ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 38ο
3.4 Μέθοδοι διδασκαλίας
Γενικά την σημερινή σύγχρονη εποχή υπάρχει ποικιλία οπτικοακουστικών μέσων και μεθόδων που μπορεί να επιλέξει κάποιος για να διδάξει. Tα μαθήματα της ψυχοσωματικής προετοιμασίας για την γονεϊκότητα μπορούν να διδαχθούν με πολλούς τρόπους· αυτό εξαρτάται από τους πόρους που διαθέτει ο εκπαιδευτής αλλά και από την μέθοδο που θα επιλέξει ο εκπαιδευόμενος. Βασική προϋπόθεση είναι η γυναίκα και ο σύντροφός της να νιώσουν άνετα με τον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος και να μπορέσουν να κατανοήσουν τις πληροφορίες που θέλει να τους μεταδώσει ο επαγγελματίας υγείας (Scott & Ppiest, 2002).
Η σχέση που θα δημιουργηθεί ανάμεσα στη/στο μαία/μαιευτή και στο ζευγάρι θα πρέπει να κάνει το ζευγάρι να μην νιώσει ότι είναι μια σχέση δασκάλου και μαθητή και σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να νιώσουν ότι θα υπάρξουν κυρώσεις εάν δεν ακολουθήσουν κάποιες οδηγίες από αυτές που θα τους προτείνει ο επαγγελματίας υγείας. Πρέπει να δημιουργηθεί μια ατμόσφαιρα φιλική, αμοιβαίας αποδοχής και σεβασμού, άνεσης, εκτίμησης και ησυχίας ώστε να μπορέσει το ζευγάρι να χαλαρώσει και να εστιάσει την προσοχή του στο μάθημα επειδή το επιθυμεί και όχι επειδή κάποιος το έχει επιβάλει. Οι άνθρωποι μαθαίνουν ευκολότερα από αυτούς που εκτιμούν, σέβονται και εμπιστεύονται αυτό είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί κάποιος να το αποκτήσει εύκολα, απαιτείται χρόνος και προσπάθεια. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι εκπαίδευσης και έχει να κάνει με το είδος της μεθόδου που έχει επιλέξει και υποστηρίζει η/ο μαία/μαιευτής. Η ψυχοπροφυλακτική μέθοδος αναφέρεται σε μια σειρά θεωρητικών και πρακτικών μαθημάτων τα οποία συνήθως συνδυάζονται με ορισμένες τεχνικές αναπνοές.
Η εκπαίδευση στο χώρο των μαθημάτων απαιτεί μια καλά οργανωμένη αίθουσα. Πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή μιας μεθόδου εκπαίδευσης θα πρέπει να γίνεται έλεγχος των συσκευών και αντικειμένων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια του μαθήματος, έτσι ώστε να μην προκύπτουν προβλήματα που θα διακόπτουν την ροή του μαθήματος. Επίσης ο εκπαιδευτής θα πρέπει να έχει ένα πλάνο σχετικά με τον καταμερισμό των θέσεων. Δηλαδή εάν πρόκειται να συζητήσουν θα πρέπει οι θέσεις στις οποίες θα κάτσουν οι συμμετέχοντες να είναι τοποθετημένες ώστε να υπάρχει οπτική επαφή τόσο μεταξύ τους όσο και με τον εκπαιδευτή ενώ εάν πρόκειται να παρακολουθήσουν κάποιο οπτικοακουστικό μέσο θα πρέπει οι θέσεις να προσαρμοστούν ώστε να μπορούν να παρακολουθούν όλα τα μέλη της ομάδας.
Οι τρόποι διδασκαλίας των μαθημάτων ψυχοσωματικής είναι οι εξής:
Εκπαίδευση με διάλεξη
Εκπαίδευση με συζήτηση
Οπτικοακουστική εκπαίδευση
Εκπαίδευση με τη χρήση αντικειμένων
Πρακτική εκπαίδευση
(Μωραΐτου, 2007)
- Η Εκπαίδευση με Διάλεξη: Οι περισσότεροι που έρχονται να παρακολουθήσουν τα μαθήματα έχουν ήδη ακούσει ή/και διαβάσει αρκετά σχετικά με την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία. Γι’ αυτό ο εκπαιδευτής προσαρμόζει αυτά που θέλει να πει κάθε φορά, ανάλογα με το επίπεδο των γνώσεων των συμμετεχόντων, χωρίς να προσφέρει μια προκατασκευασμένη διάλεξη. Η εκπαίδευση με διάλεξη κάνει τους συμμετέχοντες να νιώθουν αυτοπεποίθηση όταν γνωρίζουν αυτό που διδάσκεται, μπορούν να μοιραστούν αυτά που γνωρίζουν, να ανανεώσουν τις γνώσεις τους με βάση τα σύγχρονα δεδομένα/πρακτικές και ακόμη να διορθώσουν κάποιες λανθασμένες γνώσεις που μπορεί να έχουν αποκτήσει από άλλους. Ο εκπαιδευτής δεν καταναλώνει τον χρόνο του στο να επαναλαμβάνει τα ίδια πράγματα εκτός και εάν το επιθυμούν οι συμμετέχοντες ή εκτός και αν δεν έχει γίνει κατανοητός.
Μία διάλεξη δεν θα πρέπει να ξεπερνάει τα 15-20 λεπτά, γιατί είναι δύσκολο να συγκεντρωθεί ο ακροατής περισσότερο από αυτό το χρονικό διάστημα σε αυτά που λέει ο ομιλητής και να συγκρατήσει τις γνώσεις που του δίνονται (Nolan, 2002).
- Η εκπαίδευση με συζήτηση: Ο συντονισμός μιας συζήτησης αποτελεί βασική ικανότητα ενός εκπαιδευτή. Ο εκπαιδευτής θα πρέπει να είναι σε θέση να μπορεί να απαντήσει στις απορίες που έχουν οι συμμετέχοντες καθώς αυτό θα τους προσφέρει καθησυχασμό και εμπιστοσύνη στις γνώσεις του. Ο εκπαιδευτής θα πρέπει να σεβαστεί τις απόψεις των συμμετεχόντων και να μην τους διακόπτει. Καλό να κάνει ξεκάθαρες ερωτήσεις και να μην τους διακόπτει όταν απαντούν. Πριν από την έναρξη του μαθήματος θα μπορούσαν να δοθούν εκ των προτέρων κάποια στοιχεία για τα θέματα που πρόκειται να συζητηθούν.
Για την διευκόλυνση του εκπαιδευτή, καλό θα ήταν η ομάδα να χωρίζεται σε ολιγομελή τμήματα Σε τέτοιες ομάδες καλό θα ήταν να εντάσσονται άνθρωποι που δεν εξωτερικεύουν τις απόψεις και τα συναισθήματά τους μπροστά σε άλλους. Τέτοιοι άνθρωποι χρειάζονται ιδιαίτερη μεταχείριση και ίσως περισσότερο χρόνο για να μιλήσουν. Κάποιοι άλλοι άνθρωποι δυσκολεύονται να συζητήσουν ή να απαντήσουν σε ερωτήσεις που αφορούν στα συναισθήματά τους και προτιμούν να μιλούν για πραγματικά γεγονότα και να επικεντρώνονται σ’ αυτά. Σε θέματα που οι εκπαιδευόμενοι αντιμετωπίζουν με τρόπο επιφανειακό, ο εκπαιδευτής πρέπει να κεντρίσει το ενδιαφέρον τους με ερωτήσεις, ώστε να τους κάνει να εμβαθύνουν (Μωραΐτου, 2007).
Ο εκπαιδευτής μπορεί να επεμβαίνει στη συζήτηση για να την συντονίσει ώστε να υπάρχει μια ομαλή εξέλιξη σε αυτή και να μην έρθουν σε δύσκολη θέση κάποια μέλη της ομάδας. Οι συζητήσεις κάποια στιγμή φθάνουν στο τέλος τους, καθώς εξαντλούνται τα θέματα που περικλείουν. Ο εκπαιδευτής πρέπει να αντιλαμβάνεται τη στιγμή που γίνεται αυτό και να βάζει ένα τέλος στη συζήτηση, ώστε να μην γίνονται επαναλήψεις. Στο τέλος κάθε συζήτησης είναι ωφέλιμο να γίνεται μια περίληψη των βασικών σημείων που αναλύθηκαν, είτε από τον εκπαιδευτή, είτε από τα μέλη της ομάδας (Μωραΐτου, 2007).
- Η οπτικοακουστική εκπαίδευση: Η χρήση της τεχνολογίας ως μέσω εκπαίδευσης ενσωματώνεται όλο και περισσότερο σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει στις μέρες μας ότι η εικόνα και ο ήχος έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν και να περάσουν ισχυρά μηνύματα. Γι’ αυτό άλλωστε η χρήση των οπτικοακουστικών μέσων θεωρείται απαραίτητη στα μαθήματα ψυχοσωματικής προετοιμασίας για την γονεϊκότητα. αλλά πρέπει να συνοδεύεται πάντοτε από συζήτηση για να μη δημιουργούνται λανθασμένα συμπεράσματα και εντυπώσεις. Πριν τη χρήση των οπτικοακουστικών μέσων στα μαθήματα θα πρέπει να γίνεται έλεγχος του περιεχομένου των πληροφοριών που θα παρέχεται στους συμμετέχοντες έτσι ώστε να μην προσβάλλει κάποιων από αυτούς και να είναι προσαρμοσμένο στην κουλτούρα, τις αξίες και την ιδεολογία τους. Οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να είναι έτοιμοι να δεχτούν τις πληροφορίες που θα τους προσφέρει το οπτικοακουστικό μέσο. Αυτό σημαίνει ότι έχει προηγηθεί ενημέρωση σχετικά με το περιεχόμενο που θα παρακολουθήσουν (Scott & Ppiest, 2002).
Απαραίτητο είναι να έχει προηγηθεί έλεγχος των μηχανημάτων που θα χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια του μαθήματος, να υπάρχει κατάλληλος φωτισμός του χώρου, να έχει κατανεμηθεί έτσι ο χρόνος ώστε μετά το τέλος της παρουσίασης να μπορεί να γίνει συζήτηση. Με την συζήτηση λίγο πριν το τέλος του μαθήματος αναγνωρίζεται η εκπαιδευτική αξία του υλικού που προβλήθηκε. Σε περίπτωση που κάποιο μέλος της ομάδας δεν είναι προετοιμασμένο να παρακολουθήσει κάποιο υλικό όπως για παράδειγμα ένα βίντεο με θέμα τον τοκετό μπορεί να απέχει χωρίς όμως να στερήσει την επιλογή των υπόλοιπων μελών της ομάδας.
- Η Εκπαίδευση με τη χρήση αντικειμένων: Οι άνθρωποι αφομοιώνουν καλύτερα τις νέες γνώσεις, όχι μόνο όταν τις ακούν και τις βλέπουν, αλλά όταν μπορούν να τις επαναλάβουν οι ίδιοι. Οπότε εκτός από την μεταδοτικότητα που διαθέτει ένας εκπαιδευτής στο θεωρητικό κομμάτι θα πρέπει να είναι εξ ίσου αποδοτικός διδάσκοντας τους εκπαιδευόμενους στο πρακτικό κομμάτι της εκπαίδευσης. με τη χρήση αντικειμένων.
Τα αντικείμενα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα μαθήματα, επιλέγονται από τον ίδιο τον εκπαιδευτή και αυτό σχετίζεται με τους πόρους αλλά και με τη φαντασία που διαθέτει ο εκπαιδευτής. Μπορεί να γίνει χρήση απλών αντικειμένων που εντάσσονται στην καθημερινότητά μας.
Εκτός από τα διάφορα αντικείμενα μια μαία μπορεί να χρησιμοποιεί και το ανθρώπινο σώμα για να μεταφέρει κάποιες γνώσεις με περισσότερη σαφήνεια και ακρίβεια (Μωραΐτου, 2007). Στην περίπτωση που θέλει δείχνει κάποια ανατομικά σημεία του σώματος μπορεί να παροτρύνει τους εκπαιδευόμενους να τα ψηλαφίσουν οι ίδιοι πάνω στο σώμα τους. Ακόμα μπορεί να υποδείξει τις διάφορες στάσεις ή κινήσεις που θα βοηθήσουν την κάθε γυναίκα να αντιμετωπίσει τις ωδίνες του τοκετού και να ανταπεξέλθει στο στάδιο της εξώθησης (Μωραΐτου, 2007). Επιπρόσθετα μπορεί να υποδείξει τη σωστή αναπνοή που πρέπει να έχει η γυναίκα καθ’ όλα τα στάδια του τοκετού. Και τέλος να δείξει τη σωστή στάση για τον θηλασμό, κρατώντας μια κούκλα και εφαρμόζοντάς την επάνω στο στήθος (Μωραΐτου, 2007). Όλα τα παραπάνω μπορεί να τα υποδείξει η εκπαιδεύτρια χρησιμοποιώντας το ίδιο της το σώμα με την προϋπόθεση όμως ότι η ίδια νιώθει άνετα με το σώμα της (Μωραΐτου, 2007).
- Η πρακτική εκπαίδευση: Όταν αναφερόμαστε στην πρακτική εκπαίδευση εννοούμε τις ασκήσεις που πρέπει να υποδειχτούν στις έγκυες. Οι ασκήσεις αυτές θα πρέπει να είναι κατάλληλα προσαρμοσμένες στη φυσική κατάσταση των εγκύων, ώστε να μην τις κουράζουν ή να τις εξουθενώνουν (Αβραμίδου, 2005). Η αίθουσα στην οποία θα πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα εκγύμνασης θα πρέπει να είναι ευρύχωρη έτσι ώστε να μην συμπίπτουν οι εκπαιδευόμενοι μεταξύ τους. Η κατάλληλη ενδυμασία είναι απαραίτητη ώστε να η κάθε γυναίκα να είναι άνετη για να μην αποτελεί αυτό εμπόδιο στις διάφορες ασκήσεις (Μωραΐτου, 2007). Η εκπαιδεύτρια θα πρέπει να έχει συνεχώς την προσοχή της γίνεται σωστά η εφαρμογή των ασκήσεων από τις εκπαιδευόμενες. Και να παρατηρεί μήπως κάποιο μέλος της ομάδας ξεπερνά τις δυνάμεις του για να ακολουθήσει. Σε αυτή την περίπτωση το πρόγραμμα εκγύμνασης θα πρέπει να χαλαρώσει το πρόγραμμα και να προσαρμοστεί στις ικανότητες των γυναικών.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι στη περίπτωση που στη ομάδα των γυναικών ενταχθούν και γυναίκες με κάποια οπτική αναπηρία καλό θα ήταν σύμφωνα με τις γενικές μεθόδους διδασκαλίας σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης να ακολουθηθούν οι παρακάτω οδηγίες:
o Να γίνεται χρήση λέξεων και φράσεων που αναφέρονται στην όραση για παράδειγμα να μην διστάζει κάποιος να κάνει χρήση των λέξεων: βλέπω, κοίτα, μάτια κ.α.
o Όταν απευθύνεστε στη έγκυο να κοιτάτε προς το μέρος της και ζητείστε και από τους άλλους να κάνουν το ίδιο.
o Αναφέρεται ποιος είστε όταν την πλησιάζετε.
o Πριν την απτική επαφή θα πρέπει να έχει παρθεί άδεια.
o Προσφέρεται ενθάρρυνση και ψυχολογική ενδυνάμωση.
(Παντελιάδου, 2015)