ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 1ο
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ
ΤΙΤΛΟΣ:
«ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ”
ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑ
ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
Copyright ©2020, ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ALL RIGHTS RESERVED
ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
Η εκπόνηση της πτυχιακής εργασίας αποτελεί για κάθε εν δυνάμει απόφοιτο το επιστέγασμα της προσωπικής του προσπάθειας στα χρόνια φοίτησης και εκπαίδευσής του, αλλά ταυτόχρονα σηματοδοτεί και μία νέα αρχή στην χάραξη μίας διεπιστημονικής πορείας. Η συγγραφή μίας πτυχιακής εργασίας που περιλαμβάνει το στοιχείο της ερευνητικής μελέτης δεν αποδείχτηκε απλή υπόθεση και σίγουρα απαιτούσε γνώσεις, υπομονή και συστηματική προσπάθεια. Σε αυτή λοιπόν, την πρώτη συγγραφική μας απόπειρα αισθανόμαστε τυχερές γιατί παρ όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε είχαμε πολύτιμους αρωγούς στην προσπάθειά μας που αισθανόμαστε την ανάγκη να
ευχαριστήσουμε. Καταρχήν, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την επιβλέπουσά μας, Επίκουρη Καθηγήτρια του τμήματος Μαιευτικής, κα Αντωνάκου Αγγελική που πίστεψε από την
πρώτη στιγμή στην ιδέα μας και μας καθοδήγησε όλους αυτούς τους μήνες ώστε να γίνει πραγματικότητα. Την ευχαριστούμε για την άμεση απόκρισή της και την συνδρομή της σε όλες εκείνες τις στιγμές που είχαν αποτελέσει για εμάς κώλυμα στην εξέλιξη της μελέτης
,αλλά και για τον υποστηρικτικό ρόλο και την υπομονή της καθ’ όλη την διάρκεια της έρευνας. Επιθυμούμε να ευχαριστήσουμε και όλους τους καθηγητές του τμήματος Μαιευτικής που όλα αυτά τα χρόνια με τις γνώσεις και την εμπειρία που προσπάθησαν να μας μεταδώσουν συνέβαλλαν σημαντικά στην επαγγελματική και προσωπική μας ανέλιξη
και σταδιοδρομία.
Φυσικά, αυτή η μελέτη δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί αν δεν υπήρχαν οι εθελόντριες έγκυες και μητέρες που είχαν την καλή διάθεση να αφιερώσουν τον πολύτιμο χρόνο τους για να συμμετέχουν στην έρευνα και να μοιραστούν μαζί μας τις εμπειρίες και τις σκέψεις τους. Και σε αυτές τις γυναίκες δεν θα είχαμε φτάσει αν δεν υπήρχαν όλες εκείνες οι δομές , οι σύλλογοι , τα σωματεία , οι ενώσεις , οι ομοσπονδίες ατόμων με προβλήματα όρασης να μας υποδεχτούν στον χώρο τους με αμέριστη ευγένεια, καλοσύνη και προθυμία να βοηθήσουν στην μελέτη μας. Σε αυτούς τους ανθρώπους που εργάζονται και διευθύνουν αυτές τις δομές, στους κοινωνικούς λειτουργούς που συμπλήρωναν ερωτηματολόγια στα μέρη που εμείς δεν μπορούσαμε να βρεθούμε αλλά και σε όλες αυτές τις σπουδαίες γυναίκες που μας δίδαξαν την όρεξη για ζωή και το βίωμα της μητρότητας μέσω των υπόλοιπων αισθήσεων της ανθρώπινης ύπαρξης, λέμε ευχαριστώ και νιώθουμε ευγνώμονες για την γνωριμία μας. Ιδιαίτερη ευχαριστία θα θέλαμε να εκφράσουμε στην Ένωση Τυφλών Βορείου Ελλάδος, στον Φάρο Τυφλών Ελλάδος, στους Μάγνητες Τυφλούς και στην Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών για την αμεσότητα, τη ζεστασιά στην φιλοξενία τους και το κέφι τους να συμμετέχουν στη μελέτη μας. Θερμή ευχαριστία αξίζει και ο κος Καρακώστας Παναγιώτης, διευθυντής του Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Τυφλών Θεσσαλονίκης, ο οποίος ήταν ιδιαίτερα προσιτός και πρόθυμος.
Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε μία πολύτιμη συνεργάτη και συμφοιτήτριά μας, την Νάνου Ιφιγένεια που βοήθησε σημαντικά στον σχεδιασμό του πρωτοκόλλου της έρευνας και του ερωτηματολογίου καθώς και στην συμπλήρωση και
συλλογή των ερωτηματολογίων. Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε και όλους εκείνους , τους δικούς μας
ανθρώπους που είναι το στήριγμά μας.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Συντομογραφίες και σύμβολα
Πίνακας Διαγραμμάτων
ΠΕΡΙΛΗΨΗ…
ABSTRACT
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ…
Α. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ – ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ, ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ
1.1 Ορισμοί, αίτια και παγκόσμια δεδομένα
1.2 Οφθαλμολογικές αλλαγές κατά την κύηση…
1.3 Οπτικές παθήσεις στις γυναίκες
1.4 Οφθαλμολογική και μαιευτική διαχείριση σε έγκυες γυναίκες με οπτικές διαταραχές
1.5 Μητρότητα με προβλήματα όρασης και ειδικότερα με τύφλωση
1.6 Γονεϊκότητα με προβλήματα όρασης και μαιευτική διαχείριση…
1.7 Βλαστοκύτταρα: το μέλλον στη θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΙΚΟΤΗΤΑ…
2.1 Η ψυχοπροφυλακτική στην αρχαία Ελλάδα
2.2 Ιστορική Αναδρομή
2.3 Μέθοδος Dick-Read – Τοκετός χωρίς φόβο
2.4 Θεωρία Pavlov – Εξαρτημένων αντανακλαστικών – Vel’vovskii
2.5 Μέθοδος Lamaze – Τοκετός χωρίς πόνο
2.6 Μέθοδος Bradley – Τοκετός με σύντροφο
2.7 «Ψυχοσεξουαλική» μέθοδος – Kitzinger
2.8 Μέθοδος Caycedo – Τοκετός με σωφρολογία
2.9 Μέθοδος Leboyer – Τοκετός χωρίς βία
2.10 Μέθοδος Odent – Τοκετός με ιδιωτικότητα
2.11 Μέθοδος R.A.T. – Τοκετός με αυτογενή προετοιμασίας
2.12 Μέθοδος Απτονομίας – Τοκετός με ευαισθησία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ
3.1 Σκοπός και οφέλη των μαθημάτων ψυχοπροφυλακτικής
3.2 Διαμόρφωση των μαθημάτων και περιεχόμενο…
3.3 Διαμόρφωση του χώρου
3.4 Μέθοδοι διδασκαλίας
3.5 Ρόλος της μαίας
3.6 Άλλες τεχνικές
Β. ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I. ΣΚΟΠΟΣ…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV. ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ…
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ…
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Συντομογραφίες και Σύμβολα
AAO: Αμερικάνικη Ακαδημία Οφθαλμολογίας APS: Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο
CI: Διάστημα Εμπιστοσύνης
ERα: α υποδοχέας του οιστρογόνου HP: Haptonomy
ICEA: International Childbirth Education Association IIH: Ιδιοπαθής ενδοκρανιακή υπέρταση
KT: Καισαρική τομή
MFA: Δεσμός Μητέρας-Εμβρύου MRI: Μαγνητική Τομογραφία mRNA: μεταφορικό RNA
NCT: National Childbirth Trust OR: Odds Ratio
p: p-value
R.A.T.: Rilasamento Training Autogeno RCT: Randomised Controlled Trial
SD: Τυπική Απόκλιση
TENS: Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation ΔΕΠ: Διάχυτη Ενδαγγειακή Πήξη
ΕΣΣΔ: Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών ΗΠΑ: Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής
ΙΟΡ: Ενδοφθάλμια Πίεση Ν ή n: number – αριθμός
ΠΟΥ: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ΣΔΚ: Σακχαρώδους Διαβήτη Κύησης
Πίνακας Διαγραμμάτων
Διάγραμμα 1: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ηλικιακή ομάδα
Διάγραμμα 2: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ομάδα μορφωτικού επιπέδου Διάγραμμα 3: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ομάδα οικογενειακής κατάστασης
Διάγραμμα 4: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ομάδα εργασιακής κατάστασης Διάγραμμα 5: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά κατηγορίες λειτουργίας όρασης σύμφωνα με ICD-10
Διάγραμμα 6: Ποσοστό συχνοτήτων του τρόπου μετακίνησης των συμμετεχουσών Διάγραμμα 7: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών αναφορικά με την ηλικία εμφάνισης της αιτίας της οπτικής διαταραχής
Διάγραμμα 8: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για την περίοδο εμφάνισης μεταγεννητικού αιτίου
Διάγραμμα 9: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τον ανασταλτικό παράγοντα στην απόφαση για τεκνοποίηση
Διάγραμμα 10: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον αριθμό των τέκνων Διάγραμμα 11: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την πρώτη γέννα
Διάγραμμα 12: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την δεύτερη γέννα
Διάγραμμα 13: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την τρίτη γέννα
Διάγραμμα 14: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την τέταρτη γέννα
Διάγραμμα 15: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την πρώτη γέννα
Διάγραμμα 16: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την δεύτερη γέννα
Διάγραμμα 17: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την τρίτη γέννα
Διάγραμμα 18: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την τέταρτη γέννα
Διάγραμμα 19: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για παρούσα κύηση
Διάγραμμα 20: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη δυσκολιών στην κύηση
Διάγραμμα 21: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη δυσκολιών στον τοκετό
Διάγραμμα 22: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη δυσκολιών στην λοχεία
Διάγραμμα 23: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την βοήθεια στην φροντίδα του πρώτου παιδιού
Διάγραμμα 24: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών σχετικά με τον θηλασμό των παιδιών τους
Διάγραμμα 25: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της πρώτης γέννας
Διάγραμμα 26: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της δεύτερης γέννας
Διάγραμμα 27: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της τρίτης γέννας Διάγραμμα 28: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της τέταρτης γέννας
Διάγραμμα 29: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη παρακολούθησης από μαία σε κάθε τοκετό
Διάγραμμα 30: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την δυνατότητα αλλαγών στην εμπειρία των τοκετών
Διάγραμμα 31: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη παρακολούθησης από μαία στη λοχεία
Διάγραμμα 32: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την γνώση ύπαρξης των μαθημάτων ψυχοσωματικής
Διάγραμμα 33: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την παρακολούθηση μαθημάτων στην κύηση
Διάγραμμα 34: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τους λόγους μη παρακολούθησης των μαθημάτων
Διάγραμμα 35: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την επιλογή προγράμματος ψυχοπροφυλακτικής ως προς τους συμμετέχοντες
Διάγραμμα 36: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τη χρησιμότητα των θεματικών ενοτήτων σε πρόγραμμα ψυχοπροφυλακτικής για γυναίκες με προβλήματα όρασης
Διάγραμμα 37: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τη χρησιμότητα των μαθημάτων ψυχοσωματικής για γυναίκες με προβλήματα όρασης
Διάγραμμα 38: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ερώτηση «Σε ποιον τομέα θεωρείτε ότι ένα πρόγραμμα ψυχοσωματικής θα βοηθούσε περισσότερο σε σχέση με την κύησή σας;»
Διάγραμμα 39: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ερώτηση «Σε ποιον τομέα θεωρείτε ότι ένα πρόγραμμα ψυχοσωματικής θα βοηθούσε περισσότερο σε σχέση με τον τοκετό σας;»
Διάγραμμα 40: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τη χρησιμότητα των υλικών/μεθόδων στα μαθήματα ψυχοσωματικής για γυναίκες με προβλήματα όρασης Διάγραμμα 41: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την προτίμηση μαθημάτων που επιτρέπουν τη συμμετοχή ενός συνοδού ή σκύλου οδηγού
Διάγραμμα 42: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την παρακολούθηση των προσαρμοσμένων μαθημάτων για γυναίκες με προβλήματα όρασης σε περίπτωση που υπήρχαν
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Σκοπός: Τα προβλήματα όρασης και συγκεκριμένα η τύφλωση είναι μία από τις δύο πιο συχνές αισθητηριακές διαταραχές και η αντιμετώπισή τους συνιστά παγκόσμια πρόκληση για κυβερνήσεις και οργανισμούς. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια προσπάθεια οργανωμένης μαιευτικής διαχείρισης των εγκύων με προβλήματα όρασης. Παρ’ όλο που υπήρξαν «consensus» μεταξύ οφθαλμιάτρων και γυναικολόγων, εντούτοις παραμένει υψηλό το ποσοστό καισαρικών τομών, εν απουσία ιατρικών ενδείξεων για καισαρική, στις έγκυες με προβλήματα όρασης. Τα προγράμματα ψυχοπροφυλακτικής που διενεργούνται από μαίες προσφέρουν σωματική και ψυχολογική ευεξία στις γυναίκες και έχει αποδειχτεί πως μειώνουν τα ποσοστά των αναίτιων καισαρικών. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνηθούν τα ιδιαίτερα οφέλη των προγραμμάτων ψυχοσωματικής στην εμπειρία της κύησης και του τοκετού στις μητέρες με σοβαρά προβλήματα όρασης. Ακόμη, να φανούν τα περιθώρια προσαρμογής και οργάνωσης των προγραμμάτων αυτών ώστε να μπορούν να απευθύνονται με επάρκεια για τις γυναίκες με οπτική αναπηρία.
Μέθοδος: Μεταξύ Μαΐου 2019 και Μαΐου 2020 διεξήχθη μία συγχρονική μελέτη με 30 γυναίκες με σοβαρά προβλήματα όρασης (29 μητέρες και μία έγκυος). Το εργαλείο μέτρησης των αντιλήψεων των γυναικών ήταν ένα δομημένο ερωτηματολόγιο 33 ειδικά διαμορφωμένων ερωτήσεων και η συμπλήρωση του έγινε πανελλαδικά, είτε στις δομές ατόμων με οπτική αναπηρία είτε ηλεκτρονικά στο Διαδίκτυο.
Αποτελέσματα: Η πλειονότητα των συμμετεχουσών χαρακτηρίζονταν από κοινά κοινωνικά δημογραφικά χαρακτηριστικά (ηλικία > 45 έτη, δευτεροτόκες μητέρες, απόφοιτες Λυκείου, έγγαμες και συνταξιούχες). Αναφορικά με το είδος και το τόπο της γέννας, οι μισές περίπου γυναίκες γέννησαν σε δημόσιο νοσοκομείο το πρώτο παιδί τους και οι άλλες μισές σε ιδιωτικό. Επιπρόσθετα, το ½ των γυναικών γέννησε φυσιολογικά το πρώτο παιδί και περίπου το υπόλοιπο ½ του δείγματος γέννησε με καισαρική τομή. Όσον αφορά τον μητρικό θηλασμό, οι περισσότερες γυναίκες θήλασαν, ενώ εκείνες που δεν θήλασαν, αυτό δεν οφειλόταν αποκλειστικά στο πρόβλημα της όρασης. Τα οφέλη που πιστεύουν ότι θα αποκομίσουν από την παρακολούθηση ενός προγράμματος ψυχοπροφυλακτικής είναι η τόνωση της ψυχολογίας τους στην κύηση και ότι θα είναι σε θέση να γνωρίζουν τι γίνεται σε κάθε στάδιο του τοκετού τους. Οι γυναίκες με οπτική αναπηρία θα επέλεγαν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα ψυχοσωματικής σε ένα πρόγραμμα μικτό ως προς τους συμμετέχοντες, ανάλογα με την ύπαρξη ή όχι των προβλημάτων όρασης, καθώς και με την συμμετοχή ενός συνοδού. Οι σημαντικότερες δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι γυναίκες εντοπίστηκαν κυρίως στην περίοδο της λοχείας με κυριότερη την δυσκολία στην περιποίηση του νεογνού. Οι γυναίκες βρήκαν ενδιαφέρουσες όλες τις θεματικές ενότητες που διδάσκονται σε ένα πρόγραμμα ψυχοπροφυλακτικής και πρότειναν τα ηχητικά βοηθήματα ως την χρησιμότερη μέθοδο ένταξης στα μαθήματα.
Συμπεράσματα: Τα μαθήματα ψυχοσωματικής προετοιμασίας αποδείχτηκαν πάρα πολύ χρήσιμα για τις έγκυες με προβλήματα όρασης. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την εύρεση της καταλληλότερης μεθόδου ψυχοπροφύλαξης για γυναίκες με προβλήματα όρασης.
Λέξεις-Κλειδιά: «προγράμματα ψυχοπροφυλακτικής», «μαίες», «τύφλωση»,
«εγκυμοσύνη», «προβλήματα όρασης»
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Εφαλτήριο για την πτυχιακή μας εργασία, αποτέλεσε η εργασία που αναλάβαμε στο Ζ’ εξάμηνο των σπουδών μας με θέμα «Προσαρμογή των μαθημάτων ψυχοσωματικής προετοιμασίας για τη γονεϊκότητα για έγκυες γυναίκες με προβλήματα όρασης», στο μάθημα «Ψυχοσωματική ετοιμασία γονέων», με διδάσκουσα την κα Αντωνάκου Αγγελική. Για λόγους καλύτερης κατανόησης του θέματος της εργασίας είχαμε αποφασίσει να έρθουμε σε επαφή και να συνομιλήσουμε με γυναίκες με προβλήματα όρασης που είχαν βιώσει τη μητρότητα μέσω των διάφορων συλλόγων και δομών με άτομα με οπτική αναπηρία. Ο συγχρωτισμός μας με αυτές τις γυναίκες και τα συναισθήματα καθώς και οι διαφορετικές οπτικές βιώματος της μητρότητας που μοιράστηκαν μαζί μας , αποτέλεσαν για εμάς μία μοναδική εμπειρία.
Η αποκόμιση αυτής της εμπειρίας αποτέλεσε και τον πιο ισχυρό παράγοντα για να στραφεί το επιστημονικό μας ενδιαφέρον στη διερεύνηση του συγκεκριμένου θέματος. Έτσι, εφόσον ξεπεράστηκε ο κυκεώνας της γραφειοκρατίας καταφέραμε πλέον και επίσημα αρκετές από αυτές τις γυναίκες, που στην αρχή είχαμε απλώς μοιραστεί σκέψεις και εμπειρίες, να τις εντάξουμε στη σχεδιασμένη μελέτη μας. Η έρευνά μας διεξήχθη πανελλαδικά με στόχο να γίνει γνωστό στην επιστημονική κοινότητα το ερευνητικό κενό που αφορά τα μαθήματα ψυχοσωματικής για γυναίκες με κάποιου είδους αναπηρία στη χώρα μας.
Στην εργασία μας παρουσιάζονται τα οφέλη και η θετική επίδραση των μαθημάτων ψυχοσωματικής στην εμπειρία της κύησης και του τοκετού, γίνεται μνεία στα προβλήματα όρασης και αναδεικνύονται οι ανάγκες των γυναικών με οπτική αναπηρία στην περίοδο κύησης, τοκετού και λοχείας καθώς και οι αντιλήψεις τους σχετικά με την χρησιμότητα των μαθημάτων.
Η πτυχιακή μας εργασία κατόπιν εκτεταμένης βιβλιογραφικής επισκόπησης και έρευνας έχει να προτείνει τρόπους που θα μπορούσαν να ανελιχθούν: α)τα μαθήματα ψυχοσωματικής στην κατεύθυνση της προσαρμογής για έγκυες με παθήσεις όρασης αλλά και β)οι μαίες με συνεχή εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση στον τομέα αυτόν. Ούσες ευαισθητοποιημένες για τις μητέρες με οπτική αναπηρία ελπίζουμε η έρευνά μας να αποτελέσει ένα λιθαράκι στην ερευνητική κοινότητα έχοντας ως σκοπό την προαγωγή ποιοτικής μαιευτικής φροντίδας σε αυτές τις γυναίκες και την καλύτερη κατανόηση των αναγκών τους σε αυτόν τον τομέα.
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ
ΤΙΤΛΟΣ:
«ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ”
ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑ
ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
Copyright ©2020, ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ALL RIGHTS RESERVED
ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
Η εκπόνηση της πτυχιακής εργασίας αποτελεί για κάθε εν δυνάμει απόφοιτο το επιστέγασμα της προσωπικής του προσπάθειας στα χρόνια φοίτησης και εκπαίδευσής του, αλλά ταυτόχρονα σηματοδοτεί και μία νέα αρχή στην χάραξη μίας διεπιστημονικής πορείας. Η συγγραφή μίας πτυχιακής εργασίας που περιλαμβάνει το στοιχείο της ερευνητικής μελέτης δεν αποδείχτηκε απλή υπόθεση και σίγουρα απαιτούσε γνώσεις, υπομονή και συστηματική προσπάθεια. Σε αυτή λοιπόν, την πρώτη συγγραφική μας απόπειρα αισθανόμαστε τυχερές γιατί παρ όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε είχαμε πολύτιμους αρωγούς στην προσπάθειά μας που αισθανόμαστε την ανάγκη να
ευχαριστήσουμε. Καταρχήν, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την επιβλέπουσά μας, Επίκουρη Καθηγήτρια του τμήματος Μαιευτικής, κα Αντωνάκου Αγγελική που πίστεψε από την
πρώτη στιγμή στην ιδέα μας και μας καθοδήγησε όλους αυτούς τους μήνες ώστε να γίνει πραγματικότητα. Την ευχαριστούμε για την άμεση απόκρισή της και την συνδρομή της σε όλες εκείνες τις στιγμές που είχαν αποτελέσει για εμάς κώλυμα στην εξέλιξη της μελέτης
,αλλά και για τον υποστηρικτικό ρόλο και την υπομονή της καθ’ όλη την διάρκεια της έρευνας. Επιθυμούμε να ευχαριστήσουμε και όλους τους καθηγητές του τμήματος Μαιευτικής που όλα αυτά τα χρόνια με τις γνώσεις και την εμπειρία που προσπάθησαν να μας μεταδώσουν συνέβαλλαν σημαντικά στην επαγγελματική και προσωπική μας ανέλιξη
και σταδιοδρομία.
Φυσικά, αυτή η μελέτη δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί αν δεν υπήρχαν οι εθελόντριες έγκυες και μητέρες που είχαν την καλή διάθεση να αφιερώσουν τον πολύτιμο χρόνο τους για να συμμετέχουν στην έρευνα και να μοιραστούν μαζί μας τις εμπειρίες και τις σκέψεις τους. Και σε αυτές τις γυναίκες δεν θα είχαμε φτάσει αν δεν υπήρχαν όλες εκείνες οι δομές , οι σύλλογοι , τα σωματεία , οι ενώσεις , οι ομοσπονδίες ατόμων με προβλήματα όρασης να μας υποδεχτούν στον χώρο τους με αμέριστη ευγένεια, καλοσύνη και προθυμία να βοηθήσουν στην μελέτη μας. Σε αυτούς τους ανθρώπους που εργάζονται και διευθύνουν αυτές τις δομές, στους κοινωνικούς λειτουργούς που συμπλήρωναν ερωτηματολόγια στα μέρη που εμείς δεν μπορούσαμε να βρεθούμε αλλά και σε όλες αυτές τις σπουδαίες γυναίκες που μας δίδαξαν την όρεξη για ζωή και το βίωμα της μητρότητας μέσω των υπόλοιπων αισθήσεων της ανθρώπινης ύπαρξης, λέμε ευχαριστώ και νιώθουμε ευγνώμονες για την γνωριμία μας. Ιδιαίτερη ευχαριστία θα θέλαμε να εκφράσουμε στην Ένωση Τυφλών Βορείου Ελλάδος, στον Φάρο Τυφλών Ελλάδος, στους Μάγνητες Τυφλούς και στην Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών για την αμεσότητα, τη ζεστασιά στην φιλοξενία τους και το κέφι τους να συμμετέχουν στη μελέτη μας. Θερμή ευχαριστία αξίζει και ο κος Καρακώστας Παναγιώτης, διευθυντής του Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Τυφλών Θεσσαλονίκης, ο οποίος ήταν ιδιαίτερα προσιτός και πρόθυμος.
Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε μία πολύτιμη συνεργάτη και συμφοιτήτριά μας, την Νάνου Ιφιγένεια που βοήθησε σημαντικά στον σχεδιασμό του πρωτοκόλλου της έρευνας και του ερωτηματολογίου καθώς και στην συμπλήρωση και
συλλογή των ερωτηματολογίων. Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε και όλους εκείνους , τους δικούς μας
ανθρώπους που είναι το στήριγμά μας.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Συντομογραφίες και σύμβολα
Πίνακας Διαγραμμάτων
ΠΕΡΙΛΗΨΗ…
ABSTRACT
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ…
Α. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ – ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ, ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ
1.1 Ορισμοί, αίτια και παγκόσμια δεδομένα
1.2 Οφθαλμολογικές αλλαγές κατά την κύηση…
1.3 Οπτικές παθήσεις στις γυναίκες
1.4 Οφθαλμολογική και μαιευτική διαχείριση σε έγκυες γυναίκες με οπτικές διαταραχές
1.5 Μητρότητα με προβλήματα όρασης και ειδικότερα με τύφλωση
1.6 Γονεϊκότητα με προβλήματα όρασης και μαιευτική διαχείριση…
1.7 Βλαστοκύτταρα: το μέλλον στη θεραπεία οφθαλμικών παθήσεων…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΙΚΟΤΗΤΑ…
2.1 Η ψυχοπροφυλακτική στην αρχαία Ελλάδα
2.2 Ιστορική Αναδρομή
2.3 Μέθοδος Dick-Read – Τοκετός χωρίς φόβο
2.4 Θεωρία Pavlov – Εξαρτημένων αντανακλαστικών – Vel’vovskii
2.5 Μέθοδος Lamaze – Τοκετός χωρίς πόνο
2.6 Μέθοδος Bradley – Τοκετός με σύντροφο
2.7 «Ψυχοσεξουαλική» μέθοδος – Kitzinger
2.8 Μέθοδος Caycedo – Τοκετός με σωφρολογία
2.9 Μέθοδος Leboyer – Τοκετός χωρίς βία
2.10 Μέθοδος Odent – Τοκετός με ιδιωτικότητα
2.11 Μέθοδος R.A.T. – Τοκετός με αυτογενή προετοιμασίας
2.12 Μέθοδος Απτονομίας – Τοκετός με ευαισθησία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ
3.1 Σκοπός και οφέλη των μαθημάτων ψυχοπροφυλακτικής
3.2 Διαμόρφωση των μαθημάτων και περιεχόμενο…
3.3 Διαμόρφωση του χώρου
3.4 Μέθοδοι διδασκαλίας
3.5 Ρόλος της μαίας
3.6 Άλλες τεχνικές
Β. ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ I. ΣΚΟΠΟΣ…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV. ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ…
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ…
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Συντομογραφίες και Σύμβολα
AAO: Αμερικάνικη Ακαδημία Οφθαλμολογίας APS: Αντιφωσφολιπιδικό Σύνδρομο
CI: Διάστημα Εμπιστοσύνης
ERα: α υποδοχέας του οιστρογόνου HP: Haptonomy
ICEA: International Childbirth Education Association IIH: Ιδιοπαθής ενδοκρανιακή υπέρταση
KT: Καισαρική τομή
MFA: Δεσμός Μητέρας-Εμβρύου MRI: Μαγνητική Τομογραφία mRNA: μεταφορικό RNA
NCT: National Childbirth Trust OR: Odds Ratio
p: p-value
R.A.T.: Rilasamento Training Autogeno RCT: Randomised Controlled Trial
SD: Τυπική Απόκλιση
TENS: Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation ΔΕΠ: Διάχυτη Ενδαγγειακή Πήξη
ΕΣΣΔ: Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών ΗΠΑ: Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής
ΙΟΡ: Ενδοφθάλμια Πίεση Ν ή n: number – αριθμός
ΠΟΥ: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ΣΔΚ: Σακχαρώδους Διαβήτη Κύησης
Πίνακας Διαγραμμάτων
Διάγραμμα 1: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ηλικιακή ομάδα
Διάγραμμα 2: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ομάδα μορφωτικού επιπέδου Διάγραμμα 3: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ομάδα οικογενειακής κατάστασης
Διάγραμμα 4: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά ομάδα εργασιακής κατάστασης Διάγραμμα 5: Ποσοστό συχνοτήτων συμμετεχουσών ανά κατηγορίες λειτουργίας όρασης σύμφωνα με ICD-10
Διάγραμμα 6: Ποσοστό συχνοτήτων του τρόπου μετακίνησης των συμμετεχουσών Διάγραμμα 7: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών αναφορικά με την ηλικία εμφάνισης της αιτίας της οπτικής διαταραχής
Διάγραμμα 8: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για την περίοδο εμφάνισης μεταγεννητικού αιτίου
Διάγραμμα 9: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τον ανασταλτικό παράγοντα στην απόφαση για τεκνοποίηση
Διάγραμμα 10: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον αριθμό των τέκνων Διάγραμμα 11: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την πρώτη γέννα
Διάγραμμα 12: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την δεύτερη γέννα
Διάγραμμα 13: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την τρίτη γέννα
Διάγραμμα 14: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για τον τόπο γέννας αναφορικά με την τέταρτη γέννα
Διάγραμμα 15: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την πρώτη γέννα
Διάγραμμα 16: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την δεύτερη γέννα
Διάγραμμα 17: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την τρίτη γέννα
Διάγραμμα 18: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για το είδος γέννας αναφορικά με την τέταρτη γέννα
Διάγραμμα 19: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών για παρούσα κύηση
Διάγραμμα 20: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη δυσκολιών στην κύηση
Διάγραμμα 21: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη δυσκολιών στον τοκετό
Διάγραμμα 22: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη δυσκολιών στην λοχεία
Διάγραμμα 23: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την βοήθεια στην φροντίδα του πρώτου παιδιού
Διάγραμμα 24: Ποσοστό συχνοτήτων των συμμετεχουσών σχετικά με τον θηλασμό των παιδιών τους
Διάγραμμα 25: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της πρώτης γέννας
Διάγραμμα 26: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της δεύτερης γέννας
Διάγραμμα 27: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της τρίτης γέννας Διάγραμμα 28: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την εμπειρία της τέταρτης γέννας
Διάγραμμα 29: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη παρακολούθησης από μαία σε κάθε τοκετό
Διάγραμμα 30: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για την δυνατότητα αλλαγών στην εμπειρία των τοκετών
Διάγραμμα 31: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ύπαρξη παρακολούθησης από μαία στη λοχεία
Διάγραμμα 32: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την γνώση ύπαρξης των μαθημάτων ψυχοσωματικής
Διάγραμμα 33: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την παρακολούθηση μαθημάτων στην κύηση
Διάγραμμα 34: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τους λόγους μη παρακολούθησης των μαθημάτων
Διάγραμμα 35: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την επιλογή προγράμματος ψυχοπροφυλακτικής ως προς τους συμμετέχοντες
Διάγραμμα 36: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τη χρησιμότητα των θεματικών ενοτήτων σε πρόγραμμα ψυχοπροφυλακτικής για γυναίκες με προβλήματα όρασης
Διάγραμμα 37: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τη χρησιμότητα των μαθημάτων ψυχοσωματικής για γυναίκες με προβλήματα όρασης
Διάγραμμα 38: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ερώτηση «Σε ποιον τομέα θεωρείτε ότι ένα πρόγραμμα ψυχοσωματικής θα βοηθούσε περισσότερο σε σχέση με την κύησή σας;»
Διάγραμμα 39: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την ερώτηση «Σε ποιον τομέα θεωρείτε ότι ένα πρόγραμμα ψυχοσωματικής θα βοηθούσε περισσότερο σε σχέση με τον τοκετό σας;»
Διάγραμμα 40: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων για τη χρησιμότητα των υλικών/μεθόδων στα μαθήματα ψυχοσωματικής για γυναίκες με προβλήματα όρασης Διάγραμμα 41: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την προτίμηση μαθημάτων που επιτρέπουν τη συμμετοχή ενός συνοδού ή σκύλου οδηγού
Διάγραμμα 42: Ποσοστό συχνοτήτων των απαντήσεων σχετικά με την παρακολούθηση των προσαρμοσμένων μαθημάτων για γυναίκες με προβλήματα όρασης σε περίπτωση που υπήρχαν
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Σκοπός: Τα προβλήματα όρασης και συγκεκριμένα η τύφλωση είναι μία από τις δύο πιο συχνές αισθητηριακές διαταραχές και η αντιμετώπισή τους συνιστά παγκόσμια πρόκληση για κυβερνήσεις και οργανισμούς. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια προσπάθεια οργανωμένης μαιευτικής διαχείρισης των εγκύων με προβλήματα όρασης. Παρ’ όλο που υπήρξαν «consensus» μεταξύ οφθαλμιάτρων και γυναικολόγων, εντούτοις παραμένει υψηλό το ποσοστό καισαρικών τομών, εν απουσία ιατρικών ενδείξεων για καισαρική, στις έγκυες με προβλήματα όρασης. Τα προγράμματα ψυχοπροφυλακτικής που διενεργούνται από μαίες προσφέρουν σωματική και ψυχολογική ευεξία στις γυναίκες και έχει αποδειχτεί πως μειώνουν τα ποσοστά των αναίτιων καισαρικών. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνηθούν τα ιδιαίτερα οφέλη των προγραμμάτων ψυχοσωματικής στην εμπειρία της κύησης και του τοκετού στις μητέρες με σοβαρά προβλήματα όρασης. Ακόμη, να φανούν τα περιθώρια προσαρμογής και οργάνωσης των προγραμμάτων αυτών ώστε να μπορούν να απευθύνονται με επάρκεια για τις γυναίκες με οπτική αναπηρία.
Μέθοδος: Μεταξύ Μαΐου 2019 και Μαΐου 2020 διεξήχθη μία συγχρονική μελέτη με 30 γυναίκες με σοβαρά προβλήματα όρασης (29 μητέρες και μία έγκυος). Το εργαλείο μέτρησης των αντιλήψεων των γυναικών ήταν ένα δομημένο ερωτηματολόγιο 33 ειδικά διαμορφωμένων ερωτήσεων και η συμπλήρωση του έγινε πανελλαδικά, είτε στις δομές ατόμων με οπτική αναπηρία είτε ηλεκτρονικά στο Διαδίκτυο.
Αποτελέσματα: Η πλειονότητα των συμμετεχουσών χαρακτηρίζονταν από κοινά κοινωνικά δημογραφικά χαρακτηριστικά (ηλικία > 45 έτη, δευτεροτόκες μητέρες, απόφοιτες Λυκείου, έγγαμες και συνταξιούχες). Αναφορικά με το είδος και το τόπο της γέννας, οι μισές περίπου γυναίκες γέννησαν σε δημόσιο νοσοκομείο το πρώτο παιδί τους και οι άλλες μισές σε ιδιωτικό. Επιπρόσθετα, το ½ των γυναικών γέννησε φυσιολογικά το πρώτο παιδί και περίπου το υπόλοιπο ½ του δείγματος γέννησε με καισαρική τομή. Όσον αφορά τον μητρικό θηλασμό, οι περισσότερες γυναίκες θήλασαν, ενώ εκείνες που δεν θήλασαν, αυτό δεν οφειλόταν αποκλειστικά στο πρόβλημα της όρασης. Τα οφέλη που πιστεύουν ότι θα αποκομίσουν από την παρακολούθηση ενός προγράμματος ψυχοπροφυλακτικής είναι η τόνωση της ψυχολογίας τους στην κύηση και ότι θα είναι σε θέση να γνωρίζουν τι γίνεται σε κάθε στάδιο του τοκετού τους. Οι γυναίκες με οπτική αναπηρία θα επέλεγαν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα ψυχοσωματικής σε ένα πρόγραμμα μικτό ως προς τους συμμετέχοντες, ανάλογα με την ύπαρξη ή όχι των προβλημάτων όρασης, καθώς και με την συμμετοχή ενός συνοδού. Οι σημαντικότερες δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι γυναίκες εντοπίστηκαν κυρίως στην περίοδο της λοχείας με κυριότερη την δυσκολία στην περιποίηση του νεογνού. Οι γυναίκες βρήκαν ενδιαφέρουσες όλες τις θεματικές ενότητες που διδάσκονται σε ένα πρόγραμμα ψυχοπροφυλακτικής και πρότειναν τα ηχητικά βοηθήματα ως την χρησιμότερη μέθοδο ένταξης στα μαθήματα.
Συμπεράσματα: Τα μαθήματα ψυχοσωματικής προετοιμασίας αποδείχτηκαν πάρα πολύ χρήσιμα για τις έγκυες με προβλήματα όρασης. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την εύρεση της καταλληλότερης μεθόδου ψυχοπροφύλαξης για γυναίκες με προβλήματα όρασης.
Λέξεις-Κλειδιά: «προγράμματα ψυχοπροφυλακτικής», «μαίες», «τύφλωση»,
«εγκυμοσύνη», «προβλήματα όρασης»
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Εφαλτήριο για την πτυχιακή μας εργασία, αποτέλεσε η εργασία που αναλάβαμε στο Ζ’ εξάμηνο των σπουδών μας με θέμα «Προσαρμογή των μαθημάτων ψυχοσωματικής προετοιμασίας για τη γονεϊκότητα για έγκυες γυναίκες με προβλήματα όρασης», στο μάθημα «Ψυχοσωματική ετοιμασία γονέων», με διδάσκουσα την κα Αντωνάκου Αγγελική. Για λόγους καλύτερης κατανόησης του θέματος της εργασίας είχαμε αποφασίσει να έρθουμε σε επαφή και να συνομιλήσουμε με γυναίκες με προβλήματα όρασης που είχαν βιώσει τη μητρότητα μέσω των διάφορων συλλόγων και δομών με άτομα με οπτική αναπηρία. Ο συγχρωτισμός μας με αυτές τις γυναίκες και τα συναισθήματα καθώς και οι διαφορετικές οπτικές βιώματος της μητρότητας που μοιράστηκαν μαζί μας , αποτέλεσαν για εμάς μία μοναδική εμπειρία.
Η αποκόμιση αυτής της εμπειρίας αποτέλεσε και τον πιο ισχυρό παράγοντα για να στραφεί το επιστημονικό μας ενδιαφέρον στη διερεύνηση του συγκεκριμένου θέματος. Έτσι, εφόσον ξεπεράστηκε ο κυκεώνας της γραφειοκρατίας καταφέραμε πλέον και επίσημα αρκετές από αυτές τις γυναίκες, που στην αρχή είχαμε απλώς μοιραστεί σκέψεις και εμπειρίες, να τις εντάξουμε στη σχεδιασμένη μελέτη μας. Η έρευνά μας διεξήχθη πανελλαδικά με στόχο να γίνει γνωστό στην επιστημονική κοινότητα το ερευνητικό κενό που αφορά τα μαθήματα ψυχοσωματικής για γυναίκες με κάποιου είδους αναπηρία στη χώρα μας.
Στην εργασία μας παρουσιάζονται τα οφέλη και η θετική επίδραση των μαθημάτων ψυχοσωματικής στην εμπειρία της κύησης και του τοκετού, γίνεται μνεία στα προβλήματα όρασης και αναδεικνύονται οι ανάγκες των γυναικών με οπτική αναπηρία στην περίοδο κύησης, τοκετού και λοχείας καθώς και οι αντιλήψεις τους σχετικά με την χρησιμότητα των μαθημάτων.
Η πτυχιακή μας εργασία κατόπιν εκτεταμένης βιβλιογραφικής επισκόπησης και έρευνας έχει να προτείνει τρόπους που θα μπορούσαν να ανελιχθούν: α)τα μαθήματα ψυχοσωματικής στην κατεύθυνση της προσαρμογής για έγκυες με παθήσεις όρασης αλλά και β)οι μαίες με συνεχή εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση στον τομέα αυτόν. Ούσες ευαισθητοποιημένες για τις μητέρες με οπτική αναπηρία ελπίζουμε η έρευνά μας να αποτελέσει ένα λιθαράκι στην ερευνητική κοινότητα έχοντας ως σκοπό την προαγωγή ποιοτικής μαιευτικής φροντίδας σε αυτές τις γυναίκες και την καλύτερη κατανόηση των αναγκών τους σε αυτόν τον τομέα.