Ανθή Αγγελοπούλου.
Επιδημιολογικά στοιχεία: Σύμφωνα με τους επιστήμονες 285 εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο έχουν σοβαρά προβλήματα όρασης εκ των οποίων 39 εκατομμύρια άτομα έχουν χάσει τελείως την όρασή τους. Στο 80% των περιπτώσεων αυτών η απώλεια της όρασης θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Στις χώρες του δυτικού κόσμου οι παθήσεις της ωχράς κηλίδας είναι το συχνότερο αίτιο τύφλωσης. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορεί να εμποδίσει την απώλεια όρασης ή και να επαναφέρει μέρος της όρασης που έχει χαθεί.
Οι παθήσεις της ωχράς κηλίδας στην Ελλάδα: Όπως είπε η Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υαλοειδούς Αμφιβληστροειδούς (Ε.Ε.Υ.Α), κα Σταματίνα Καμπανάρου, οι παθήσεις της ωχράς κηλίδας εκτιμάται ότι επηρεάζουν περισσότερους από 50 χιλιάδες ασθενείς στη χώρα μας, επιφέροντας βαρύτατη απώλεια όρασης, που σε αρκετές περιπτώσεις φτάνει τα επίπεδα νομικής τύφλωσης. Οι κυριότερες από αυτές τις παθήσεις είναι η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας (ΗΕΩ) και το Διαβητικό Οίδημα της Ωχράς Κηλίδας (ΔΟΩ). Κοινός τόπος στην επιτυχημένη αντιμετώπιση τους είναι η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση θεραπευτική αντιμετώπιση. Σύμφωνα με την κα Καμπανάρου πρόκειται για Οφθαλμολογικές παθήσεις, οι οποίες αν μείνουν αδιάγνωστες και χωρίς θεραπεία οδηγούν σε τύφλωση, ενώ η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία αυτών προστατεύουν την όραση των ασθενών μας. Για τον λόγο αυτό η Ελληνική Εταιρεία Υαλοειδούς Αμφιβληστροειδούς συστήνει, ειδικά στους ηλικιωμένους αλλά και σε όσους πάσχουν από διαβήτη, να επισκέπτονται τον Οφθαλμίατρό τους οπωσδήποτε μία φορά κάθε χρόνο.
Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας.
Η Ηλικιακή Εκφύλιση ωχράς κηλίδας, αποτελεί μια χρόνια, εκφυλιστική νόσος του αμφιβληστροειδή, η οποία προκαλεί απώλεια της κεντρικής όρασης, αφήνοντας ανέπαφη την περιφερειακή ή πλευρική όραση. Προσβάλλει 20-25 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, με το 2,3% των ατόμων αυτών ηλικίας >65 ετών στην Ευρώπη. Γενικά υπάρχει μια σαφής σχέση μεταξύ ηλικίας και εμφάνισης ΗΕΩ, με αυτήν να αναπτύσσεται πολύ περισσότερο σε μεγαλύτερες ηλικίες, γι’ αυτό και ονομάζεται ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας. Ωστόσο, δεν αποτελεί μια φυσιολογική ή αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης.
Παράγοντες κινδύνου Ηλικιακής Εκφύλισης Ωχράς Κηλίδας:
• Ηλικία: ο κίνδυνος αυξάνεται με την πάροδο των ετών: το ποσοστό εμφάνισης της νόσου αυξάνεται από λιγότερο από 10% για τα άτομα ηλικίας 43-45 ετών σε σχεδόν 40% για τα άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών.
• Οικογενειακό ιστορικό: έως τριπλάσιος κίνδυνος στα μέλη της οικογένειας (γονείς και αδέλφια).
• Φύλο: οι γυναίκες είναι περισσότερο ευπαθείς.
• Φυλή: τα άτομα καυκάσιας καταγωγής διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.
Μελέτες έχουν δείξει ότι οι καπνιστές μπορεί να εμφανίσουν τη νόσο πέντε έως δέκα χρόνια νωρίτερα σε σύγκριση με τους μη καπνιστές. Όσοι έχουν γενετική προδιάθεση και καπνίζουν διατρέχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν υγρή εκφύλιση ωχράς κηλίδας.
Συμπτώματα Ηλικιακής Εκφύλισης Ωχράς Κηλίδας.
Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν δυσκολία στην ανάγνωση ή σε άλλη δραστηριότητα που απαιτεί οξεία όραση, μεταμορφοψία, παραμόρφωση όπου οι ευθείες γραμμές μπορεί να μοιάζουν κυματιστές ή καμπύλες, η αναγνώριση προσώπων γίνεται δυσχερής, σκοτεινά ή κενά σημεία στο κέντρο της όρασης και ανάγκη για περισσότερο φωτισμό, η ευαισθησία στην αντηλιά, η μειωμένη νυχτερινή όραση και η περιορισμένη χρωματική ευαισθησία μπορεί επίσης να είναι ενδείξεις ότι κάτι δεν πάει καλά.
Διαβητικό Οίδημα Ωχράς Κηλίδας.
Ο σακχαρώδης διαβήτης (ΣΔ) είναι μια πολύ διαδεδομένη νόσος, οι συχνότερες επιπλοκές της οποίας είναι οι μικροαγγειακές επιπλοκές. Μια από τις μικροαγγειακές επιπλοκές αποτελεί και η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (ΔΑ). Το διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας (ΔΟΩ) είναι απόρροια της ΔΑ και συχνότατη αιτία τύφλωσης ατόμων παραγωγικής ηλικίας. Οι παράγοντες κινδύνου για Διαβητική Αμφιβληστροειδοπάθεια και Διαβητικό Οίδημα Ωχράς Κηλίδας είναι ο διαβήτης, ο κακός γλυκαιμικός έλεγχος, η υπέρταση και η υψηλή χοληστερόλη. Στα πρώιμα στάδια, τα συμπτώματα συνήθως δεν γίνονται αντιληπτά. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν θολή όραση, κηλίδες στο οπτικό πεδίο, μεταμορφοψία και παραμόρφωση εικόνας, όπου οι ευθείες γραμμές μπορεί να μοιάζουν κυματιστές ή καμπύλες και σκοτεινά ή κενά σημεία στο κέντρο της όρασης.
Ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, υγρού τύπου (wAMD).
Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας (AMD) είναι η κύρια αιτία της επίκτητης τύφλωσης, αν αφεθεί χωρίς θεραπεία. Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας διακρίνεται σε ξηρού τύπου (μη εξιδρωματική) και σε υγρού τύπου (εξιδρωματική). Στην wAMD, νέα αιμοφόρα αγγεία αναπτύσσονται κάτω από τον αμφιβληστροειδή, με αποτέλεσμα τη διαρροή αίματος και υγρού. Αυτή η διαρροή προκαλεί διαταραχές και δυσλειτουργία του αμφιβληστροειδούς, δημιουργώντας τυφλά σημεία στην κεντρική όραση, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν στη τύφλωση τους ασθενείς με wAMD.
Ρανιμπιζουμάμπη: Gold Standard στις παθήσεις της ωχράς κηλίδας.
Το βασικό σκεύασμα αντιμετώπισης των παθήσεων της ωχράς κηλίδας είναι η ρανιμπιζουμάμπη της εταιρείας Novartis, ένας αντιαγγειογενετικός παράγοντας τεκμηριωμένος εδώ και 10 έτη, για την χρήση του στη θεραπεία της Ηλικιακής Εκφύλισης Ωχράς Κηλίδας υγρής μορφής, στη θεραπεία της Διαβητικού Οιδήματός Ωχράς κηλίδας και των Απόφραξεων Φλέβας Αμφιβληστροειδούς και Νεοαγγειώσεων σε έδαφος παθολογικής μυωπίας. Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι η ρανιμπιζουμάμπη διατηρεί ή βελτιώνει την όραση στο 90% των ατόμων που πάσχουν από τις ανωτέρω ενδείξεις και παρέχει αξεπέραστη αποτελεσματικότητα σε σχέση με οποιονδήποτε άλλο αντιαγγειογεννετικό παράγοντα.
Επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις, ο συνδυασμός θεραπειών, όπως η φωτοδυναμική θεραπεία χαμηλής ενέργειας με ενδοϋαλοειδική έγχυση ρανιμπιζουμάμπης, δείχνει να έχει πολύ καλά αποτελέσματα. Η ρανιμπιζουμάμπη είναι ο μόνος anti-VEGF παράγοντας από αυτούς που αναστέλλουν όλες τις ισομορφές του VEGF-A διαθέσιμος σε προγεμισμένη σύριγγα, πράγμα που διευκολύνει την χορήγηση και ελαχιστοποιεί κίνδυνο επιπλοκών κατά την χορήγηση. Διαθέτει εξατομικευμένο δοσολογικό σχήμα που ελαχιστοποιεί τις ανάγκες χορήγησης προσαρμόζοντάς τες στον κάθε ασθενή.
Τέλος, αποτελεί τον μόνο anti-VEGF παράγοντα, που έχει σχεδιαστεί αποκλειστικά για χρήση στον οφθαλμό, ελαχιστοποιώντας την συστηματική έκθεση, πράγμα πολύ σημαντικό σε ηλικιωμένους ή διαβητικούς ασθενείς. Νεότερα κλινικά δεδομένα της μελέτης Protocol-S του Αμερικανικού Επιστημονικού Δικτύου Μελέτης της Διαβητικής Αμφιβληστροειδοπαθειας DRCR.net δείχνουν ότι η ρανιμπιζουμάμπη είναι το πρώτο και μόνο προς το παρόν φάρμακο της κατηγορίας που μπορεί πέραν του διαβητικού οιδήματος ωχράς να καταπολεμήσει και την παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, σε ασθενείς που παρουσιάζουν και τα δύο. Η παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι από τις βαρύτερες μορφές διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας και έως τώρα η μόνη θεραπεία είναι η παναμφιβληστροειδική φωτοπηξία.
Οι ιδιότητες της οφείλονται στο ότι διαθέτει ένα ειδικά εξελιγμένο μοριακό σχεδιασμό Fab, μικρό μέγεθος και μεγάλη διευσδυτική ικανότητα στον ιστοστόχο, υψηλότατη σύνδεση και ωρίμανση συγγένειας με το μόριο στόχο (VEGF-A). Επιπρόσθετα κατά την ανάπτυξη της, και εν αντιθέσει με άλλα σκευάσματα, έχει αφαιρεθεί το τμήμα Fc που συνδέεται με ανοσογονικότητα και υψηλή συστηματική έκθεση.
Αποτελεσματική θεραπεία για ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας υγρού τύπου.
O Τομέας Φαρμάκων της Bayer AG ανακοίνωσε νέα αποτελέσματα από την μεσοπρόθεσμη ανάλυση των στοιχείων που έχουν συλλεχθεί, μέχρι στιγμής από τη μελέτη Καθημερινής Κλινικής Πρακτικής RAINBOW. Σε αυτή τη μελέτη συμπεριλήφθηκαν ασθενείς με ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας υγρού τύπου (wAMD) από την Γαλλία, οι οποίοι έλαβαν θεραπεία με EYLEA® (διάλυμα αφλιβερσέπτης για ενδοφθάλμια έγχυση) και τα αποτελέσματα είναι σύμφωνα με όσα παρατηρήθηκαν κατά τις πιλοτικές τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές του EYLEA®.
Σε 52 εβδομάδες, οι ασθενείς επέτυχαν μια μέση αύξηση 6,2 γραμμάτων με 6,3μέσο αριθμό εγχύσεων. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο 16ο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Αμφιβληστροειδούς, Ωχράς και Υαλώδους (EURETINA), το οποίο έλαβε χώρα από τις 8 έως τις 11 Σεπτεμβρίου στην Κοπεγχάγη, και δείχνουν ότι οι ασθενείς μπόρεσαν να διατηρήσουν την ταχεία βελτίωση της όρασης καθώς και τις ανατομικές βελτιώσεις που παρατηρήθηκαν μετά την αρχική φάση εφόδου.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Michel Weber, MD, PhD, Επικεφαλής του Οφθαλμολογικού Τμήματος στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Νάντης, στη Γαλλία τα στοιχεία της μελέτης αυτής είναι ελπιδοφόρα, τόσο για τους ασθενείς με wAMD, όσο και για τους θεράποντες ιατρούς, οι οποίοι θα υποδεχθούν θερμά την ανακοίνωση των πρώτων αντιπροσωπευτικών αποτελεσμάτων από την καθημερινή κλινική πρακτική.
Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν την αποτελεσματικότητα του EYLEA® στην καθημερινή κλινική πράξη και συνάμα επιβεβαιώνουν στους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης ότι έχουν διαλέξει μια θεραπευτική επιλογή με προβλέψιμα αποτελέσματα. Όπως είπε, αν συμπεριληφθούν και τα περασμένα ανακοινωθέντα Δεδομένα Καθημερινής Κλινικής Πρακτικής από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Ιαπωνία, στα αποτελέσματα της μελέτης RAINBOW, φαίνεται ότι το EYLEA® είναι η πρώτη θεραπεία αναστολής του παράγοντα VEGF στην wAMD, η οποία επιδεικνύει σημαντικά οφέλη που εμφανίζονται σε τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές στην καθημερινή κλινική πράξη. Ενώ, όπως συμπλήρωσε ο Δρ Patrick Bussfeld, επικεφαλής του τμήματος Οφθαλμολογίας στην Bayer αυτή τη στιγμή είναι σε εξέλιξη προγράμματα Μελετών Καθημερινής Κλινικής Πρακτικής με περισσότερους από 20.000 ασθενείς, σε 15 χώρες.
Αφλιβερσέπτη σε ενέσιμο διάλυμα για ενδοφθάλμια έγχυση.
O αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός παράγοντας (VEGF) είναι μία πρωτεΐνη φυσικά παραγόμενη στον οργανισμό. Ο φυσιολογικός ρόλος της σε έναν υγιή οργανισμό είναι να επάγει το σχηματισμό νέων αιμοφόρων αγγείων (αγγειογένεση) που υποστηρίζουν την ανάπτυξη των ιστών και των οργάνων του σώματος.
Επίσης, σχετίζεται με τη μη φυσιολογική ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων στο μάτι, τα οποία εμφανίζουν μη φυσιολογική αυξημένη διαπερατότητα που οδηγεί σε οίδημα. Η αφλιβερσέπτη είναι μια ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη σύντηξης που αποτελείται από τμήματα των εξωκυτταρικών περιοχών των υποδοχέων 1 και 2 του ανθρώπινου VEGF συντετηγμένα στο τμήμα Fc του ανθρώπινου IgG1 και περιέχεται σε ένα ισοωσμωτικό διάλυμα, κατάλληλο για έγχυση εντός του υαλώδους.
Η αφλιβερσέπτη δρα ως διαλυτός «παραπλανητικός» υποδοχέας που δεσμεύει τον VEGF-A με υψηλότερη συγγένεια από ό,τι οι φυσικοί του υποδοχείς και μπορεί με τον τρόπο αυτό να αναστείλει τη σύνδεση με και ενεργοποίηση αυτών των συγγενών υποδοχέων VEGF. Η Bayer AG και η Regeneron Pharmaceuticals, Inc. συνεργάζονται στενά για την ανάπτυξη του EYLEA® παγκοσμίως. Η εταιρία Regeneron έχει αποκλειστικά δικαιώματα εμπορίας του EYLEA® στις ΗΠΑ, ενώ η Bayer AG έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα εμπορίας εκτός των ΗΠΑ, όπου οι εταιρείες μοιράζονται ισότιμα τα κέρδη από τις πωλήσεις του EYLEA®, εκτός από την Ιαπωνία, όπου η Regeneron λαμβάνει ένα ποσοστό επί των καθαρών πωλήσεων.
Καινοτόμες εφαρμογές στην οφθαλμολογία.
Δεν πάει πολύς καιρός που η Novartis ανακοίνωσε τη διάθεση δύο καινοτόμων εφαρμογών για «έξυπνα» τηλέφωνα και tablets με την ονομασία ViaOptaDaily (ελληνική έκδοση) και ViaOptaSimulation.
Επίσης, ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας υποβολής υποψηφιοτήτων για τα ετήσια βραβεία XOVA (eXcellencein Ophthalmology Vision Award), ένα διεθνές πρόγραμμα που επιβραβεύει μη-κερδοσκοπικά προγράμματα με στόχο τη βελτίωση της οφθαλμολογικής περίθαλψης, κυρίως σε πληθυσμούς που έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. H εφαρμογή ViaOptaDaily αποτελεί ένα καινοτόμο βοήθημα για ανθρώπους με περιορισμένη όραση, το οποίο μπορεί να διευκολύνει την καθημερινότητά τους, παρέχοντας 6 βασικές λειτουργίες που συνοδεύονται από φωνητικές οδηγίες: αναγνώριση χρημάτων, αναγνώριση χρωμάτων, χρονόμετρο, επαφές τηλεφωνικού καταλόγου με φωνητική αναγνώριση, μεγεθυντικό φακό και πρόβλεψη καιρού για τρεις ημέρες.
Η εφαρμογή ViaOptaDaily αναπτύχθηκε στα ελληνικά και 8 ακόμα γλώσσες. Η εφαρμογή προσομοίωσης ViaOptaSimulation αποτελεί ένα νέο, ισχυρό, εκπαιδευτικό εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει τους Επαγγελματίες Υγείας να κατανοήσουν πλήρως τις βασικές δυσκολίες, τα προβλήματα και τις ανάγκες των ασθενών με περιορισμένη όραση.
Συγκεκριμένα, συμβάλλει στην οπτικοποίηση της εμπειρίας των ασθενών, τη βελτίωση της ενημέρωσης τους σχετικά με τη οφθαλμική τους πάθηση, την ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ ασθενών, ιατρών και λοιπών φροντιστών υγείας καθώς και την εκπαίδευση των ασθενών σχετικά με τη σημαντικότητα της συμμόρφωσης. Η εφαρμογή παρέχει τη δυνατότητα οπτικοποίησης διαφορετικών οφθαλμικών παθήσεων όπως (ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας ξηρού και υγρού τύπου, διαβητικό οίδημα ωχράς κηλίδας, κεντρική και κλαδική απόφραξη φλέβας αμφιβληστροειδούς, διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, καταρράκτης, γλαύκωμα). Με τη χρήση αυτού του εργαλείου, ο Επαγγελματίας Υγείας μπορεί να εξηγήσει στον ασθενή του την εξέλιξη της νόσου με τη βοήθεια μιας μπάρας διαβάθμισης. Οι δύο εφαρμογές είναι διαθέσιμες δωρεάν μέσω AppStore και Googleplay.
Βιολογική θεραπεία προλαμβάνει τη μη αναστρέψιμη απώλεια όρασης.
Η ωχρά κηλίδα αποτελεί την κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνη για την ευκρινή όραση. Μεγαλώνοντας το υαλοειδές αποκολλάται βαθμιαία από τον αμφιβληστροειδή, μια διαδικασία που καλείται αποκόλληση του υαλοειδούς. Η αποκόλληση αυτή εξελίσσεται ανώμαλα, γεγονός που στοιχειοθετεί το σύνδρομο υαλοειδοωχρικής έλξης. Στα πρώτα στάδια του συνδρόμου ο ασθενής αναφέρει μια δυσκολία στην κεντρική του όραση, μια αδυναμία εστίασης σε λεπτομέρειες μιας εικόνας, καθώς και μια παραμόρφωση σε γραμμές τις οποίες εκλαμβάνει ως καμπύλες. Η θόλωση αυτή εξελίσσεται βαθμιαία σε ένα κεντρικό σκότωμα, όπου λείπει κυριολεκτικά ένα κομμάτι της εικόνας και υπάρχει πλήρης αδυναμία ανάγνωσης.
Μοναδική θεραπευτική επιλογή μέχρι πρότινος αποτελούσε η χειρουργική αφαίρεση της έλξης με την μέθοδο της υαλοειδεκτομής. Η πρόσφατη έγκριση μιας νεότερης βιολογικής θεραπείας (οκριπλασμίνη) μας δίνει την δυνατότητα να επέμβουμε σε ένα πρώιμο στάδιο γεφυρώνοντας έτσι ένα θεραπευτικό κενό. Η οκριπλασμίνη της εταιρείας Alcon, αποτελεί μία συνθετική μορφή του ανθρώπινου ενζύμου της πλασμίνης η οποία παράγεται με τη χρήση τεχνολογίας ανασυνδυασμένου DNA και διασπά την ανώμαλη σύνδεση μεταξύ της ωχράς κηλίδας και του υαλοειδούς.
Εγχύεται εφ’ άπαξ εντός του ματιού και λειτουργεί κυριολεκτικά ως ένα «βιολογικό νυστέρι» που εκτελεί μια μέχρι πρότινος αποκλειστικά χειρουργική πράξη. Μελέτες έχουν αναδείξει την εξαιρετική αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της οκριπλασμίνης εφόσον αυτή εφαρμοστεί σε ορθά επιλεγμένα περιστατικά έλξηs. Η επιτυχής θεραπεία της υαλοωχρικής έλξης συμβάλλει όχι μόνο στην αναστροφή των διαταραχών της όρασης που προκαλούνται στα πρώιμα στάδια, αλλά και στην αποτροπή της μη αναστρέψιμης απώλειας όρασης που λαμβάνει χώρα στα όψιμα στάδια της πάθησης. Τα νεότερα διαγνωστικά (οπτική τομογραφία συνοχής) και θεραπευτικά (οκριπλασμίνη) εργαλεία καθιστούν εφικτό τον στόχο έγκαιρης και αποτελεσματικής αντιμετώπισης του συνδρόμου.
Γλαύκωμα: Το πρόβλημα.
Είναι η συχνότερη αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης, είναι ωστόσο και η συχνότερη αιτία τύφλωσης που είναι «αποτρέψιμη», με την κατάλληλη αντιμετώπιση. Όπως αναφέρει ο κ. Καρμίρης Θέμης Επιμελητής Οφθαλμολογικής Κλινικής στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας, Υπεύθυνος του Ιατρείου Γλαυκώματος, παρά τις προσπάθειες-εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού τα τελευταία χρόνια, υπάρχει ακόμα αρκετή “σύγχυση” σε ότι αφορά το τι είναι γλαύκωμα και το τι πρέπει κανείς να κάνει για να αποφύγει τις επιπτώσεις του.
Η International Glaucoma Association (IGA) απεκάλυψε σε μια πρόσφατη έρευνά της ότι 1 στους 5 ανθρώπους ηλικίας μεγαλύτερης των 45 ετών δεν είχε υποβληθεί ποτέ σε οφθαλμολογική εξέταση, ή ότι είχαν περάσει περισσότερα από 5 έτη από την τελευταία εξέτασή τους. Επίσης, 1 στους 2 έχουν ακούσει για τον όρο γλαύκωμα αλλά δεν γνωρίζει τι ακριβώς είναι, 1 στους 2 πιστεύει ότι το γλαύκωμα είναι θεραπεύσιμο και μόνο 25% από που αυτούς που συμμετείχαν στην έρευνα γνώριζαν ότι δεν υπάρχουν πρώιμα συμπτώματα. Μια σειρά από επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι 1 στις 2 περιπτώσεις γλαυκώματος είναι αδιάγνωστες. Ένας επίσης μεγάλος αριθμός είναι αυτοί με κακή συμμόρφωση στη φαρμακευτική τους αγωγή και στις οδηγίες του ιατρού, ενδεχομένως λόγω κακής ενημέρωσης, με συνέπεια η νόσος να εξελίσσεται με διαφορετικό από τον προβλεπόμενο τρόπο. Το γλαύκωμα δεν είναι μια «συγκεκριμένη» νόσος.
Αντιθέτως, είναι ένας όρος «ομπρέλα», για μια ομάδα παθήσεων, με κύριο χαρακτηριστικό τους την εξελισσόμενη δομική και λειτουργική έκπτωση του οπτικού νεύρου του οφθαλμού. Αυτό είναι συχνά, αλλά όχι πάντα, συσχετιζόμενο με αυξημένη πίεση εντός του ματιού και στην πλειονότητα των περιπτώσεων, χωρίς άλλες παρατηρούμενες συγκεκριμένες αιτίες. Οι άνθρωποι που έχουν γλαύκωμα χάνουν σταδιακά την περιφερική τους όραση, γεγονός που ενδέχεται, εάν δεν αντιμετωπισθεί σωστά και εγκαίρως, να οδηγήσει στην τύφλωση. Στα πρώιμα στάδια της πάθησης, αλλά και στα ήπια γλαυκώματα, δεν υπάρχουν συμπτώματα, καθώς η απώλεια όρασης συμβαίνει στην περιφέρεια, μακριά από το κέντρο της όρασης, με αποτέλεσμα, συχνά, να μη γίνεται καθόλου αντιληπτή από τους ασθενείς. Έτσι, κάποιοι μπορεί να έχουν απωλέσει τμήμα της περιφερικής τους όρασης, αλλά το άλλο μάτι να εξισορροπεί την κατάσταση και να μη γίνεται αντιληπτή η απώλεια αυτή.
Ωστόσο, με την εξέλιξη της νόσου, σταδιακά αρχίζει να προσβάλλεται και η κεντρική όραση. Συνήθως, όταν ο ασθενής αντιληφθεί-συνειδητοποιήσει την απώλεια τμήματος της όρασής του, τότε ένα σημαντικό μέρος-ποσοστό όρασης έχει ήδη χαθεί. Δυστυχώς, η απώλεια είναι μη αναστρέψιμη και ως εκ τούτου, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να γίνει η διάγνωση, πριν προκληθεί μεγάλη βλάβη. Εξαιτίας της χαμηλής ενημέρωσης του κοινού και της σχετικά ασυμπτωματικής φύσης της νόσου, η διάγνωση σε προχωρημένα στάδια είναι δυστυχώς σύνηθες φαινόμενο. Ένας από τους σοβαρότερους παράγοντες καθυστερημένης διάγνωσης είναι η ελλιπής ενημέρωση του κοινού και ιδιαίτερα αυτών που αποτελούν ομάδες υψηλού κινδύνου. Η διάγνωση βασίζεται σε μια χαρακτηριστική δομική μεταβολή του οπτικού νεύρου και σε μια λειτουργική βλάβη του οπτικού νεύρου που αντιστοιχεί σε απώλεια του πεδίου της όρασης. «Απαιτούνται» τακτικές επισκέψεις στον οφθαλμίατρο, που να περιλαμβάνουν τις εξετάσεις που μπορούν να ανιχνεύσουν το γλαύκωμα στα πρώιμα στάδια. Αυτές οι τρεις, βασικές, εξετάσεις, σύμφωνα με την IGA, είναι, αρχικά, η μέτρηση της πίεσης του ματίου, που καλείται τονομέτρηση, στη συνέχεια, η εξέταση της εμφάνισης του οπτικού νεύρου, που καλείται οφθαλμοσκόπηση και πραγματοποιείται με τη βοήθεια ενός ειδικού φακού για να δούμε το πίσω μέρος του ματιού και τέλος, ο έλεγχος του πεδίου της όρασης μακριά από το κέντρο της όρασης. Αυτή η τελευταία εξέταση ονομάζεται οπτικό πεδίο ή περιμετρία, και γίνεται κοιτάζοντας σε ένα θόλο και πιέζοντας ένα κουμπί μόλις γίνει αντιληπτό ένα φως που προβάλλεται στο θόλο. Μια σειρά από επιπλέον εξετάσεις ενδέχεται να απαιτηθεί εάν και εφόσον κριθεί σκόπιμο από τον εκάστοτε οφθαλμίατρο.
Γλαύκωμα και ενδοφθάλμια πίεση (ΕΟΠ): Για πολλά χρόνια είχε επικρατήσει η άποψη ότι η ΕΟΠ ήταν η αποκλειστική αιτία για την καταστροφή του νεύρου και είχε ταυτιστεί με το γλαύκωμα. Αυτή ήταν και η βασική αιτία ψευδώς θετικών αλλά και ψευδώς αρνητικών διαγνώσεων μέχρι σήμερα. Στην πραγματικότητα, αυτό που έχει βρεθεί ότι ισχύει, είναι η εξατομικευμένη ευαισθησία που έχει κάθε νεύρο στα διαφορετικά επίπεδα ΕΟΠ. Και βέβαια όταν η ΕΟΠ είναι αρκετά υψηλή, όλα τα οπτικά νεύρα επηρεάζονται, ωστόσο υπάρχουν και νεύρα τα οποία είναι δυνατό να επηρεαστούν από χαμηλά επίπεδα ΕΟΠ. Έτσι. υπάρχουν συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες, με ενδεχομένως περισσότερους του ενός παράγοντες κινδύνου, που παρά το γεγονός ότι έχουν χαμηλές πιέσεις, αναπτύσσουν σοβαρά και επιθετικά γλαυκώματα.
Γλαύκωμα και ποιότητα ζωής: Ο όρος ποιότητα ζωής καλύπτει αρκετές πτυχές της καθημερινότητας των ασθενών με γλαύκωμα. Θα σταθούμε μόνο στο κομμάτι που αφορά τον επηρεασμό της ποιότητας ζωής από τις γλαυκωματικές βλάβες στο οπτικό πεδίο των ασθενών, καθώς αρνητική επίδραση στην ποιότητα ζωής ενδέχεται να έχουν και οι παρενέργειες από τη θεραπεία, η δυσκολία προσβασιμότητας σε υγειονομικές δομές που εξασφαλίζουν επαρκή παρακολούθηση, καθώς επίσης και το ίδιο το άγχος που προκαλεί το άγνωστο και ο «μύθος» που συνοδεύει τη νόσο. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μια μεγάλη πολυκεντρική μελέτη, οι μισοί ασθενείς εξέφρασαν ιδιαίτερο άγχος για πιθανότητα επερχόμενης τύφλωσης. Η κατάθλιψη είναι η πλέον συχνή από τις επιδράσεις του γλαυκώματος και σχετίζεται με τη βαρύτητα του γλαυκώματος αλλά και με την ηλικία. Ας δούμε όμως επί μέρους τομείς της καθημερινότητας, που επηρεάζονται από το γλαύκωμα.
α. Γλαύκωμα και Καθημερινότητα: Παλαιότερα υπήρχε η αντίληψη ότι τα οπτικά πεδία επηρέαζαν τις καθημερινές δραστηριότητες μόνο στα προχωρημένα στάδια της νόσου. Ωστόσο, έχει φανεί ότι ο επηρεασμός στο πεδίο της όρασης έχει μια αρκετά πιο συχνή και πρώιμη επίδραση στην ποιότητα ζωής, σε σχέση με αυτό που πιστεύαμε στο παρελθόν. Καθημερινές δραστηριότητες ενδέχεται να αποτελούν πρόκληση για τους γλαυκωματικούς ασθενείς. Συγκεκριμένα, μελέτες έχουν αποδείξει ότι οι ασθενείς με γλαύκωμα εμφανίζουν δυσκολίες στις ακόλουθες δραστηριότητες: σύλληψη αντικειμένων, αναγνώριση προσώπων, διάβασμα, παρακολούθηση ενός στόχου και έλεγχο της στάσης του σώματος.
β. Γλαύκωμα και οδήγηση: Το γλαύκωμα μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα ασφαλούς οδήγησης. Εάν η απώλεια οπτικού πεδίου είναι και στα δύο μάτια, μη αναμενόμενοι «κίνδυνοι», που μπορεί να προκύψουν στον δρόμο, ενδέχεται να μη γίνουν αντιληπτοί, όπως για παράδειγμα ένα αυτοκίνητο που βγαίνει από δεξιά ή αριστερά ή ένας πεζός που διασχίζει το δρόμο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Η απώλεια της όρασης στο γλαύκωμα δεν αντιστοιχεί σε μια τυπική έκπτωση-μείωση της κεντρικής όρασης, αλλά πρόκειται για απώλεια τμημάτων του οπτικού πεδίου. Εάν υπάρχει μια σημαντική απώλεια τμηματικής όρασης και από τα δύο πεδία, τότε κάποιος γίνεται επισφαλής και μπορεί να μην πληροί τις προϋποθέσεις για ασφαλή οδήγηση. Ωστόσο, 9 στους 10 ασθενείς με γλαυκωματικές αλλοιώσεις και στα δύο μάτια, διατηρούν την ικανότητα ασφαλούς οδήγησης. Είναι αποδεδειγμένο από μελέτες ότι, οι γλαυκωματικοί ασθενείς εμφανίζουν 6 φορές υψηλότερο ρίσκο εμπλοκής σε τροχαίο ατύχημα, σε σχέση με αντίστοιχο ηλικιακά πληθυσμό, καθώς επίσης και μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι υπαίτιοι, ως οδηγοί, για το ατύχημα. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται, τόσο από την πλευρά των ασφαλιστικών υπηρεσιών, όσο και από τη μεριά της αστυνομίας.
γ. Γλαύκωμα και Πτώσεις-Κατάγματα: Οι πτώσεις είναι ιδιαίτερα συχνές στους ηλικιωμένους και μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρούς τραυματισμούς, με πλέον συχνούς τα κατάγματα του ισχίου, τα οποία αποτελούν και αιτία μείωσης της διάρκειας ζωής. Τα κατάγματα αυτά είναι πιο συχνά στους γλαυκωματικούς ασθενείς. Παρά το γεγονός ότι η αιτιολογία μιας πτώσης είναι πολυπαραγοντική, υπάρχουν σοβαρές μελέτες που αναγνωρίζουν ότι η δυσχέρεια στην όραση, η προκαλούμενη από γλαυκωματικές αλλοιώσεις, αποτελεί βασική αιτία για τις πτώσεις ηλικιωμένων ασθενών. Μάλιστα, σε αντίστοιχους ηλικιακά πληθυσμούς, η πιθανότητα πτώσης είναι 3 φορές μεγαλύτερη στους γλαυκωματικούς ασθενείς.
Γλαύκωμα και συγγενείς: Το κληρονομικό ιστορικό είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Για το λόγο αυτό, για το 2016, η εβδομάδα γλαυκώματος είναι αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση του κοινού σε σχέση με την αυξημένη έως και 4 φορές, πιθανότητα που εμφανίζουν οι συγγενείς πρώτου βαθμού ασθενών με γλαύκωμα, για εμφάνιση γλαυκώματος.
Η θεραπεία: Το γλαύκωμα είναι μια πάθηση που δεν θεραπεύεται, όπως ο Διαβήτης ή το Άσθμα, αλλά μπορούμε με τις κατάλληλες παρεμβάσεις να σταματήσουμε την χειροτέρευσή του. Το γεγονός ότι είναι ασυμπτωματικό, ιδιαίτερα στα πρώιμα στάδιά του, καθιστά κρίσιμους τους τακτικούς προληπτικούς ελέγχους, γενικά, αλλά και ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 40. Γιατί, χωρίς καμία αμφιβολία, το να αντιληφθεί κανείς τη νόσο σε ένα πρώιμο στάδιο, είναι ιδιαίτερα ευεργετικό για τη μελλοντική πορεία της. Η ενδοφθάλμια πίεση είναι ο κύριος και βασικότερος παράγοντας κινδύνου, και ο μόνος που μπορεί να τροποποιηθεί στην πορεία της νόσου, ώστε να επιβραδύνει ή να σταματήσει την εξέλιξή της. Αυτό μπορεί να γίνει με φαρμακευτική αγωγή, με ειδικού τύπου Laser, ή με χειρουργείο, ανάλογα με το στάδιο, την ηλικία και το ρυθμό εξέλιξης της νόσου.
Γλαύκωμα και οικονομική κρίση: Μια σειρά από διεθνείς επιστημονικές οργανώσεις για την καταπολέμηση του γλαυκώματος υποστηρίζουν ότι, μετά την ΕΟΠ, ο δεύτερος πιο εύκολα μεταβλητός παράγοντας κινδύνου για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση του γλαυκώματος είναι η «έλλειψη πόρων», ένας όρος που συμπεριλαμβάνει την κακή οικονομική κατάσταση μιας κοινωνίας και την έλλειψη ή η αδυναμία πρόσβασης σε πηγές διάγνωσης και αντιμετώπισης γλαυκώματος. Και όταν μιλάμε για έλλειψη, αυτή μπορεί να αφορά (σύγχρονο) εξοπλισμό, (εκπαιδευμένο) προσωπικό, αλλά και επαρκή (και σωστή) ενημέρωση του κοινού. Αυτός είναι και ο λόγος που εμφανίζονται ιδιαίτερα μεγάλα ποσοστά στις, λεγόμενες, αναπτυσσόμενες χώρες. Ωστόσο, ακόμα και σε χώρες με εξαιρετικά οργανωμένο σύστημα υγείας, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, έχει βρεθεί ότι άνθρωποι σε πιο απομονωμένες περιοχές, είναι 2 φορές πιθανότερο να αναπτύξουν γλαύκωμα, σε σχέση με αυτούς στις αστικές και περισσότερο οργανωμένες περιοχές.
Το οικονομικό κόστος: Η πρώιμη διάγνωση και κατά συνέπεια η καθυστέρηση στην έναρξη και εξέλιξη της νόσου και των συμπτωμάτων της, έχει θετική επίδραση όχι μόνο στους ασθενείς, αλλά και στα έξοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού. Το οικονομικό κόστος του γλαυκώματος δεν περιορίζεται μόνο στο ιατρικό κομμάτι των άμεσων εξόδων, αλλά έχει ένα ευρύτερο πλαίσιο έμμεσων εξόδων από τις επιδράσεις του στην καθημερινή ζωή, την απουσία από την εργασία, την επίδραση άμεση ή έμμεση στην υγεία και στην ικανότητα εργασίας, την επίδραση στην αποδοτικότητα, αλλά και μια σειρά ακόμα τομείς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μελέτη που αφορά την επίδραση του γλαυκώματος στον Κρατικό Προϋπολογισμό, έδειξε ότι για 2.2 εκατομμύρια πληθυσμό που πάσχει από γλαύκωμα, το μέσο ετήσιο κόστος των άμεσων (ιατρικών) εξόδων ήταν 2.3 δισεκατομμύρια λίρες, ενώ το έμμεσο κόστος των γλαυκωματικών ασθενών στον Κρατικό Προϋπολογισμό άγγιζε το ποσό των 25 δισεκατομμυρίων λιρών, ποσά τα οποία περάν του εντυπωσιασμού, χρήζουν και μιας ευρύτερης προσοχής.
Το γλαύκωμα στην Ελλάδα: Από προβολές των επιδημιολογικών μελετών στον Ελληνικό χώρο, εκτιμάται ότι τουλάχιστον 100.000 Έλληνες πάσχουν από γλαύκωμα, χωρίς να το γνωρίζουν, ενώ, μέσα στην επόμενη πενταετία, άλλοι 40.000 άνθρωποι θα εμφανίσουν γλαύκωμα στη χώρα μας.
Η ξηροφθαλμία προσβάλει περίπου 5 εκατ. άτομα.
Σύμφωνα με τον Επίκουρο Καθηγητή Οφθαλμολογίας στο Α.Π.Θ. κ. Κώστα Μπομπορίδη η ξηροφθαλμία αποτελεί την συχνότερη πάθηση της εξωτερικής επιφάνειας του οφθαλμού και αφορά διαταραχή της ποιότητας ή ποσότητας των δακρύων. Προσβάλει περίπου 5 εκατομμύρια άτομα άνω των 50 ετών κάθε χρόνο στην Αμερική ενώ επηρεάζει ως και 35% του υγιούς πληθυσμού παγκοσμίως.
Όπως αναφέρει ο καθηγητής, η ξηροφθαλμία προκαλεί συμπτώματα δυσφορίας όπως αίσθηση ξένου σώματος, καύσου ή πόνου στα μάτια, φωτοφοβία, αδυναμία χρήσης φακών επαφής και αντανακλαστικά αυξημένη συχνότητα βλεφαρισμού. Ακόμα, επηρεάζει προσωρινά την όρασή μας προκαλώντας δυσκολία σε απλές καθημερινές λειτουργίες όπως διάβασμα, εργασία στον υπολογιστή, παρακολούθηση τηλεόρασης και οδήγηση, επηρεάζοντας αρνητικά την ποιότητα ζωής και λειτουργικότητα. Εκλυτικοί παράγοντες είναι οι ορμονικές αλλαγές, όπως στην εμμηνόπαυση, αυτοάνοσα νοσήματα και η γήρανση ενώ προσβάλει συχνότερα τις γυναίκες. Διαταραχή των δακρύων προκαλούν οι διαθλαστικές επεμβάσεις με Laser σε ποσοστό ως 30%, η παρατεταμένη χρήση φακών επαφής, η μακροχρόνια χορήγηση κολλυρίων, όπως στο γλαύκωμα, και οι επεμβάσεις όπως αυτή του καταρράκτη καθώς και συστηματικά φάρμακα όπως αντιυπερτασικά, ηρεμιστικά και υπναγωγά. Η ξηρότητα των βλεφάρων και κυρίως του βλεφαρικού χείλους προκαλεί την δυσλειτουργία των Μεϊβομιανών αδένων δηλαδή των σμηγματογόνων αδένων που βρίσκονται πίσω από τις βλεφαρίδες το έκκριμα των οποίων συνθέτει την εξωτερική λιπιδική στοιβάδα που σταθεροποιεί τα δάκρυα. Στην δυσλειτουργία αυτή συμβάλει η χρήση καλλυντικών και μακιγιάζ στις γυναίκες, ενώ η ελλιπής υγιεινή των βλεφάρων επιβαρύνει την κατάσταση.
Τα συμπτώματα αυτής της ξηροφθαλμίας από εξάτμιση είναι εντονότερα το πρωί και συχνά παρατηρείται αντανακλαστική δακρύρροια που περιπλέκει την διάγνωση. Σε κάθε περίπτωση, για την θεραπεία είναι αναγκαία η ενίσχυση και σταθεροποίηση των δακρύων με αναπλήρωση της υδάτινης ή και λιπιδικής στοιβάδας και προστασία της οφθαλμικής επιφάνειας. Αυτό επιτυγχάνεται με την χρήση του ενδεδειγμένου για κάθε τύπο προβλήματος από τα νεότερα σύνθετα κολλύρια τεχνητών δακρύων που χαρακτηρίζονται από στοχευμένο μηχανισμό δράσης ανάλογα με το πρόβλημα, όπως αυτά της οικογένειας Systane και άλλα.
Για την ομαλοποίηση της λειτουργίας των Μεϊβομιανών αδένων βοηθάει η εφαρμογή θερμών επιθεμάτων με κλειστά βλέφαρα τουλάχιστον μία φορά την ημέρα, καθώς και ο καθαρισμός του βλεφαρικού χείλους με ζεστό νερό και ένα από τα ειδικά οφθαλμολογικά σκευάσματα καθαρισμού για την ρευστοποίηση και απομάκρυνση των αλλοιωμένων λιπαρών εκκρίσεων αλλά και υπολειμμάτων καλλυντικών. Με αυτές τις απλές παρεμβάσεις μπορούμε να ανακουφιστούμε από τα ενοχλητικά συμπτώματα της ξηροφθαλμίας.
Η ραγοειδίτιδα μια φλεγμονή που οδηγεί σε απώλεια όρασης.
Η ραγοειδίτιδα συμπεριλαμβάνει μία ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζονται από φλεγμονή του ραγοειδούς χιτώνα, δηλαδή του μεσαίου στρώματος του οφθαλμού. Μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη όραση ή απώλεια της όρασης, αποτελεί δε την πέμπτη αιτία τύφλωσης στον ανεπτυγμένο κόσμο. Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί από τη βρεφική ηλικία μέχρι και πολύ μεγάλες ηλικίες, ανεξαρτήτως φύλου. Οι ασθενείς, ωστόσο, είναι κυρίως άτομα ηλικίας 20 έως 65 ετών, που ανήκουν στον ενεργό πληθυσμό, αλλά και παιδιά. Σε ένα ποσοστό σχεδόν 50%, δεν είναι εφικτή η εξακρίβωση της αιτίας για την εμφάνιση της νόσου και χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής ή άγνωστης αιτιολογίας. Υπάρχουν πολλά αίτια, με τα κυριότερα να είναι: τραύμα ή χειρουργική επέμβαση, αυτοάνοσο νόσημα, φαρμακευτική αγωγή ή λοίμωξη.
Συνεπώς, η νόσος αποτελεί εκδήλωση ενός συστηματικού νοσήματος ή περιορίζεται αποκλειστικά στο μάτι. Τα συμπτώματα της ραγοειδίτιδας μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά στο ένα ή και στα δύο μάτια των ασθενών και να επιδεινωθούν ραγδαία, ωστόσο ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να αναπτυχθούν και σταδιακά. Περιλαμβάνουν κυρίως ερυθρότητα και πόνο στο μάτι, ευαισθησία στο φως, θολή ή μειωμένη όραση, κινούμενες κηλίδες στο οπτικό πεδίο του ασθενούς (floaters).
Η διάγνωση της ραγοειδίτιδας, γίνεται με συνδυασμό κλινικής εξέτασης και εργαστηριακών ευρημάτων (απεικονιστικών και άλλων μεθόδων). Είναι σημαντικό να επισημανθεί πως, παρά το γεγονός ότι για πολλές περιπτώσεις η αιτία παραμένει άγνωστη, ο ασθενής θα πρέπει να λαμβάνει την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία συμβάλουν καταλυτικά στη διατήρηση και βελτίωση της όρασης του ασθενούς. Τόσο η διάγνωση, όσο και η θεραπεία της ραγοειδίτιδας μπορεί να είναι περίπλοκες, καθώς περίπου το ένα τρίτο των ασθενών με μη λοιμώδη αιτιολογία, έχουν επίσης διαγνωστεί με υποκείμενο αυτοάνοσο νόσημα και ενδέχεται οι ίδιοι ασθενείς να παρακολουθούνται παράλληλα από οφθαλμίατρο και ρευματολόγο. Επί του παρόντος, η κορτιζόνη συνιστά τη βασική θεραπεία, στις μη λοιμώδεις μορφές της νόσου, ενώ η αγωγή αυτή μπορεί να μην είναι αποτελεσματική σε όλους τους ασθενείς και επιπλέον μπορούν να προκαλέσει σοβαρές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες, ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως γλαύκωμα, καταρράκτη, οστεοπόρωση κ.α.
Σημαντικός βιολογικός παράγοντας για τη θεραπεία της ραγοειδίτιδας.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων ανακοίνωσε πρόσφατα την έγκριση νέας ένδειξης του βιολογικού παράγοντα adalimumab για τη θεραπεία ορισμένων μορφών μη λοιμώδους ραγοειδίτιδας. Το adalimumab στοχεύει και βοηθά στη δέσμευση του παράγοντα TNF-α, μιας συγκεκριμένης αιτίας φλεγμονής, που μπορεί να παίζει ρόλο στη ραγοειδίτιδα. Η απόφαση αυτή αποτελεί σημαντική εξέλιξη στη διαχείριση της νόσου, καθώς το adalimumab είναι πλέον η μοναδική εγκεκριμένη βιολογική θεραπεία για τη μη λοιμώδη ενδιάμεση ραγοειδίτιδα, οπίσθια ραγοειδίτιδα και πανραγοειδίτιδα σε ενήλικες ασθενείς με ανεπαρκή ανταπόκριση στην κορτιζόνη, σε ασθενείς για τους οποίους απαιτείται σταδιακή μείωσή της, καθώς και σε ασθενείς που αντενδείκνυται η θεραπεία με κορτιζόνη.
Το adalimumab της βιοφαρμακευτικής εταιρείας AbbVie, χορηγείται αυτή τη στιγμή για τη θεραπεία 13 διαφορετικών νοσημάτων σε περισσότερους από 1.000.000 ασθενείς διεθνώς.
Το νέο εργαλείο του Facebook που αλλάζει τη ζωή των τυφλών.
Τελείως διαφορετικός είναι ο τρόπος που περίπου 39 εκατομμύρια τυφλοί παγκοσμίως βιώνουν την πλοήγηση στο διαδίκτυο, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες πρόσβασης και συχνά περιθωριοποιούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τη λύση στο πρόβλημα έρχεται να δώσει το Facebook, που, κατανοώντας την επιθυμία των τυφλών ανθρώπων να απολαμβάνουν την επικοινωνία μέσω του διαδικτύου ισάξια με όσους δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης, ανέπτυξε το automatic alternative text το οποίο θα τους επιτρέπει να «βλέπουν» τις φωτογραφίες που δημοσιεύουν οι φίλοι τους.
«Καθημερινά μπαίνουμε στο Facebook, αναζητούμε φωτογραφίες και βίντεο, σχολιάζουμε και εκφράζουμε την συμπάθεια, την προτίμηση, την αποδοχή μας σε ό,τι μας αρέσει, εύκολα και κυρίως γρήγορα. Το κάνουμε από τον υπολογιστή, το τάμπλετ ή το κινητό μας, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, όπου κι αν βρισκόμαστε. Η διαδικασία όμως αυτή για κάποιον που δεν είναι σε θέση να δει πραγματικά είναι εξαιρετικά δύσκολη και χρονοβόρα. Συχνά μάλιστα «αποκλείονται» από συζητήσεις με φίλους καθώς δεν είναι σε θέση να σχολιάσουν, να εκφράσουν τη γνώμη τους για κάτι που πρέπει πρώτα να δουν», εξηγεί ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης Δρ. Αναστάσιος Κανελλόπουλος. «Ο τρόπος δηλαδή που βιώνουν την καθημερινότητά τους όσοι έχουν μερική απώλεια όρασης ή είναι τυφλοί είναι σημαντικά διαφορετικός συγκριτικά με εκείνους που βλέπουν, με αποτέλεσμα να μην έχουν την ίδια αντιμετώπιση και ίσες ευκαιρίες στη ζωή τους». Είναι σπουδαίο λοιπόν για έναν τυφλό να ξέρει τι αποτυπώνεται σε μια φωτογραφία ή σ’ ένα βίντεο, όχι μόνο για να μπορεί να συμμετέχει σε συζητήσεις και να νοιώθει ότι είναι ισότιμο μέλος της «παρέας», αλλά και για τα ίδια τα συναισθήματα που μπορεί να δημιουργεί μια εικόνα. Η χαρά, η ελευθερία, η απογοήτευση, ο πόνος είναι συναισθήματα που εναλλάσσονται στην καθημερινότητά μας απλώς κοιτάζοντας κάτι το οποίο δεν είναι καν απαραίτητο να μας αφορά.
Η ομάδα του Facebook, μεταξύ τους και ο Matt King, ο οποίος έχασε την όρασή του όσο ήταν στο κολλέγιο, δημιούργησε το automatic alternative text που λειτουργεί χρησιμοποιώντας αναγνώριση εικόνας για τον εντοπισμό αντικειμένων σε φωτογραφίες. Δημιουργεί και διαβάζει την περιγραφή της φωτογραφίας, απαριθμώντας τα στοιχεία που μπορεί να απεικονίζονται. Μπορεί να προσδιορίσει τους τρόπους μεταφοράς (αυτοκίνητο, λεωφορείο, ποδήλατο, ή βάρκα), στοιχεία της φύσης (λέξεις όπως εξωτερικός χώρος, βουνό, δέντρο, και το χιόνι), λέξεις που σχετίζονται με την εμφάνιση κάποιου (αν φοράει γυαλιά, ή αν χαμογελά), αθλήματα, τρόφιμα. «Τα άτομα που έχασαν σταδιακά την όρασή τους είτε από ασθένεια, όπως γλαύκωμα, ηλιακιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδος ή μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοποίαθεια, είτε από ατύχημα, έχουν προσλαμβάνουσες παραστάσεις, οπότε η περιγραφή μιας φωτογραφίας με λέξεις μπορεί να δημιουργήσει εικόνες και συναισθήματα. Ακόμα και για όσους γεννήθηκαν χωρίς το δώρο της όρασης η γνώση λόγου χάριν ότι γελάει ο άνθρωπος στη φωτογραφία αρκεί για να τον γεμίσει με χαρά. Κι αυτό είναι σπουδαίο», συμπληρώνει. Το Facebook δεν είναι η μόνη εταιρεία που έχει εγκύψει σε αυτό το είδος της τεχνολογίας. Πρόσφατα η Microsoft παρουσίασε ένα demo για τον τρόπο που τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης βοηθούν έναν από τους τυφλούς μηχανικούς της να προσδιορίζουν τι συμβαίνει μπροστά του, στον πραγματικό κόσμο. Συγκεκριμένα, ο Saqib Shaikh με τη χρήση έξυπνων γυαλιών μπορούσε να φωτογραφίζει σε πραγματικό χρόνο το περιβάλλον του και να ακούει την περιγραφή της εικόνας. Επόμενος στόχος της ομάδας του Facebook είναι η δημιουργία ενός εργαλείου που όχι μόνο θα αναγνωρίζει τον αριθμό των ατόμων στη φωτογραφία αλλά και το ποιοι θα εικονίζονται.
Όραση σε μερικώς τυφλούς με ηλεκτρονικά γυαλιά υψηλής τεχνολογίας.
Νέα επαναστατική τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί από αμερικανική εταιρεία επιτρέπει σε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα όρασης να δουν καθαρά, να διαβάσουν βιβλία, να δουν πρόσωπα αγαπημένων τους και να ζήσουν ανεξάρτητοι. Η εγκεκριμένη από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) συσκευή που φοριέται σαν ένα ζευγάρι γυαλιά, διαθέτει μια μικρή κάμερα υψηλής ταχύτητας που βιντεοσκοπεί σε πραγματικό χρόνο και στη συνέχεια αποστέλλει το βίντεο σε μια οθόνη LED μπροστά στα μάτια του ατόμου που τη φοράει. Αυτό τους επιτρέπει να δουν με εξαιρετική οπτική ευκρίνεια. Η νέα τεχνολογία, που ονομάζεται eSight, μπορεί να βοηθήσει περίπου 260.000.000 ανθρώπους από τα σχεδόν 300 εκ. που έχουν χαμηλή όραση παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που η οπτική οξύτητά τους είναι 20/200 ή χαμηλότερη, ενώ δεν λειτουργεί στο 14% αυτών που είναι τυφλοί.
Η εταιρεία επιτρέπει τη δοκιμή σε όσους το επιθυμούν προκειμένου να διαπιστώσουν αν πράγματι τους βοηθά να δουν. Το eSight, που έχει σχεδιαστεί για τη βελτιστοποίηση της εναπομένουσας κεντρικής όρασης αξιοποιώντας παράλληλα την περιφερική όραση, θα αποτελέσει αντικείμενο μεγάλης κλινικής μελέτης εντός του τρέχοντος έτους, στο οποίο θα συμμετέχουν μεταξύ άλλων το Johns Hopkins University Wilmer Eye Center, το Kellogg Eye Center στο University of Michigan και το Center for Retina and Macular Disease.
Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health daily»