«ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ»- Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Αλεξάνδρας Ι. Μουτζίκη-Παιδαγωγική Σχολή Α.Π.Θ, ΠΜΣ «Επιστήμες της αγωγής: Εκπαίδευση, κοινωνία και παιδαγωγική – Κατεύθυνση: Σπουδές για την αναπηρία»-Μέρος 29ο

Αυγ 6, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

5.2.         Το πλαίσιο φροντίδας των αναπήρων – Πλαίσιο αναφοράς: έρευνα στην Πορτογαλία (Ά μέρος)

 

Ένα από τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα είναι το να ζεις χωρίς φόβο, βία και κακοποίηση. Αυτό δεν υφίσταται όταν αναφερόμαστε στις ανάπηρες γυναίκες και τα ανάπηρα κορίτσια. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Πορτογαλία, αποδεικνύεται πως η βία κατά των ανάπηρων γυναικών όχι μόνο είναι συχνότερη σε σχέση με τις μη ανάπηρες γυναίκες, αλλά μπορεί να είναι και πολύ πιο σύνθετη. Ο αυξημένος κίνδυνος των ανάπηρων κοριτσιών και γυναικών προκύπτει σε μεγάλο βαθμό από την προκατάληψη και το στίγμα που χαρακτηρίζει την ζωή τους. «Η επικρατούσα βιοϊατρική προοπτική για την αναπηρία οδηγεί σε μια προσέγγιση που κατασκευάζει τον ανάπηρο πληθυσμό και ακόμα περισσότερο τις γυναίκες ως αντικείμενα φιλανθρωπίας που εξαρτώνται από τους άλλους» (Barnes, et al., 2014, σελ. 139).

Τα χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης και απασχόλησης και η κοινωνική απομόνωση ενισχύουν αυτό που η Jennifer Niston (2009) έχει ονομάσει: συστήματα σύνθετης καταπίεσης, που αποδυναμώνουν τις ανάπηρες γυναίκες και διαιωνίζουν την αορατότητα της βίας σε βάρος τους (Rosen, 2006). Οι φεμινιστικές μελέτες τονίζουν πως η πατριαρχία και ο καπιταλισμός είναι δύο συνθήκες που η μία ενισχύει την ύπαρξη της άλλης. Επομένως, η σχέση αυτή συμβάλλει στην διατήρηση της ανισότητας των φύλων. Υπό το πρίσμα της διατομεακότητας (intersectionality), μάς επιτρέπεται να κατανοήσουμε την λειτουργία των πολλαπλών ταυτοτήτων και των εμπειριών αποκλεισμού. Η διατομεακότητα λειτουργεί ως εργαλείο που χρησιμεύει στην εξέταση και ανάλυση των εμπειριών βίας που βιώνουν οι ανάπηρες γυναίκες. Είναι ταυτόχρονα θύματα του σεξισμού και του μισαναπηρισμού (Pinto, 2016). Το ακόλουθο παράθεμα πιστοποιεί πως η ανάπηρη γυναίκα ήταν θύμα τόσο του μισαναπηρισμού, όσο και του σεξισμού.

«Λόγω της ινομυαλγίας, αναγκάστηκα να σταματήσω από την δουλειά, άρα εξαρτιόμουν εξολοκλήρου από αυτόν. Εκείνος αποφάσιζε και εγώ έπρεπε να ακολουθώ. Με κακοποιούσε σωματικά. Μακάρι να μπορούσα να εργαζόμουν και να είχα τα δικά μου χρήματα» (Pinto, 2016, σελ.140).

Όπως φαίνεται από την παραπάνω δήλωση, το κράτος δεν μεριμνά για την χρηματοδότηση των ανάπηρων γυναικών, έτσι «αναγκάζονται να υποταχθούν στους άντρες τους». Επίσης, τα μειονεκτήματα της οικονομικής κατάστασης των αναπήρων θέτουν υπό αμφισβήτηση την απόρριψη των δομικών παραγόντων. Πολλοί άνθρωποι είναι τόσο φτωχοί και στερημένοι από κάθε ευημερία, που δεν έχουν την δυνατότητα να επιλέγουν τρόπο ζωής (Barnes, et al., 2014).Τελικά, η συγκεκριμένη γυναίκα με την βοήθεια του πατέρα της κατάφερε να ξεφύγει από αυτό το καθημερινό μαρτύριο, όμως η ιστορία της δεν παύει να μας υπενθυμίζει ότι ο φαύλος κύκλος της αποδυνάμωσης, της κυριαρχίας και του ελέγχου συνεχίζει να παγιδεύει πολλές ανάπηρες γυναίκες στην διασταύρωση του φύλου, της αναπηρίας και της οικονομικής εξάρτησης (Barnes, et al., 2014).

Μετάβαση στο περιεχόμενο