Από τον Αποκλεισμό στην Ένταξη: Εκπαίδευση, Αναπηρία και Βιοηθική στον 21ο αιώνα – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ της ΦΩΚΙΑΝΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ – Μέρος 28ο
Κεφάλαιο 5: Βιοηθική
5.1 Αποσαφήνιση του όρου βιοηθική.
Η ετυμολογική προέλευση της λέξης βιοηθικής εντοπίζεται από την Αρχαία Ελλάδα, ενώ αποτελείται από τα συνθετικά βίος και ηθική. Αξίζει να τονιστεί πως η λέξη βίος δεν συνδέεται πάντα με τη ζωή, καθώς η ζωή σχετίζεται με τον κύκλο ζωής των ζωντανών οργανισμών, ενώ ο όρος βίος αναφέρεται στον τρόπο όπου ο άνθρωπος ζει ή επιλέγει να ζήσει τη ζωή του (Πούλης & Βλάχου, 2016). Ενώ, η ζωή αποτελεί ένα βιολογικό φαινόμενο και είναι μία για κάθε ον, ο βίος μπορεί να έχει πολλές εκφάνσεις και είναι αποτέλεσμα προσωπικής επιλογής (Ηγουμενίδης, 2020). Παράλληλα, από τη λέξη ηθική προέρχεται το επίθετο ηθικός, ο άνθρωπος που διέπεται από ήθος. Ειδικότερα, ηθικός είναι αυτός που ο χαρακτήρας του διέπεται από ηθικές αρχές ή αναδεικνύει το ήθος (Χωριανοπούλου, 2018). Γίνεται αντιληπτό, ότι και η λέξη ηθική και η λέξη ηθικός προέρχονται από τη λέξη ήθος, ενώ σύμφωνα και με τον Αριστοτέλη, ετυμολογικά προέρχονται από τη λέξη έθος που σχετίζεται με το έθιμο ή τη συνήθεια, «η δε ηθική (αρετή) εξ έθους περιγίγνεται….» (Βιδάλης & Μολλάκη, 2016).
Παράλληλα, και στη διεθνή ορολογία χρησιμοποιείται ο όρος bioethics και όχι ο όρος biomoral (Bishop & Szobota, 2015). Αυτό συμβαίνει, γιατί η βιοηθική δεν αναφέρεται στη ζωή μόνο ως ένα φαινόμενο και μια κατάσταση, αντίθετα αναζητά τον τρόπο βελτίωσης και αναβάθμισης της ποιότητας ζωής. Για την επίτευξη όμως αυτού του στόχου είναι απαραίτητο το ήθος όσων υπηρετούν την επιστημονική κοινότητα της έρευνας. Επίσης, είναι σημαντικό να συνεκτιμηθούν τα ήθη και οι πεποιθήσεις των ατόμων που λαμβάνουν μέρος στις προσπάθειες της έρευνας για την πραγμάτωση κανόνων, καθώς καθορίζουν τα ευρύτερα κοινωνικά γνωρίσματα και τις συμπεριφορές των ανθρώπων. Σύμφωνα με τον Ηγουμενίδη (2020), οι συνέπειες των πράξεων σε όλη τη διάρκεια του βίου συντελούν στη διαμόρφωση του χαρακτήρα.
Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για να δοθεί το περιεχόμενο του όρου της βιοηθικής (Χωριανοπούλου, 2018). Η βιοηθική, ως κλάδος της εφαρμοσμένης ηθικής, λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας στα ηθικά διλήμματα και τους προβληματισμούς που προκύπτουν από τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και των βιοεπιστημών (Γλυκοφρύδη & Ζαμπουνίδου, 2019). Η βιοηθική προσπαθεί να αναλύσει, να εξηγήσει και να ερμηνεύσει διάφορες καταστάσεις μέσω οικουμενικών αξιών, σεβόμενη την ελευθερία της έρευνας και θεμελιώνοντας τη γέφυρα ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη. Απώτερος στόχος, είναι η δικαιοσύνη και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (Δραγώνα – Μονάχου, 2002).
Η βιοηθική – και ιδιαίτερα η ένταξη της στην εκπαιδευτική διαδικασία – μπορεί να ενδυναμώσει τον προβληματισμό αναφορικά με την ηθική αποτίμηση πολύπλοκων καταστάσεων, καθώς προτρέπει τη συνεξέταση παραμέτρων που σχετίζονται με την επιστήμη, την κοινωνία, το κράτος, την οικονομία ή την τεχνολογία. Δεδομένα που αποτελούν σημαντικούς στόχους της βασικής εκπαίδευσης (Τσινόρεμα, 2006).
