Χιούμορ, Ενσυναίσθηση και Εκπαίδευση Ατόμων με Κινητικές Αναπηρίες – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Σαρηγιαννίδη Αδαμάντιου – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 25ο                                     

Οκτ 2, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Χιούμορ, Ενσυναίσθηση και Εκπαίδευση Ατόμων με Κινητικές Αναπηρίες – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Σαρηγιαννίδη Αδαμάντιου – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Επιστήμες της Αγωγής: Εκπαίδευση Ενηλίκων, Ειδική Αγωγή» – Μέρος 25ο

 

Κεφάλαιο 8: Συζήτηση και συμπεράσματα της έρευνας

8.1.         Συζήτηση

 

Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθούν οι συσχετίσεις μεταξύ των ειδών χιούμορ και των ειδών ενσυναίσθησης των εκπαιδευτικών, αλλά και οι επιμέρους συσχετίσεις των παραγόντων αυτών με τις στρατηγικές αντιμετώπισης δυσκολιών και τις επιλογές των εκπαιδευτικών κατά τη διδασκαλία μαθητών με αναπηρία. Για τον σκοπό αυτό αλλά και για την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων που τέθηκαν, χρησιμοποιήθηκε ένα δομημένο ερωτηματολόγιο που εξέταζε τα είδη χιούμορ, τα είδη της ενσυναίσθησης, αλλά και τις επιμέρους στρατηγικές αντιμετώπισης δύσκολων και αγχωτικών καταστάσεων των εκπαιδευτικών, καθώς και τις επιλογές των εκπαιδευτικών σε ένα υποθετικό σενάριο με ένα πρόβλημα στην τάξη με πρωταγωνιστή έναν μαθητή με κινητική αναπηρία και τους μαθητές τους. Στο παρόν κεφάλαιο απαντώνται όλα τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν και πραγματοποιείται κριτική ερμηνεία των ευρημάτων της συγκεκριμένης έρευνας.

Το πρώτο ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε για την παρούσα εργασία αφορούσε το αν υπάρχει κάποια συσχέτιση (θετική-αρνητική) μεταξύ των τεσσάρων ειδών χιούμορ και των τριών ειδών ενσυναίσθησης των εκπαιδευτικών. Από τις αναλύσεις των συσχετίσεων που πραγματοποιήθηκαν παραπάνω γίνεται φανερό ότι υπάρχουν πράγματι ορισμένες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις οι οποίες σχολιάζονται ακολούθως:

Πιο συγκεκριμένα η παρούσα έρευνα έδειξε ότι το Κοινωνικό χιούμορ συσχετίζεται με στατιστική σημαντική, αν και χαμηλή, θετική συσχέτιση τόσο με τη Γνωστική Ενσυναίσθηση όσο και με τη Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση. Αυτές οι θετικές συσχετίσεις μας δείχνουν ότι πράγματι κάποιος εκπαιδευτικός που διαθέτει το Κοινωνικό Χιούμορ, το οποίο συγκαταλέγεται στα θετικά είδη χιούμορ, δείχνει ανεπτυγμένη Γνωστική και Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση προς τους μαθητές του. Αυτό σημαίνει ότι,

συνδυαστικά με την τάση του για θετικό χιούμορ, μπορεί να κατανοεί τα συναισθήματα και την οπτική γωνία των μαθητών/τριών, αλλά και να βιώνει τα θετικά συναισθήματα των μαθητών τους, όπως είναι η χαρά ή ο ενθουσιασμός. Σύμφωνα με αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνεται η σχέση Κοινωνικού Χιούμορ και της Ενσυναίσθησης που πρότεινε προηγούμενη έρευνα στην οποία χρησιμοποιήθηκε το ίδιο εργαλείο για το χιούμορ, αλλά εργαλείο διαφορετικά του παρόντος ως προς την ενσυναίσθηση (Hampes, 2010). Τα παραπάνω εξηγούνται λογικά και συνάδουν με την περιγραφή του Κοινωνικού Χιούμορ ως προσαρμοστικού, διαπροσωπικού είδους χιούμορ (Martin et al., 2003, όπως αναφέρεται σε Hampes, 2010). Ωστόσο δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση, γεγονός που δείχνει ότι όταν κάποιος εκπαιδευτικός εκδηλώνει την τάση για Κοινωνικό Χιούμορ, αυτό δε φαίνεται να συνδέεται με την ικανότητα να βιώνει τα αρνητικά συναισθήματα των μαθητών του, όπως είναι η στενοχώρια. Αυτό σημαίνει, ότι για τους συμμετέχοντες στην έρευνα το Κοινωνικό Χιούμορ δεν μπορεί να έχει κάποιου είδους εφαρμογή σε αρνητικά συναισθήματα των μαθητών/τριών.

Επίσης φάνηκε ότι το Αυτο-Ενισχυτικό χιούμορ συσχετίζεται με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση, με τη Γνωστική Ενσυναίσθηση. Αυτή η θετική συσχέτιση δείχνει ότι οι εκπαιδευτικοί που διαθέτουν τάση για Αυτο-Ενισχυτικό χιούμορ, το οποίο συγκαταλέγεται στα θετικά-προσαρμοστικά είδη χιούμορ, επιδεικνύουν γνωστική ενσυναίσθηση προς τους μαθητές τους, δηλαδή ικανότητα να κατανοούν τα διάφορα συναισθήματα των μαθητών τους. Αυτό το εύρημα επιβεβαιώνει τη σχέση που πρότειναν προηγούμενες έρευνες, οι οποίες για την ενσυναίσθηση χρησιμοποίησαν εργαλεία διαφορετικά του παρόντος (Hampes, 2010; Davies, 1893). Ωστόσο, το γεγονός ότι δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του Αυτο-Ενισχυτικού Χιούμορ και της Αρνητικής Συναισθηματικής, αλλά και της Θετικής Συναισθηματικής Ενσυναίσθησης, δείχνει ότι αυτό το είδος χιούμορ δε συνδέεται με την ικανότητα του να βιώνουν οι εκπαιδευτικοί  παρόμοια  συναισθήματα  είτε  θετικά  είτε  αρνητικά  με  αυτά  των μαθητών/τριών τους, παρόλο που μπορούν να αναγνωρίζουν τη συναισθηματική κατάσταση των μαθητών τους. Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνονται από τα δεδομένα παρόμοιων μελετών που χρησιμοποίησαν εργαλεία ενσυναίσθησης διαφορετικά του παρόντος (Hampes, 2010; Davies, 1893). Αν σκεφτούμε ότι ο το Αυτο-Ενισχυτικό χιούμορ αποτελεί προσαρμοστικό, ενδοπροσωπικό είδος χιούμορ, καθώς σύμφωνα με τους Martin et al. (2003) αφορά το ίδιο το άτομο που το διαθέτει για να μπορεί να αντιμετωπίζει καταστάσεις, είναι λογικό να συνδέεται περισσότερο με τη Γνωστική παρά με τη Συναισθηματική Ενσυναίσθηση, σε σχέση με το Κοινωνικό χιούμορ που σχετίζεται περισσότερο με την επαφή με τους άλλους ανθρώπους.

Όσον αφορά το Επιθετικό Χιούμορ φαίνεται από τις αναλύσεις των συσχετίσεων της έρευνας ότι συσχετίζεται με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, αρνητική συσχέτιση με τη γνωστική ενσυναίσθηση. Σύμφωνα με αυτά τα ευρήματα, επιβεβαιώνεται η αρνητική σχέση που πρότεινε προηγούμενη έρευνα, στην οποία εξετάστηκε η σχέση του χιούμορ με εργαλεία ενσυναίσθησης, διαφορετικά του παρόντος (Hampes, 2010). Από αυτή τη συσχέτιση φαίνεται ότι όσο περισσότερο είναι υπέρ του Επιθετικού Χιούμορ οι εκπαιδευτικοί της έρευνας τόσο μειώνεται η Γνωστική Ενσυναίσθηση προς τους μαθητές τους, γεγονός που δείχνει ότι δεν έχουν αναπτυγμένη την ικανότητα να αναγνωρίζουν εύκολα τα συναισθήματα (θετικά ή αρνητικά) των μαθητών τους. Επίσης σημειώθηκε μια στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, αρνητική συσχέτιση του κοινωνικού χιούμορ με τη Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση, γεγονός που δείχνει ότι οι εκπαιδευτικοί που διαθέτουν αυξημένο αυτό το είδος χιούμορ, επιδεικνύουν μειωμένη την ικανότητα της θετικής συναισθηματικής ενσυναίσθησης. Σύμφωνα με αυτά τα ευρήματα, επιβεβαιώνεται η αρνητική σχέση που πρότεινε προηγούμενη έρευνα, στην οποία εξετάστηκε η σχέση του χιούμορ με εργαλεία ενσυναίσθησης, διαφορετικά του παρόντος (Hampes, 2010). Έτσι, φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί με Επιθετικό Χιούμορ ότι δεν μπορούν να βιώσουν εύκολα τα θετικά συναισθήματα των μαθητών τους όπως είναι η χαρά ή ο ενθουσιασμός. Αν σκεφτεί κανείς ότι το Επιθετικό Χιούμορ κατατάσσεται στα αρνητικά-μη προσαρμοστικά είδη χιούμορ δεν είναι παράξενη η αρνητική του συσχέτιση τόσο με τη Γνωστική όσο και με τη Συναισθηματική Ενσυναίσθηση, οι οποίες περιλαμβάνουν την ικανότητα να κατανοεί κανείς και να βιώνει τα συναισθήματα των άλλων. Ωστόσο δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση, γεγονός που δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας δε φαίνεται το Επιθετικό Χιούμορ να έχει εφαρμογή στην κατανόηση των αρνητικών συναισθημάτων των μαθητών.

Το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ δε φαίνεται να συνδέεται με κάποιο τρόπο με τα τρία είδη της ενσυναίσθησης (Γνωστική Ενσυναίσθηση, Αρνητική Συναισθηματική και Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση), καθώς δε βρέθηκε κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση. Αυτό δείχνει ότι δεν υπάρχει ουσιαστική σύνδεση μεταξύ τους, ώστε να αλληλοεπηρεάζονται με κάποιο τρόπο. Τα δεδομένα αυτά συνάδουν πλήρως με τα αντίστοιχα της έρευνας που χρησιμοποιεί εργαλεία ενσυναίσθησης διαφορετικά του παρόντος, καθώς ούτε σε εκείνη βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση (Hampes, 2010). Το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ ανήκει και αυτό στα αρνητικά-δυσπροσαρμοστικά είδη χιούμορ (Martin et al., 2003, όπως αναφέρεται σε Hampes, 2010). Το γεγονός ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση με την ενσυναίσθηση δείχνει ότι υπάρχει κάποιος άλλος λόγος που επηρεάζει τις κακές διαπροσωπικές σχέσεις των ατόμων που διαθέτουν αυτό το είδος χιούμορ, όπως μπορεί να είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση και όχι ενδεχομένως η απουσία ενσυναίσθησης (Martin et al., 2003, όπως αναφέρεται σε Hampes, 2010).

Το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε αφορούσε το αν υπάρχει κάποια συσχέτιση (θετική-αρνητική) μεταξύ των 4 ειδών χιούμορ των εκπαιδευτικών και των 4 μεταβλητών της Αντιμετώπισης που χρησιμοποιήθηκαν στην εργασία. Από τις αναλύσεις των συσχετίσεων που πραγματοποιήθηκαν παραπάνω γίνεται φανερό ότι υπάρχουν πράγματι ορισμένες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις οι οποίες σχολιάζονται ακολούθως: Συγκεκριμένα η παρούσα έρευνα έδειξε ότι με βάση τις καταγεγραμμένες συσχετίσεις το Κοινωνικό Χιούμορ είναι σχεσιακά συνδεδεμένο με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση και με τα 4 είδη αντιμετώπισης που τέθηκαν, δηλαδή την Ενεργή Αντιμετώπιση, την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης, την Αντιμετώπιση      με Χιούμορ         και τη Θετική Αναδιαμόρφωση. Σύμφωνα         με αυτά επιβεβαιώνεται η θετική σχέση του χιούμορ με στρατηγικές αντιμετώπισης που πρότειναν προηγούμενες έρευνες με ερευνητικά εργαλεία διαφορετικά του παρόντος (Kruczek & Basińska, 2018; Kuiper et al., 1993). Συνεπώς για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας το Κοινωνικό Χιούμορ συνδέεται με όλες τις μορφές Αντιμετώπισης δυσκολιών-προκλήσεων, το οποίο συνάδει με την περιγραφή των Martin et al. (2003) ότι πρόκειται για προσαρμοστικό είδος χιούμορ. Έτσι το να διαθέτουν κάποιοι εκπαιδευτικοί της παρούσας έρευνας Κοινωνικό Χιούμορ φαίνεται ότι συμπορεύεται με την ικανότητα να αντιμετωπίζουν δυσκολίες-αγχώδεις                καταστάσεις με ποικίλους τρόπους, καθώς αναλαμβάνουν ενεργή δράση και δεν μένουν αδρανείς, επιστρατεύουν το χιούμορ και αναδιαμορφώνουν την κατάσταση ώστε να βλέπουν τις δυσκολίες με θετικό πρόσημο. Ανάλογα είναι και τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας όσον αφορά τη συσχέτιση του Αυτο-Ενισχυτικού χιούμορ με τις 4 στρατηγικές Αντιμετώπισης δυσκολιών που τέθηκαν στην παρούσα εργασία. Σύμφωνα με αυτά επιβεβαιώνεται η θετική σχέση του χιούμορ με στρατηγικές αντιμετώπισης που πρότειναν προηγούμενες έρευνες με ερευνητικά εργαλεία διαφορετικά του παρόντος (Kruczek & Basińska, 2018; Kuiper et al., 1993). Έτσι, σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες συσχετίσεις το Αυτο-Ενισχυτικό είδος χιούμορ είναι σχεσιακά συνδεδεμένο πρωτίστως, με στατιστικά σημαντική θετική, πλην όμως μέτρια, θετική συσχέτιση με την Αντιμετώπιση με Χιούμορ και τη Θετική Αναδιαμόρφωση και δευτερευόντως με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση με την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης και με την Ενεργή Αντιμετώπιση. Αυτό μας δείχνει ότι το Αυτο-Ενισχυτικό Χιούμορ, που ανήκει και αυτό στα θετικά- προσαρμοστικά είδη χιούμορ με βάση τους Martin et al. (2003), συμπορεύεται για τους εκπαιδευτικούς της παρούσας έρευνας με την ικανότητα να αντιμετωπίζουν προκλήσεις και αγχώδεις καταστάσεις με διαφορετικές στρατηγικές. Το γεγονός ότι η θετική σύνδεση του Αυτο- Ενισχυτικού Χιούμορ με την Αντιμετώπιση με το Χιούμορ και τη Θετική Αναδιαμόρφωση ήταν ισχυρότερη συγκριτικά με τη σύνδεση του Αυτο-Ενισχυτικού χιούμορ με την Αντιμετώπιση με το Χιούμορ Αλληλεπίδρασης και με την Ενεργή Αντιμετώπιση, που ήταν στατιστικά σημαντική, αλλά χαμηλή, θα μπορούσε να εξηγηθεί από το ότι το Αυτο- Ενισχυτικό Χιούμορ είναι το χιούμορ που χρησιμοποιεί το άτομο για να εξυψώσει τον εαυτό του σε καταστάσεις στρες ή αντιξοότητας και άρα να μπορεί να αναδιαμορφώνει καταστάσεις ώστε να βλέπει τη θετική πλευρά (Martin et al., 2003).

Από την άλλη πλευρά, με βάση τις καταγεγραμμένες συσχετίσεις, το Επιθετικό Χιούμορ παρουσιάζει μια στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, αρνητική συσχέτιση με την Ενεργή Αντιμετώπιση. Με βάση αυτή τη συσχέτιση, όσο αυξάνεται η τάση των εκπαιδευτικών της παρούσας έρευνας για κοινωνικό χιούμορ, τόσο μειώνεται η ικανότητα τους να κινητοποιούνται ενεργά, αναλαμβάνοντας δράση στην περίπτωση που έρθουν αντιμέτωποι με αντιξοότητες. Η παραπάνω σχέση δεν επιβεβαιώνεται από κάποια άλλη έρευνα. Μια πιθανή ερμηνεία για αυτή την αρνητική σύνδεση είναι ότι μιας και το Επιθετικό Χιούμορ ανήκει στα αρνητικά-μη προσαρμοστικά είδη χιούμορ σύμφωνα με τους Martin et al. (2003), συνάδει αρνητικά με το να μπορεί κάποιος να έχει τη θέληση να κινητοποιείται, ώστε να αντιμετωπίζει δυσκολίες και αγχώδεις καταστάσεις στη ζωή του, μιας και εστιάζει πιο πολύ στην τοξικότητα του και στο να προκαλεί αρνητικά συναισθήματα σε άλλα άτομα. Επιπλέον το Επιθετικό Χιούμορ δε συνδέεται με στατιστικά σημαντικά συσχέτιση με τις υπόλοιπες τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης, δηλαδή την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης, την Αντιμετώπιση με Χιούμορ και τη Θετική Αναδιαμόρφωση. Η απουσία στατιστικά σημαντικής συσχέτισης δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην παρούσα έρευνα το Επιθετικό Χιούμορ δε φαίνεται να έχει εφαρμογή στην αντιμετώπιση δυσμενών καταστάσεων με τις συγκεκριμένες στρατηγικές αντιμετώπισης. Αν και δεν έχει βρεθεί κάποια έρευνα που να επιβεβαιώνει αυτά τα αποτελέσματα, το γεγονός ότι σύμφωνα από τους Martin et al. (2003) χαρακτηρίζεται αυτό το είδος χιούμορ ως μη προσαρμοστικό, θα μπορούσε σε μεγάλο βαθμό να δικαιολογήσει το γεγονός ότι δε συνδέεται καθόλου με τις στρατηγικές της αντιμετώπισης, οι οποίες αποτελούν τρόπο να ανακάμπτει κανείς με αποτελεσματικό τρόπο από τις δυσκολίες και υπό αυτή την έννοια έχουν θετικό πρόσημο για τα άτομα και άρα είναι διαφορετικά μεταξύ τους πράγματα.

Επίσης, από τις συσχετίσεις της παρούσας έρευνας δεν προκύπτει κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση του Αυτοκαταστροφικού Χιούμορ με κάποιο από τα είδη της Αντιμετώπισης που περιέχονταν στην παρούσα έρευνα, δηλαδή την Ενεργή Αντιμετώπιση, την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης, και τη Θετική Αναδιαμόρφωση. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση υποδεικνύει ότι για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην παρούσα έρευνα το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ δε φαίνεται να έχει εφαρμογή στην αντιμετώπιση δυσμενών καταστάσεων με τις συγκεκριμένες τρείς στρατηγικές αντιμετώπισης. Αν και δεν υπάρχει κάποια σχετική έρευνα, το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ έχει χαρακτηριστεί ως ένα μη προσαρμοστικό είδος χιούμορ που κρύβει υποσκάπτοντα αρνητικά συναισθήματα και αυτοί που το χρησιμοποιούν έχουν την τάση να αποφεύγουν να λύνουν με εποικοδομητικό τρόπο τα προβλήματά τους (Kubie, 1971, όπως αναφέρεται σε Martin et al., 2003). Συνεπώς, θα έλεγε κανείς ότι το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ δεν έχει πολλά κοινά σημεία με τις Στρατηγικές Αντιμετώπισης αγχωδών και δυσμενών καταστάσεων.

Το τρίτο ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε αφορούσε το αν υπάρχει κάποια συσχέτιση μεταξύ των ειδών της ενσυναίσθησης και της Αντιμετώπισης (Αγγλ., Coping). Με βάση τις αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν έχουν πράγματι καταγραφεί ορισμένες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις οι οποίες σχολιάζονται ακολούθως:

Αρχικά, η Γνωστική Ενσυναίσθηση συνδέεται με στατιστικά σημαντική, θετική συσχέτιση και με τις τέσσερις κατηγορίες αντιμετώπισης, δηλαδή με την Ενεργή Αντιμετώπιση, την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης, την Αντιμετώπιση με Χιούμορ και τη Θετική Αναδιαμόρφωση. Συγκεκριμένα Η Γνωστική Ενσυναίσθηση συνδέεται με θετική συσχέτιση που χαρακτηρίζεται ως μέτρια με την Ενεργή Αντιμετώπιση, με την αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης, και τη Θετική Αναδιαμόρφωση, ενώ συσχετίζεται με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση με την Αντιμετώπιση με Χιούμορ. Σύμφωνα με αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνεται η σχέση που πρότεινε προηγούμενη έρευνα στην οποία εξετάστηκε η θετική σχέση της ενσυναίσθησης με την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων με επιστημονικά εργαλεία διαφορετικά του παρόντος (Ardenghi et al., 2024). Με βάση τα ευρήματα αυτά φαίνεται ότι το να μπορεί κανείς να κατανοεί τα συναισθήματα, τις σκέψεις και την οπτική γωνία του άλλου με τη Γνωστική Ενσυναίσθηση είναι ιδιαίτερα χρήσιμο μέσο για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας, καθώς συμπορεύεται με την ικανότητα να μπορούν να αντιμετωπίζουν αγχώδεις καταστάσεις με προσαρμοστικό τρόπο, λαμβάνοντας ενεργό δράση χωρίς να μένουν παθητικοί με Ενεργή Αντιμετώπιση, βλέποντας τη χιουμοριστική πλευρά με την αντιμετώπιση με Χιούμορ και Χιούμορ Αλληλεπίδρασης και με το να καταφέρνουν να βλέπουν τη θετική πλευρά των πραγμάτων μέσω της Θετικής Αναδιαμόρφωσης.

Επίσης η Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συνδέεται με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση τόσο με την Αντιμετώπιση με Χιούμορ, όσο και με τη μεταβλητή της Αντιμετώπισης με Χιούμορ αλληλεπίδρασης, γεγονός που επιβεβαιώνεται ως ένα βαθμό από σχετική προηγούμενη έρευνα με ερευνητικά εργαλεία διαφορετικά του παρόντος (Ardenghi et al., 2024; Garcia et al., 2018). Αυτό δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην έρευνα στα πλαίσια της παρούσας εργασίας, το να μπορούν να βιώνουν τα αρνητικά συναισθήματα των άλλων συμπορεύεται με το να μπορούν να αντιμετωπίζουν τις αντιξοότητες επιστρατεύοντας το χιούμορ. Ωστόσο, η Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση δε συνδέεται με την Ενεργή Αντιμετώπιση ούτε με τη Θετική Αναδιαμόρφωση, γεγονός που σημαίνει ότι για τους συμμετέχοντες στην έρευνα η Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση δεν μπορεί να έχει εφαρμογή στην ανάληψη δράσης και στη θετική αναδιαμόρφωση σε περίπτωση αντιμετώπισης μιας δυσάρεστης-αγχωτικής κατάστασης.

Επιπλέον, η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συνδέεται με στατιστικά σημαντική, μέτρια, θετική συσχέτιση με την Ενεργή Αντιμετώπιση και με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση τόσο με την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης, όσο και με τη Θετική Αναδιαμόρφωση. Σύμφωνα με αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνεται η σχέση που πρότεινε προηγούμενη έρευνα στην οποία εξετάστηκε η θετική σχέση της ενσυναίσθησης με την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων με επιστημονικά εργαλεία διαφορετικά του παρόντος (Ardenghi et al., 2024; Garcia et al., 2018). Αυτό δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην έρευνα το να μπορούν να βιώνουν τα θετικά συναισθήματα των μαθητών τους συμπορεύεται με το να μπορούν να αντιμετωπίζουν αγχώδεις καταστάσεις που προκύπτουν με προσαρμοστικό τρόπο, όπως επιβεβαιώνεται και από την αντίστοιχη έρευνα (Garcia et al., 2018).

Από την άλλη δε βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ της Θετικής συναισθηματικής Ενσυναίσθησης και της Αντιμετώπισης με Χιούμορ. Αυτό δείχνει ότι για τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς της παρούσας έρευνας η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση δε μπορεί να έχει εφαρμογή στην αντιμετώπιση αντιξοοτήτων με βάση το Χιούμορ. Αυτό μοιάζει παράξενο αφού σύμφωνα με τις απαντήσεις των ίδιων εκπαιδευτικών η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συνδέεται θετικά με την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης. Μια πιθανή εξήγηση για αυτό είναι ότι η Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης είναι μια μεταβλητή που προστέθηκε στην έρευνα για τους σκοπούς της εργασίας που διερευνά το χιούμορ και διαφέρει σε σχέση με τη μεταβλητή Αντιμετώπιση με Χιούμορ, που αντλήθηκε αυτούσια από το αρχικό εργαλείο Σύντομης Αντιμετώπισης, καθώς εστιάζει πιο πολύ στη χρήση του χιούμορ σε σχέση με τα άλλα πρόσωπα που εμπλέκονται σε μια κατάσταση και όχι τόσο το ίδιο το άτομο που απαντά. Επομένως οι εκπαιδευτικοί της έρευνας πιθανώς να θεωρούν ότι η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση σχετίζεται με το είδος Αντιμετώπισης με βάση το χιούμορ που αφορά στην αλληλεπίδραση με τους άλλους, δηλαδή την Αντιμετώπιση με Χιούμορ Αλληλεπίδρασης.

Το τέταρτο ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε ήταν αν συσχετίζονται τα είδη χιούμορ των εκπαιδευτικών με το πώς θα αντιμετώπιζαν μια κατάσταση-υποθετικό σενάριο με πρωταγωνιστή έναν μαθητή με κινητικές αναπηρίες στην τάξη. Υπενθυμίζεται ότι το σενάριο δόθηκε ως εξής: «Ας υποθέσουμε ότι ένα παιδί με κινητική αναπηρία είναι υπερβολικά ανήσυχο στο μάθημά σας, σε βαθμό που δεν συμμετέχει σε εργασίες, ασκήσεις (ομαδικές και μη) και συζητήσεις. Πολλά από τα παιδιά της τάξης του θορυβούνται και άρχισαν να το φοβούνται. Γκρινιάζει συνεχώς. Δεν είναι λίγες οι φορές που προκαλεί κάποια παιδιά και έρχεται σε σύγκρουση μαζί τους. Αν το παιδί καβγάδιζε για ακόμη μια φορά με τα άλλα παιδιά, τι θα κάνατε; Απαντήστε ως προς τον βαθμό που σας εκφράζουν οι παρακάτω επιλογές.» Πράγματι κάποιες από τις επιλογές των εκπαιδευτικών της έρευνας σχετίζονται με ορισμένα είδη χιούμορ, ενώ άλλες καθόλου. Αναλυτικότερα με βάση τις αναλύσεις των συσχετίσεων σχολιάζονται τα εξής:

Το Αυτο-Ενισχυτικό Χιούμορ συνδέεται θετικά με στατιστικά σημαντικές, πλην όμως χαμηλές συσχετίσεις με την επιλογή του Χάους «Δε θα παρέμβαινα. Θα έδινα χρόνο και θα άφηνα τα παιδιά να τα βρουν μόνα τους, ώστε να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους.» την επιλογή της Διάρθρωσης («Θα εξηγούσα ξανά στα παιδιά τους κανόνες από το συμβόλαιο της τάξης μας και θα τους θύμιζα το πώς αναμένεται να φέρονται») την επιλογή Θετικό Χιούμορ Βινιέτας («Θα επεσήμανα τη χιουμοριστική πλευρά της κατάστασης, για να μειωθεί το στρες και να εξετάσουμε όλοι μαζί πιο χαλαρά το ζήτημα»). Έτσι με βάση τις συσχετίσεις αυτές γίνεται φανερό ότι για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας το Αυτο- Ενισχυτικό χιούμορ συμπορεύεται με την επιλογή του Χάους που εστιάζει στην αυτενέργεια των μαθητών για να λύσουν το πρόβλημα στην τάξη, με επιλογή της Διάρθρωσης που δίνει έμφαση στην υπενθύμιση των κανόνων με βάση το συμβόλαιο της τάξης και με την επιλογή για το Θετικό Χιούμορ Βινιέτας που δίνει έμφαση στο χιούμορ για την αποσυμφόρηση της έντασης του στρες. Με τις υπόλοιπες επιλογές δεν παρουσιάζει κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση. Το Αυτο-Ενισχυτικό χιούμορ αποτελεί ένα προσαρμοστικό είδος Χιούμορ και άρα η σύνδεση του με το Θετικό Χιούμορ Βινιέτας ερμηνεύεται από το γεγονός ότι όσοι διαθέτουν αυτό το χιούμορ τείνουν να διασκεδάζουν με τα σκαμπανεβάσματα της ζωής, να βλέπουν τα πράγματα από χιουμοριστική άποψη, καθώς και να ανταπεξέρχονται σε καταστάσεις στρες ή αντιξοότητας, όπως το υποθετικό πρόβλημα που τους τέθηκε να επιλύσουν στα πλαίσια της παρούσας εργασίας (Kuiper, Martin & Olinger, 1993, όπως αναφέρεται σε Martin et al., 2003). Η συσχέτιση με το Χάος μοιάζει παράξενη, καθώς το Χάος ανήκει στην αποθαρρυντική διδασκαλία και περιλαμβάνει τον στόχο του να αφεθούν τα παιδιά ελεύθερα χωρίς οργάνωση (Aelterman et al., 2019). Ωστόσο, η σχέση της επιλογής του Χάους με το Αυτο-Ενισχυτικό Χιούμορ ερμηνεύεται από το γεγονός ότι το Αυτο-Ενισχυτικό Χιούμορ αποτελεί ενδοπροσωπικό είδος χιούμορ, το οποίο βασίζεται στις εσωτερικές ικανότητες του ατόμου κατά την επίλυση δυσκολιών και άρα ίσως για αυτό οι εκπαιδευτικοί της έρευνας θεώρησαν ότι είναι καλή λύση να αφήσουν τους μαθητές να βρουν τη λύση με το δικό τους τρόπο (Martin et al., 2003, όπως αναφέρεται σε Hampes, 2010). Τελικώς η θετική σύνδεση του Αυτο-Ενισχυτικού χιούμορ με την επιλογή της Διάρθρωσης θα μπορούσε να εξηγηθεί από το γεγονός ότι αυτό το είδος χιούμορ είναι θετικό και προσαρμοστικό είδος χιούμορ που συμβάλλει στην αντιμετώπιση δυσκολιών με γνώμονα το χιούμορ (Martin et al., 2003). Αντίστοιχα, σύμφωνα με τη θεωρία το συμβόλαιο της τάξης είναι ένας λειτουργικός τρόπος να θεσπιστούν όρια στην τάξη και οι εκπαιδευτικοί είναι καλό να εμπλέκουν τους μαθητές κατά τη θέσπιση των κανόνων, καθώς οι μαθητές αποδέχονται έτσι πιο εύκολα τους κανόνες και μπορούν πιο εύκολα να οδηγούνται στην αυτορρύθμιση της συμπεριφοράς τους (Edwards, 1997, όπως αναφέρεται σε Καράκιζα κ.α., 2022). Επίσης, το κυριότερο είναι ότι η επιλογή της Διάρθρωσης ανήκει στην ενθαρρυντική διδασκαλία και έχει θετικό πρόσημο, καθώς ο εκπαιδευτικός παρέχει στρατηγικές και καθοδήγηση ώστε οι μαθητές να νιώσουν επαρκείς για να ολοκληρώσουν δραστηριότητες στην τάξη (Aelterman et al., 2019). Επομένως είναι λογικό η Διάρθρωση να συνδέεται με το Αυτό-Ενισχυτικό Χιούμορ αφού και οι δύο αυτές μεταβλητές περιλαμβάνουν ενθαρρυντικά, θετικά στοιχεία για τα άτομα.

Το Κοινωνικό Χιούμορ συνδέεται θετικά με στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση μόνο με την επιλογή της Διάρθρωσης, ενώ με τις υπόλοιπες επιλογές του σεναρίου δεν συσχετίζεται με κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση. Με αυτή τη συσχέτιση γίνεται φανερό ότι για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας το Κοινωνικό Χιούμορ συμπορεύεται με τη Διάρθρωση που εστιάζει στην εξήγηση των κανόνων από το συμβόλαιο της τάξης για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Μια πιθανή εξήγηση για αυτή τη συσχέτιση θα μπορούσε να είναι ότι το Κοινωνικό Χιούμορ αποτελεί ένα διαπροσωπικό είδος χιούμορ το οποίο συνδέεται με την οικοδόμηση σχέσεων με άλλους με προσαρμοστικό τρόπο (Lefcourt, 2001, όπως αναφέρεται Martin et al., 2003). Αντίστοιχα η Διάρθρωση χρειάζεται έναν διευκρινιστικό εκπαιδευτικό, ο οποίος επικοινωνεί ξεκάθαρα με τους μαθητές του για τις προσδοκίες του από το μάθημα αλλά και για τους στόχους του μαθήματος. Επομένως είναι λογικό το Κοινωνικό Χιούμορ να συνδέεται με μια επιλογή διδασκαλίας, όπως η Διάρθρωση, που είναι ενθαρρυντική για τους μαθητές (Aelterman et al., 2019).

Το Επιθετικό Χιούμορ συνδέεται με στατιστικά σημαντικές, πλην όμως χαμηλές, θετικές συσχετίσεις τόσο με την επιλογή Καυστικό Χιούμορ Βινιέτας «Θα χρησιμοποιούσα καυστικό χιούμορ ώστε να τους πειράξω για αυτό που έγινε, καθώς φαίνεται να μην καταλαβαίνουν με άλλον τρόπο.», όσο και με την επιλογή του Ελέγχου («Θα έλεγα στα παιδιά ότι θα έπρεπε να ντρέπονται για τη συμπεριφορά τους και ότι αν το κάνουν ξανά ή αν το συνεχίσουν, θα υπάρξουν συνέπειες.»). Με τις υπόλοιπες επιλογές του σεναρίου δεν υπάρχει κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση. Έτσι φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί που χρησιμοποιούν το Επιθετικό Χιούμορ έχουν την τάση να θεωρούν αυτές τις δύο επιλογές κατάλληλες για την αντιμετώπιση της κατάστασης που τέθηκε στο υποθετικό σενάριο με τον μαθητή με αναπηρία. Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται ως ένα βαθμό από τα δεδομένα προηγούμενης έρευνας αναφορικά με το χιούμορ (Martin et al., 2003). Είναι γνωστό ότι το Επιθετικό Χιούμορ περιέχει την χρήση αστείων προκειμένου να χειριστεί ορισμένες φορές κάποιος τους άλλους, καθώς μπορεί να κρύβεται μια πιθανή απειλή χλευασμού προς το πρόσωπό τους (Janes & Olson, 2000, όπως αναφέρεται σε Martin et al., 2003). Έτσι δεν είναι παράξενο οι εκπαιδευτικοί της έρευνας που είναι υπέρ αυτού του είδους χιούμορ να θεωρούν την Επιλογή Καυστικό Χιούμορ Βινιέτας που χρησιμοποιεί άλλωστε επιθετικό χιούμορ ως κατάλληλη λύση. Επίσης ο Έλεγχος, ανήκει στην αποθαρρυντική διδασκαλία και έχει αρνητικό περιεχόμενο, καθώς ο εκπαιδευτικός συμπεριφέρεται πιεστικά και αυταρχικά προς τους μαθητές του, προσπαθώντας να τους επιβάλλει να σκέφτονται και να συμπεριφέρονται με έναν προκαθορισμένο τρόπο, αδιαφορώντας για το πώς αισθάνονται (Aelterman et al., 2019). Συνεπώς δεν είναι περίεργο η επιλογή του Ελέγχου να συνδέεται θετικά με το Επιθετικό Χιούμορ, μιας και ανήκει στα αρνητικά είδη χιούμορ και χρησιμοποιείται συχνά για τον έλεγχο των άλλων με την έννοια ότι υπονοείται μια πιθανή απειλή χλευασμού προς αυτούς, αδιαφορώντας για τα αρνητικά συναισθήματα που θα προκληθούν στους άλλους (Janes & Olson, 2000, όπως αναφέρεται σε Martin et al., 2003).

Τέλος το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ παρουσιάζει στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση με την επιλογή Καυστικό Χιούμορ Βινιέτας, αλλά και με την επιλογή Θετικό Χιούμορ Βινιέτας («Θα επεσήμανα τη χιουμοριστική πλευρά της κατάστασης, για να μειωθεί το στρες και να εξετάσουμε όλοι μαζί πιο χαλαρά το ζήτημα.»), ενώ με τις υπόλοιπες επιλογές του σεναριού δεν παρουσιάζει κάποια στατιστικά σημαντική συσχέτιση. Συνεπώς, για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην έρευνα φαίνεται ότι το Αυτοκαταστροφικό Χιούμορ συνδυάζεται με αυτές τις επιλογές ως πιο κατάλληλες για το σενάριο που τέθηκε. Το γεγονός ότι το Αυτοκαταστροφικό χιούμορ ανήκει στα μη προσαρμοστικά είδη χιούμορ, όπως και το Επιθετικό, εξηγεί ως ένα βαθμό την προτίμηση προς την επιλογή Καυστικό Χιούμορ Βινιέτας, η οποία εστιάζει σε μια αρνητική λύση που είναι το καυστικό χιούμορ για την επίλυση της κατάστασης. Το γεγονός αυτό συνάδει με την τάση των ατόμων που χρησιμοποιούν το Αυτοκαταστροφικό χιούμορ να μη λύνουν εποικοδομητικά τις προκλήσεις που συναντούν όπως επιβεβαιώνουν αντίστοιχες έρευνες (Kubie, 1971, όπως αναφέρεται σε Martin et al., 2003). Όσον αφορά την επιλογή Θετικό Χιούμορ Βινιέτας, η οποία επιστρατεύει τη χιουμοριστική πλευρά της κατάστασης προκειμένου να επέλθει χαλάρωση για την αντιμετώπιση του προβλήματος που τέθηκε, μολονότι αυτή η επιλογή δε θα χαρακτηρίζονταν ως ακραία ή δυσλειτουργική, θα μπορούσε να ερμηνευτεί πάλι με βάση ορισμένα γνωρίσματα του Αυτοκαταστροφικού Χιούμορ. Δεδομένου ότι για τη συγκεκριμένη μορφή χιούμορ υπάρχει η εκτίμηση ότι τα άτομα χρησιμοποιούν το χιούμορ ως μέσο για να κρύβουν τα αρνητικά τους συναισθήματα, δεν θα ήταν απίθανο να χρησιμοποιηθεί από τους εκπαιδευτικούς που θα ένιωθαν άβολα μπροστά στο πρόβλημα που τους παρουσιάστηκε (Kubie, 1971, όπως αναφέρεται σε Martin et al., 2003).

Το πέμπτο ερευνητικό ερώτημα που τέθηκε ήταν αν συσχετίζονται τα είδη της Ενσυναίσθησης των εκπαιδευτικών με τις επιλογές που θα έκαναν για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση που τους τέθηκε στο σενάριο με τον μαθητή με κινητική αναπηρία. Η απάντηση είναι ότι ορισμένα είδη ενσυναίσθησης όντως συσχετίζονται με ορισμένες από τις έξι επιλογές που δόθηκαν στους εκπαιδευτικούς. Αναλυτικότερα με βάση τις αναλύσεις των συσχετίσεων σχολιάζονται τα ακόλουθα:

Αρχικά, η Γνωστική Ενσυναίσθηση συσχετίζεται, με μια στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση με την επιλογή της Διάρθρωσης: «Θα εξηγούσα ξανά στα παιδιά τους κανόνες από το συμβόλαιο της τάξης μας και θα τους θύμιζα το πώς αναμένεται να φέρονται». Σύμφωνα με αυτή την επιλογή η ικανότητα των εκπαιδευτικών να αναγνωρίζουν τα θετικά ή αρνητικά συναισθήματα των άλλων συμπορεύεται με την προτίμηση τους προς την Διάρθρωση ως την καταλληλότερη για το εκπαιδευτικό σενάριο που τέθηκε. Η σύνδεση της Γνωστικής Ενσυναίσθησης με την επιλογή της Διάρθρωσης, η οποία στηρίζεται στην υπενθύμιση του συμβολαίου της τάξης για την αναμενόμενη συμπεριφορά των μαθητών, εξηγείται ίσως από το γεγονός ότι με τη Γνωστική Ενσυναίσθηση οι εκπαιδευτικοί είναι σε θέση να αναγνωρίζουν και να κατανοούν τα αρνητικά και θετικά συναισθήματα των μαθητών τους, χωρίς όμως να ταυτίζονται με αυτά (Zhou, 2022). Άρα, ίσως επέλεξαν την επιλογή Διάρθρωση ως πιο κατάλληλη, καθώς στηρίζεται στο συμβόλαιο της τάξης, με την ιδέα ότι ίσως είναι πιο αντικειμενική χωρίς να προκαλούνται έντονα αρνητικά συναισθήματα στους μαθητές που δεν φέρθηκαν όπως έπρεπε. Επίσης στη Διάρθρωση ο εκπαιδευτικός αναγνωρίζει τις ικανότητες και δεξιότητες των μαθητών με στόχο την σωστή καθοδήγησή τους στις μαθησιακές δραστηριότητες (Aelterman et al., 2019). Συνεπώς, η Γνωστική Ενσυναίσθηση συνδέεται ως ένα βαθμό με την ικανότητα του εκπαιδευτικού να καθοδηγεί τους μαθητές που περιλαμβάνεται στη Διάρθρωση, αφού θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοεί τις δεξιότητες και τις σκέψεις των μαθητών του. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν παρουσιάστηκε κάποια άλλη στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της Γνωστικής Ενσυναίσθησης και των υπόλοιπων πέντε προτεινόμενών επιλογών, γεγονός που δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας η Γνωστική Ενσυναίσθηση δεν έχει εφαρμογή σε κάποια από τις υπόλοιπες επιλογές που δόθηκαν ως προς το τι θα έκαναν στο υποθετικό σενάριο που τέθηκε.

Αναφορικά με την Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συσχετίζεται με μία στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση με την επιλογή της Υποστήριξης Αυτονομίας («Θα έπαιρνα στην άκρη τα παιδιά, θα περιέγραφα τι είδα και θα ζητούσα τη γνώμη τους για το πώς βλέπουν τα ίδια το πρόβλημα και τι έχουν να προτείνουν.»). Η Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συμπορεύεται για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας με την επιλογή της Υποστήριξης Αυτονομίας ως κατάλληλης για το σενάριο που τέθηκε. Η Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση περιλαμβάνει την ικανότητα να βιώνει κανείς τα αρνητικά συναισθήματα των άλλων και είναι λογικό να συνδέεται με την Υποστήριξη Αυτονομίας, η οποία περιλαμβάνει τον εκπαιδευτικό στόχο του εκπαιδευτικού για κατανόηση των μαθητών του και αποτελεί ενθαρρυντικό τρόπο διδασκαλίας. Ο εκπαιδευτικός στην Υποστήριξη Αυτονομίας προσπαθεί να αναγνωρίσει πλήρως τα συναισθήματα και τις προτιμήσεις των μαθητών, ώστε ο μαθητής με τη θέλησή του να εμπλακεί στις μαθησιακές δραστηριότητες της τάξης (Aelterman et al., 2019). Ενδέχεται λοιπόν οι εκπαιδευτικοί της έρευνας να βιώσαν τα αρνητικά συναισθήματα, τόσο του μαθητή με αναπηρία, όσο και των υπόλοιπων μαθητών/τριών, να επηρεάστηκαν και οι ίδιοι και έτσι να θεώρησαν ότι πρέπει να ζητήσουν από τα ίδια τα παιδιά τη γνώμη τους για την επίλυση του προβλήματος, ώστε να μη στεναχωρηθεί κανείς και να ενθαρρυνθούν για να εμπλακούν αποτελεσματικά στη μαθησιακή διαδικασία. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν παρουσιάστηκε κάποια άλλη στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της Αρνητικής Συναισθηματικής Ενσυναίσθησης και των υπόλοιπων πέντε προτεινόμενών επιλογών, γεγονός που δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας η Αρνητική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση δεν έχει εφαρμογή σε κάποια από τις υπόλοιπες πέντε επιλογές που δόθηκαν ως προς το τι θα έκαναν στο υποθετικό σενάριο που τους δόθηκε.

Τέλος, η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συνδέεται με μία στατιστικά σημαντική, πλην όμως χαμηλή, θετική συσχέτιση με την επιλογή της Διάρθρωσης («Θα εξηγούσα ξανά στα παιδιά τους κανόνες από το συμβόλαιο της τάξης μας και θα τους θύμιζα το πώς αναμένεται να φέρονται»). Με βάση αυτή τη συσχέτιση, για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στην έρευνα, η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση συμπορεύεται με την επιλογή της Διάρθρωσης ως ενδεδειγμένης για την αντιμετώπιση της κατάστασης του υποθετικού σεναρίου που τους δόθηκε. Με τη Διάρθρωση, που συγκαταλέγεται στην ενθαρρυντική διδασκαλία, ο εκπαιδευτικός στηριζόμενος στις δεξιότητες των μαθητών του τους παρέχει κατάλληλη καθοδήγηση, ώστε οι μαθητές να νιώσουν επαρκείς για την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων στην τάξη και τους διορθώνει όταν κάνουν κάτι λάθος ώστε να βελτιώνονται (Aelterman et al., 2019). Η ικανότητα κάποιου εκπαιδευτικού να βιώνει τα θετικά συναισθήματα των μαθητών του χάρη στη Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση ίσως να οδηγεί τους εκπαιδευτικούς στην επιλογή της Διάρθρωσης, η οποία συγκαταλέγεται στην ενθαρρυντική διδασκαλία για τους μαθητές, ώστε να είναι οι μαθητές ικανοποιημένοι και να έχουν θετικά συναισθήματα τα οποία βιώνει και ο εκπαιδευτικός. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν παρουσιάστηκε κάποια άλλη στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της Θετικής Συναισθηματικής Ενσυναίσθησης και των υπόλοιπων πέντε προτεινόμενων επιλογών, γεγονός που δείχνει ότι για τους εκπαιδευτικούς της έρευνας η Θετική Συναισθηματική Ενσυναίσθηση δεν έχει εφαρμογή σε κάποια από τις άλλες πέντε επιλογές που δόθηκαν ως προς το τι θα έκαναν στο υποθετικό σενάριο που τέθηκε με τον μαθητή με κινητική αναπηρία.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο