«Σε πάνω από 30 χώρες του κόσμου, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, το Μπότσια αποτελεί ένα πολύ δημοφιλές άθλημα – το τρίτο μετά τον στίβο και την κολύμβηση – για τον κόσμο του “παραθλητικού κινήματος”», λέει η Χρυσή Μόρφη Μέτζου.
Το καλοκαίρι που μας πέρασε, εκπροσώπησε την Ελλάδα στους Παραολυμπιακούς Αγώνες του Παρισιού, στην κατηγορία BC4 γυναικών ενώ σε ολόκληρη την καριέρα της (ασχολείται με το άθλημα εδώ και 14 χρόνια), έχει συγκεντρώσει μετάλλια και διακρίσεις σε πανευρωπαϊκές και εγχώριες διοργανώσεις. Για όσους πάλι δεν βρίσκονται εκτός του κινήματος αυτού, το Μπότσια είναι μάλλον άγνωστο.
Κάποιος θα μπορούσε να βρει στο Μπότσια κοινά στοιχεία με το μπιλιάρδο. Παίζεται σε κλειστό γήπεδο, σε ατομικά, σε ζευγάρια ή ομάδες. Σκοπός κάθε παίκτη είναι να πλησιάσει, ρίχνοντας τις μπάλες του, κόκκινες ή μπλε, μια λευκή μπάλα-στόχο, που καλείται «ΤΖΑΚ». Έχει σχεδιαστεί ώστε να παίζεται από άτομα με εγκεφαλική παράλυση ή άλλη κινητική αναπηρία που χρησιμοποιούν αναπηρικό αμαξίδιο. Οι αθλητές πετάνε τη μπάλα τους σε ένα οριοθετημένο γήπεδο και προσπαθούν να πλησιάσουν όσο πιο κοντά γίνεται στη μπάλα-στόχο. Έπειτα, ο άλλος αθλητής αναγκάζεται να πετάξει τις μπάλες του με τέτοιο τρόπο ώστε να μετακινήσει τη μπάλα του αντιπάλου και να έρθει η δικιά του πιο κοντά. «Αυτή η απλή ιδέα, μας καλεί να δοκιμάσουμε την ισορροπία, τη δύναμη και κυρίως τη σκέψη μας. Στρατηγικά πρέπει να βρισκόμαστε μπροστά από τον αντίπαλο και να μαντεύουμε τις κινήσεις του», αναφέρει η κ.Μέτζου.
Υπάρχουν φυσικά διαφορετικές κατηγορίες στις οποίες αγωνίζονται οι αθλητές, ανάλογα με το είδος της αναπηρίας τους και τον έλεγχο που έχουν στο σώμα τους. Ίσως να είναι γνωστή στο ευρύ κοινό, η κατηγορία BC3, που αφορά όσους δεν έχουν λειτουργικότητα στα άκρα και χρησιμοποιούν μια ειδική συσκευή, τη ράμπα, για την προσαρμογή της οποίας χρειάζονται και έναν βοηθό κατά τη διάρκεια του αγώνα. Η κ.Μέτζου αγωνίζεται στην κατηγορία BC4, με αθλητές που μπορεί να έχουν κάποια σωματική αναπηρία αλλά σε γενικές γραμμές είναι ικανοί να έχουν πολύ καλή ισορροπία και έλεγχο του σώματος τους.
Οι ρίζες του αθλήματος
Το Μπότσια, σύμφωνα με την Ελληνίδα Παραολυμπιονίκη, είναι ένα άθλημα με αρχαιοελληνικές ρίζες. Παίζεται σε διασκευασμένη μορφή σε πολλές χώρες, κυρίως βόρειες, όπου οι παίκτες χρησιμοποιούν αντικείμενα από διαφορετικά υλικά όπως ξύλινες ή σιδερένιες μπάλες σε ποικίλες επιφάνειες.
«Είναι ένα άθλημα που έχει καταγραφτεί στις μνήμες των ανθρώπων στην Ευρώπη αλλά είναι άγνωστο στην Ελλάδα», σημειώνει η κ.Μέτζου. Έγινε σε διασκευασμένη μορφή παραολυμπιακό άθλημα τη δεκαετία του ’80 ενώ αυτό που το κάνει ακόμη πιο ξεχωριστό, είναι το γεγονός πως μαζί με το Γκόλμπολ αποτελούν τα δυο μοναδικά παραολυμπιακά αθλήματα για τα οποία δεν υπάρχουν αντίστοιχα Ολυμπιακά.
«Πρόκειται για ένα πολύ συμπεριληπτικό άθλημα. Όλοι μπορούν να ενταχθούν σε μια κατηγορία κινητικής αναπηρίας και να παίξουν»
Χρυσή Μόρφη Μέτζου
Ένα άθλημα με απαιτήσεις
Η άνθιση του αθλήματος είναι χαρακτηριστική. Κάθε χρόνο διευρύνεται όλο και περισσότερο η συμμετοχή χωρών της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής. Στην Ελλάδα το ετήσιο ορόσημο είναι το πανελλήνιο πρωτάθλημα, με έναν αριθμό αθλητών που φτάνει κατά προσέγγιση τους 100. Από αυτούς ένα 10% σύμφωνα με την κ.Μέτζου μπορεί να θεωρηθεί ανταγωνιστικό.
Μια ιδιαιτερότητα του αθλήματος είναι ότι για δεκαετίες ήταν μεικτό, χωρίς να υπάρχει διαχωρισμός με βάση το φύλο, κάτι που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2021 και σύμφωνα με την κ.Μέτζου αποτελεί μια ορθή κίνηση. Στους Ολυμπιακούς του Παρισιού, μετά από 40 χρόνια, άντρες και γυναίκες διαγωνίστηκαν ξεχωριστά.
«Είναι ένα άθλημα που θέλει ευστροφία, άριστο έλεγχο του σώματος, σκέψη, εξοικείωση με τον εξοπλισμό που χρησιμοποιεί ο εκάστοτε αθλητής και πάρα πολλές ώρες προπόνησης», λέει η κ.Μέτζου. Οι ανάγκες είναι μεγάλες. Πολλοί αθλητές με κινητική αναπηρία δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν. Χρειάζονται έτσι κάποιον βοηθό τόσο για τη μεταφορά από και προς τον χώρο της προπόνησης αλλά και κατά τη διάρκεια αυτής. «Αυτό ακούγεται απλό και αυτονόητο αλλά δεν είναι», λέει η κ.Μέτζου. Τον ρόλο αυτό αναλαμβάνουν συχνά συγγενείς των αθλητών ενώ οι ώρες που διατίθενται στους αθλητές για να προπονηθούν σε όσους διαθέσιμους χώρους υπάρχουν, είναι όπως αναφέρει πολύ πρωινές. «Κάποιος η οικογένεια του οποίου εργάζεται, δεν μπορεί να πηγαίνει στο γήπεδο. Για πολλά χρόνια έκανα προπόνηση σε ένα δωμάτιο, σε ένα σαλόνι. Έπαιζα τρία χρόνια και δεν είχα δει γήπεδο». Δηλώνει τυχερή που ο Δήμος Πεύκης που ζει αλλά και ο Δήμος Ιλίου στον οποίο γίνονται οι προπονήσεις της εθνικής, φιλοξενούν αθλητές εδώ και χρόνια όμως όπως αναφέρει «αυτό δεν είναι αυτονόητο για όλους τους παίκτες».
Στους Παραολυμπιακούς αγώνες του Παρισιού όπου και προκρίθηκε, το επίπεδο ήταν πολύ πιο ανεβασμένο σε σχέση με την προηγούμενη συμμετοχή της στο Ρίο το 2016, με 16 άτομα να συμμετέχουν στην κατηγορία του ατομικού. Για να φτάσει ένας αθλητής ή μια αθλήτρια στο επίπεδο αυτό, απαιτείται συνεχής παρουσία το προηγούμενο διάστημα, σε μικρούς ή μεγάλους τελικούς διεθνών πρωταθλημάτων, προκειμένου να μπει στην πολυπόθητη λίστα πρόκρισης. Η κόπωση, νοητική και σωματική αλλά και τα έξοδα – σε μεγάλο βαθμό και προσωπικά – που απαιτούνται, είναι μεγάλα.
Όσο για την εμπειρία; Αυτή είναι καθοριστική στο αγώνισμα. «Αναπτύσσεται μέσα μας πολύ αργά. Το να μάθουμε τις τεχνικές ρίψης και στρατηγικής, να μπούμε στον τρόπο σκέψης του παιχνιδιού, είναι κάτι που παίρνει χρόνο. Στο Μπότσια δεν ξεπηδούν αθλητές σε ένα ή δυο χρόνια. Θα βρείτε πολλούς αθλητές ηλικίας 16 αλλά και 65 χρονών. Όσο μεγαλώνεις, αν το σώμα σου υποστηρίζει την προπόνηση, τόσο καλύτερος γίνεσαι».
Πηγή: www.kathimerini.gr