ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 34ο
2.12 Μέθοδος Απτονομίας – Τοκετός με ευαισθησία
Ο Ολλανδός Frans Veldman,ο οποίος ξεκίνησε ως φυσιοθεραπευτής από το 1950 και μετά ξεκίνησε να μελετάει την φαινομενολογία του συναισθήματος και την δεκαετία του 1980 ανέπτυξε την απτονομία (haptonomy) ή αλλιώς ονομαζόμενη «επιστήμη της συναισθηματικότητας». Η haptonomy (HP) είναι η επιστήμη που μελετά τις συναισθηματικές εμπειρίες των ανθρώπων και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους εστιάζοντας στην προώθηση της ανθρώπινης ευημερίας και ευτυχίας. Οπότε, στην ουσία η HP περιγράφεται ως μια φιλοσοφία που εμπλέκει την ανθρώπινη αίσθηση του συναισθήματος και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συνυπάρχουν. Άλλωστε, ο όρος haptonomy σύμφωνα με την ελληνική ετυμολογία προέρχεται από τις λέξεις αφή/ HAPTO
+ νόμος/ NOMY και σημαίνει ο «νόμος της αφής» (Elbers et al, 2018). Ο F.Veldman χρησιμοποιεί επίσης τον όρο “psychotactile” για να περιγράψει αυτόν τον τύπο επαφής, καθώς απαιτεί τακτική, παρουσία, διαφάνεια, σύνεση και σεβασμό.
Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται κυρίως στον μαιευτικό τομέα και αποβλέπει στην διευκόλυνση και ανάπτυξη της επικοινωνίας του ζευγαριού με το έμβρυο μέσω της αφής. Σύμφωνα με την HP το έμβρυο αντιλαμβάνεται και αντιδρά στα εξωτερικά ερεθίσματα. Η έγκυος παρατηρεί τις αντιδράσεις του εμβρύου και απαντά στα μηνύματά του. Με τον τρόπο αυτό αναπτύσσεται επικοινωνία μεταξύ τους. Στην διαδικασία αυτή μπορεί και είναι καλό να συμμετέχει ο πατέρας του εμβρύου ή ένα άτομο πολύ κοντινό (Μωραΐτου, 2007).
Επειδή όπως αναφέραμε προηγουμένως οι συνεδρίες της HP βασίζονται στην αφή συνήθως ξεκινούν όταν γίνεται αισθητή η παρουσία του εμβρύου από την μέλλουσα μητέρα. Οι συνεδρίες μπορούν να πραγματοποιηθούν από έναν απτοθεραπευτή δηλαδή είτε από μία μαία, είτε από ένα γυναικολόγο ή από έναν ψυχοθεραπευτή που έχει κάνει εξειδίκευση στην HP και ουσιαστικά καθοδηγεί τους γονείς στις επαφές τους με το έμβρυο. Επιπρόσθετα, μέσω αυτών των συνεδριών διευκολύνεται η ανάπτυξη συγκεκριμένων δεξιοτήτων που επηρεάζουν τη γνωστική εκτίμηση της επαφής με το έμβρυο και τον τοκετό ο οποίος αναγνωρίζεται ως ένα πιο φυσιολογικό και θετικό συμβάν στη ζωή τους (Klabbers, 2014).
Όπως γνωρίζουμε ο δεσμός που δημιουργείται μεταξύ μητέρας και παιδιού αφορά την θετική σκέψη και τα συναισθήματα που έχει μια μητέρα για το παιδί της. Θεωρητικά, αυτές οι σκέψεις και τα συναισθήματα μπορούν να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και λίγες εβδομάδες πριν από την γέννηση του παιδιού. Ο δεσμός που δημιουργείται βοηθάει την περιγεννητική και μεταγεννητική μητρική συμπεριφορά και την φροντίδα που θα παρέχει η μητέρα προς το παιδί της. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2018, αποδείχτηκε ότι οι μητέρες οι οποίες δεν είχαν δημιουργήσει έναν δυνατό δεσμό με το παιδί τους και παρακολούθησαν μαθήματα HP έδειξαν στατιστικά σημαντική βελτίωση όσο αφορά την ποιότητα του δεσμού σε σύγκριση με γυναίκες στις οποίες δεν πραγματοποιήθηκαν μαθήματα HP (Klabbers et al, 2018).
Ακόμη μέσω ασκήσεων που πραγματοποιεί με την βοήθεια του συντρόφου της ή όποιου άλλου προσώπου επιθυμεί επιτυγχάνεται πιο εύκολα η επίτευξη δεσμού με το έμβρυο-νεογνό και η γυναίκα έχει άμεση κοινωνική υποστήριξη. Επιπλέον, οι συνεδρίες βοηθούν στην μείωση του άγχους και η γυναίκα μαθαίνει να χειρίζεται τις επώδυνες συστολές και τον πόνο γενικότερα με αποτέλεσμα να αισθάνεται περισσότερη αυτοπεποίθηση. Η ΗP κάνει τις έγκυες γυναίκες πιο εξοικειωμένες και να αντιλαμβάνονται καλύτερα τις σωματικές τους αισθήσεις (Klabbers, 2014).