ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 39ο
3.5 Ο ρόλος της μαίας
Η ψυχοσωματική προετοιμασία της γυναίκας ανήκει στα επαγγελματικά δικαιώματα των μαιών. Συγκεκριμένα, μία πτυχιούχος μαία δικαιούται να δημιουργήσει τον δικό της χώρο για την διεξαγωγή μαθημάτων ως ελεύθερος επαγγελματίας με την προϋπόθεση ότι θα έχει ασκήσει επί διετίας τις δραστηριότητές της σε νοσοκομείο ή άλλο ίδρυμα υγείας αναγνωρισμένο για το σκοπό αυτό και έπειτα από την χορήγηση σχετικής άδειας από το Υπουργείο Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΦΕΚ 159, 14/06/1989, τεύχος Α, αρ. 2). Ο ρόλος της μαίας λοιπόν στη προετοιμασία της γυναίκας όπως και η παρουσία της στον τοκετό είναι από τα αρχαία κιόλας χρόνια πολύ σημαντικός. Η μαία παρέχει φυσική αλλά και συναισθητική υποστήριξη και βοήθεια καθώς και συμβουλές που αφορούν την αναπνοή, τη χαλάρωση, την εναλλαγή θέσεων της γυναίκας και στάσεων στον τοκετό ή την διατροφή. Η μαία είναι υπεύθυνη ώστε να ενημερώσει και να λύσει όλες τις απορίες της εγκύου για τις φυσιολογικές ψυχολογικές και σωματικές αλλαγές που θα αρχίσουν να συμβαίνουν κατά την διάρκεια της κύησης αλλά και αργότερα την στιγμή του τοκετού. Να της παρέχει ψυχολογική καθοδήγηση, υποστήριξη, φροντίδα και παράλληλα να εκπαιδεύσει τις γυναίκες ώστε να έχουν μια θετική και μοναδική εμπειρία κύησης και τοκετού όπως αυτές οι ίδιες το επιθυμούν. Με τα μαθήματα ψυχοσωματικής και τις ασκήσεις που διδάσκει η μαία ή τις τεχνικές/μεθόδους ψυχοπροφύλαξης που εφαρμόζει προσπαθεί να βοηθήσει την έγκυο ώστε να προετοιμαστεί σωματικά για να αναγνωρίζει τις ανάγκες του σώματός της. Στόχος είναι η γυναίκα να αποκτήσει αυτοέλεγχο και ηρεμία μέσω της χαλάρωσης με μια σωστή και πλήρη αναπνοή, να βελτιωθεί η ευκαμψία της, η δύναμη του σώματος, η αντοχή στον πόνο, να αυξηθεί η αυτοπεποίθηση της, αλλά και η αισιοδοξία της μέσω ενός ήρεμου και εξίσου δυνατού μυαλού. Ακόμη, να σχεδιάσει μαζί με τη γυναίκα σεβόμενη τις επιθυμίες της , το πλάνο τοκετού στα πλαίσια της ασφάλειας πάντα για το έμβρυο και την ίδια.
Επιπρόσθετα, στον ρόλο της μαίας ανήκει και η ενημέρωση της γυναίκας και του συντρόφου της για τις αλλαγές που θα πραγματοποιηθούν στη συνέχεια στη ζωή τους όπως η περίοδος της λοχείας, οι αλλαγές ωραρίου του ύπνου, οι υποχρεώσεις ως γονείς κτλ. Η μαία θα πρέπει από την περίοδο της κύησης να πληροφορήσει την γυναίκα και τον σύντροφο για ό,τι έπεται μετά τον τοκετό έτσι ώστε να αρχίζουν να συμφιλιώνονται με την κατάσταση και να μην είναι απροετοίμαστοι. Η μαία εκπαιδεύει τους γονείς στην περιποίηση του νεογνού, διδάσκει σε όποια μητέρα επιθυμεί τον θηλασμό και λύνει όλες τις απορίες που προκύπτουν από τους νέους γονείς πριν, κατά την διάρκεια και μετά τον τοκετό. Επίσης, η μαία είναι υπεύθυνη για την διάγνωση πιθανής παθολογίας στην διάρκεια των μαθημάτων και για την εν συνεχεία παραπομπή της γυναίκας στον αρμόδιο επαγγελματία υγείας με τον οποίο μπορεί να διατηρεί και συνεργατική σχέση.
Όσον αφορά την Ελλάδα, η ψυχοπροφύλαξη αρχίζει σταδιακά να γίνεται περισσότερο γνωστή σε σχέση με το παρελθόν. Σε πολλά δημόσια νοσοκομεία αλλά πλέον και κέντρα υγείας της χώρας πραγματοποιούνται μαθήματα ψυχοσωματικής προετοιμασίας για την γονεϊκότητα από μαίες. Το ίδιο συμβαίνει και στον ιδιωτικό τομέα. Ακρογωνιαίος λίθος για την ορθή ενημέρωση και προετοιμασία των εγκύων γυναικών είναι η καλή συνεργασία μεταξύ μαιών αλλά και μαιών με μαιευτήρες/γυναικολόγους και λοιπούς επαγγελματίες (ψυχολόγους, γυμναστές, δασκάλους yoga, φυσικοθεραπευτές, παιδιάτρους, ρεφλεξολόγους κ.ά.) έτσι ώστε η γυναίκα να βιώσει την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και την μητρότητα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Η μαία οφείλει να ενημερώνεται διαρκώς για τις νέες εξελίξεις στον χώρο της ψυχοπροφύλαξης παρακολουθώντας τα σχετικά συνέδρια και τις αντίστοιχες κατευθυντήριες οδηγίες και έρευνες, καθώς επίσης και τις αλλαγές στην ισχύουσα νομοθεσία που αφορά τον μαιευτικό τομέα. Πρέπει να φροντίσει για την κατάλληλη διαμόρφωση του χώρου, την διαθεσιμότητα του απαραίτητου εξοπλισμού αλλά και την κατάλληλη οργάνωση των ομάδων ή ατόμων που θα συμμετέχουν στα μαθήματα. Επιπλέον, χρέος της είναι να ζητήσει από τις ίδιες τις γυναίκες να εκφράσουν τις επιθυμίες τους σχετικά με ένα θέμα που θα ήθελαν να ενημερωθούν και ακόμη να τους ζητήσει να αξιολογήσουν τα μαθήματα που διδάσκονται με στόχο την μελλοντική βελτίωσή τους.
Ρόλος της μαίας είναι ακόμη να είναι σε θέση να διαχειριστεί ιδιαίτερες καταστάσεις όπως μία γυναίκα που προσέρχεται στο τέλος της κύησης στα μαθήματα ή ειδικές ομάδες πληθυσμού όπως για παράδειγμα οι αλλοδαπές γυναίκες που πιθανόν να χρειάζονται και κάποιον μεταφραστή ή οι γυναίκες με κάποιου είδους αναπηρία. Σε κάθε περίπτωση η μαία είναι αυτή που πρέπει να μεριμνήσει για να διαμορφώσει κατάλληλα το μάθημα ανάλογα με το κοινό στο οποίο απευθύνεται και να εξασφαλίσει κάθε φορά τα απαιτούμενα μέσα. Σε γενικό πλαίσιο, η μαία δεν πρέπει να υιοθετήσει τον ρόλο της αυθεντίας ή του «απόμακρου» επαγγελματία υγείας. Σε αντίθεση, πρέπει να είναι επαγγελματικά προσιτή, να έχει επαγγελματική κατάρτιση και επιστημονικές γνώσεις τις οποίες δεν πρέπει να μεταφέρει με δύσκολο ιατρικό λεξιλόγιο και σε υπερβολικό βαθμό. Πρέπει να υπάρχει βλεμματική επαφή και ενεργητική ακρόαση με τις γυναίκες και να εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο τις απορίες τους.
Τέλος, ο ρόλος της μαίας είναι καθοριστικός στην επίδραση της εμπειρίας των γυναικών σε κύηση, τοκετό και λοχεία. Είναι ένας επαγγελματίας υγείας που βρίσκεται δίπλα στις πιο ιδιαίτερες και σημαντικές στιγμές στην ζωή των γυναικών και για αυτό πρέπει να την διέπει η απαραίτητη ηθική και οι δεοντολογικοί κανόνες του επαγγέλματος, και να κάνει διαδραστικά, θελκτικά και ενδιαφέροντα τα μαθήματα αυτά με την απαραίτητη εξατομίκευση για την κάθε γυναίκα. Η μαία είναι συνοδοιπόρος της γυναίκας στο ταξίδι της μητρότητας.