Αποχαιρετιστήριο στην μνήμη του Βασίλη Τσούπρα
του Ηλία Μαργιόλα
Δάσκαλε και Πρωτομάστορα,
Εσύ με το συγκλονιστικό και ασυμβίβαστο λόγο σου, με το μοναδικό και ασίγαστο πάθος σου και το παράδειγμά σου, στάθηκες μπροστάρης και οδηγητής στους αγώνες για την αφύπνιση των συνειδήσεων στην πάλη ενάντια στις απαρχαιωμένες κοινωνικές αντιλήψεις, στις στρεβλές προκαταλήψεις και κάθε είδους αρνητικές κοινωνικές διακρίσεις.
Έδειξες τον μαχητικό δρόμο για την ανάκτηση και ανακατάληψη των κοινωνικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων γιατί πίστεψες ο ίδιος ανυποχώρητα, ανυπόκριτα και ανυστερόβουλα σε ένα καλλίτερο και πιο δίκαιο μέλλον για όλους.
Γύρεψες για εμάς την εξασφάλιση της δουλειάς, της αξιοπρέπειας και της ισότητας.
Οι Ελληνες τυφλοί και όχι μόνο, και πιο πολύ η δική μου γενιά, που ακολουθήσαμε από κοντά το δρόμο που άνοιξες, που μοιραστήκαμε μέρες πολλές, καλές και δύσκολες, που αντέξαμε στο δρόμο και στον αγώνα, που δεν αφήσαμε τη σκόνη να σβήσει τα σημάδια μας, σκύβουμε τώρα με αγάπη αλλά και με απέραντη θλίψη να αφήσουμε ένα λουλούδι και ένα αδελφικό χαιρετισμό, ξέροντας στα σίγουρα πια, πως οι αγωνιστές και οι οραματιστές, όπως και εσύ που δεν λογάριασαν ποτέ την τιμή του αίματος, πεθαίνουν μόνο για να μείνουν αθάνατοι και να οδηγούν πάντα τα όνειρά μας.
Αιωνία σου η μνήμη αδελφέ, σύντροφε και δάσκαλέ μου Βασίλη Τσούπρα.
Ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία θὰ ψαλῇ τὴν Τετάρτη, 14 Μαΐου 2025, 13:00 μ.μ. (1 τὸ
μεσημέρι), στὸν Ι. Ν. Ἁγίου Πέτρου στὶς Ἀχαρνὲς (Μενίδι).
Βιογραφικό Σημείωμα
Ο Βασίλειος Τσούπρας (12 Δεκεμβρίου 1934 – 9 Μαΐου 2025), ήταν θεολόγος-κοινωνιολόγος, συγγραφέας, αγωνιστής για τα δικαιώματα των τυφλών και των αναπήρων, ιδρυτής της Κίνησης “ΕΠΑΛΞΕΙΣ” και ιδρυτικό μέλος του κόμματος της Ελληνικής Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης.
Καταγωγή και παιδικά χρόνια
Ο Βασίλειος Τσούπρας, γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1934 στο χωριό Καπελέτο του Νομού Ηλειας. Πατέρας του ήταν ο Γεώργιος Τσούπρας και μητέρα του η Ιωάννα το γένος Ντόκου. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια εργαζόμενος στις γεωργικές και κτηνοτροφικές εργασίες της πατρικής οικογένειας αλλά και ως μικροπωλητής, μετακινούμενος σε όλο το Νομό Ηλείας και στην περιφέρεια των Καλαβρύτων. Αποφοίτησε από το δημοτικό σχολείο του χωριού του.
Στις 26 Σεπτεμβρίου του 1947 ύστερα από ατύχημα,[1] που είχε σχέση µε τα ταραγμένα εκείνα χρόνια, και ενώ η χώρα ήταν βυθισμένη στη δίνη που έφερε ο Εμφύλιος πόλεμος, τραυματίστηκε στα μάτια και απώλεσε τελείως την όρασή του καθώς ξεκινούσε τη φοίτηση στο γυμνάσιο. Την επόμενη χρονιά, το 1948, πλέον θα φοιτήσει στον Οίκο Τυφλών στην Καλλιθέα όπου έμαθε τη γραφή τυφλών, επίσης μουσική κλπ.
Κατόπιν παρακολουθεί τα μαθήματα του γυμνασίου στο νυχτερινό οκτατάξιο γυμνάσιο της οδού Λιοσίων, στην Αθήνα, από το οποίο αποφοίτησε το 1958. Καθ’ όλη τη διάρκεια των γυμνασιακών του σπουδών εργαζόταν στο πτηνοτροφείο της αμερικανικής σχολής.
Σπουδές
Μετά από εξετάσεις πέτυχε ταυτόχρονα στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στην Πάντειο Σχολή Αθηνών. Επέλεξε να φοιτήσει στη Θεολογική απ’ όπου αποφοίτησε το 1962, γενόμενος ένας από τους πρώτους τυφλούς πτυχιούχους πανεπιστημίου στην Ελλάδα. Ακολούθως φοίτησε στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και έπειτα στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Μετεκπαιδεύτηκε στην Κοινωνιολογία και την Ψυχολογία στα Πανεπιστήμια της Σορβόννης (Παρίσι, Γαλλία), Βόννης και Μονάχου (Γερμανία).
Έχει δίπλωμα στα Αγγλικά, τα Γαλλικά και τα Γερμανικά και ομιλεί ακόμη αρκετές ξένες γλώσσες.
Το 1964 νυμφεύθηκε τη Γεωργία Καραβία με την οποία απέκτησε πέντε παιδιά (Νέστορας, Αλέξανδρος, Γεώργιος, Χρήστος και Ιωάννα).
Φοιτητικοί αγώνες
Το 1962 πρωτοστάτησε στον Φοιτητικό Θεολογικό Αγώνα, που αποτέλεσε τον προπομπό για την έναρξη του φοιτητικού κινήματος στη δεκαετία του 1960 και σηματοδότησε τη στροφή της θεολογικής σκέψης προς την κοινωνική κατεύθυνση. Καρπός αυτής της προσπάθειας ήταν η συγκρότηση ομάδας νέων επιστημόνων, με κοινωνικά και δημοκρατικά αιτήματα, όπως εκφράστηκαν στη “Διακήρυξη των Νέων Επιστημόνων”, που εκδόθηκε το 1966.
Τα χρόνια της δικτατορίας
Κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας 1967-1974 αγωνίστηκε υπέρ της Δημοκρατίας στο παρασκήνιο, ερχόμενος σε αντίθεση με την κρατούσα τότε τάση συνεργασίας της διοίκησης της Εκκλησίας της Ελλάδος με τη Χούντα. Παύθηκε από τη θέση του ως Ιεροκήρυκας και για το λόγο αυτό αναγκάστηκε να καταφύγει στο Παρίσι όπου συνέχισε τις σπουδές του στην Ψυχολογία. Επανήλθε το 1973 και ανέπτυξε δράση υπέρ της δημοκρατίας. Το 1974, μετά την επαναφορά της Δημοκρατίας στη χώρα, διορίστηκε ως ωρομίσθιος καθηγητής στη Νυχτερινή Εκκλησιαστική Σχολή Αθηνών, απ’ όπου παύθηκε το 1976, λόγω της συμμετοχής του στον Αγώνα των Τυφλών.
Αγώνας των Τυφλών
Από την εποχή που φοιτούσε στον Οίκο Τυφλών πρωταγωνιστεί στο συνδικαλιστικό κίνημα των Τυφλών. Εκλέγεται για πολλά χρόνια στα διοικητικά συμβούλια στο Εθνικό Συμβούλιο Τυφλών και στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών, σε θέσεις προέδρου ή αντιπροέδρου.
Τον Μάιο 1976 ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών σε συνεργασία με την Επιτροπή Αγώνα των τυφλών τροφίμων του Οίκου Τυφλών κατέλαβε το οίκημα της Καλλιθέας, διεκδικώντας την πλήρη κοινωνική και επαγγελματική αποκατάσταση των τυφλών.[2]
Ο Αγώνας των Τυφλών είχε ως άμεσο αποτέλεσμα να περάσει ο Οίκος Τυφλών στον έλεγχο του Δημοσίου, ως ΚΕΑΤ [15], με θεαματικές βελτιώσεις στο επίπεδο διαβίωσης και εκπαίδευσης των τυφλών μαθητών. Επίσης, ήταν η απαρχή για τις σημαντικές εξελίξεις των επομένων ετών στα θέματα των αναπήρων, όπως η κοινωνική και επαγγελματική αποκατάσταση, η αναγνώριση των δικαιωμάτων τους και η ρύθμιση μακροχρόνιων αιτημάτων των τυφλών και των άλλων αναπήρων (φοίτηση σε Ανώτατες Σχολές χωρίς εξετάσεις, διορισμός στο Δημόσιο, επιδόματα, άδειες μικροπωλητών κλπ.).[3]
Αντιμασσονικός Αγώνας
Το 1981 υπήρξε πρωτεργάτης στον αντιμασσονικό αγώνα, που κορυφώθηκε τον Ιούνιο του ίδιου έτους με συγκεντρώσεις και συλλαλητήρια στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών και μπροστά στη Μασσονική Στοά στην Αθήνα.
Το ίδιο καλοκαίρι συμμετείχε σε απεργία πείνας στα Προπύλαια, μαζί με τον π. Ηλία Υφαντή, με αιτήματα για την κάθαρση της Εκκλησίας και την κατάργηση της δεσποτοκρατίας στην εκκλησιαστική διοίκηση.
Επάλξεις
Είναι ιδρυτής της Ορθόδοξης Πολιτιστικής και Κοινωνικής κίνησης ΕΠΑΛΞΕΙΣ, και διευθυντής σύνταξης της ομώνυμης εφημερίδας Επάλξεις (εφημερίδα), που εκδίδεται από το 1974.[4] Με τη συγγραφική δράση και τα κηρύγματά του έχει συμβάλει στη διαμόρφωση του Χριστιανοκοινωνικού ρεύματος στη θεολογική ζωή της Ελλάδας.
Μέσω των Επάλξεων και άλλων φορέων, στους οποίους συμμετέχει, εργάζεται ποικιλότροπα για την προστασία και προαγωγή των ανθρωπιστικών ιδεωδών και της ελληνικής πνευματικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Επίσης επί σειρά ετών είναι παραγωγός ραδιοφωνικών πολιτιστικών και κοινωνικών εκπομπών (ραδιοφωνικές εκπομπές στο ραδιοσταθμό της Εκκλησία της Ελλάδος).[5]
Πολιτική δράση
Το 1977 με άλλους χριστιανοκοινωνιστές ίδρυσε την Ελληνική Χριστιανοκοινωνική Ένωση (Ε.Χ.Ε.), με την οποία κατήλθε στις εκλογές του ίδιου έτους, καταλαμβάνοντας τη δέκατη θέση ανάμεσα στους συνδυασμούς.[6] Ήταν η πρώτη φορά στην Ελλάδα που τυφλός έθετε υποψηφιότητα για βουλευτής. Το 1978 συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο του Δημήτρη Μπέη ως υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος στον Δήμο Αθηναίων, λαμβάνοντας θέση τρίτου επιλαχόντος. Το 1981 συνεργάστηκε με το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, θέτοντας υποψηφιότητα στην Α΄ Περιφέρεια Αθηνών, χωρίς να εκλεγεί. Το επόμενο έτος κατήγγειλε την Κυβέρνηση Παπανδρέου ότι δεν τηρούσε το συμφωνημένο “Συμβόλαιο με τον Λαό”, φέρνοντας την κομματοκρατία στη χώρα. Το 1985 η Ε.Χ.Ε. κατήλθε πάλι στις εκλογές, λαμβάνοντας πολύ μικρό ποσοστό ψήφων. Από τότε δραστηριοποιείται στον πολιτικό χώρο επιδιώκοντας τη συνεργασία των χριστιανικών και προοδευτικών πολιτικών κινήσεων της χώρας.
Εργογραφία
Έχει συγγράψει λογοτεχνικά, θεολογικά και κοινωνικά βιβλία. Για το ποίημά του Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΗΣ ΜΑΝΑΣ έχει αναφερθεί ως ένας από τους μεγάλους σύγχρονους Έλληνες ποιητές.[7]
Βιβλιογραφία – Βιβλία (ενδεικτικά)
Βασίλειος Τσούπρας: «Οι Φοιτητικοί Θεολογικοί Αγώνες», ανάτυπο από τις Επάλξεις (εφημερίδα), Αθήνα 1987. Εκτός από την πολυήμερη έρευνα που έκανε ο Πέτρος Μακρής, στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία με τίτλο: «Η Γενιά του 1-1-4»• από το φύλλο της 28ης Φεβρουαρίου μέχρι το φύλλο της 13 Απριλίου 1982 (συνολικά 33 συνέχειες), όπου υπάρχουν μερικές φράσεις για τη Θεολογική εξέγερση 1962,[8] τη σύνδεση αυτής με τους κοινωνικούς αγώνες της εποχής, τους Λαμπράκηδες,[9] της νεολαίας που ονομάσθηκε προς τιμή του αγωνιστή της δημοκρατίας Γρηγόρη Λαμπράκη και την ανέλιξη του Φοιτητικού Κινήματος (πρόκειται για τη Γενιά του “1-1-4” και του “15%”) και τις αναφορές του πρωτοπρεσβύτερου πατήρ Γεώργιος Μεταλληνός, «Θεολογικός Αγώνας. 1962 – Ιστορία» (έκδοση: Αθήνα 1989), είναι τα μοναδικά βιβλία για το θέμα. Τα υπόλοιπα βιβλία της εποχής δεν αναφέρονται καθόλου.[10]
Βασίλειος Τσούπρας: «Σταυρός – Ζωή – Ανάσταση», εκδόσεις «Λυχνία», Αθήνα 2002.[11]
Βασίλειος Τσούπρας: «Τα ένδεκα εωθινά Ευαγγέλια, δοξαστικά και εξαποστειλάρια – Εισαγωγή, ερμηνευτικά σχόλια και λεξιλόγιο». Αθήνα 2007.[12]
Διαλέξεις – ομιλίες
Παρουσίαση βιβλίου «Ο Ρήγας σήμερα», των εκδόσεων «Έσοπτρον», με ομιλητές τους: Γιώργος Αλεξάνδρου, δημοσιογράφος, Βασίλης Ξυδιάς, θεολόγος – μηχανικός, Βασίλειος Τσούπρας, θεολόγος – κοινωνιολόγος. Συντονισμός: ο Λεωνίδας Αποσκίτης, υπεύθυνος πολιτικών θεμάτων τού περιοδικού Hellenic Nexus (περιοδικό). («Στοά του Βιβλίου»,Παρασκευή 24 Ιουνίου 2005, ώρα 19.30 μ.μ.).[13]
Διάλεξη, την Τρίτη 27 Μαρτίου 2012 10:30 πμ στο Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών Φλώρινας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας με θέμα: «α) Σχέσεις Ουσίας και Μορφής του Ανθρώπινου Προσώπου, β)Τα Συστατικά του Προσώπου, Πρόσωπο και Άτομο, Στοιχεία της Μορφής και αντιστοιχία προς το Πρόσωπο και γ)Η Μορφή είναι απλώς εξωτερικό Σχήμα, η Έκφραση και εργαλείο του Ανθρώπινου Προσώπου» [14]
Ομιλία-Συζήτηση «Η κοινωνικότητα της Ορθοδοξίας», στις «Επάλξεις». Εισηγητές: Σπυρίδων Τσιτσίγκος, διδάκτωρ Θεολογίας-Ψυχολογίας, αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Σοφία Μπεκρή, φιλόλογος-θεολόγος, Βασίλειος Τσούπρας, θεολόγος-κοινωνιολόγος και Γεώργιος Β. Τσούπρας, θεολόγος. (Σάββατο 28 Απριλίου 2012 και ώρα 6.30 μ.μ.).[15]
