«ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ»- Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Αλεξάνδρας Ι. Μουτζίκη-Παιδαγωγική Σχολή Α.Π.Θ, ΠΜΣ «Επιστήμες της αγωγής: Εκπαίδευση, κοινωνία και παιδαγωγική – Κατεύθυνση: Σπουδές για την αναπηρία»-Μέρος 4ο

Ιούλ 27, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Όλες οι κοινωνικά καταπιεσμένες ομάδες έρχονται αντιμέτωπες με την εσωτερίκευση της καταπίεσης που υφίστανται. Αυτό ονομάζεται εσωτερίκευση της εξιδανικευμένης κανονικότητας. Η εσωτερικευμένη καταπίεση αφορά την ασυνείδητη απαξίωση μιας ομάδας, από ένα μέλος της. Ουσιαστικά, επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα μέλη μιας ομάδας σκέφτονται για τον εαυτό τους, αλλά και για τα άλλα μέλη της ομάδας. Φυσικά αυτή η διαδικασία έχει πολυσύνθετες συνέπειες (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023).

«Στις σύγχρονες κοινωνίες φαίνεται πως είμαστε σε μεγάλο βαθμό ανίκανοι να σκεφτούμε καθαρά γύρω από την αναπηρική εμπειρία. Εν μέρει, η ανικανότητα να εμπεριέξουμε μια τέτοια εμπειρία αποδεικνύεται από την αποτυχία της κοινωνίας να ανταποκριθεί στις ανθρώπινες ανάγκες των αναπήρων. Η εμπειρία της αναπηρικής συνθήκης πρέπει να ακουστεί και να αναγνωριστεί, για να μπορέσει να ανακουφιστεί και να αντιμετωπιστεί. Αλλά προφανώς οι αντιλήψεις γύρω από την αναπηρική εμπειρία είναι τόσο κορεσμένες, με προβολές που παγώνουν την σκέψη» (Watermeyer, 2024).

Το αποτέλεσμα της κακομεταχείρισης των αναπήρων είναι η εσωτερικευμένη και αλλεπάλληλη καταπίεση. Η οποία φυσικά προκύπτει από την εξωτερική καταπίεση, που καθορίζει και το υπάρχον κοινωνικό κλίμα. Εφόσον η καταπίεση εσωτερικευθεί, χάνεται σταδιακά η θετική αυτο-εικόνα του καταπιεζόμενου. Ο πόνος και η θλίψη συρρικνώνονται μέσα του, ενώ πλέον λειτουργούν σαν όπλα, ώστε να τραυματίσουν ξανά τον εαυτό τους (Watermeyer, 2024).

«Όπως συμβαίνει με όλες τις άλλες μορφές καταπίεσης, η εξιδανίκευση της κανονικότητας μπορεί να εσωτερικευθεί από τον ίδιο τον καταπιεζόμενο. Συνεπώς, η συγκεκριμένη διαδικασία σχετίζεται με την πλευρά που καταπιέζει και με την πλευρά που καταπιέζεται. Στην συνθήκη της αναπηρίας οι μη ανάπηροι χαρακτηρίζονται ως «αναπηροποιητές» και οι ανάπηροι ως «αναπροποιημένοι», αφού αυτοί είναι που υφίστανται την σχετική καταπίεση» (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023, σελ 80).

Πρόκειται ουσιαστικά, για μια διαδικασία κατανόησης του εαυτού που στηρίζεται στην αξιολόγηση του πόσο ικανός είναι κάποιος, με βάση τα κοινωνικά πρότυπα. Πρότυπα που βομβαρδίζουν τον ανάπηρο πληθυσμό, ήδη από την ώρα της γέννησης του, με αντιλήψεις που τους παρουσιάζουν ως βάρος, ως ελαττωματικούς, ως μη φυσιολογικούς. Το ίδιο συμβαίνει και με τους γονείς ανάπηρων παιδιών, αφού πριν καν γεννηθεί το παιδί τους, έχουν να αντιμετωπίσουν τα κακεντρεχή σχόλια που εστιάζουν στην βλάβη του παιδιού και τις ανάγκες που η βλάβη αυτή θα δημιουργήσει. Η εσωτερίκευση της εξιδανικευμένης κανονικότητας συνεπάγεται την υιοθέτηση της αντίληψης ότι η συνθήκη της αναπηρίας είναι εξ ορισμού μια αρνητική συνθήκη (Campbell, 2009).

Με αυτόν τον τρόπο ακυρώνεται αυτομάτως η πραγματικότητα της αναπηροποίησης των ανθρώπων με βλάβες, αλλά και το αναπηρικό τους στάτους, ενώ μειώνεται και η αξία της ίδιας της ζωής των αναπήρων (Campbell, 2009).

Μετάβαση στο περιεχόμενο