Χιούμορ, Ενσυναίσθηση και Εκπαίδευση Ατόμων με Κινητικές Αναπηρίες – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Σαρηγιαννίδη Αδαμάντιου – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 23ο
7.3. Αξιοπιστία
Προκειμένου να ελεγχθεί η αξιοπιστία του εργαλείου που φτιάχτηκε και χρησιμοποιήθηκε στην έρευνα, ελέγχθηκε αρχικά ο δείκτης Cronbach’s Alpha για τα επιμέρους αρχικά εργαλεία που εντάχθηκαν στο νέο ερωτηματολόγιο που δημιουργήθηκε, αλλά και τους επιμέρους παράγοντες-υποκλίμακες του καθενός από τα αρχικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν (βλέπε Πίνακα 1.7).
Πίνακας 1.7
Εσωτερική συνέπεια κλιμάκων
Cronbach’s Alpha Ν
Κοινωνικό Χιούμορ .80 8
Αυτο-Ενισχυτικό Χιούμορ .76 8
Επιθετικό Χιούμορ .61 5
Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ .79 8
Σύνολο Κλίμακας ΧΙΟύμορ .79 29
Γνωστική Ενσυναίσθηση .84 9
Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση .81 5
Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση .83 5
Σύνολο Κλίμακας Ενσυναίσθησης .86 19
Ενεργή Αντιμετώπιση .75 2
Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης .82 2
Αντιμετώπιση με Χιούμορ .72 2
Θετική Αναδιαμόρφωση .80 2
Σύνολο Κλίμακας Αντιμετώπισης .84 8
Έτσι, υπολογίστηκε αρχικά ο δείκτης Cronbach’s Alpha για τα 32 αντικείμενα- ερωτήσεις που αφορούν τα είδη του χιούμορ του Ερωτηματολογίου των Ειδών Χιούμορ. Ο συνολικός δείκτης Cronbach’s Alpha που προέκυψε .79 υποδεικνύει καλή αξιοπιστία. Επίσης υπολογίστηκε η αξιοπιστία και για τις υποκλίμακες-παράγοντες που αφορούσαν τα επιμέρους είδη χιούμορ. Έτσι για την υποκλίμακα Κοινωνικό Χιούμορ ο Cronbach’s Alpha είναι .80, για την υποκλίμακα Αυτο-Ενισχυτικό Χιούμορ ο Cronbach’s Alpha βγήκε .76 και για την υποκλίμακα Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ ο Cronbach’s Alpha βγήκε .79, υποδεικνύοντας την καλή αξιοπιστία τους. Ωστόσο για την υποκλίμακα Επιθετικό Χιούμορ o Cronbach’s Alpha αρχικά βγήκε .47 υποδεικνύοντας κακή αξιοπιστία. Για τον λόγο αυτό αποκλείστηκαν ορισμένες ερωτήσεις, συγκεκριμένα η ερώτηση 3, η ερώτηση 11 και η ερώτηση 19, που επηρέαζαν την αξιοπιστία και ελέγχθηκε εκ νέου η αξιοπιστία με τον Cronbach’s Alpha να βγαίνει .61 υποδεικνύοντας επαρκή αξιοπιστία.
Στη συνέχεια υπολογίστηκε ο Cronbach’s Alpha για τα 19 συνολικά (από την ερώτηση 33 έως και την 51 του ερωτηματολογίου) αντικείμενα-ερωτήσεις που πάρθηκαν από την Κλίμακα Ενσυναίσθησης για Εκπαιδευτικούς (Αγγλ., «Empathy Scale for Teachers»), καθώς και ξεχωριστά για την καθεμία από τις υποκλίμακες από τις οποίες αποτελείται το συγκεκριμένο εργαλείο. Ο συνολικός Cronbach’s Alpha= .86 έδειξε καλή αξιοπιστία για το σύνολο των 19 αντικειμένων-ερωτήσεων της κλίμακας. Στη συνέχεια υπολογίστηκε ο Cronbach’s Alpha για τους επιμέρους παράγοντες- υποκλίμακες, δηλαδή για τα αντικείμενα που αφορούν τη Γνωστική Ενσυναίσθηση (ερωτήσεις 33-41) με Cronbach’s Alpha= .84, την Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση (ερωτήσεις 42-46) με Cronbach’s Alpha= .81 και τη Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση (ερωτήσεις 47-51) με Cronbach’s Alpha= .83. Όλα τα παραπάνω συνηγορούν στο γεγονός ότι και αυτές οι υποκλίμακες του εργαλείου είναι αξιόπιστες.
Εν συνεχεία υπολογίστηκε ο Cronbach’s Alpha για τα 8 συνολικά (Q52-Q59) αντικείμενα-ερωτήσεις που χρησιμοποιήθηκαν από το εργαλείο Σύντομη Αντιμετώπιση (Αγγλ., «Brief Cope») που σχετίζονται με την αντιμετώπιση δύσκολων-δυσμενών καταστάσεων, καθώς και ξεχωριστά για την καθεμία από τις υποκλίμακες του. Έτσι ο συνολικός Cronbach’s Alpha= .84 για τα 8 αυτά αντικείμενα φανερώνει καλή αξιοπιστία, ενώ ικανοποιητική αξιοπιστία υποδεικνύουν και τα αποτελέσματα για κάθε μία από τις επιμέρους υποκλίμακες. Δηλαδή πιο συγκεκριμένα για τα αντικείμενα που αφορούν την Ενεργή Αντιμετώπιση (ερωτήσεις 52,56) με Cronbach’s Alpha= .75, για τα αντικείμενα που αφορούν την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης (ερωτήσεις 53,57) με Cronbach’s Alpha= .82, για τα αντικείμενα που αφορούν την Αντιμετώπιση με Χιούμορ (ερωτήσεις 55,59) με Cronbach’s Alpha= .72, και τέλος για τα αντικείμενα που αφορούν τη Θετική Αναδιαμόρφωση (ερωτήσεις 54,58) με Cronbach’s Alpha= .80.
Για τις τελευταίες 6 επιλογές-αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν στο ερωτηματολόγιο και δημιουργήθηκαν με τη συνδρομή του καθηγητή, κ. Παναγιώτη Βαρσάμη (Βαρσάμης, 2022), βασισμένες στο Ερωτηματολόγιο Καταστάσεων στο Σχολείο (Aelterman et al., 2019) δεν γίνεται να υπάρξουν αξιόπιστα αποτελέσματα. Χρησιμοποιήθηκαν για να μπουν στη διαδικασία οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην ερεύνα να απαντήσουν σε ερωτήσεις που αφορούσαν πιθανές αποφάσεις-αντιδράσεις σε ένα υποθετικό σενάριο-πρόβλημα σε εκπαιδευτικό πλαίσιο για μαθητές με κινητικές αναπηρίες.