Υπάρχει μια βιβλιοθήκη που, αντί για ράφια, έχει ανθρώπους. Ο αναγνώστης, αντί να διαβάζει τα «ζωντανά βιβλία» της, συνομιλεί μαζί τους και έπειτα τους θέτει ερωτήσεις σχετικά με τη ζωή και τις αξίες της.
Έχει ωστόσο τις υποχρεώσεις μιας συμβατικής βιβλιοθήκης: μπορεί να δανείζεται βιβλία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (μισή ώρα) και οφείλει να τα σέβεται, να μην τα κακοποιεί και να τα επιστρέφει άθικτα. «Ο μόνος περιορισμός είναι να μη θίξουν την αξιοπρέπεια του βιβλίου», λέει μια εθελόντρια.
Φιλοδοξία των δημιουργών της Ζωντανής Βιβλιοθήκης, όπως ονομάζεται, είναι να μοιραστούν τις ιστορίες τους και τις εμπειρίες τους, με στόχο να καταπολεμήσουν τις προκαταλήψεις και το ρατσισμό. Με λίγα λόγια, πρόκειται για ένα μέσο εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα, το οποίο «ταξιδεύει σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, είναι ένα είδος κινητής βιβλιοθήκης, που ενθαρρύνει τη διάδραση και το διάλογο». Τα μέλη της Ζωντανής Βιβλιοθήκης έχουν δημιουργήσει ένα σύντομο οδηγό με συμβουλές για την παρέμβαση των πολιτών που γίνονται μάρτυρες ρατσιστικών επιθέσεων.
Και σύστημα Braille
Ο χώρος των ζωντανών αναγνώσεων είναι πάντα προσβάσιμος σε άτομα με αναπηρία και παρέχει στους αναγνώστες τη δυνατότητα χρήσης ενός ζωντανού λεξικού. «Διατίθεται διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ) και κατάλογος βιβλίων σε σύστημα Braille (για άτομα με προβλήματα όρασης) και μεγαλογράμματη γραμματοσειρά, καθώς και ζωντανά λεξικά στα φαρσί, τα νταρί και τα αγγλικά».
Η πρωτοβουλία του Δικτύου Ζωντανών Βιβλιοθηκών ξεκίνησε από τη Δανία, ενώ με μεγάλη επιτυχία υιοθετήθηκε και στην Τουρκία. «Τον Σεπτέμβριο του 2009 ήρθε και στην Ελλάδα. Σήμερα στηρίζεται από 50 και πλέον άτομα-ζωντανά βιβλία, όλοι τους εθελοντές». Το σύνθημά τους είναι «Αφηγούμαι σημαίνει αντιστέκομαι».
«Ο γραπτός λόγος μπορεί να εκφράσει πολλά πράγματα και να έχει ακόμα μεγαλύτερο αντίκτυπο στους ανθρώπους. Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη, όμως, χρησιμοποιεί το λόγο και τον συνδυάζει με το πρόσωπο. Και ο λόγος αυτός μπορεί να γίνει πολύ δύσκολος για κάποιους αναγνώστες και για κάποιους άλλους καταλυτικός», λέει μια εθελόντρια.
«Ο δανεισμός της Ζωντανής Βιβλιοθήκης είναι πάντα δωρεάν, αλλά αυτό που θα πάρεις πίσω ως αντάλλαγμα είναι πάντα ανάλογο με το κομμάτι του εαυτού σου που θα βάλεις στη συζήτηση με το βιβλίο. Σκεφτήκαμε ότι η Ζωντανή Βιβλιοθήκη είναι ένα εξαιρετικό μέσο άσκησης στη συνύπαρξη, ένα μέσο ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού», συνεχίζει. Η λειτουργία αυτής της πρωτότυπης βιβλιοθήκης βασίζεται στην αυτοοργάνωση και τη συλλογικότητα, ενώ όλες οι δράσεις είναι αυτοχρηματοδοτούμενες και ανοιχτές σε όλους. «Δημιουργούμε πολιτισμό που συμπεριλαμβάνει, αναγνωρίζει και εκτιμά την ποικιλομορφία», λένε οι εθελοντές.
Μερικοί τίτλοι
Μια ματιά στη λίστα της βιβλιογραφίας: «Ζώντας (ορο)θετικά: με το να με “διαβάσεις” δεν θα κολλήσεις. Ισως να ξεκολλήσεις!», «Νανισμός: οι άνθρωποι που μια μέρα δραπέτευσαν από τα παραμύθια και από τότε το δικό τους παραμύθι ψάχνουν», «Αντιρρησίας συνείδησης: είκοσι χρόνια δημόσιας δράσης για την άρνηση στράτευσης», «Η ζωή μέσα από τα χέρια μου: χέρια που επικοινωνούν στη νοηματική γλώσσα», «Η καθημερινότητα μετά την απώλεια όρασης», «Azadi θα πει ελεύθερος: οι περιπέτειες ενός πρόσφυγα από το Αφγανιστάν στην Ευρώπη-φρούριο» και «Μια Guerilla στην Αθήνα: από αντάρτισσα στη Ζιμπάμπουε σκλάβα στο Μαρούσι».
«Είχα την ευκαιρία να ακούσω την ιστορία ενός ανθρώπου που λόγω επαγγέλματος ανήκει σε μια στιγματισμένη ομάδα. Και μπορώ να πω ότι από δω και μπρος θα θυμάμαι αυτό το βιβλίο και θα το διηγούμαι σε άλλους που έχουν την ίδια προκατάληψη που είχα και εγώ», είπε ένας αναγνώστης στους εθελοντές που στηρίζουν την πρωτοβουλία. «Πρώτη φορά μίλησα με τροχονόμο χωρίς να χτυπάει η καρδιά μου από το φόβο μου, και τον βρήκα συμπαθητικό», ανέφερε κάποιος άλλος αναγνώστης. «Αντιλήφθηκα πόσο μεγάλη σημασία μπορούν να έχουν και τι κόστος προσωπικό οι ιστορίες που προσπερνάμε όταν τις παρακολουθούμε, χωρίς να σκεφτόμαστε τους ανθρώπους πίσω από αυτές», δήλωσε κάποιος άλλος. «Ήρθα αντιμέτωπη με το στερεότυπό μου και το ξεπέρασα», τόνισε μια αναγνώστρια. Έπειτα από κάθε Ζωντανή Βιβλιοθήκη γίνεται αξιολόγηση. «Μετά τον πρώτο μας πιλοτικό δανεισμό ζητήσαμε από τους αναγνώστες μας να μας πουν τη γνώμη τους. Είναι πολύ σημαντικό οι ίδιοι να είναι συμμέτοχοι της δουλειάς μας και να τη διαμορφώνουν», ανέφεραν οι εθελοντές.
info
Η επόμενη στάση της Ζωντανής Βιβλιοθήκης θα είναι στην Κόρινθο, στο πλαίσιο του «Φαντάσου την πόλη: Κόρινθος 2013!» την Κυριακή 23/6, 15.00-20.00, στο Κέντρο Νέων της πόλης.
Υπεύθυνος: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΖΑΒΕΛΛΑ
Πηγή: Εφημερίδα «Ελευθεροτυπία»