατηγορίες των ευάλωτων ομάδων, πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα στη διαμόρφωση των κοινωνικών πολιτικών.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. διεκδικεί σταθερά περισσότερες ευκαιρίες και προοπτικές για τους νέους με αναπηρία ώστε να μπορούν να απολαμβάνουν ισότιμα τα δικαιώματα τους και να αναπτύσσουν πλήρως το δυναμικό τους, συμμετέχοντας και συμβάλλοντας ενεργά στην κοινωνία.

Το 12ο Δελτίο μπορείτε να το βρείτε και εδώ.

Περισσότερες πληροφορίες: paratiritirioanapirias.gr, esamea.gr και espa.gr

Αθήνα: 25.10.2022

12ο ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ:

«ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

Το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.), εφεξής «Παρατηρητήριο» με αντικείμενο την επιστημονική καταγραφή, τη μελέτη και την έρευνα σε θέματα αναπηρίας, στοχεύει στο να καθιερωθεί ως βασική πηγή πληροφόρησης για τις εξελίξεις στο πεδίο της αναπηρίας. Συγκεντρώνοντας και αναλύοντας δεδομένα και πληροφόρηση από εγχώριες και διεθνείς πηγές, το Παρατηρητήριο συμβάλλει στην παρακολούθηση, στην προστασία και στην προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους.

Βασικός πυλώνας στη δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου, αποτελεί η συγκέντρωση και η ανάλυση στατιστικών δεδομένων σε βασικούς τομείς που αφορούν στις συνθήκες διαβίωσης και στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις ως προς την άσκηση των δικαιωμάτων τους.

Επιπρόσθετα, το «Παρατηρητήριο», καλείται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των εθνικών στατιστικών για την αναπηρία. Με τον νόμο 4488/2017, το Παρατηρητήριο της Ε.Σ.Α.μεΑ. θεσμοθετείται ως ο βασικός συνομιλητής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής και των λοιπών φορέων του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος αναφορικά με την υποχρέωσή τους να αναπτύσσουν, να παράγουν και να διαδίδουν επίσημες στατιστικές για τα άτομα με αναπηρία. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι για τους σκοπούς του σχεδιασμού των ως άνω στατιστικών και της διάχυσης των παραγόμενων δεδομένων, οι αρμόδιοι φορείς τελούν σε διαβούλευση με το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.).

Στο πλαίσιο υλοποίησης της Δράσης 1.2 (Π.Ε.2) του Υποέργου 1 της Πράξης «Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας» που υλοποιεί η Ε.Σ.Α.μεΑ. στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και εθνικών πόρων, το Παρατηρητήριο συντάσσει και δημοσιεύει σε τακτά χρονικά διαστήματα δελτία στατιστικής πληροφόρησης αφιερωμένα σε συγκριμένα θεματικά πεδία, όπου παρουσιάζει τα σημαντικότερα ευρήματα και τάσεις όπως αυτά προκύπτουν μέσω της επεξεργασίας των διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων.

Για περισσότερες πληροφορίες για το Έργο, απευθυνθείτε στην Ιστοσελίδα του Έργου: www.paratiritirioanapirias.gr

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

ΒΑΣΙΚΑ ΕΥΡΥΜΑΤΑ 5

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ 9

Πληθυσμός νέων 16-34 ετών και αναπηρία 9
Κύρια ασχολία νέων 16-34 ετών και κατάσταση αναπηρίας 9
Πρόσβαση στην εργασία/απασχόληση 11
Πρόσβαση στην εκπαίδευση 12
Φτώχεια, κοινωνικός αποκλεισμός και σοβαρές υλικές στερήσεις 13
Προσωπική αυτονομία 15
Συμμετοχή στην κοινωνική ζωή και την ψυχαγωγία 16
Διακρίσεις 18

Επεξεργασία και ανάλυση δεδομένων

Φανή Προβή, Ma Social Research

Επιστημονική Υπεύθυνη Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο 12ο Δελτίο Στατιστικής Πληροφόρησης του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας επικεντρωνόμαστε στους νέους με αναπηρία, στις συνθήκες διαβίωσης τους στην Ελλάδα και στο επίπεδο πρόσβασής τους σε θεμελιώδη δικαιώματα.

Παρότι η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (CRPD) δεν αφιερώνει ξεχωριστό άρθρο στους νέους με αναπηρία, όπως γίνεται για παράδειγμα στην περίπτωση των γυναικών, είναι γεγονός ότι οι νέοι με αναπηρία αποτελούν μια κατηγορία που αντιμετωπίζει πολλαπλές ευαλωτότητες και εμπόδια. Παρότι όλη η Σύμβαση έχει εφαρμογή και στους νέους, ορισμένα άρθρα της Σύμβασης σχετίζονται άμεσα με τον κύκλο ζωής των νέων, όπως το άρθρο 24 για την εκπαίδευση, το άρθρο 27 για το δικαίωμα στην εργασία, το άρθρο 19 για την ανεξάρτητη διαβίωση, το άρθρο 31 για την πρόσβαση στον πολιτισμό, τον αθλητισμό και την ψυχαγωγία.

Με βάση τα δεδομένα που έχουμε στη διάθεσή μας από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών έτους 2020, επιλέξαμε αντιπροσωπευτικούς δείκτες σε συνάφεια με τα παραπάνω θεμελιώδη δικαιώματα ώστε να αποτυπώσουμε μια γενική εικόνα των συνθηκών ζωής και του επιπέδου των δικαιωμάτων που απολαμβάνουν οι νέοι με αναπηρία στη χώρα.

Η επιλογή της θεματικής προκρίθηκε επίσης σε μια συγκυρία που τα ζητήματα των νέων ιεραρχούνται ψηλά και στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το οποίο ανακήρυξε το 2022 ως «Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας για την ενίσχυση των νέων» , αλλά και σε μια συνθήκη, αυτή της πανδημικής κρίσης που πλήττει δυσανάλογα τους νέους. Το Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας επικεντρώνεται στην ανανέωση των θετικών προοπτικών για τους νέους, με ιδιαίτερη έμφαση στις αρνητικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, αλλά και

– στη στήριξη και ενδυνάμωση των νέων και ειδικά των νέων που έχουν λιγότερες ευκαιρίες, που προέρχονται από μη προνομιούχα περιβάλλοντα ή ανήκουν σε ευάλωτες και περιθωριοποιημένες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των νέων με αναπηρία,

– στη στήριξη των νέων ώστε να κατανοήσουν καλύτερα και να αξιοποιήσουν τις διάφορες ευκαιρίες που τους προσφέρονται σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο για την προσωπική, κοινωνική, οικονομική και επαγγελματική τους ανάπτυξη,

– στην ενσωμάτωση της πολιτικής για τη νεολαία σε όλους τους σχετικούς τομείς πολιτικής της Ένωσης σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία 2019-2027.

Στο νομικό κείμενο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Έτος Νεολαίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι τα άτομα με αναπηρία επηρεάστηκαν έντονα από τον COVID-19 και ότι το Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας δεν πρέπει να εισάγει διακρίσεις σε ορισμένες ομάδες όπως οι νέοι με αναπηρίες. Επίσης, σύμφωνα με το επικυρωμένο κείμενο, το Έτος Νεολαίας προωθεί τις προτεραιότητες της ΕΕ, επιδιώκοντας να είναι «ένα πράσινο χωρίς αποκλεισμούς ψηφιακό έτος, όπου η συμπερίληψη και η προσβασιμότητα αποτελούν προτεραιότητες» .

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης, πραγματοποιήθηκε διαδικτυακή έρευνα με στόχο να συγκεντρωθούν προσδοκίες και προτάσεις των ίδιων των νέων σχετικά με το περιεχόμενο και τις δράσεις του Ευρωπαϊκού Έτους Νεολαίας. Από την έκθεση αποτελεσμάτων της έρευνας προκύπτει ότι σε σύνολο περίπου 5.000 απαντήσεων από όλα τα κράτη μέλη, το 37% των συμμετεχόντων στην έρευνα είναι νέοι από τη Ελλάδα. Σε ερώτηση για τα θέματα στα οποία επιθυμούν οι νέοι να επικεντρωθεί το Έτος Νεολαίας, μεταξύ των 4 θεματικών με την υψηλότερη συχνότητα αναφοράς προκρίθηκε και η θεματική «Συμπεριληπτικές κοινωνίες, συμπεριλαμβανομένου του φύλου, και μη διάκριση».

Το Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας περιλαμβάνει συνέδρια, πρωτοβουλίες για την προώθηση της συμμετοχής των νέων στη χάραξη πολιτικής, εκστρατείες ευαισθητοποίησης σχετικά με μια πιο πράσινη και ψηφιακή ΕΕ χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και μελέτες και έρευνες σχετικά με την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι νέοι στην ΕΕ.

Είναι γεγονός ότι οι νέοι στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν αυξημένα επίπεδα φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού και ανεργίας. Η επισφαλής θέση των νέων όπως διαμορφώθηκε στη συνθήκη της οικονομικής κρίσης, χειροτέρεψε δραματικά λόγω των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στην κοινωνική και οικονομική ζωή, ως απόρροια της πανδημίας του Covid-19. Οι νέοι αντιμετωπίζουν πλέον τεράστιες προκλήσεις στην προσπάθεια τους να ασκήσουν βασικά δικαιώματα, να εκπαιδευτούν, να εισέλθουν στην αγορά εργασίας, να μετέχουν στην κοινωνική ζωή, στην ψυχαγωγία και τον πολιτισμό.

Βασικοί παράγοντες που καθιστούν τους νέους περισσότερο ευάλωτους σε αυτή τη συνθήκη είναι η μεγαλύτερη πιθανότητα που αντιμετωπίζουν ως προς την απώλεια της θέσης εργασίας τους, καθώς σε μεγαλύτερο ποσοστό απασχολούνται σε προσωρινές θέσεις εργασίας αλλά και σε κλάδους που πλήττονται βαρύτατα από τα περιοριστικά μέτρα της πανδημίας (π.χ. τουρισμός, εστίαση). Επίσης, η μετάβαση των νέων από την εκπαίδευση στην εργασία έχει καταστεί ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς σε αυτή τη συγκυρία οι ευκαιρίες για επαγγελματική κατάρτιση και απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας έχουν περιοριστεί σημαντικά.

Οι νέοι ταυτόχρονα, είναι μεταξύ των ομάδων που βιώνουν σοβαρή επιδείνωση της ψυχικής τους ευεξίας λόγω της κοινωνικής απομόνωσης . Είναι ανησυχητικό το συμπέρασμα της έρευνας «Youth in Europe: Effects of COVID-19 on their economic and social situation» σχετικά με τη μειωμένη πρόσβαση των νέων στην απασχόληση και την τάση αυτή να αποτυπώνεται πλέον στην αύξηση των οικονομικά ανενεργών νέων (που δεν αναζητούν ενεργητικά εργασία), οι οποίοι δεν καταγράφονται στον δείκτη ανεργίας.

Είναι προφανές ότι σε αυτό το πλαίσιο δυσκολιών και εμποδίων για τη νέα γενιά, οι νέοι με αναπηρία αποτελούν μια κατηγορία νέων που βρίσκεται στην πλέον δυσμενή θέση.

Παρ’ όλα τα θετικά βήματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, μετά την κύρωση της Σύμβασης, για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, τα άτομα με αναπηρία και ειδικότεροι οι νέοι με αναπηρία αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια και εκτεταμένο κοινωνικό αποκλεισμό σε όλα τα πεδία της κοινωνίας, αποκλεισμός ο οποίος εντάθηκε δραματικά με την πανδημική κρίση.

ΒΑΣΙΚΑ ΕΥΡΥΜΑΤΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών έτους 2020 (Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας), οι νέοι με σοβαρή αναπηρία, είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοαπασχολούμενοι, είναι ενταγμένοι στην εργασία σε ισχνό ποσοστό, της τάξεως του 10%.

Το 71,4% των νέων με σοβαρή αναπηρία και ηλικία 25-34 ετών δεν έχει εργαστεί ποτέ.

Η αναπηρία αποτελεί σοβαρό παράγοντα μειωμένης πρόσβασης και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το 46% των νέων με σοβαρή αναπηρία ως 34 ετών δεν έχει ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για τα άτομα χωρίς αναπηρία εκτιμάται σε 16,8%.

Μόνο το 13% των νέων με σοβαρή αναπηρία 30 έως 34 ετών είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ πανεπιστημιακό τίτλο διαθέτει το 45% των νέων χωρίς αναπηρία.

Το 40,5% των νέων με σοβαρή αναπηρία ηλικίας 16-24 ετών και το 64,4% ηλικίας 25-34 ετών, ζουν σε συνθήκες φτώχειας ή/και κοινωνικού αποκλεισμού.

Αντίστοιχα, στο φάσμα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού βρίσκεται το 52,6% των νέων με μέτρια αναπηρία ηλικίας 16-24 ετών και το 56,7% των νέων με αναπηρία μέτριας σοβαρότητας και ηλικία 25-34 ετών. Οι αναλογίες αυτές είναι δραματικά υψηλότερες όχι μόνο σε σύγκριση με τους νέους χωρίς αναπηρία, αλλά και συγκριτικά με τα άτομα ηλικίας άνω των 35 με την ίδια κατάσταση αναπηρίας.

Οι 3 στους 10 νέους με σοβαρή αναπηρία και οι 4 στους 10 με μέτρια αναπηρία διαβιούν σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν σοβαρές υλικές στερήσεις.

Οι νέοι με αναπηρία αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς και εμπόδια ως προς την αυτοκαθορισμό και την αυτόνομη διαβίωση τους σε βαθμό σημαντικά υψηλότερο σε σύγκριση με τους υπόλοιπους νέους.

Μόνο το 22,5% των νέων με σοβαρή αναπηρία δαπανά ένα μικρό χρηματικό ποσό σε εβδομαδιαία βάση για να καλύψει προσωπικές του ανάγκες, ενώ οι νέοι χωρίς αναπηρία απολαμβάνουν αυτή τη δυνατότητα σε ποσοστό 58,1%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας, λιγότεροι από τους μισούς νέους με σοβαρή αναπηρία συναντούν φίλους ή συγγενείς για ποτό/γεύμα τουλάχιστον μια φορά το μήνα, όταν οι συνομήλικοι τους χωρίς αναπηρία απολαμβάνουν αυτή την κοινωνική συναναστροφή σε ποσοστό σχεδόν 90%.

Ο κοινωνικός αποκλεισμός τω νέων με αναπηρία εκτείνεται και στον τομέα των δραστηριοτήτων αναψυχής. Τακτική συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής αναφέρει μόνο το 25% των νέων με αναπηρία.

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι ότι η πλειονότητα των νέων με αναπηρία έχει την αίσθηση ότι αντιμετωπίζει διακρίσεις στην ελληνική κοινωνία. Οι 6 στους 10 νέοι με αναπηρία, ηλικίας 16-24 ετών, και οι 5 στους 10 ηλικίας 25-34 ετών, έχουν αισθανθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων 6 μηνών ή και περισσότερο, άδικη μεταχείριση σε κάποιο τομέα της ζωής τους, ότι δεν έχουν, για παράδειγμα, ίσες ευκαιρίες με άλλα άτομα του περιβάλλοντός τους ή ότι βιώνουν κάποιας μορφής αποκλεισμό λόγω των περιορισμών ή των δυσκολιών της υγεία τους.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Σε μια συγκυρία που τα ζητήματα των νέων ιεραρχούνται ψηλά και στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που ανακήρυξε το 2022 ως «Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας», αλλά και σε μια συνθήκη, αυτή της πανδημικής κρίσης, που πλήττει δυσανάλογα τη νέα γενιά και ιδίως τους νέους με αναπηρία, το Παρατηρητήριο της ΕΣΑμεΑ δημοσιεύει για πρώτη φορά στην Ελλάδα δείκτες για τις συνθήκες διαβίωσης και την πρόσβαση των νέων με αναπηρία σε θεμελιώδη δικαιώματα.

Τα στοιχεία του 12ου δελτίου σκιαγραφούν ένα σοβαρότατο κοινωνικό πρόβλημα της ελληνικής πραγματικότητας. Η νέα γενιά της χώρας βιώνει μια συνθήκη αποκλεισμού από τη δυνατότητα αξιοπρεπούς διαβίωσης. Λαμβάνοντας υπόψη τη διάσταση της αναπηρίας ο αποκλεισμός αυτός, όχι μόνο εντείνεται δραματικά, αλλά επεκτείνεται σε όλα τα πεδία της κοινωνίας. Οι νέοι με αναπηρία αντιμετωπίζουν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, βιώνουν σοβαρά εμπόδια στο δικαίωμα τους για ισότιμη ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση, ενώ το πεδίο της εργασίας παραμένει για αυτούς ένα πεδίο απροσπέλαστο, πεδίο σημαντικών φραγμών και εκτεταμένων διακρίσεων.

Οι δείκτες φανερώνουν δυστυχώς ότι οι νέοι με αναπηρία ζουν αποκλεισμένοι από τη δυνατότητα να ικανοποιήσουν βασικές ανάγκες κοινωνικής συναναστροφής και ψυχαγωγίας και εν τέλει οι νέοι με αναπηρία, βιώνουν μια ζωή χωρίς δυνατότητα αυτονομίας και αυτοκαθορισμού, σε συνθήκες που ουσιαστικά αποτρέπουν τη μετάβαση στον κύκλο ζωής της ενηλικίωσης.

Παρότι η φτώχεια αποτελεί βασικό παράγοντα στον κοινωνικό αποκλεισμό των νέων με αναπηρία, δεν είναι η μοναδική αιτία που συντελεί σε αυτή τη συνθήκη. Η περιορισμένη αυτονομία και συμμετοχή των νέων με αναπηρία στην κοινωνική ζωή αποτελεί επίσης απόρροια των σημαντικών εμποδίων προσβασιμότητας που αντιμετωπίζουν σε όλο το φάσμα των υπηρεσιών και αγαθών (για παράδειγμα σε πολιτιστικά αγαθά όπως βιβλία, θέατρα, κινηματογράφοι κ.α.), αλλά συνδέεται στενά και με τις κοινωνικές προκαταλήψεις και τα αρνητικά στερεότυπα που εξακολουθούν να υφίστανται στην ελληνική κοινωνία, θέτοντας τους νέους με αναπηρία σε περιθωριακή θέση ή και σε μόνιμο καθεστώς κηδεμονίας από το οικογενειακό περιβάλλον.

Σήμερα η πανδημία, έφερε στους νέους με αναπηρία πρόσθετα εμπόδια, δυσχεραίνοντας περισσότερο την πρόσβαση τους σε βασικά αγαθά, όπως της υγείας, της εκπαίδευσης και της εργασίας, επιτείνοντας δραματικά την κοινωνική τους απομόνωση και επιβαρύνοντας σοβαρά την ψυχική τους υγεία.

Είναι λοιπόν επιτακτική η ανάγκη ενσωμάτωσης της διάστασης της αναπηρίας σε όλους τους τομείς που αφορούν τη νεολαία, δεδομένου ότι οι νέοι με αναπηρία αντιμετωπίζουν τα υψηλότερα επίπεδα διακρίσεων αλλά και πρόσθετων εμποδίων στους περισσότερους τομείς της κοινωνίας.

Ταυτόχρονα, απαιτούνται άμεσα στοχευμένες πολιτικές και δράσεις, μεταξύ των οποίων, προγράμματα κοινωνικής στήριξης και προσωπικής ενδυνάμωσης, δομές και υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης και εκπαίδευσης σε δεξιότητες που ενισχύουν την αυτονομία, προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και ένταξης στην απασχόληση, νομοθετικές ρυθμίσεις όπως η άμεση κατάργηση του ρατσιστικού όρου «ανίκανος για εργασία» στα πιστοποιητικά αναπηρίας των ΚΕΠΑ, προγράμματα προώθησης της συμμετοχής των νέων με αναπηρία στον πολιτισμό, τον αθλητισμό και την ψυχαγωγία, προγράμματα για την ομαλή μετάβαση των παιδιών και των νέων με αναπηρία στις εκπαιδευτικές βαθμίδες αλλά και από την εκπαίδευση στην εργασία.

Ένα τέτοιο στοχευμένο πρόγραμμα υλοποιείται αυτό το διάστημα από την ΕΣΑμεΑ η οποία επιδιώκει να στηρίζει και έμπρακτα τους νέους με αναπηρία στη χώρα. Ειδικότερα η ΕΣΑμεΑ είναι στην ευχάριστη θέση να υλοποιεί επιδοτούμενο Πρόγραμμα Κατάρτισης για 3.000 Νέους/Νέες με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις σε όλη την επικράτεια, ένα πρόγραμμα που επικεντρώνεται στην απόκτηση σύγχρονων και πιστοποιημένων δεξιοτήτων σε δυναμικούς κλάδους της οικονομίας.

Η ΕΣΑμεΑ διεκδικεί σταθερά περισσότερες ευκαιρίες και προοπτικές για τους νέους με αναπηρία ώστε να μπορούν να απολαμβάνουν ισότιμα τα δικαιώματα τους και να αναπτύσσουν πλήρως το δυναμικό τους, συμμετέχοντας και συμβάλλοντας ενεργά στην κοινωνία.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ

Πληθυσμός νέων 16-34 ετών και αναπηρία

Σύμφωνα με την ανάλυση των δεδομένων της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών έτους 2020 (Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας), υπολογίζεται ότι στην ηλικιακή ομάδα των νέων 16-34 ετών, ένα ποσοστό της τάξεως του 4% αντιμετωπίζουν κάποιας μορφής αναπηρία , ανεξαρτήτως της σοβαρότητας αυτής. Πιο συγκεκριμένα εκτιμάται ότι, 39.613 αντιμετωπίζουν σοβαρής μορφής αναπηρία, ενώ 35.643 νέοι έχουν μέτριας βαρύτητας περιορισμό δραστηριότητας/αναπηρία.

Το 52,3% του συνόλου των νέων με αναπηρία/ περιορισμό δραστηριότητας ανεξαρτήτως σοβαρότητας είναι άνδρες και το 47,7% γυναίκες.

Κύρια ασχολία νέων 16-34 ετών και κατάσταση αναπηρίας

Στον Πίνακα 1 παρουσιάζεται η κυρία ασχολία των νέων με αναπηρία κατά δήλωση του ερωτώμενου.

Οι νέοι με σοβαρή αναπηρία, είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοαπασχολούμενοι, είναι ενταγμένοι στην εργασία σε ισχνό ποσοστό, της τάξεως του 10%. Ποσοστό 15% των νέων με αναπηρία συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία είτε ως μαθητές είτε ως φοιτητές είτε γενικά ως εκπαιδευόμενοι.

Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των νέων με σοβαρή αναπηρία καταγράφεται στην κατηγορία «Ακατάλληλος για εργασία ή έχει μόνιμη αναπηρία». Ως προς αυτό το εύρημα πρέπει να σημειωθεί ότι ο ρατσιστικός αυτός χαρακτηρισμός, παρότι έχει ζητηθεί επανειλημμένα από την ΕΣΑμεΑ να μην αναγράφεται στα πιστοποιητικά αναπηρίας, καθώς καταφανώς εμποδίζει την εργασιακή ένταξη των ατόμων με αναπηρία, εξακολουθεί να υφίσταται, επηρεάζοντας αρνητικά τις προοπτικές κοινωνικής ένταξής τους. Ακολούθως, ο εν λόγω χαρακτηρισμός εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στα ερωτηματολόγια των επίσημων εθνικών ερευνών, παρότι έχει ζητηθεί ο αποκλεισμός του από το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας.

Στην κατηγορία των νέων με μέτρια αναπηρία, ποσοστό 27% έχουν κάποιας μορφής απασχόληση. Η ανεργία στους νέους με μέτρια αναπηρία ανέρχεται σε 25,5%, όντας 5 μονάδες υψηλότερη συγκριτικά με τους νέους χωρίς αναπηρία, ενώ η συμμετοχή τους στην εκπαίδευση κυμαίνεται περίπου στα επίπεδα και των νέων που δεν αντιμετωπίζουν κάποιον περιορισμό δραστηριότητας.

Πίνακας 1: Κύρια ασχολία πληθυσμού ηλικίας 16-34 ετών και κατάσταση αναπηρίας (2020)

Κύρια ασχολία Σοβαρή αναπηρία Μέτρια Αναπηρία Χωρίς αναπηρία

Μισθωτός με πλήρη απασχόληση 2.044

5,2% 8.353

23,4% 527.726

28,2%

Μισθωτός με μερική απασχόληση 725

1,8% 785

2,2% 103.669

5,5%

Αυτοαπασχολούμενος με πλήρη απασχόληση 1.178

3% 371

1% 123.026

6,6%

Αυτοαπασχολούμενος με μερική απασχόληση 251

0,6% 0

0% 8.920

0,5%

Άνεργος 3.670

9,3% 9.099

25,5% 382.912

20,5%

Εκπαιδευόμενοι (Μαθητές, φοιτητές κ.ά.) 5.971

15,1% 11.117

31,2% 607.271

32,5%

Συνταξιούχος 1.186

3% 0

0% 0

Ακατάλληλος για εργασία ή έχει μόνιμη αναπηρία 23.291

58,8% 3.898

10,9% 645

Στρατιώτης 0

0% 0

0% 21.357

1,1%

Νοικοκυρά 513

1.3% 992

2,8% 74.766

Άλλη περίπτωση οικονομικά μη ενεργού ατόμου 783

2% 1.026

2,9% 19.521

Σύνολο 39.612

100% 35.641

100% 1.869.813

100%

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (Στοιχεία έτους 2020), Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών

Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας

Πρόσβαση στην εργασία/απασχόληση

Όπως ήδη επισημάνθηκε, η συμμετοχή στην απασχόληση είναι ιδιαίτερα περιορισμένη στου νέους με αναπηρία.

Πίνακας 2: Δείκτης απασχόλησης νέων 16-34 ετών και κατάσταση αναπηρίας (2020)

Σοβαρή αναπηρία Μέτρια Αναπηρία Χωρίς αναπηρία Σύνολο

10,6% 26,7% 40,8% 39,9%

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (Στοιχεία έτους 2020), Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών

Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας

Εξαιρετικά απογοητευτικό είναι το ποσοστό των νέων με αναπηρία που έχουν εργαστεί κάποια στιγμή στη ζωή τους, έχοντας αποκτήσει έστω μια μικρή εργασιακή εμπειρία. Ο δείκτης «Απόκτηση εργασιακής εμπειρίας» εξετάζεται στην ηλικιακή ομάδα 25-34 ετών και σύμφωνα με τα στοιχεία της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών έτους 2020, το 71,4% των νέων με σοβαρή αναπηρία δεν έχει εργαστεί ποτέ.

Πρόσβαση στην εκπαίδευση

Η αναπηρία αποτελεί σοβαρό παράγοντα μειωμένης πρόσβασης στο εκπαιδευτικό σύστημα. Το 46% των νέων με σοβαρή αναπηρία ως 34 ετών δεν έχει ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για τα άτομα χωρίς αναπηρία ανέρχεται σε 16,8%.

Πίνακας 3: Εκπαιδευτικό επίπεδο νέων 16 -34 ετών και κατάσταση αναπηρίας (2020)

Σοβαρή αναπηρία Μέτρια Αναπηρία Χωρίς αναπηρία

Έως απολυτήριο Δημοτικού 25,4% 8,2% 2,9%

Απολυτήριο γυμνασίου 20,3% 12,1% 13,9%

Απολυτήριο Λυκείου 39% 33,6% 46,1%

Μετα-δευτεροβάθμια εκπαίδευση 2,1% 11,2% 8,8%

Πτυχίο Ανώτερης Τεχν. Επαγ. Εκπαίδευσης (3-ετούς φοίτησης) 0% 2,1% 0,4%

Πτυχίο ΑΕΙ/ΑΤΕΙ 12,2% 29% 22,6%

Μεταπτυχιακός τίτλος/διδακτορικό 1% 3,3% 5,3%

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ (Στοιχεία έτους 2020), Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών

Επεξεργασία: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας

Ο δείκτης «Ποσοστό πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» διερευνάται στην ηλικιακή ομάδα 30-34 ετών. Η εξέταση του δείκτη λαμβάνοντας υπόψη την αναπηρία, φανερώνει τη μεγάλη ανισότητα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία σχετικά με την πρόσβαση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση.

Μόνο το 13% των νέων με σοβαρή αναπηρία 30 έως 34 ετών είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ενώ πανεπιστημιακό τίτλο διαθέτει το 45% των νέων χωρίς αναπηρία.

Φτώχεια, κοινωνικός αποκλεισμός και σοβαρές υλικές στερήσεις

Στο γράφημα 3 απεικονίζεται ο δείκτης φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ανά ομάδα ηλικίας και κατάσταση αναπηρίας. Είναι φανερό ότι οι νέοι αντιμετωπίζουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού.

Το 40,5% των νέων με σοβαρή αναπηρία ηλικίας 16-24 ετών και το 64,4% ηλικίας 25-34 ετών, ζουν σε συνθήκες φτώχειας ή/και κοινωνικού αποκλεισμού. Αντίστοιχα, στο φάσμα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού βρίσκεται το 52,6% των νέων με μέτρια αναπηρία ηλικίας 16-24 ετών και το 56,7% των νέων με αναπηρία μέτριας σοβαρότητας και ηλικία 25-34 ετών.

Οι αναλογίες αυτές είναι δραματικά υψηλότερες όχι μόνο σε σύγκριση με τους νέους χωρίς αναπηρία αλλά και συγκριτικά με τα άτομα ηλικίας άνω των 35 με την ίδια κατάσταση αναπηρίας.

Τα στοιχεία μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο συνδυασμός της αναπηρίας με τη νεότητα συνθέτει ένα πλαίσιο πολλαπλών εμποδίων και σύνθετης ευαλωτότητας, κατατάσσοντας την ομάδα των νέων με αναπηρία σε συνθήκη ακραίας φτώχειας και πλήρους αποκλεισμού από την κοινωνία.

Εύρημα το οποίο χρήζει περαιτέρω διερεύνησης είναι η διαφορετική κατανομή του δείκτη στις επιμέρους ηλιακές ομάδες των νέων, όπου στις κατηγορίες των νέων με αναπηρία, ανεξαρτήτως της σοβαρότητας αυτής, υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας και αποκλεισμού αντιμετωπίζει η ηλικία 25-34, ενώ στην κατηγορία των νέων χωρίς αναπηρία ο δείκτης φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού είναι περισσότερο αυξημένος στη νεότερη ηλικιακή ομάδα των 16-24.

Μπορούμε ωστόσο να υποθέσουμε ότι η διαφορά αυτή σχετίζεται με τη μειωμένη πρόσβαση των νέων με αναπηρία στην εργασία και ειδικότερα με την περιορισμένη δυνατότητα τους να μεταβούν από τον έναν κύκλο ζωής (της πρώιμης νεότητας), που συνδέεται περισσότερο με την εκπαίδευση, στο επόμενο στάδιο που περιλαμβάνει την εργασιακή ένταξη (παραγωγική ηλικία 25-34).

Γράφημα 3: Δείκτης φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού ανά ομάδα ηλικιών και κατάσταση αναπηρίας (2020)

Σοβαρές υλικές στερήσεις αντιμετωπίζουν οι 3 στους 10 νέους με σοβαρή αναπηρία και οι 4 στους 10 με μέτριο περιορισμό δραστηριότητας/ αναπηρία.

Πίνακας 4: Ποσοστό νέων 16-34 ετών που αντιμετωπίζουν σοβαρές υλικές στερήσεις και κατάσταση αναπηρίας (2020)

Σοβαρή αναπηρία Μέτρια Αναπηρία Χωρίς αναπηρία Σύνολο

30,4% 39,2% 18,9% 19,5%

Προσωπική αυτονομία

Η συνθήκη της φτώχειας και του αποκλεισμού, συνεπάγεται αναπόφευκτα για όλους τους νέους μειωμένη δυνατότητα αυτονομίας και αυτοκαθορισμού.

Ωστόσο οι νέοι με αναπηρία αντιμετωπίζουν περιορισμούς και εμπόδια ως προς την αυτοκαθορισμό και την αυτόνομη διαβίωση τους σε δραματικά υψηλότερο βαθμό σε σύγκριση με τους υπόλοιπους νέους.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ως προς το παραπάνω συμπέρασμα είναι η εξέταση του δείκτη «Δαπάνη μικρού χρηματικού ποσού, κάθε εβδομάδα, για προσωπικές ανάγκες».

Βάσει των στοιχείων που παρουσιάζονται στο γράφημα 4, διαπιστώνουμε ότι μόνο το 22,5% των νέων με σοβαρή αναπηρία δαπανά ένα μικρό χρηματικό ποσό σε εβδομαδιαία βάση για να καλύψει προσωπικές του ανάγκες. Στους νέους με μέτρια αναπηρία, το 40% δαπανά κάποιο μικρό ποσό για προσωπικές ανάγκες ενώ οι νέοι χωρίς αναπηρία απολαμβάνουν αυτή τη δυνατότητα σε ποσοστό 58,1%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι συχνότητες των απαντήσεων ως προς τους λόγους για τους οποίους οι νέοι δεν δαπανούν κάποιο ποσό για τον εαυτό τους. Παρότι η απουσία σχετικής οικονομικής δυνατότητας είναι αναμενόμενα υψηλότερη στους νέους με αναπηρία, καταγράφεται επίσης και σημαντικό ποσοστό νέων με σοβαρή αναπηρία που αναφέρει «άλλους λόγους».

Αν και αυτοί οι λόγοι δεν διευκρινίζονται στην έρευνα, είναι πιθανό να συνδέονται με την περιορισμένη αυτονομία που απολαμβάνουν πολλοί νέοι με αναπηρία, καθώς και με τα εμπόδια προσβασιμότητας που αντιμετωπίζουν σχετικά με υπηρεσίες και αγαθά, η αγορά των οποίων θα μπορούσε να τους ενδιαφέρει (για παράδειγμα πολιτιστικά αγαθά με περιορισμένη προσβασιμότητα, όπως βιβλία, θέατρα, κινηματογράφος κ.ά.).

Συμμετοχή στην κοινωνική ζωή και την ψυχαγωγία

Οι νέοι με αναπηρία στη χώρα, βιώνουν εκτεταμένη κοινωνική απομόνωση. Λιγότεροι από τους μισούς νέους με σοβαρή αναπηρία συναντούν φίλους ή συγγενείς για ποτό/γεύμα τουλάχιστον μια φορά το μήνα, όταν οι συνομήλικοι τους χωρίς αναπηρία απολαμβάνουν αυτή την κοινωνική συναναστροφή σε ποσοστό σχεδόν 90%.

Στους αναφερόμενους λόγους, οι νέοι με σοβαρή αναπηρία αναφέρουν σε πολύ υψηλότερο ποσοστό τους «άλλους λόγους» και όχι την οικονομική αδυναμία.

Όπως και στην περίπτωση της «δαπάνης για προσωπικά έξοδα» και εδώ, ο αποκλεισμός των νέων με αναπηρία από την κοινωνική συναναστροφή είναι αφενός αποτέλεσμα εμποδίων προσβασιμότητας αλλά αφετέρου φανερώνει τις αρνητικές προκαταλήψεις της κοινωνίας που αποκλείουν τους νέους με αναπηρία από την κοινωνική ζωή.

Τακτική συμμετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής αναφέρει μόνο το 25% των νέων με αναπηρία, ενώ το 53% αναφέρει άλλους λόγους για τους οποίους δεν συμμετέχει, πέραν του οικονομικού παράγοντα.

Διακρίσεις

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι ότι η πλειονότητα των νέων με αναπηρία έχει την αίσθηση ότι αντιμετωπίζει διακρίσεις στην ελληνική κοινωνία.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών έτους 2020, οι 6 στους 10 νέοι ηλικίας 16-24 ετών και οι 5 στους 10 ηλικίας 25-34 ετών που αντιμετωπίζουν κάποιας μορφής αναπηρία ανεξαρτήτως της σοβαρότητας αυτής, έχουν αισθανθεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων 6 μηνών ή και περισσότερο, άδικη μεταχείριση σε κάποιο τομέα της ζωής τους, ότι δεν έχουν, για παράδειγμα, ίσες ευκαιρίες με άλλα άτομα του περιβάλλοντός τους ή ότι βιώνουν κάποιας μορφής αποκλεισμό λόγω των περιορισμών ή των δυσκολιών της υγεία τους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Groce, N. E. (2004). Adolescents and youth with disability: issues and challenges. In Asia Pacific Disability Rehabilitation Journal (Vol. 13, Issue 2).

Konle-Seidl, R., Picarella, F., 2021, Youth in Europe: Effects of COVID-19 on their economic and social situation, Publication for the committee on Employment and Social Affairs, Policy Department for Economic, Scientific and Quality of Life Policies, European Parliament, Luxembourg.

Slater, J. (2016). Youth and disability: a challenge to Mr Reasonable. https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781315546001/youth-disability-jenny-slater

Πηγή: www.esamea.gr

Εκτύπωση

Επιστροφή

αποστολή σε email