Ξεπεράστε τα ταμπού
Σύμφωνα με το Ελληνικό Ίδρυμα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής, τα δύο αυτοάνοσα νοσήματα που περιλαμβάνονται στις ΙΦΝΕ, η Ελκώδης Κολίτις και η Νόσος Crohn, χαρακτηρίζονται από φλεγμονή του γαστρεντερικού σωλήνα και εκδηλώνονται με κοιλιακό άλγος, αδυναμία, καταβολή, απώλεια βάρους και διαρροϊκές κενώσεις με ή χωρίς αίμα. Τα συμπτώματα αυτά, αλλά και συμπτώματα εκτός πεπτικού που χαρακτηρίζουν τα αυτοάνοσα νοσήματα, όπως στοματικές άφθες, αρθρίτιδες, δερματικές βλάβες και άλλα που μπορεί να συνυπάρχουν ή και να προηγούνται των συμπτωμάτων των ΙΦΝΕ, πρέπει να ενεργοποιήσουν τον ασθενή για να επισκεφθεί τον γαστρεντερολόγο του.
Όπως αναφέρουν οι ειδικοί, σήμερα ο συνδυασμός κλινικής υποψίας, ειδικών εργαστηριακών-απεικονιστικών εξετάσεων και, κυρίως, της ενδοσκόπησης του πεπτικού με λήψη βιοψιών, θα οδηγήσει στη διάγνωση και στην ευχέρεια χορήγησης ιδιαίτερα αποτελεσματικών φαρμάκων για την θεραπευτική αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων, που δεν είναι τόσο σπάνιες όσο νομίζαμε παλαιότερα, μιας και αφορούν περισσότερους από 10.000 Έλληνες.
Ο φόβος αποτρέπει τις γυναίκες με ΙΦΝΕ να κάνουν παιδιά
Μελέτη που έγινε σε 9 διαφορετικά κέντρα της Μεσογείου, μεταξύ του 2014 και του 2015, για την αντίληψη που έχουν οι γυναίκες που πάσχουν από Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ) αναφορικά με την επίδραση της νόσου στη γονιμότητα και την εγκυμοσύνη, διαπίστωσε ότι δυστυχώς η νόσος επηρεάζει αρνητικά τη ζωή τους σε πολύ μεγάλο βαθμό και ο φόβος τους είναι τόσο μεγάλος που οι περισσότερες επιλέγουν να μην κάνουν παιδιά. Στη μελέτη συμμετείχαν 348 γυναίκες με ΙΦΝΕ ηλικίας 16-50 ετών (μέση ηλικία 37,4 έτη). Το 50% εξ αυτών έπασχαν από ελκώδη κολίτιδα, το 49,4% από νόσο του Crohn και ένα 0,6% από αδιευκρίνιστη κολίτιδα. Όλες οι ασθενείς απάντησαν σε ένα ερωτηματολόγιο που βασίστηκε στις κατευθυντήριες οδηγίες της ECCO (European Crohn’s and Colitis Organization). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης την οποία έδωσε στη δημοσιότητα το Ελληνικό Ίδρυμα Γαστρεντερολογίας & Διατροφής (ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ.), πάνω από το 60% των γυναικών αυτών φοβόταν ότι η νόσος τους ή η θεραπεία που παίρνουν για να την αντιμετωπίσουν μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση κάποιας επιπλοκής κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και να προκαλέσει θανάσιμο κακό τόσο στις ίδιες, όσο και στο νεογέννητο. Επίσης, θεωρούν ότι μπορεί η νόσος να μεταδοθεί στο νεογνό ή ότι θα βλάψουν το παιδί εάν θηλάσουν.
Επιπλέον, οι ειδικοί διαπίστωσαν ότι μόνο όσες γυναίκες αποφάσισαν να επισκεφθούν κάποιον ειδικό και να τον συμβουλευτούν τελικά πήραν την απόφαση να τεκνοποιήσουν και να αποκτήσουν παιδί. Επίσης, οι γυναίκες που είχαν πιο υψηλό επίπεδο μόρφωσης ήταν πιο πιθανό να αποφασίσουν να μείνουν έγκυες και τελικά να τεκνοποιήσουν. Σύμφωνα με τους επιστήμονες η μελέτη αυτή δυστυχώς επιβεβαίωσε το γεγονός, ότι οι γυναίκες που πάσχουν από Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ), διατηρούν λανθασμένες αντιλήψεις όσον αφορά την πιθανότητα να μείνουν έγκυες και να φέρουν στον κόσμο ένα παιδί φοβούμενες. Ξεπεραστε τα ταμπου τόσο την έκβαση της νόσου τους όσο και το να μην κάνουν κακό στο μωρό τους. Οι ειδικοί συμβουλεύουν τις γυναίκες που πάσχουν από Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ) να συζητήσουν με το γιατρό τους ή κάποιον ειδικό ώστε να ενημερωθούν πλήρως και να κατανοήσουν ότι, τόσο η νόσος όσο και η θεραπεία αυτής δεν επιφέρουν καμία επίπτωση στη γονιμότητα τους.
Η νόσος Crohn επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία του ασθενή
Μελέτη που έγινε από τους επιστήμονες του τμήματος Γαστρεντερολογίας και Ηπατολογίας του Πανεπιστημίου Monash στην Αυστραλία, έδειξε ότι τα άτομα που υποφέρουν από τη νόσο του Crohn έχουν πολύ συχνά μια ήπια γνωστική δυσλειτουργία. Η μελέτη που έγινε με θέμα «Οι νοητικές διαταραχές στη νόσο του Crohn συνδέονται με συστηματική φλεγμονή, επιβάρυνση των συμπτωμάτων και διαταραχές ύπνου», και η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο «United European Gastroenterology Journal», διαπίστωσε ότι οι γνωστικές δυσκολίες στους ασθενείς αυτούς είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την αυξημένη συστηματική φλεγμονή και με πολλές ακόμα έμμεσες επιπτώσεις. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι γνωστικές αυτές δυσκολίες, όπως για παράδειγμα προβλήματα συγκέντρωσης και θόλωσης της σκέψης, για τις οποίες παραπονούνται οι ασθενείς, είναι άγνωστο για πιο λόγο συμβαίνουν και αυτός ήταν και ο σκοπός της μελέτης. Δηλαδή, οι ερευνητές προσπάθησαν πρωτίστως μα μετρήσουν αντικειμενικά τις γνωστικές διαταραχές των ασθενών με Crohn, συγκριτικά με υγιείς ανθρώπους.
Επίσης, προσπάθησαν να εντοπίσουν τους παράγοντες αυτούς που συμβάλλουν στη γνωστική δυσλειτουργία. Όπως είπαν, είναι πολύ σημαντικό να διαπιστωθεί αν όντως οι ασθενείς αυτοί παθαίνουν γνωστική δυσλειτουργία και σε τι βαθμό, καθώς αυτή μπορεί να τους οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο ατυχημάτων. Στη μελέτη συμπεριλήφθησαν 49 ασθενείς μέσης ηλικίας 44 ετών και 31 υγιή άτομα μέσης ηλικίας 43 ετών. Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε τη γνωστική λειτουργία ασθενών με Crohn και η οποία αξιολογήθηκε με εξέταση SCIT, ένα ευαίσθητο τεστ που ανιχνεύει την ήπια γνωστική έκπτωση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, οι ασθενείς με νόσο του Crohn είχαν 10% πιο αργούς χρόνους απόκρισης από την ομάδα των υγιών ατόμων. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος απόκρισης τους ήταν ακόμη πιο αργός από ό,τι αυτός που παρατηρήθηκε σε υγιείς εθελοντές με αλκοόλ στο αίμα πάνω από 0,05 g / 100 ml, που είναι πάνω από το νόμιμο όριο οδήγησης στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως ανέφερε ο επικεφαλής ερευνητής της μελέτης Δρ. Daniel van Langenberg, τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν την άποψη ότι η νόσος του Crohn επιφέρει ένα ευρύ φάσμα συνεπειών που επηρεάζει τους ασθενείς όχι μόνο εντός, αλλά και εκτός του πεπτικού σωλήνα.
Όπως είπε ο Δρ. Langenberg, η νέα αυτή μελέτη συνάδει με τα πειράματα που έγιναν και έδειξαν ότι η φλεγμονή του εντέρου επιφέρει μια αύξηση της φλεγμονώδους δραστηριότητας του ιππόκαμπου στον εγκέφαλο. Αυτή, με τη σειρά της, μπορεί να ευθύνεται για τους πιο αργούς χρόνους απόκρισης. Επιπροσθέτως οι ερευνητές διαπίστωσαν, ότι κάποιες από τις έμμεσες συνέπειες της νόσου, όπως είναι η κακή ποιότητα ύπνου, το αυξημένο άγχος καθώς και η επιδείνωση των συμπτωμάτων και της διάρκειας της νόσου, σχετίζονται και αυτά με την αυξημένη νοητική βλάβη. Αναλύοντας τη μελέτη αυτή, ο γενικός χειρουργός Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος, τόνισε ότι τα αποτελέσματα αυτή θα μπορούσαν ίσως μα αποτελέσουν έναν ακόμα λόγο για να υποβληθεί ο ασθενής σε επέμβαση καθώς, αποτελεί και το μοναδικό τρόπο μακροπρόθεσμης ανακούφισης από τα συμπτώματα που προκαλεί η νόσος. Ενώ, τόνισε ότι η συνεργασία ειδικών επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων θα βοηθούσε στην εμβάθυνση των γνώσεων γύρω από την πάθηση, αλλά και στην έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων που επιβαρύνουν τους ασθενείς με νόσο του Crohn.
Η εφαρμογή προγραμμάτων μετάβασης των ανήλικων ασθενών με ΙΦΝΕ σε κλινικές ενηλίκων είναι απαραίτητη
Μελέτες που έχουν γίνει πρόσφατα επισημαίνουν ότι η μεταφορά παιδιών με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ) σε κλινικές ενηλίκων συχνά γίνεται απότομα, χωρίς να έχει προηγηθεί προετοιμασία των ασθενών για το βήμα αυτό. Κατά συνέπεια, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, περίπου το 80% «χάνουν» επισκέψεις στη κλινική ενηλίκων, ενώ ένα 50% των ασθενών δεν λαμβάνουν σωστά τη θεραπευτική τους αγωγή. Πιο συγκεκριμένα, στο Ηνωμένο Βασίλειο περίπου το 80% των γαστρεντερολόγων επισημαίνουν ελλείψεις στην προετοιμασία των νεαρών ασθενών που παραλαμβάνουν από τις παιδιατρικές κλινικές, όπως ανεπαρκή γνώση του νοσήματος και της θεραπείας που λαμβάνουν. Στην Αυστραλία δε, μόνο το ¼ των νεαρών ασθενών είναι κατάλληλα προετοιμασμένο για να μεταφερθεί σε κλινικές ενηλίκων, σύμφωνα με έρευνα στους γιατρούς των σχετικών ειδικοτήτων. Όπως ανέφεραν οι ερευνητές, η συστηματική εφαρμογή των προγραμμάτων μετάβασης, μπορεί να μειώσει τις υποτροπές της νόσου και να αυξήσει τα ποσοστά ύφεσής της χωρίς λήψη στεροειδών. Σύμφωνα με την Επίκουρη Καθηγήτρια Γαστρεντερολογίας Α.Π.Θ και Υπεύθυνη του Γαστρεντερολογικού Τμήματος, Β΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΓΠΝΘ “ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ” κα Όλγα Γιουλεμέ, η εφαρμογή προγραμμάτων μετάβασης, δηλαδή μακροχρόνιων προγραμμάτων εκπαίδευσης των νεαρών ασθενών στο νόσημά τους καθώς και οι κοινές επισκέψεις γαστρεντερολόγου – παιδογαστρεντερολόγου πριν τη μεταφορά τους σε κλινική ενηλίκων, μπορεί να βελτιώσει στην έκβαση του νοσήματος τους. Το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης για το λόγο αυτό ανέλαβε μια πρότυπη πρωτοβουλία, με στόχο την ομαλή μεταφορά του «ώριμου» και αυτόνομου πλέον ασθενούς στο νέο κλινικό περιβάλλον και στην ενήλικο ζωή.
Να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο νοσοκομείο επιστεγάζει την εικοσαετή συνεργασία του γαστρεντερολογικού τμήματος του νοσοκομείου με τους παιδογαστρεντερολόγους των αντίστοιχων κλινικών για την παρακολούθηση και θεραπεία των παιδιατρικών ασθενών με ΙΦΝΕ.
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας πολύ-επιστημονικής ομάδας μετάβασης, με στόχο τη μετάβαση των παιδιατρικών ασθενών στο γαστρεντερολογικό τμήμα να γίνεται πιο οργανωμένα και πιο ομαλά προς όφελος των παιδιών. Η ομάδα, η οποία αποτελείται από τέσσερεις παιδογαστρεντερολόγους, τρεις γαστρεντερολόγους ενηλίκων, έναν χειρούργο ενηλίκων, μια ακτινολόγο και μια ψυχολόγο, έχει καταρτίσει ένα πρωτόκολλο με πρόγραμμα από κοινού παρακολούθησης των παιδιατρικών ασθενών από την ηλικία των 12 ετών, ειδικά ερωτηματολόγια για την αξιολόγηση της «ωριμότητας» και των αναγκών των παιδιών και καθορισμό του κατάλληλου χρόνου για τη μεταφορά των εφήβων στο γαστρεντερολογικό τμήμα των ενηλίκων. Όπως αναφέρει η κα Γιουλεμέ τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μεγάλη αύξηση των παιδιατρικών ασθενών με ΙΦΝΕ, που εκτιμάται ότι πλέον αποτελούν το ¼ του συνόλου των ασθενών και τα οποία παρακολουθούνται από τις παιδιατρικές κλινικές μέχρι την ηλικία 14-16 ετών. Έπειτα από αυτές τις ηλικίες, δεδομένης και της χρόνιας φύσης των ΙΦΝΕ, η φροντίδα των νεαρών αυτών ανατίθεται στις κλινικές ενηλίκων.
Γι αυτό, όπως τόνισε η κα Γιουλεμέ, η διαδικασία της μεταφοράς από την παιδιατρική στην κλινική ενηλίκων θα πρέπει να γίνετε ομαλά, προκειμένου η παροχή υπηρεσιών υγείας να είναι αδιάλειπτη προς τους νεαρούς ασθενείς, οι οποίοι το διάστημα αυτό αναπτύσσονται σωματικά, ψυχοκοινωνικά και σεξουαλικά.
Η χορήγηση βιταμίνης D μειώνει την ανάγκη wπερίθαλψης σε ασθενείς με ΙΦΝΕ
Πρόσφατη μελέτη η οποία έγινε από αμερικανούς επιστήμονες έδειξε ότι στα άτομα με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου (ΙΦΝΕ) που έχουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D, η χορήγηση συμπληρωμάτων της βιταμίνης μειώνει την ανάγκη για υγειονομική περίθαλψη. Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Pittsburgh μελέτησαν 965 ασθενείς, το 62% των οποίων έπασχαν από τη νόσο του Crohn και το 38% από ελκώδη κολίτιδα. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων στη μελέτη ήταν τα 44 έτη, με το 52,3% να είναι γυναίκες. Στην έναρξη της μελέτης οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το 8,9% των ασθενών είχε ανεπάρκεια βιταμίνης D, η οποία παρατηρήθηκε ότι ήταν υψηλότερη στους νέους άνδρες. Κατά τη διάρκεια της 5ετούς παρακολούθησης, οι ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D χρειάζονταν σημαντικά περισσότερα στεροειδή, υπολογιστικές τομογραφίες, επισκέψεις σε τμήματα επειγόντων περιστατικών, νοσηλείες και χειρουργικές επεμβάσεις, συγκριτικά με τα άτομα που είχαν φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης D. Επίσης, στους ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D δεν υπήρχε καμία ένδειξη για υψηλότερους δείκτες φλεγμονής, όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη ή ταχύτητα καθίζησης ερυθρών, ούτε για ελλιπή συμμόρφωση στη θεραπεία ή λιγότερες επισκέψεις σε κλινικές. Για τον έλεγχο της επίδρασης των επιπέδων της βιταμίνης D στη βαρύτητα της νόσου οι ερευνητές πραγματοποίησαν ανάλυση σε μια υποομάδα των ασθενών σε κλινική ύφεση κατά την έναρξη της μελέτης.
Σε αυτή την ομάδα, οι περισσότεροι ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D χρειάζονταν στεροειδή (51% έναντι 37% εκείνων με φυσιολογικά επίπεδα) και το 34% χειρουργική επέμβαση εξαιτίας των ΙΦΝΕ (έναντι 22%). Επιπλέον, στους ασθενείς με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D που λάμβαναν συμπληρώματα βιταμίνης D παρατηρήθηκε σταδιακή μείωση της ανάγκης τους για υγειονομική περίθαλψη κατά τη διάρκεια των 5 χρόνων της παρακολούθησης, ενώ στα άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D που δεν λάμβαναν συμπληρώματα η ανάγκη για υγειονομική περίθαλψη αυξήθηκε.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D είναι σύνηθες φαινόμενο σε ασθενείς με ΙΦΝΕ και συνδέονται με υψηλότερη νοσηρότητα και σοβαρότητα της νόσου, που σηματοδοτεί την πιθανή σημασία της παρακολούθησης και θεραπείας της βιταμίνης D. Αναλύοντας τη μελέτη ο Δρ. Αναστάσιος Ξιάρχος – Διευθυντή της χειρουργικής κλινικής του Ομίλου Ιατρικού Αθηνών – Ιατρικού Περιστερίου και Πρόεδρο της Επιστημονικής Εταιρείας Ορθοπρωκτικής Χειρουργικής, τόνισε ότι η σημασία της μελέτης έγκειται στη μεγάλη διάρκεια παρακολούθησης των ασθενών. Όπως είπε ο Δρ. Ξιάρχος, από τα ευρήματα φάνηκε ότι τα επίπεδα της βιταμίνης D είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για χειρότερη έκβαση των ασθενών με ΙΦΝΕ. Το ευτυχές είναι ότι όσοι είχαν υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D δεν είχαν τόσο μεγάλη ανάγκη νοσηλείας, καθώς η συνολική υγεία τους ήταν σε καλύτερη κατάσταση. Δεδομένου ότι τα συμπληρώματα βιταμίνης D είναι ωφέλιμα και οικονομικά, αποτελεί λογική πρακτική να ελέγχονται συστηματικά τα επίπεδα της βιταμίνης D σε ασθενείς με ΙΦΝΕ και να χορηγούνται, αναλόγως, συμπληρώματά της.
Αποτελεσματική και ασφαλής η ουστεκινουμάμπη σε ασθενείς νόσο του Crohn
Σύμφωνα με τα δεδομένα Φάσης 3 η θεραπεία με ουστεκινουμάμπη προκάλεσε κλινική ανταπόκριση και κλινική ύφεση σε ενήλικους ασθενείς με μέτρια ως σοβαρή νόσο Crohn οι οποίοι προηγουμένως είχαν εμφανίσει αποτυχία ή έλλειψη ανοχής σε μία ή περισσότερες θεραπείες με αναστολέα παράγοντα νέκρωσης όγκων (TNF)-άλφα (πληθυσμός αποτυχίας αντι-TNF). Η μελέτη Φάσης 3 UNITI-1 της Janssen, που περιέλαβε 741 άτομα με νόσο Crohn, πέτυχε το πρωτεύον καταληκτικό σημείο της, καθώς οι θεραπευτικές ομάδες της ουστεκινουμάμπης εμφάνισαν σημαντικώς υψηλότερα ποσοστά κλινικής ανταπόκρισης κατά την εβδομάδα 6 σε σύγκριση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Τα ευρήματα αυτά ακολουθούν τα αποτελέσματα Φάσης 3 της μελέτης UNITI-2, που τεκμηρίωσαν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της ουστεκινουμάμπης σε ασθενείς στους οποίους η συμβατική θεραπεία είχε προηγουμένως αποτύχει και που στην πλειονότητά τους δεν είχαν προηγούμενο ιστορικό λήψης αντι-TNF-άλφα θεραπείας. Οι ασθενείς που συμμετείχαν στην μελέτη Φάσης 3 UNITI-1 έλαβαν εφάπαξ ενδοφλέβια (IV) έγχυση εικονικού φαρμάκου, ουστεκινουμάμπης 130 mg ή ουστεκινουμάμπης ~6 mg/kg (διαβάθμιση της δοσολογίας ανάλογα με το βάρος: οι ασθενείς με σωματικό βάρος μικρότερο ή ίσο με 55 kg έλαβαν 260 mg, οι ασθενείς με βάρος μεγαλύτερο των 55 kg και μικρότερο ή ίσο με 85 kg έλαβαν 390 mg και οι ασθενείς με βάρος μεγαλύτερο των 85 kg έλαβαν 520 mg) κατά την εβδομάδα 0. Όλοι οι ασθενείς που εντάχθηκαν στην μελέτη είχαν προηγουμένως εμφανίσει αποτυχία ή έλλειψη ανοχής στη χορήγηση χορήγηση τουλάχιστον μιας θεραπείας αντι-TNF-άλφα, ενώ οι μισοί από τους ασθενείς που εντάχθηκαν στην μελέτη είχαν ιστορικό τουλάχιστον δύο αποτυχημένων θεραπειών με αντι-TNF-άλφα.
Ένα αποτελεσματικό μονοκλωνικό αντίσωμα για θεραπεία της ελκώδους κολίτιδας
Ένα μονοκλωνικό αντίσωμα της φαρμακευτικής εταιρείας Takeda, το οποίο δρα στο έντερο διαπιστώθηκε ότι βοηθά τους ασθενείς με μέτρια ως σοβαρή ενεργή ελκώδη κολίτιδα. Κατά τη διάρκεια του Ετήσιου Επιστημονικού Συνεδρίου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη Νόσο του Crohn και την Κολίτιδα (ECCO) του 2016 παρουσιάστηκαν αποτελέσματα από τη μελέτη GEMINI, τα οποία έδειξαν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της βεδολιζουμάμπη στη μέτρια ως σοβαρή ενεργή ελκώδη κολίτιδα (ΕΚ).
Οι ασθενείς ανέφεραν κλινικές βελτιώσεις με περίπου τρία χρόνια θεραπείας με βεδολιζουμάμπη, ενώ παρατηρήθηκε επίσης, επούλωση του βλεννογόνου σε ασθενείς με νόσο του Crohn (CD) ή ελκώδη κολίτιδα (ΕΚ) μετά από μακροχρόνια θεραπεία. Η επούλωση του βλεννογόνου είναι μια μέτρηση της δραστηριότητας της νόσου στη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και η μεγαλύτερη επούλωση συσχετίζεται με μειωμένη δραστηριότητα της νόσου. Σύμφωνα με τον Καθηγητή Ιατρικής, στο Γαστρεντερολογικό Τμήμα της Κλινικής Mayo, Edward V. Loftus, τα ενδιάμεσα αποτελέσματα αποκάλυψαν πολύ ενθαρρυντικά επίπεδα ύφεσης για τους ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα με περίπου τρία έτη θεραπείας και επίσης προσέφεραν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με το πώς το ιστορικό θεραπείας μπορεί να επηρεάσει την επιτυχία της θεραπείας. Όπως είπε, η επίτευξη μακροχρόνιας ύφεσης είναι ο θεραπευτικός στόχος για όλους τους ασθενείς που πάσχουν από φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, οπότε είναι σημαντικό να διεξάγονται μελέτες σαν την συγκεκριμένη καθώς βοηθούν του ιατρούς να κατανοήσουν την μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια των θεραπευτικών επιλογών τους.
Ο Dr. Michael Smyth, Global Brand Medical Director του τομέα γαστρεντερολογίας της Takeda, είπε ότι το βασικό πρόγραμμα κλινικών μελετών Φάσης 3 GEMINI ήταν το μεγαλύτερο που έχει διεξαχθεί ποτέ ταυτόχρονα για την ελκώδη κολίτιδα και τη νόσο του Crohn και συνεχίζει να αποφέρει μεγάλο εύρος πληροφοριών σχετικά με την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της βεδολιζουμάμπης. Ενώ, συμπλήρωσε ότι η Takeda είναι αφοσιωμένη στη μελέτη της μακροπρόθεσμης αποτελεσματικότητας και ασφάλειας της βεδολιζουμάμπης ώστε να εξοπλίσει την ιατρική κοινότητα με τα καλύτερα εργαλεία για να καλύψει τις ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από αυτές τις νόσους.
Υπό έρευνα θεραπεία
Σημαντική θεραπεία που αφορά την ψωριάση και την ψωριασική αρθρίτιδα είναι η απρεμιλάστη της εταιρείας Celgene που στην Ελλάδα εκπροσωπείται από την GENESIS Pharma. Η απρεμιλάστη έχει πάρει έγκριση σε δύο θεραπευτικές ενδείξεις που αφορούν τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής χρόνιας κατά πλάκας ψωρίασης σε ενήλικες ασθενείς οι οποίοι δεν ανταποκρίθηκαν, ή έχουν κάποια αντένδειξη, ή εμφάνισαν μη ανοχή σε άλλη συστημική θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της κυκλοσπορίνης, της μεθοτρεξάτης ή του ψωραλενίου και της υπεριώδους ακτινοβολίας Α (PUVA). Και ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με Τροποποιητικά της Νόσου Αντιρρευματικά Φάρμακα (DMARDs), για τη θεραπεία της ενεργού ψωριασικής αρθρίτιδας (PsA) σε ενήλικες ασθενείς οι οποίοι είχαν ανεπαρκή ανταπόκριση ή εμφάνισαν μη ανοχή σε προηγούμενη θεραπεία με DMARD. Ο λόγος για τον οποίο την αναφέρουμε είναι γιατί η Celgene μελετά την απρεμιλάστη και για άλλες θεραπευτικές περιοχές, όπως η νόσος του Bechet (Αδαμαστιάδη), ο λύκος, η ελκώδης κολίτιδα, η νόσος του Crohn και η ατοπική δερματίτιδα.
Boehringer Ingelheim: Επένδυση στην έρευνα
Η Boehringer Ingelheim έχει μπει δυναμικά στο παιχνίδι της έρευνας συνάπτοντας νέες συνεργασίες με εξωτερικού εταίρους όπως το Αντικαρκινικό Κέντρο MD Anderson του Πανεπιστημίου του Τέξας, για την ανακάλυψη νέων θεραπειών και βιολογικών δεικτών για τον παγκρεατικό καρκίνο, με την Ιατρική Σχολή Icahn του MountSinai, το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, το Ερευνητικό Ινστιτούτο Scripps και το Ιατρικό Κολέγιο Weill του Πανεπιστημίου Cornell, για την εύρεση νέων θεραπειών για τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Οι συνεργασίες με την Ιατρική Σχολή Icahn του MountSinai, το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, το Ερευνητικό Κέντρο Scripps και το Ιατρικό Κολέγιο Weill του Πανεπιστημίου Cornell, αποσκοπούν στον εμπλουτισμό της έρευνας και ανάπτυξης με νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις για τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (IBD). Η εταιρεία μέσω των συνεργασιών αυτών αποβλέπει στην ταυτοποίηση και επιβεβαίωση νέων θεραπευτικών στόχων καθώς και στην ταυτοποίηση βιολογικών δεικτών που θα ικανοποιήσουν τις σημαντικές ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες των ασθενών που πάσχουν από φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, όπως είναι η νόσος του Crohn ή η ελκώδης κολίτιδα.
Το πρώτο Εργαστήριο Πυελικού Εδάφους στην Ελλάδα
Προσηλωμένος στην παροχή εξειδικευμένων ιατρικών υπηρεσιών υψηλών προδιαγραφών, ο Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, εγκαινίασε πρόσφατα τη λειτουργία του πρώτου εργαστηρίου Πυελικού Εδάφους στην Ελλάδα και του τμήματος Χειρουργικής Εντέρου – Ορθού, υπό την εποπτεία του σύμβουλου και Καθηγητή του King’s College Hospital του Λονδίνου, κ. Σάββα Παπαγρηγοριάδη. Το πρώτο Εργαστήριο Πυελικού Εδάφους στη χώρα διαθέτει διαγνωστική και θεραπευτική εξειδίκευση για την αντιμετώπιση προβλημάτων όπως (Ακράτεια – Πρόπτωση ορθού – Αποφρακτική δυσκοιλιότητα – Νευρογενείς παθήσεις του εντέρου).
Η διάγνωση πραγματοποιείται με τρισδιάστατο ενδο-ορθικό υπερηχογράφημα, μανομετρία φυσιολογία, ηλεκτρομυογράφημα, νευρογραφία αιδοιικού νεύρου, μαγνητική τομογραφία ενώ οι θεραπείες κυμαίνονται από τη φυσιοθεραπεία ως τις θεραπείες ηλεκτρικής νευροτροποποίησης (Neuromodulation) των νεύρων του πυελικού εδάφους. Σε σοβαρές περιπτώσεις πραγματοποιούνται χειρουργικές επισκευές σφιγκτήρων, εμφύτευση τεχνητού σφιγκτήρα ή τοποθέτηση βηματοδότη στη σπονδυλική στήλη για θεραπεία διέγερσης ιερών νεύρων (SNS). Το τμήμα Χειρουργικής Εντέρου – ορθού έχει δημιουργηθεί με βάση τα βρετανικά πρότυπα και με αποκλειστική εξειδίκευση στο έντερο-ορθό στοχεύει στην επίτευξη των καλυτέρων θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Θέτοντας σε εφαρμογή την πρωτοποριακή μέθοδο της ενδοσκοπικής χειρουργικής TEMS σε συνδυασμό με ακτινοθεραπεία για την αντιμετώπιση του καρκίνου του ορθού, επιτυγχάνεται η αποφυγή της κολοστομίας, ενώ οι δύσκολες περιπτώσεις ελκώδους κολίτιδας και νόσου Crohn που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα θεραπεύονται με λαπαροσκοπική χειρουργική και ανάρρωση σε λίγες ημέρες. Επιπρόσθετα, το τμήμα ειδικεύεται στη θεραπεία δύσκολων προβλημάτων όπως τα υποτροπιάζοντα περιεδρικά συρίγγια, η πρόπτωση ορθού, η ορθοκήλη, το κλείσιμο κολοστομιών και κοιλιακών συριγγίων με αποκατάσταση παραμορφωμένων κοιλιακών τοιχωμάτων μετά από επείγουσες εγχειρήσεις και η ενδομητρίωση του εντέρου.
Δύο αποτελεσματικές θεραπείες
Δύο θεραπείες για την ελκώδη κολίτιδα διαθέτει στο χαρτοφυλάκιό της η MSD. Συγκεκριμένα, πρόκειται για το Remicade που κατέχει πολλά χρόνια την 1η θέση στις προτεινόμενες θεραπείες από τους γιατρούς και το νεότερο σκεύασμα το Simponi (golimumab). Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι συμβατικές θεραπείες δεν έχουν καταφέρει να καλύψουν ικανοποιητικά τα θεραπευτικά κενά ενώ η παρακολούθηση της κατάστασης γίνεται από τον θεράποντα ιατρό μέσω αντικειμενικών μετρήσεων (βιοχημικών δεικτών), της συνολικής εικόνας του ασθενούς (και αναφορά συμπτωμάτων) και με τη χρήση ενδοσκοπικών μεθόδων (που έχουν μεγάλο κόστος και είναι επιβαρυντικές για την ποιότητα ζωής των ασθενών). Η έλευση του Simponi και της συνεχούς κλινικής ανταπόκρισης CCR στην ΕΚ έρχεται να θέσει τον πήχη πιο ψηλά. Πρόκειται για ένα βιοτεχνολογικά εξελιγμένο μόριο με μοναδικά χαρακτηριστικά και ένα εξελιγμένο, πολύ αυστηρό κλινικό πρόγραμμα σχεδιασμένο να απαντήσει σε ερωτήματα βάζοντας τον ασθενή στο επίκεντρο μέσα από μια διαδικασία που προσομοιάζει με την καθημερινή κλινική πρακτική των ιατρών συνδυάζονται για να βοηθήσουν στην εξέλιξη της κλινικής πρακτικής. Σύμφωνα με το πρόγραμμα PURSUIT το οποίο άλλαξε ριζικά τον τρόπο έγκρισης των θεραπειών για την ΕΚ, το σημαντικότερο νέο στοιχείο είναι ότι με τον σχεδιασμό η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου αξιολογείται 15 φορές (κάθε 4 εβδομάδες) κατά τη διάρκεια του έτους (για να μοιάζει με την κλινική πρακτική) και όχι 3. Αν σε κάποια αξιολόγηση ο ασθενής χάσει την ανταπόκριση αυτό θεωρείται αποτυχία της θεραπείας. Άρα σύμφωνα με αυτό το πολύ αυστηρό κριτήριο κάποιος ασθενής που ανταποκρίνεται στο 1 έτος ανταποκρίνεται καθ όλη τη διάρκεια του έτους είναι δηλαδή σε κατάσταση συνεχούς κλινικής ανταπόκρισης (CCR). Αυτό δίνει τη δυνατότητα στον ιατρό να έχει μια λεπτομερή εικόνα για την εξέλιξη του ασθενή και όχι μόνο κάποια στιγμιότυπα από την πορεία του. Έτσι μπορεί έγκαιρα να παρέμβει, αν αυτό χρειαστεί, αποτρέποντας υποτροπές την νόσου, εισαγωγές σε νοσοκομείο και χειρουργεία. Το μέλλον φαίνεται ακόμα πιο αισιόδοξο καθώς η εξέλιξη φτάνει και στα εργαλεία διάγνωσης και παρακολούθησης της νόσου προσφέροντας λύσεις που θα βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών δίδοντας τις απαραίτητες και σημαντικές πληροφορίες που απαιτούνται στους θεράποντες ιατρούς για να διαχειριστούν με τον καλύτερο τρόπο τη νόσο.
Πλήθος μελετών αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα του adalimumab
Η αποτελεσματικότητα του adalimumab (Humira) αναφορικά με τη μείωση των συμπτωμάτων φλεγμονωδών παθήσεων εξετάστηκε σε είκοσι βασικές μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν πάνω από 7.000 ασθενείς. Οι μελέτες αυτές συνέκριναν το Humira με εικονικό φάρμακο (placebo) ή με τη μεθοτρεξάτη, χορηγούμενο είτε ως μονοθεραπεία είτε σε συνδυασμό με άλλη θεραπευτική αγωγή. Οι μελέτες περιελάμβαναν ως επί το πλείστον ενήλικες ασθενείς, ενώ στις μελέτες για τη νόσο του Crohn, την ψωρίαση κατά πλάκας, την πολυαρθρική νεανική ιδιοπαθή αρθρίτιδα και την αρθρίτιδα σχετιζόμενη με ενθεσίτιδα συμμετείχαν και παιδιά.
Στη σύγχρονη εποχή τον πρώτο λόγο στην αντιμετώπιση των νόσων αυτών τον έχουν οι βιολογικοί παράγοντες οι οποίοι, αφορούν μονοκλωνικά αντισώματα που εξουδετερώνουν σημαντικούς μεταβιβαστές της φλεγμονής που χαρακτηρίζουν τα ΙΦΝΕ. Σήμερα τα φάρμακα αυτής της κατηγορίας έχουν έγκριση για την Ελκώδη Κολίτιδα και τη Νόσο Crohn. Τα φάρμακα που έχουν ως στόχο τον παράγοντα νέκρωσης όγκων (TNF) είναι το HUMIRA (adalimumab), το REMICADE (infliximab) και το SIMPONI (golimumab), το τελευταίο απευθύνεται μόνο στους ασθενείς με Ελκώδη Κολίτιδα. Οι παράγοντες αυτοί έχουν ισχυρή αντι-φλεγμονώδη δράση, ώστε σε ένα ποσοστό ασθενών να επιτυγχάνεται πλήρης επούλωση των βλαβών του εντέρου το οποίο επανακτά την ανατομική και λειτουργική ακεραιότητα. Το θεραπευτικό όφελος των φαρμάκων αυτών πρέπει πάντα να σταθμίζεται σε σχέση με το σχετικά υψηλό κόστος και την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με την επαγόμενη ανοσοκαταστολή.
Σύγχρονες μελέτες έχουν ήδη αρχίσει να δείχνουν σημαντική μείωση στο ποσοστό ασθενών που νοσηλεύονται με ΙΦΝΕ, όπως και στα ποσοστά ασθενών που τελικά χειρουργούνται για επιπλοκές της νόσου, σαν αποτέλεσμα της εισαγωγής των νέων αυτών θεραπειών. Το adalimumab (HUMIRA) αποτελεί έναν αυτοχορηγούμενο υποδόριο βιολογικό παράγοντα, τον οποίο λαμβάνουν πάνω από 940.000 ασθενείς σε πάνω από 85 χώρες. Η δράση του οφείλεται στη δέσμευση του μορίου του TNFa, το οποίο συμμετέχει και είναι υπεύθυνο για την πρόκληση μεγάλου αριθμού φλεγμονωδών νόσων στον άνθρωπο.
Στις Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου, το adalimumab έχει λάβει ένδειξη από το 2007 για τη θεραπεία της μέτριας έως σοβαρής Νόσου του Crohn, και από το 2012 επεκτάθηκε στη μέτρια έως σοβαρή Ελκώδη Κολίτιδα και τη σοβαρή Παιδιατρική Νόσου του Crohn. Το γεγονός αυτό το καθιστά τον μόνο αυτοχορηγούμενο βιολογικό παράγοντα και με τις τρεις αυτές ενδείξεις. Παρέχει, συνεπώς, στον ασθενή τη δυνατότητα να λαμβάνει την θεραπεία μόνος του στο σπίτι με ένα θεραπευτικό σχήμα που συνίσταται σε μία ένεση κάθε 14 ημέρες, κατόπιν μιας αρχικής δόσης εφόδου. Οι ενδείξεις του, πέραν της Γαστρεντερολογίας, επεκτείνονται στην Ρευματολογία και τη Δερματολογία κ.λπ. Στο σύνολό τους 12 ενδείξεις, με την πρώτη από αυτές να είναι η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα από το 2003, γεγονός που σημαίνει ότι το adalimumab έχει ήδη συμπληρώσει πάνω 12 χρόνια κλινικής εμπειρίας, ενώ, να σημειωθεί ότι αναμένεται άμεσα μία ακόμα ένδειξη του φαρμάκου για την ραγοειδίτιδα.
Πανελλήνιος Σύλλογος Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα
Ο Σύλλογος Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Αττικής προσφέρει ενημέρωση για τα ΙΦΝΕ και τα δικαιώματα των ασθενών. Όπως αναφέρουν οι υπεύθυνοι του Συλλόγου, με την οικονομική κρίση που έχει σαρώσει και το χώρο της υγείας, οδηγώντας στην αύξηση της συμμετοχής των ασθενών στο κόστος για τα φάρμακα και τις εξετάσεις τους, την πτώση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας στα δημόσια νοσοκομεία, αλλά και την επιβάρυνση της υγείας των πασχόντων λόγω του στρες στο οποίο υποβάλλονται, μέλημα του συλλόγου είναι να επεμβαίνει σε αποφάσεις του υπουργείου Υγείας και του ΕΟΠΥΥ με υπομνήματα αλλά και ερχόμενος σε άμεση επαφή με τους αρμόδιους φορείς ενώ, σε αρκετές περιπτώσεις κινείται ομαδικά δημιουργώντας συνεργασίες με άλλους συλλόγους ασθενών με κοινά προβλήματα, ώστε να επιτευχθεί, όσο είναι δυνατό, η επίλυση κάποιων από τα προβλήματα.
Όλες οι δράσεις του συλλόγου βασίζονται στην εθελοντική προσφορά από τα μέλη του και κύριος στόχος του είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με οποιοδήποτε τρόπο είναι εφικτό. Η τελευταία προσφορά του συλλόγου προς τους πάσχοντες είναι η δωρεάν παροχή της εφαρμογής για έξυπνα κινητά και tablet «iFNE App» που σχεδιάστηκε από μέλη του συλλόγου με γνώμονα τις ανάγκες των ατόμων με ΙΦΝΕ. Με την εφαρμογή αυτή δίνεται η δυνατότητα στον χρήστη να εντοπίσει το κοντινότερό σε αυτόν νοσοκομείο ή κέντρο υγείας και ταυτόχρονα του παρέχονται πληροφορίες σχετικά με το αν υπάρχει ή όχι κλινική ΙΦΝΕ στο συγκεκριμένο νοσοκομείο. Συμπληρωματικά, ο χρήστης μπορεί να βρει την κοντινότερη δημόσια τουαλέτα και καταστήματα που προσφέρουν τις τουαλέτες τους στους χρήστες τις εφαρμογής. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα καταχώρησης και παρακολούθησης των ιατρικών του ραντεβού, των εξετάσεων που κάνει και της εκτέλεσης των φαρμάκων του.
Τέλος, μέσω της εφαρμογής μπορεί να μαθαίνει όλα τα τελευταία νέα του συλλόγου. Πέρα όμως από όλα αυτά, πρέπει να τονιστεί ότι η ενδυνάμωση των ασθενών πρέπει να αποτελέσει το κύριο μέλημα όλων μας καθώς μόνο όταν οι ασθενείς νοιώσουν ότι μπορούν να ελέγξουν τη ζωή τους θα μπορούν συνειδητά και αξιοπρεπώς να διεκδικήσουν το δικαίωμά τους σε ένα ασθενοκεντρικό και όχι γραφειοκρατικό σύστημα δημόσιας υγείας. Οι ασθενείς και οι οικείοι τους μπορούν να ενημερωθούν για όλες τις δράσεις μέσω της ιστοσελίδας του www.crohnhellas.gr, τη σελίδα του στo facebook και τη διοργάνωση παρουσιάσεων από γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων που πλέον καλύπτονται με live streaming ώστε να μπορούν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι να τις παρακολουθήσουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μέσω του facebook έχει δημιουργηθεί μια κλειστή ομάδα με 3300 μέλη που απευθύνεται σε ασθενείς, όπου μπορούν να ανταλλάσουν απόψεις, να μιλάνε για τα προβλήματά τους αλλά και να εμψυχώνουν ο ένας τον άλλο «σπάζοντας» έτσι αυτή την αίσθηση της απομόνωσης.
INFO: HELLESCC – ΣΥΛΛΟΓΟΣ
ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΚΑΙ
ΕΛΚΩΔΗ ΚΟΛΙΤΙΔΑ ΕΛΛΑΔΑΣ –
Τηλ.: 694 40 25 788, 690 76 05 369,
E-mail: info@crohnhellas.gr
Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health daily»