Από τον Αποκλεισμό στην Ένταξη: Εκπαίδευση, Αναπηρία και Βιοηθική στον 21ο αιώνα – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ της ΦΩΚΙΑΝΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ – Μέρος 14ο
3ο Κεφάλαιο: Η Ένταξη στην εκπαίδευση.
3.1 Ενταξιακή εκπαίδευση.
Η ενταξιακή εκπαίδευση αποτελεί μια κατάσταση η οποία εφαρμόζεται σε όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες που παραγκωνίζονται και απομονώνονται από το εκπαιδευτικό σύστημα. Απευθύνεται σε όλη τη μαθητική κοινότητα ανεξαρτήτως φύλου, φυλής, χρώματος, εθνικότητας, γλώσσας, θρησκείας, κοινωνικής – οικονομικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού ή άλλων διαφορετικών απόψεων. Σύμφωνα και με τη Linda Graham, τα κύρια στοιχεία της ενταξιακής εκπαίδευσης είναι η αποδοχή και η δεκτικότητα σε όλες τις μορφές της ανθρώπινης ποικιλομορφίας (Linda Graham, 2020).
Παράλληλα, από τον Slee διατυπώνονται οι βασικές αρχές της ενταξιακής εκπαίδευσης. Σύμφωνα με αυτές η Ενταξιακή Εκπαίδευση δεν αποτελεί μια διαφοροποιημένη ονομασία της Ειδικής Εκπαίδευσης και δεν αναφέρεται μόνο στους ανάπηρους μαθητές, αντίθετα αποτελεί μια συνθήκη αποκατάστασης κάθε μορφής εκπαιδευτικού αποκλεισμού. Επίσης, μέσω αυτής της κατάστασης τίθενται σε νέα βάση οι σχέσεις μεταξύ των ειδικών επαγγελματιών, ενώ γίνεται αναφορά για την αρχιτεκτονική και την οργάνωση των σχολείων, δίνοντας έμφαση στο τι διδάσκεται και στο πώς διδάσκεται (Roger Slee, 2004).
Το πιο κομβικό σημείο ανάπτυξης της ενταξιακής εκπαίδευσης θεωρείται το 1994, με τη Διακήρυξη της Σαλαμάνκα και το Πλαίσιο Δράσης για την Εκπαίδευση των Μαθητών με Ειδικές Ανάγκες. Οι συμμετέχοντες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ενταξιακή εκπαίδευση προϋποθέτει σχολεία που μεριμνούν για όλα τα παιδιά χωρίς διακρίσεις λόγω σωματικών, νοητικών, κοινωνικών, συναισθηματικών, γλωσσικών ή άλλων χαρακτηριστικών. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη τα σχολεία να ανταποκρίνονται τόσο στις δυνατότητες των παιδιών με αναπηρία όσο και σε εκείνα που βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό, προέρχονται από νομαδικούς πληθυσμούς, ανήκουν σε γλωσσικές, εθνικές ή πολιτισμικές μειονότητες ή προέρχονται από κατώτερα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα (Roger Slee, 2020).
Επιπρόσθετα, στην Διακήρυξη της Σαλαμάνκα διατυπώθηκαν δύο από τις βασικότερες αρχές της Ενταξιακής εκπαίδευσης, οι οποίες εφαρμόστηκαν από 92 κυβερνήσεις. Βάσει των αρχών αυτών, τα άτομα με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες επιβάλλεται να έχουν πρόσβαση στα γενικά σχολεία, στα οποία οι ανάγκες τους θα ικανοποιούνται σε ένα πιο παιδοκεντρικό πλαίσιο. Επίσης, τα γενικά σχολεία, που στηρίζονται σε έναν ενταξιακό προσανατολισμό, είναι το μέσο για την εξάλειψη των διακρίσεων στελεχώνοντας μια ενταξιακή κοινωνία στοχεύοντας στην εκπαίδευση όλων (Roger Slee, 2020).
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (UNCRPD) και συγκεκριμένα στο άρθρο 24 υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να εξασφαλίσουν ένα ενταξιακό σύστημα σε όλα τα επίπεδα. Τονίζεται ότι τα άτομα με αναπηρία δεν πρέπει να αποκλείονται από τη γενική εκπαίδευση λόγω της αναπηρίας τους, αλλά να τους παρέχεται μια ισότιμη, ποιοτική και δωρεάν πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στο κοινωνικό περιβάλλον όπου ζουν (UNCRPD, 2016).
Συνοψίζοντας, η επίτευξη μιας επιτυχημένης ενταξιακής εκπαίδευσης στηρίζεται στη βαθιά κατανόηση των εκπαιδευτικών τόσο στο περιεχόμενο του αναλυτικού προγράμματος όσο και στη διαφορετικότητα που διέπει τους μαθητές (Αναστασία Βλάχου, 2023).
