ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟ- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥΣ Η ΤΗ ΜΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΗΣ – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Μιχαήλ Τζούρτζου – Μ.Π.Σ. «Οργάνωση και Διαχείριση Αθλητικών Δραστηριοτήτων για Άτομα με Αναπηρίες (Α.με.Α.)» Πανεπιστημίου Πελοποννήσου – Μέρος 18o
2.6 Η Επίδραση της Σωματικής Άσκησης στην Αυτοεκτίμηση
Η σύγχρονη εποχή προωθεί την απόκτηση ενός υγιούς, αδύνατουσώματος και η σωματική άσκηση έχει αναδειχθεί ως ο τρόπος για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου. Επομένως το άτομο που ασκείται συστηματικά αποκτά θετική ατομική και κοινωνική αξιολόγηση άρα βελτιώνει την αυτοεκτίμησή του, γεγονός που αφορά ιδιαίτερα άτομα που στο παρελθόν και πριν ασκηθούν είχαν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, όπως συμπέρανε ο Sonstroem (1984) μετά από συστηματική έρευνα στη βιβλιογραφία. Η βελτίωση της σωματικής εικόνας οδηγεί σε θετική ανατροφοδότηση από τους σημαντικούς άλλους η οποία συνεπάγεται βελτίωση της αυτοαντίληψης και αυτοεκτίμησης του ατόμου. Ιδιαίτερα τα άτομα με αναπηρία απολαμβάνουν τα οφέλη από τη συμμετοχή τους σε αθλητικές δραστηριότητες τόσο σωματικά όσο και ψυχοκοινωνικά. Τα ψυχολογικά οφέλη εμπεριέχουν τη βελτιωμένη διάθεση, την αυτοπεποίθηση, την αυτοεκτίμηση, τη μείωση του άγχους και της κατάθλιψης και την αύξηση της ικανότητας του ατόμου να ανταπεξέρχεται σε στρεσογόνες καταστάσεις. Στα κοινωνικά οφέλη περιλαμβάνεται το αίσθημα της ευζωίας μέσω της παροχής ευκαιριών για τη δημιουργία φιλικών σχέσεων, της έκφρασης δημιουργικότητας, της ανάπτυξης ταυτότητας εαυτού και της εξεύρεσης στόχου και νοήματος για την μετέπειτα ζωή τους (Dykens et al., 1998). Οι βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις στις παλαιότερες μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει θετική συσχέτιση ανάμεσα στην άσκηση και την αυτοεκτίμηση, ωστόσο υπάρχουν έρευνες που αμφισβητούν το μέγεθος της επίδρασης που μπορεί να έχει η άσκηση στη βελτίωση της αυτοεκτίμησης χωρίς ωστόσο να έχει μελετηθεί η επίδραση διαφορετικών μορφών άσκησης (McAuley et al.,2001). Η αυτοεκτίμηση θεωρείται προβλεπτικός παράγοντας σε σχέση με διάφορες ψυχοπαθολογίες. Μια έρευνα στο DSM-IV- TR (O’Brien et al.,2013) αποδεικνύει ότι ο όρος αυτοεκτίμηση εμφανίζεται σε 24 διαγνωστικά εργαλεία ως κριτήριο για διάφορες διαταραχές ενώ ιδιαίτερα στους νέους η χαμηλή αυτοεκτίμηση συσχετίζεται με προβλήματα ψυχικής υγείας όπως άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές διατροφής, αυτοκτονικός ιδεασμός (McGee et al., 2001) αλλά και παραβατικές συμπεριφορές και περιορισμένη οικονομική δυνατότητα μετά την ενηλικίωση. Επομένως απαιτείται ο καθορισμός αποτελεσματικών παρεμβάσεων για τη βελτίωση της αυτοεκτίμησης στους νέους (Orth et al., 2008; Trzesniewski et al., 2006). Η σωματική άσκηση θεωρείται πρωταρχικής σημασίας για την επίτευξη υψηλής αυτοεκτίμησης (Ekeland et al., 2005). Κατά τη συμμετοχή στα προγράμματα εκγύμνασης, οι ασκούμενοι αξιολογούν τον εαυτό τους συγκρίνοντάς τον με τους συνασκούμενους και καταλήγουν σε συμπεράσματα σε σχέση με την αυτοεικόνα τους, τις σωματικές τους ικανότητες και δεξιότητες και τα επιτεύγματά τους με αποτέλεσμα να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης (Calfas & Taylor, 1994). Η φυσική δραστηριότητα συμβάλλει στη βελτίωση της σωματικής και της ψυχικής υγείας. Έρευνες έχουν πιστοποιήσει τη θετική επίδραση της άσκησης στον έλεγχο του άγχους και της πίεσης, στη βελτίωση της αυτοεκτίμησης μέσω της βελτιωμένης εικόνας του σώματος (Corbin et al.,1983;Marsh et al.,1986). Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξαν και οι Lindwall και Lindgren (2005) οι οποίοι θεώρησαν ότι ένα άτομο που γυμνάζεται συστηματικά οδηγείται στη βελτίωση της αυτοαποτελεσματικότητας, σωματικής αυτοαντίληψης και αυτοεκτίμησης ενώ παράλληλα αποφεύγει καταθλιπτικές συμπεριφορές. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι η άσκηση μπορεί να ενισχύσει ψυχολογικά το άτομο καθώς ενισχύει τηναυτοαποτελεσματικότητα και τη σωματική αυτοεκτίμηση μέσω της βελτίωσης της εξωτερικής εικόνας του σώματός του και παράλληλα προσδίδει το ευ ζειν, ποιότητα ζωής, μειωμένο αίσθημα άγχους και γενικότερα βελτιωμένη ψυχική υγεία. Κατά συνέπεια η σωματική άσκηση επηρεάζει θετικά όλες τις μορφές αυτοεκτίμησης μέσω της συνολικής αυτοαξιολόγησης του ασκούμενου και οδηγεί σε πιο αισιόδοξοτρόπο αντιμετώπισης της καθημερινότητας (Taylor & Brown, 1988). Σε έρευνα μεταξύ σπουδαστών κολλεγίων που πραγματοποίησαν οι Armstrong και Oomen-Early(2009), αποδείχθηκε ότι υπάρχει θετική συσχέτιση της αυτοεκτίμησης και της κοινωνικής συνδεσιμότητας αλλά και της ενασχόλησης με τον αθλητισμό. Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες στην έρευνα που ασκούνταν συστηματικάείχαν υψηλότερη αυτοεκτίμηση, καλύτερη κοινωνική επαφή με τους συνομηλίκους τους αλλά και χαμηλότερα ποσοστά κατάθλιψης.