ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 20ο

Οκτ 15, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΜΕ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΟΝΕΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ – ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΑΪΣΑ ΜΑΡΙΑΣ & ΜΠΛΑΧΑΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ – ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ – Μέρος 20ο

 

1.5          Μητρότητα με προβλήματα όρασης και ειδικότερα με τύφλωση

 

Σύμφωνα με την έρευνα της Angela Frederick (2015) στην οποία παρουσιάζονται ευρήματα από 14 συνεντεύξεις και 3 ομάδες εστίασης από τυφλές μητέρες στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ)· η συγγραφέας αναγνωρίζει την περίοδο της λοχείας ως τη στιγμή που οι τυφλές μητέρες είναι πιο πιθανό να στιγματιστούν από το ιατρικό προσωπικό, καθώς οι σκέψεις του προσωπικού για τις ικανότητες των μητέρων να ανταπεξέλθουν βρίσκονται στο απόγειό τους. Το στίγμα είναι μια από τις πιο χρησιμοποιούμενες έννοιες της κοινωνιολογίας ευρέως για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα άτομα με αναπηρίες μπορεί να περιθωριοποιηθούν στις κοινότητές τους. Ο Goffman (1963) χρησιμοποίησε την «τύφλωση» ως κεντρικό παράδειγμα στην δική του ανάλυση για το «στίγμα».

Σε πολλούς πολιτισμούς, όπου η οπτική αντίληψη είναι ο κυρίαρχος τρόπος ερμηνείας της πραγματικότητας, τα τυφλά άτομα παρουσιάζονται σαν αντικείμενα φόβου και θαυμασμού μαζί (Kleege 1999). Ενώ οι τυφλοί άνθρωποι πιστώνονται συχνά με υπερφυσικές ικανότητες για την διορατικότητά τους (Goffman, 1963), ταυτόχρονα παρουσιάζονται σαν εντελώς ανίκανοι στην εκτέλεση των καθηκόντων της καθημερινής ζωής, συμπεριλαμβανομένου της εργασίας και της ανατροφής των παιδιών τους. Αυτές οι πεποιθήσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα ζημιογόνες για τους τυφλούς, καθώς μπορεί να στερηθούν ευκαιρίες που να αποτελούσαν μαθήματα με τα οποία θα αποκτούσαν δεξιότητες χρήσιμες ώστε να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας.

Στις ΗΠΑ, υπάρχουν προγράμματα εκπαίδευσης για τυφλούς που προσφέρουν μαθήματα για την διευκόλυνση της μετακίνησης (με λευκό μπαστούνι ή σκύλο οδηγό) και μαθήματα εκμάθησης ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ιστορικά, οι τυφλοί στις ΗΠΑ είχαν τις πιο έντονες ομάδες διεκδίκησης δικαιωμάτων μεταξύ των άλλων ατόμων με αναπηρίες και έτσι έχουν προτεραιότητα στην ομοσπονδιακή νομοθεσία ατόμων με αναπηρία.

Οργανισμοί όπως η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών, το Αμερικάνικο Συμβούλιο Τυφλών και η Ένωση Τυφλών Αθλητών των ΗΠΑ δίνουν ευκαιρίες στους τυφλούς της Αμερικής να συναντηθούν μεταξύ τους, να διαδραματίσουν ακτιβιστική και πολιτική δράση και να μοιραστούν στρατηγικές για διευκόλυνση της καθημερινότητας. Τα τυφλά άτομα περισσότερο συχνά τοποθετούνται στην κατηγορία «στιγματισμένοι» παρά στην κατηγορία «κοινωνικά αποκλεισμένοι». Μολονότι, οι τυφλές γυναίκες μπορεί να βιώνουν την ντροπή του στιγματισμού ή το αίσθημα ότι αποτελούν μειονότητα στην κοινότητα, παρ’ όλα αυτά δεν θεωρούνται υπαίτιες. Ωστόσο, όταν «περάσουν» στο ρόλο της μητέρας φαίνεται να αντιμετωπίζουν και ένα φορτίο ευθύνης.

Οι μελέτες που αφορούν τα δύο φύλα, αναφέρουν ότι η αντίληψη της «καλής μητρότητας» είναι αναπόσπαστο τμήμα στις προσδοκίες του θηλυκού γένους (Arendell, 2000). Αυτές οι μελέτες έχουν αναπτύξει μία θεωρία που αναφέρεται ως «ευθύνη της μητέρας» και αποτελεί μία συγκεκριμένη μορφή καταπίεσης ανάμεσα στα δύο φύλα (Blum, 2007) (Garey & Arendell, 2001) (Ladd-Taylor & Umansky, 1998) (Singh, 2004).

«Καλές μητέρες» ορίζονται, σύμφωνα με αυτή την ιδεολογία, αυτές που βιώνουν την μητρότητα σαν μια θυσιαστική, εντατική προσπάθεια που απαιτεί την απόλυτη αφοσίωση της μητέρας στην ψυχολογική ευημερία και την πνευματική ανάπτυξη των παιδιών της (Hays, 1996). Επίσης, το να είναι μία γυναίκα «καλή μητέρα» δεν απαιτεί μόνο την απόλυτη αφοσίωσή της στα παιδιά της, αλλά και το να είναι επιτυχημένη στην μεσαία κοινωνική τάξη· όπως επίσης να έχει δημιουργήσει μια πυρηνική οικογένεια όπου αποτελείται 2 ετερόφυλους παντρεμένους γονείς με την μητέρα να αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας των παιδιών.

Στη μητρότητα υπάρχει το εξής παράδοξο: οι μητέρες αναμένεται να αφιερώνουν χρόνο, ενέργεια και πόρους για να αναθρέψουν τα παιδιά τους, ωστόσο το επάγγελμα που εξασκούν οι γυναίκες ως μητέρες παραμένει υποτιμημένο και παρεξηγημένο από τον ευρύτερο πολιτισμό (Hays, 1996). Οι «καλές μητέρες» ορίζονται σε αντίθεση με τις

«κακές μητέρες», οι οποίες ταυτοποιούνται από τις αποκλίνουσες πρακτικές φροντίδας των παιδιών σύμφωνα με την κοινωνία αλλά και από την αποτυχία να αποκτήσουν δείκτες επιτυχίας στην μεσαία τάξη. Ενώ όλες οι γυναίκες βιώνουν την μητρική ευθύνη, αυτές που τοποθετούνται πολιτισμικά στις «κακές μητέρες» δέχονται βαριές κατηγορίες τόσο για τις αδυναμίες των δικών τους παιδιών όσο και για ευρύτερα κοινωνικά θέματα όπως η φτώχεια και η βία.

Η επιστήμη και η ιατρική έχουν αντικαταστήσει πλέον την θρησκεία ως ηθική αρχή για τον διαχωρισμό της έννοιας της μητέρας σε «καλή» και «κακή». Τα παιδιά έγιναν

«στόχοι ιατρικής παρακολούθησης» από την σύλληψη έως την πρώιμη παιδική ηλικία και οι μητέρες αντικείμενο ελέγχου για το πόσο καλά προστατεύουν τα παιδιά τους από τους κινδύνους ως έγκυες αλλά και αργότερα από τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (Armstrong, 1995) (Flavin, 2009) (Lawless et al, 2015). Καθώς οι τεχνολογικές εξελίξεις καθιστούν δυνατή την στενή παρακολούθηση της ανάπτυξης του εμβρύου, η αλληλένδετη σχέση υγείας μητέρας-εμβρύου γίνεται ολοένα πιο αισθητή (Davis-Floyd, 1992) (Flavin, 2010) (Morris, 2013).

Επομένως, οι επαγγελματίες υγείας βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αστυνόμευσης των ορίων μεταξύ «καλών» και «κακών» μητέρων (Ladd-Taylor and Umansky, 1998). Αναφέρουν τα περιστατικά μητέρων που αντιμετωπίζουν στην κλινική τους πράξη, εξετάζοντας προσεκτικά την ποιότητα φροντίδας που παρέχουν στα παιδιά τους οι γυναίκες διαφορετικού χρώματος, έφηβες μητέρες, χρήστριες ουσιών, ανύπαντρες και φτωχές (Flavin 2009, Smith- Oka 2012). Για παράδειγμα, οι Breheny και Stephens το 2007 διαπίστωσαν ότι οι μαίες σε ένα μαιευτήριο της Νέας Ζηλανδίας είχαν την άποψη ότι οι έφηβες μητέρες είναι ανεπαρκείς στον ρόλο τους, παρά τα θετικά που έφεραν αυτές οι γυναίκες στη γονική μέριμνα προς τα παιδιά τους. Ομοίως, οι Lawless et al. το 2015 διαπίστωσαν ότι οι επαγγελματίες υγείας στην μελέτη τους χώριζαν σε δύο ομάδες τις οικογένειες και συγκεκριμένα τις μητέρες· σε υψηλού κινδύνου για μη παροχή κατάλληλης γονικής φροντίδας κατανέμονταν γυναίκες που τις θεωρούσαν μειονότητες και σε λειτουργικό επίπεδο εκείνες που πληρούσαν τα σύγχρονα κριτήρια καλής πρακτικής της γονικής φροντίδας.

Η ιατρική παρακολούθηση έχει στοχεύσει κυρίως τις «κακές μητέρες», και έτσι οδήγησε στην ποινικοποίηση των εγκύων στις ΗΠΑ καθώς υπάρχουν και τα αντίστοιχα ιδρύματα που φροντίζουν για την συμμόρφωση των γυναικών προς τις ορθές πρακτικές (Benoit et al., 2014) ( Flavin, 2009). Όπως υποστηρίζει ο Flavin, «Το κλίμα έχει μετατραπεί σε εποπτεία, ρύθμιση και επιβολή, και όχι σε υποστήριξη και συνεργασία». Συγκεκριμένα, οι ανύπαντρες μητέρες με χαμηλά εισοδήματα ή οι έγχρωμες υποβάλλονταν σε περισσότερες εξετάσεις όπως για παράδειγμα σε εξετάσεις ανίχνευσης ναρκωτικών ουσιών στον οργανισμό τους (Flavin, 2009).

Στις ΗΠΑ οι γυναίκες που γεννούν φυσιολογικά παραμένουν κατά μέσο όρο 48 ώρες στο μαιευτικό τμήμα του νοσοκομείου, ενώ οι γυναίκες που γεννούν με καισαρική παραμένουν 72 ώρες για παρακολούθηση. Κατά την διάρκεια αυτής της παρακολούθησης, οι μαίες παρακολουθούν την υγεία της γυναίκας και του νεογνού και βοηθούν την εδραίωση του μητρικού θηλασμού αλλά και την ανάπτυξη δεξιοτήτων στην φροντίδα των νεογνών από τις μητέρες τους (Kelleher 2006, Torres 2013).

Ενώ στις αρχές του 20ου αιώνα, το επίκεντρο της παρακολούθησης ήταν οι κίνδυνοι που πιθανόν διατρέχει η μητέρα στην περίοδο της λοχείας, τις τελευταίες δεκαετίες το επίκεντρο έχει μετατοπιστεί στην προστασία και τις ανάγκες του νεογνού. Αναλυτικότερα, οι μαίες επιφορτίζονται όχι μόνο με το καθήκον να βοηθούν τις μητέρες αλλά και να εκτιμούν την απόδοση και την ποιότητα της νεογνικής φροντίδας σαν μητέρες και να αξιολογούν τις ελλείψεις αυτής (Kelleher, 2003). Από την άλλη, αυτές οι εκτιμήσεις είναι εξαιρετικά υποκειμενικές και βασίζονται σε πολιτιστικές αρχές και αξίες σχετικά με τον ορισμό της «καλής μητέρας».

Οι ΗΠΑ έγιναν παγκόσμιοι ηγέτες αναφορικά με την επιστήμη της ευγονικής και εφαρμόζουν πολιτικές πρακτικές που αφορούν αναγκαστική στείρωση και περιορισμούς στην εκτέλεση γάμων ώστε να αποτρέψουν τα άτομα που θεωρούνται ότι δεν θα ανταπεξέλθουν στην γονική μέριμνα να έχουν παιδιά. Οι πολιτιστικές αξίες σχετικά με την ικανότητα και την αναπηρία, την εξάρτηση και την ανεξαρτησία χρησιμοποιήθηκαν ως δικαιολογίες για αποποίηση των δικαιωμάτων των γυναικών ιδίως εκείνων με νοητική υστέρηση, ψυχική ασθένεια, τύφλωση ή κώφωση, εκείνων που θεωρήθηκαν «σεξουαλικά ακάθαρτες» και των μεταναστριών ή των Αφροαμερικανίδων. Το αποτύπωμα της ευγονικής παραμένει μέχρι σήμερα (Frederick, 2015).

Οι γυναίκες με αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις πεποιθήσεις ότι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στην μητρότητα και ότι θα μεταφέρουν στα παιδιά τους

«ελαττωματικά γονίδια». Οι έγκυες γυναίκες με αναπηρία είναι πιθανόν να   θεωρηθούν ως μία κατάσταση στην οποία το πρόβλημα πρέπει να προληφθεί, να θεραπευτεί ή να εξαλειφθεί. Από την άλλη, οι έγκυες γυναίκες χωρίς αναπηρία έχουν την ευθύνη πρόληψης ενδεχόμενης αναπηρίας μέσω της αυτοπειθαρχίας κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης τους και μέσω του τερματισμού της κύησης με έμβρυο που φέρει γενετικές ανωμαλίες (Landsman 2008, Rapp 1999).

Αυτή η διαδικασία είναι ιδιαίτερη επώδυνη για γυναίκες με κάποιου είδους αναπηρία, οι οποίες αναγκάζονται πολλές φορές να υποβληθούν σε στείρωση ή τεχνητή διακοπή κύησης για να αποτρέψουν την κληρονόμηση των γενετικών διαταραχών τους στους απογόνους τους (Thomas, 1997). Οι νέες μητέρες πλέον βασίζονται πιο πολύ στις συμβουλές των γιατρών και των ειδικών παρά στις γνώσεις και τις εμπειρίες των δικών τους μητέρων και γιαγιάδων (Hays, 1996).

Σε αντίθεση, οι τυφλές μητέρες εξέφρασαν τη μεγάλη δυσπιστία τους στους ειδικούς. Αυτή η δυσπιστία οφείλεται κυρίως στην εμπειρία των διακρίσεων από το ιατρικό προσωπικό, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο το δικαίωμά τους για τη μητρότητα. Αυτές οι μητέρες σπάνια εξέφρασαν την άποψη ότι οι επαγγελματίες υγείας ήταν σε θέση να τις παρέχουν εναλλακτικούς τρόπους φροντίδας του νεογνού για τυφλούς γονείς. Επιπλέον, ακόμα και αν υπάρχουν προγράμματα εκπαίδευσης ατόμων με προβλήματα όρασης, αυτά αφορούν κυρίως τρόπους ανεξάρτητης μετακίνησης ενώ δεν περιέχουν εκπαίδευση σχετικά με την γονική μέριμνα (Frederick, 2015).

Επομένως, αυτές οι γυναίκες προκειμένου να καλύψουν τις απορίες τους στον συγκεκριμένο τομέα αναζήτησαν δίκτυα τυφλών μητέρων, τα οποία θεώρησαν και την καλύτερη πηγή πληροφόρησης για τις εναλλακτικές τεχνικές φροντίδας. Γενικότερα, πολλές από αυτές τις μητέρες συμμετέχουν σε ομάδες τυφλών γονέων στο “Facebook” και μερικές συμμετέχουν στην ετήσια συνάντηση της ομάδας τυφλών γονέων NFB. Στην κοινότητα των τυφλών μητέρων κάποιες πρακτικές για την φροντίδα των νεογνών-βρεφών έχουν καθιερωθεί. Αυτές είναι ότι οι τυφλές μητέρες μετακινούνται έχοντας τα μωρά τους σε υφασμάτινο «μάρσιπο» έτσι ώστε να νιώθουν κοντά το μωρό τους αλλά και να μπορούν να κινούνται ταυτόχρονα με την βοήθεια ενός σκύλου οδηγού ή λευκού μπαστουνιού. Ακόμη για τον ίδιο λόγο της διευκόλυνσης της κίνησης, οι τυφλές μητέρες τραβούν το καρότσι του μωρού αντί να το σπρώχνουν (Frederick, 2015).

Επίσης, οι τυφλές μητέρες είναι πολύ σχολαστικές με τις αλλαγές και τον καθαρισμό της πάνας, ελέγχοντάς την τακτικά και σκουπίζοντας το μωρό έχοντας στο μυαλό τους ένα νοητό πλέγμα της συγκεκριμένης περιοχής για να διευκολύνει τις κινήσεις τους. Όσον αφορά την χορήγηση κάποιου φαρμάκου στο μωρό τους, η συνηθισμένη μέθοδος είναι κάποιος από πριν να έχει χαράξει στη σύριγγα την σωστή δοσολογία, ώστε η τυφλή μητέρα να μπορεί να νιώσει πόσο μακριά θα τραβήξει την σύριγγα.

Όταν τα βρέφη αρχίζουν να περπατάνε, οι μητέρες χρησιμοποιούν κουδούνια είτε τοποθετώντας   τα   στα   ρούχα   τους   είτε    περνώντας    τα    στον    αστράγαλο. Αρκετές μητέρες περιέγραψαν ότι είχαν διαφορετικές απόψεις με τους συντρόφους τους σχετικά με τη σημασία της εμφάνισης των παιδιών τους, πιστεύοντας ότι ένα προσεγμένο ντύσιμο των παιδιών θα αντικατόπτριζε την ικανότητά τους ως μητέρες.

Για τις περισσότερες γυναίκες, η μεταγεννητική περίοδος ήταν η στιγμή που αντιμετώπισαν τις πιο στιγματικές καταστάσεις. Συγκεκριμένα, ο σκεπτικισμός των επαγγελματιών υγείας αναφορικά με την ικανότητα φροντίδας του νεογνού από την τυφλή μητέρα ήταν αρκετά συχνός. Αυτός ο σκεπτικισμός πήρε την μορφή έντονων αμφιβολιών και ερωτήσεων αλλά και ειδικών κανόνων που επιβάλλονταν στις οικογένειες των τυφλών γυναικών από το ιατρικό προσωπικό. Για παράδειγμα, μια νοσηλεύτρια(μαία) είπε στην οικογένεια μίας τυφλής μητέρας ότι δεν πρέπει να την αφήσουν μόνη της στο δωμάτιο με το νεογέννητο γιο της. Το πιο ενοχλητικό για αυτές τις γυναίκες ήταν ότι μετά την γέννα του πρώτου τους παιδιού τις επισκέφτηκαν κοινωνικοί λειτουργοί με σκοπό να κρίνουν την ικανότητά τους ως μητέρες.

Οι μητέρες εξέφρασαν τον φόβο τους για αυτές τις επισκέψεις αλλά και τις ενδεχόμενες συνέπειες από αυτές. Για παράδειγμα, σε μία τυφλή μητέρα ο κοινωνικός λειτουργός της προσέφερε την «επιλογή» της υιοθεσίας του παιδιού της αφαιρώντας τον δικαίωμά της για την μητρότητα και ακυρώνοντας τις ικανότητές της στον ρόλο αυτόν.

Μία άλλη τυφλή μητέρα ενώ αναφέρει ότι η μαία ήταν βοηθητική και καθοδηγητική στον μητρικό θηλασμό, εντούτοις είχε ενημερώσει το υπόλοιπο προσωπικό μετά από την επαφή της με την γυναίκα ότι εκείνη αντιμετωπίζει δυσκολίες στον θηλασμό αλλά και γενικότερα. Ως επακόλουθο, το ιατρικό προσωπικό προσέγγισε την τυφλή μητέρα και της μετέφερε τις ανησυχίες του σχετικά με την φροντίδα του νεογνού της.

Μία άλλη περίπτωση που κλήθηκε να επέμβει κοινωνικός λειτουργός ήταν κατόπιν από την συμβολή μαίας έπειτα από κλήση της για βοήθεια στον μητρικό θηλασμό από μία τυφλή μητέρα. Η μαία παρατήρησε ότι κατά την διάρκεια του θηλασμού το νεογνό γινόταν

«μπλε» επειδή η μύτη του εφάπτονταν στο στήθος της μητέρας. Ενώ εκείνη την στιγμή της παρατήρησης καθησύχασε την μητέρα λέγοντάς της ότι συμβαίνει γενικά, την επόμενη στιγμή ενημέρωσε το προσωπικό για τους πιθανούς κινδύνους που ελλοχεύουν για την ακεραιότητα του νεογνού από την συγκεκριμένη μητέρα. Το αποτέλεσμα ήταν ο κοινωνικός λειτουργός να εξουσιοδοτήσει για να δοθεί σε ανάδοχη φροντίδα το νεογνό της τυφλής μητέρας κατόπιν της δίκης.

Το νεογνό αυτό παρέμεινε σε ανάδοχη φροντίδα για 57 μέρες μέχρι που δεύτερος δικαστής εξέτασε εκ νέου την υπόθεση και βρήκε άδικο να έχει απομακρυνθεί το μωρό από τους γονείς του. Η τυφλή μητέρα θυμάται δραματικά εκείνες τις μέρες αποχωρισμού και την στέρηση του δικαιώματος να είναι μητέρα καθώς παρουσίασε όλα τα συμπτώματα του «τραύματος». Η συγκεκριμένη νοσηλεύτρια-μαία αξιολόγησε αυτή την μητέρα ως ανίκανη να αναλάβει την ευθύνη της μητρότητας εξαιτίας της οπτικής της αναπηρίας αντί να την τοποθετήσει στην σφαίρα των νέων μητέρων που βρίσκονται σε μία διαδικασία εκμάθησης της μητρότητας και του μητρικού θηλασμού.

Σύμφωνα με τον Kelleher, οι νοσηλεύτριες-μαίες ασκούν πίεση στις μητέρες και αξιολογούν ποιες από αυτές αναλαμβάνουν την ευθύνη για την φροντίδα των νεογνών τους το πρώτο 24ωρο μετά τον τοκετό. Οι μητέρες έρχονται αντιμέτωπες με την εξής αντίφαση: από την μία πλευρά είναι οι εξαρτώμενοι «ασθενείς» που πρέπει να βασίζονται στους ειδικούς του ιατρικού/ νοσηλευτικού προσωπικού και στην καθοδήγησή τους, και από την άλλη αναμένεται να αποδείξουν την ικανότητά τους να είναι ανεξάρτητες στον ρόλο της μητρότητας σχεδόν αμέσως μετά τον τοκετό.

Ακόμη, κάτι που τονίζεται από τις μητέρες στην παρούσα μελέτη είναι ότι η προσέγγισή τους από το ιατρικό προσωπικό έγινε όταν ήταν μόνες τους και χωρίς την παρουσία των συζύγων τους, και παρ’ όλο που υπήρχε από τις ίδιες αίτημα να συμμετέχει και ο σύζυγός τους στις προσεγγίσεις αυτές το αίτημα απορρίφθηκε. Αυτό το γεγονός δείχνει την επικρατέστερη ιδεολογία που υποδηλώνει ότι οι μητέρες είναι οι αποκλειστικά υπεύθυνες για το «καλώς έχειν» των παιδιών τους, ενώ όσοι δεν βιώνουν την μητρότητα ή δεν είναι σε θέση να την βιώσουν χαρακτηρίζονται ως «αποκλεισθέντες».

Άλλη μία τυφλή μητέρα που συμμετείχε στην έρευνα δηλώνει ότι ένιωσε πίεση για να βγάλει εις πέρας ένα άρτιο θηλασμό γιατί τρομοκρατήθηκε ότι οι κοινωνικοί λειτουργοί θα την απομακρύνουν από το παιδί της. Οι μητέρες δηλώνουν πως το μεγαλύτερο διακύβευμα ήταν το γεγονός ότι μπορεί να έπαιρναν εξιτήριο από το νοσοκομείο χωρίς το παιδί τους. Κάποιες γυναίκες δήλωσαν ότι οι νοσηλεύτριες-μαίες τις αποθάρρυναν από το να θηλάσουν εξαιτίας της τύφλωσης και εναλλακτικά τους πρότειναν την σίτιση με μπουκάλι. Ωστόσο, ο θηλασμός έχει καθιερωθεί ως δείκτης «καλής μητρότητας», κάτι για το οποίο όμως δεν ενθαρρύνονται οι τυφλές μητέρες.

Ενώ το μητρικό γάλα θεωρήθηκε υποδεέστερο του «ξένου γάλακτος» στη δεκαετία του 1950, τα κινήματα των γυναικών κατάφεραν να αναγνωριστεί το μητρικό γάλα ως ανώτερης ποιότητας από το «ξένο» (Newman and Carpenter, 2013). Επομένως, ο μητρικός θηλασμός αποτελεί πλέον ηθική επιταγή και σηματοδοτεί την «καλή μητρότητα» (Blum, 1999) (Lee, 2007) (Wolf, 2011). Στις ΗΠΑ, οι περισσότερες μητέρες θηλάζουν στην περίοδο της λοχείας με την βοήθεια των μαιών ή των ειδικών συμβούλων γαλουχίας (Kelleher, 2006) (Torres, 2013). Σε ένα πλαίσιο στο οποίο η σίτιση με «φόρμουλα» ήταν ο δείκτης «καλής μητρότητας», οι τυφλές μητέρες ενδέχεται να είχαν να αντιμετωπίσουν αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητά τους να μετρήσουν την σκόνη και την ποσότητα του νερού ή να δώσουν εν συνεχεία το μπουκάλι στο μωρό.

Έτσι, ο θηλασμός παρουσιάζεται σαν εναλλακτική λύση που θα μπορούσαν οι μητέρες να αποφύγουν μέσω αυτού την μετακίνηση στο κατάστημα για να αγοράσουν την φόρμουλα, την ακριβή μέτρηση της σκόνης και του νερού αλλά και την αποστείρωση των μπουκαλιών. Όμως, ο θηλασμός αποθαρρύνθηκε στις τυφλές μητέρες εν τέλει καθώς αποτελεί δείκτη «καλής μητρότητας»· μία κατάσταση που έχουν απαρνηθεί γυναίκες με αναπηρία ή άλλες γυναίκες που θεωρούνται «κοινωνικά αποκλεισμένες».

Ο Goffman υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι αλληλεπιδρούμε με τους άλλους έχοντας τις πεποιθήσεις για το «ποιος είναι αυτός» και τι «είναι ικανός να κάνει». Ο Goffman αποκάλεσε αυτές τις προσδοκίες ως «εικονικές κοινωνικές ταυτότητες» (1963:2). Το ιατρικό προσωπικό έχει εκπαιδευτεί να εργάζεται με την προϋπόθεση ότι οι μητέρες που θα συναντά στην κλινική του πράξη θα έχουν την όρασή τους.

Η εικονική κοινωνική ταυτότητα, δηλαδή η προσδοκία ότι οι μητέρες θα είναι άτομα βλέποντα, αντιφάσκει με την πραγματική κοινωνική ταυτότητα των τυφλών μητέρων. Έτσι, μπορεί να επέλθει μία σύγχυση μεταξύ των δύο αυτών ταυτοτήτων από το ιατρικό προσωπικό με αποτέλεσμα εκείνο να αποδίδει στην αναπηρία της μητέρας όλες τις ενδεχόμενες δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην κλινική πράξη.

Ένα σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι ειδικά οι τυφλές για πρώτη φορά μητέρες είναι ακόμα πιο δύσκολο να «αποδείξουν» την ικανότητά τους να φροντίσουν τα παιδιά τους σε αντίθεση με τις πολυτόκες για τις οποίες το ιατρικό προσωπικό διαθέτει το ιστορικό προηγούμενων συμπεριφορών τους.

Συμπερασματικά, οι μελέτες φεμινιστών υποστηρίζουν ότι η μητρότητα σηματοδοτεί την μετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενήλικο ζωή, την μετάβαση από τον αυτοπροσδιορισμό σε ένα άλλον προσανατολισμό προς της μετατροπή ενός ικανού φροντιστή (Malacrida & Boulton, 2012). Όμως για τις γυναίκες με κάποιου είδους αναπηρία, αυτή η μετάβαση στον νέο κοινωνικό ρόλο της μητρότητας μπορεί να προκαλέσει τον έλεγχο της ταυτότητάς τους από τους άλλους. Όταν οι γυναίκες με αναπηρία μεταβαίνουν στον ρόλο της μητρότητας, η κοινωνική τους ταυτότητα χαρακτηρίζεται ως «αποκλίνουσα», παρά στιγματισμένη και αυτές οι μητέρες βιώνουν έντονο το αίσθημα της ευθύνης.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο