Αυτισμός: Πρόγραμμα 5 εβδομάδων με θεαματική βελτίωση για παιδιά
Παιδιά 4–6 ετών παρουσίασαν βελτίωση στην κοινωνική λειτουργικότητα και τη συμπεριφορά τους, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Γράφει η Μαρία Τσιλιμιγκάκη
Ένα εντατικό καλοκαιρινό πρόγραμμα παρέμβασης για παιδιά με αυτισμό ηλικίας 4–6 ετών, χωρίς νοητική αναπηρία, φαίνεται να βελτιώνει σημαντικά την κοινωνική τους λειτουργικότητα. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Institute for Autism Research (IAR) του University at Buffalo και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Advances in Neurodevelopmental Disorders.
Το πρόγραμμα, με την ονομασία summerMAXyc, διήρκεσε πέντε εβδομάδες και πραγματοποιήθηκε πέντε ημέρες την εβδομάδα, με έξι ώρες καθημερινής παρέμβασης. Βασίστηκε στο επιτυχημένο και τεκμηριωμένο πρόγραμμα summerMAX του IAR, το οποίο απευθύνεται σε μεγαλύτερα παιδιά και εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια έχει συμβάλει στην ανάπτυξη των κοινωνικών τους δεξιοτήτων.
Σύμφωνα με τους ερευνητές Christopher J. Lopata και Marcus L. Thomeer, η ολοκλήρωση του προγράμματος συνδέθηκε με σημαντικές βελτιώσεις στις κοινωνικές δεξιότητες, τη συμπεριφορά και τα χαρακτηριστικά του αυτισμού. Η έγκαιρη ανάπτυξη βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μπορεί να δημιουργήσει τη βάση για την απόκτηση πιο σύνθετων δεξιοτήτων κατά την παιδική ηλικία, την εφηβεία και την ενήλικη ζωή.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, παρότι υπάρχουν παρεμβάσεις για παιδιά 4–6 ετών χωρίς νοητική αναπηρία, λίγες προσφέρουν τόσο εντατική κοινωνική εκπαίδευση. Παράλληλα, τα παιδιά αυτής της ηλικίας με αυτισμό συχνά συμμετέχουν σε λιγότερες ομαδικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους, με αποτέλεσμα να έχουν λιγότερες ευκαιρίες για κοινωνική αλληλεπίδραση.
Αυτισμός: Πώς λειτουργεί το πρόγραμμα summerMAXyc
Κάθε ημέρα του summerMAXyc περιλάμβανε οκτώ κύκλους διάρκειας 30 λεπτών. Κάθε κύκλος ξεκινούσε με περίπου 10 λεπτά διδασκαλίας μιας συγκεκριμένης δεξιότητας, όπως η συμμετοχή σε μια συζήτηση ή η αποδοχή συνεπειών, και ακολουθούσαν 20 λεπτά συνεργατικής δραστηριότητας. Με αυτόν τον τρόπο, η εκμάθηση των δεξιοτήτων συνδεόταν άμεσα με την πρακτική εφαρμογή τους σε ομαδικό περιβάλλον.
Η ανταπόκριση των παιδιών και των οικογενειών ήταν ιδιαίτερα θετική. Τα παιδιά ανέφεραν ότι το πρόγραμμα ήταν ευχάριστο και ότι τους βοήθησε να αποκτήσουν νέες δεξιότητες και να κάνουν φίλους. Η μέση ικανοποίηση των παιδιών ήταν 14,9 στα 15, ενώ η ικανοποίηση των γονέων έφτασε το 69,8 στα 70. Οι γονείς ανέφεραν σημαντικές βελτιώσεις στις κοινωνικές δεξιότητες και τη συμπεριφορά των παιδιών, καθώς και στα χαρακτηριστικά του αυτισμού.
Ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι αλλαγές που παρατήρησαν οι οικογένειες στην καθημερινή ζωή. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι γονείς ανέφεραν ότι τα παιδιά άρχισαν να παίζουν περισσότερο με άλλα παιδιά αντί να απομονώνονται, να κάνουν περισσότερη βλεμματική επαφή, να δείχνουν ενδιαφέρον για τους άλλους και να συμμετέχουν σε παιχνίδια χωρίς να αναστατώνονται εύκολα. Παράλληλα, ορισμένα παιδιά άρχισαν να αναγνωρίζουν και να κατανοούν καλύτερα τα συναισθήματα των άλλων.
Μια χαρακτηριστική περίπτωση αφορούσε ένα παιδί που αναγνώρισε ότι η μητέρα του ήταν εκνευρισμένη και της πρότεινε να «σφίξει το πορτοκάλι», μια τεχνική αυτορρύθμισης που διδάσκεται στο πρόγραμμα και περιλαμβάνει το φανταστικό σφίξιμο ενός πορτοκαλιού και μια βαθιά αναπνοή για την αντιμετώπιση της έντασης.
Το επόμενο βήμα της έρευνας
Σημαντικό πλεονέκτημα της μελέτης ήταν ότι, εκτός από τις αξιολογήσεις των γονέων, χρησιμοποιήθηκαν ανεξάρτητοι, εκπαιδευμένοι αξιολογητές, οι οποίοι δεν γνώριζαν ότι τα παιδιά είχαν συμμετάσχει στην παρέμβαση. Με αυτόν τον τρόπο περιορίστηκε ο κίνδυνος μεροληψίας που μπορεί να υπάρχει όταν οι αξιολογήσεις βασίζονται αποκλειστικά στις αναφορές των γονέων.
Οι βελτιώσεις παρατηρήθηκαν ανεξάρτητα από την ηλικία, το IQ, την επικοινωνιακή ικανότητα ή τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων των παιδιών. Οι ερευνητές τονίζουν, ωστόσο, ότι καμία παρέμβαση δεν είναι εξίσου αποτελεσματική για όλα τα αυτιστικά παιδιά. Επομένως, είναι σημαντικό να προσδιοριστεί ποια παιδιά είναι πιθανότερο να ωφεληθούν από κάθε είδος παρέμβασης.
Το επόμενο βήμα είναι η διεξαγωγή μιας μεγάλης τυχαιοποιημένης κλινικής δοκιμής με ομάδα ελέγχου, ώστε να αξιολογηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Μια τέτοια μελέτη θα αποτελούσε σημαντικό βήμα για την τεκμηρίωση εντατικών κοινωνικών παρεμβάσεων για παιδιά προσχολικής ηλικίας με αυτισμό.
Πηγή: www.ieidiseis.gr