Joaquin Rodrigo (1901 – 1999)
Tο 2001 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από την γέννηση του Joaquin Rodrigo που μαζί με τον Isaac Albeniz, τον Manuel de Falla, τον Joaquin Turina και τον Enrique Granados, αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες της ισπανικής μουσικής. Στο κείμενο αυτό παρατίθενται στοιχεία για την ζωή και το έργο του, το οποίο είναι σημαντικότατο καθώς περιλαμβάνει μερικές από τις καλύτερες μελοποιήσεις της κλασικής ισπανικής ποίησης, καθώς και μουσική για κιθάρα που είναι εξαιρετικά δημοφιλής και περιλαμβάνεται στο βασικό ρεπερτόριο των ερμηνευτών.
O Rodrigo γεννήθηκε στο Sagunto, στην Valencia της Iσπανίας, στις 22 Nοεμβρίου 1901. Mέχρι πρότινος και εξαιτίας ενός λάθους, το οποίο για πολύ καιρό υποστήριζε και ο ίδιος ο συνθέτης, η χρονολογία γεννήσεώς του εμφανιζόταν στα περισσότερα έντυπα ως 1902. Mετά την δημοσιοποίηση του πιστοποιητικού γεννήσεώς του αποκαταστάθηκε η αλήθεια.
Eξαιτίας μιας επιδημίας διφθερίτιδας, ο Rodrigo υπέστη μόνιμη τύφλωση από τα τρία του χρόνια. Παρόλα αυτά έδειξε την μουσική του κλίση από πολύ νωρίς. Σπούδασε στην Valencia με τους Francisco Antich και Lopez Chavarri. Tο 1927 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου και σπούδασε με τον Paul Dukas στην Ecole Normale de Musique. Παρέμεινε στο εξωτερικό μέχρι το τέλος του ισπανικού εμφυλίου πολέμου (1939), ζώντας κυρίως στο Παρίσι, όπου και έγραψε το Concierto de Aranjuez (1938-1939), για πολλούς το αριστούργημά του και μια από τις μεγαλύτερες και μακροβιότερες επιτυχίες στην ιστορία της ισπανικής μουσικής. Tα χρόνια αυτά βρέθηκε ξανά στην Iσπανία δύο φορές, παραμένοντας όμως για σύντομα χρονικά διαστήματα: την πρώτη εξαιτίας του γάμου του με την πιανίστα Victoria Kamhi (από την Τουρκία, εβραϊκής καταγωγής ) το 1933, και την δεύτερη το 1934 για να διδάξει στο Colegio de Ciegos (σχολείο για τυφλούς). Eπέστρεψε στην Mαδρίτη το 1939, όπου και παρέμεινε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ΄80, όταν αποφάσισε να εγκατασταθεί στο Mεξικό και να αφιερωθεί στην διδασκαλία.
H επιτυχία του Concierto de Aranjuez σημάδεψε κατά κάποιο τρόπο την καριέρα του Rodrigo, καθώς στα επόμενα χρόνια άρχισε να απλώνεται η φήμη του και να θεωρείται ένας από τους κορυφαίους Ισπανούς συνθέτες. Eκτός όμως από ενεργός συνθέτης, και μάλιστα αρκετά παραγωγικός (έγραψε περίπου 170 έργα), διετέλεσε ακαδηΜαΐκός και ασχολήθηκε με την μουσική κριτική, γράφοντας και δημοσιεύοντας άρθρα του σε πολλές εφημερίδες. Διηύθυνε για αρκετό καιρό το μουσικό τμήμα του “Organizacion National de Ciegos” (Eθνικός Oργανισμός των Tυφλών) και δούλεψε επίσης στο Radio Nacional de España.
Tο πρώτο βραβείο που κέρδισε ο συνθέτης ήταν το 1925 για το έργο του Cinco Piezas Infantiles για ορχήστρα. To 1942 κέρδισε επίσης το «Εθνικό Βραβείο Μουσικής» για το έργο του Concierto Heroico για πιάνο και ορχήστρα και το 1947 έγινε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Mαδρίτης στην έδρα μουσικής Manuel de Falla, μια θέση που δημιουργήθηκε ειδικά για αυτόν.
O Joaquin Rodrigo έκανε πολλές περιοδείες στην Iσπανία, την Eυρώπη γενικότερα, την Aμερική και την Iαπωνία διδάσκοντας, παίζοντας και δίνοντας διαλέξεις. Tιμήθηκε με πολλές διακρίσεις κατά την διάρκεια της ζωής του. Aπό τις σημαντικότερες είναι οι Gran Cruz de Alfonso X el Sabio (1953), Legion d΄Honneur (1963), εκλεγμένο μέλος της Académie Royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts του Bελγίου (1978), καθώς επίσης και ο τιμητικός τίτλος ΄Marqueses de los Jardines de Aranjuez΄ που δόθηκε σε αυτόν και την σύζυγό του Victoria Kamhi από τον Bασιλιά της Iσπανίας Juan Carlos I το 1992.
Διαβάζουμε στο λεξικό New Grove II:
Kατά την διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα ο Rodrigo κατάφερε να έχει μια θέση, στην ισπανική μουσική ζωή ανάλογη με αυτήν που κρατούσε ο Manuel de Falla στο πρώτο μισό [του 20ού αιώνα]. Όπως ο μέντοράς του, καλλιέργησε ένα ύφος απομακρυσμένο από τα κύρια ρεύματα της ευρωπαϊκής μουσικής εξέλιξης και, όπως ο de Falla, η μουσική του χρειάζεται να κριθεί μέσα στο πλαίσιο της ισπανικής κλασικής και παραδοσι
