ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ»

Αναπηρία και αθλητισμός: Λόγοι και νοηματοδοτήσεις του ικανού και του ανάπηρου σώματος στον σύγχρονο αθλητισμό

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Κρυσταλία Μπλιαχούτα

Αθήνα, 2021

Τριμελής Επιτροπή
Τουντασάκη Ειρήνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου (Επιβλέπουσα)
Αθανασίου Αθηνά, Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου
Κόφτη Δήμητρα, Επίκουρη Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου

Copyright © Κρυσταλία Μπλιαχούτα, 2021
All rights reserved. Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος.

Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας διπλωμα- τικής εργασίας εξ ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα. Ερωτήματα που αφορούν τη χρήση της διπλωματικής εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα.
Η έγκριση της διπλωματικής εργασίας από το Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινω- νικών και Πολιτικών Επιστημών δεν δηλώνει αποδοχή των γνωμών του συγγραφέα.

Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Κεφάλαιο Πρώτο
Θεωρητικοποιώντας το σώμα – υλικοποιώντας τη θεωρία
Κεφάλαιο Δεύτερο
Το ικανό σώμα υπό εξέταση
2.1 Υπόθεση Curry: Μια ανακοίνωση αποκατάστασης
2.2 Υπόθεση Ibrahimovic: Ένα θαύμα της φύσης
2.3 Υπόθεση Semenya: Μία αποβολή του αταξινόμητου
Κεφάλαιο Τρίτο
Σώματα υπό αμφισβήτηση – Σώματα σε δράση
3.1 Αναζητώντας το ανάπηρο σώμα
3.2 Σώματα που αγωνίζονται – Σώματα που αντιδρούν
Συμπεράσματα – Συζήτηση
Επίλογος

Περίληψη

Η παρούσα εργασία αποτελεί μία κριτική προσέγγιση του σύγχρονου αθλητισμού, μέσα από την παρουσίαση των κυρίαρχων λόγων περί ορθού αθλητικού σώματος, υπό τους όρους της ικανότητας και της αναπηρίας. Πιο συγκεκριμένα, η επιρροή των νεοφιλελεύθερων προταγμάτων και η ηγεμονική θέση που κατέχει η ιατρική επιστήμη, έχουν ως αποτέλεσμα την ανάδειξη ενός σωματικού προτύπου, συνδεδεμένου με τις έννοιες της ικανότητας, της ετεροσεξουαλικότητας, της αρτιμέλειας και της λειτουργικότητας. Στο πρώτο κεφάλαιο, αναλύονται βασικά θεωρητικά πλαίσια κατανόησης του σώματος, της αθλητικής ενσώματης δραστηριότητας και των τρόπων μέσα από τους οποίους αυτά παράγονται και υλικοποιούνται. Στο δεύτερο κεφάλαιο, αναλύονται οι κυρίαρχες νόρμες περί αθλητικού σώματος, μέσα από τις υποθέσεις τριών δημοφιλών αθλητών και αθλητριών, που κατέχουν προβεβλημένη θέση στη καθημερινή αθλητική επικαιρότητα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα σώματα τους αναδεικνύονται ως φιγούρες αντιθετικών λόγων και είτε συνηγορούν στην ενδυνάμωση των ηγεμονικών σωματικών καθεστώτων, είτε αντιστέκονται σε αυτά.
Οι φυσικές ιδιότητες και οι σωματικές επιδόσεις των αθλητών/αθλητριών συσχετίζονται μεταξύ τους και ελέγχονται από την ιατρική επιστήμη, στην προσπάθεια αποκατάστασης, κατανόησης και φυσιολογικοποίησης της ασθένειας, της παραδοξότητας και του αφύσικου, έμφυλου σώματος. Ποιες είναι οι ιεραρχικές ταξινομήσεις των σωμάτων που δημιουργούνται και ποια σώματα περιθωριοποιούνται και μένουν εκτός; Στο τρίτο κεφάλαιο, εξετάζεται το ανάπηρο σώμα και οι νοητικές κατανοήσεις του, ως μια συνθήκη στιγματισμού αλλά και ως μια δυνατότητα αντίστασης. Η είσοδος αθλητών με αναπηρία στα γήπεδα μπορεί να αναλυθεί στα πλαίσια μιας πολιτικής δράσης απαίτησης ορατότητας, ανεμπόδιστης κίνησης και ίσων ευκαιριών στο δημόσιο χώρο. Πώς μπορεί η αθλητική δράση των αθλητών να επιφέρει αλλαγές στις κυρίαρχες ταυτίσεις του ανάπηρου σώματος με την δυσλειτουργία, την αδράνεια και την ανικανότητα; Και σε ένα επακόλουθο ερώτημα, πως και με ποιους τρόπους τα λεγόμενα και η δράση των αθλητών με αναπηρία μπορούν να παράξουν διαφορετικά πρότυπα σωματικής ικανότητας; Μπορεί η περαιτέρω ερευνητική ενασχόληση με τον αθλητισμό και την αναπηρία να εγείρει μια διαφορετική βίωση και εμπειρία συγκρότησης της ενσώματης υποκειμενικότητας;

Λέξεις-κλειδιά: Ικανή Σωματικότητα, Αναπηρία, Αθλητισμός, Λόγοι, Αθλητικά σώματα