ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ
ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ
ΜΕ ΤΗΝ ΥΠ.ΑΡΙΘΜ. 1890/2005 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
ΕΔΡΑ ΑΘΗΝΑ
ΒΕΡΑΝΖΕΡΟΥ 31 – 104 32 ΑΘΗΝΑ
ΤΗΛ.: 210-5229968 FAX: 210-5229541
e-mail: eoty@otenet.gr

ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ.: 181
ΤΟΜΕΑΣ:Γραμματείας

Αθήνα, 11/04/2008
ΠΛΗΡ.:Βιβή Τσαβαλιά

Προς: 1)Υπουργό Εθνικής Παιδείας
και Θρησκευμάτων
κ. Ε. Στυλιανίδη

Κοιν. : 1)Ε.Σ.Α.μεΑ.
2) Σωματεία – μέλη Ε.Ο.Τ.

Θέμα: Διαμαρτυρία για την κατ΄ ουσία έλλειψη διαλόγου και προτάσεις επί του Σχεδίου Νόμου «Ειδική Αγωγή & Εκπαίδευση για τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών σε άτομα με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες».

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών (Ε.Ο.Τ.) διαμαρτύρεται έντονα για την παντελή έλλειψη διαλόγου ανάμεσα στο Υπουργείο και τους αρμόδιους αναπηρικούς φορείς πάνω στο προτεινόμενο Σχέδιο Νόμου για τη λεγόμενη ΄Ειδική Αγωγή΄ και Εκπαίδευση, η πρόθεση δε αυτή του Υπουργείου σας προκύπτει εμφανώς από το γεγονός ότι ένα Σχέδιο Νόμου ζωτικότατης σημασίας για την Εκπαίδευση και ως εκ τούτου την ανέλιξη εκατόν ογδόντα χιλιάδων ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δόθηκε στους συνδικαλιστικούς φορείς για μελέτη και υποβολή προτάσεων μέσα σε ένα χρονικό διάστημα μόλις οχτώ ημερών. Το εσπευσμένο της διαδικασίας κατά την άποψή μας δεν υποκρύπτει την επιθυμία της Κυβέρνησής σας να επιλύσει ουσιαστικά διάφορα θέματα ειδικής εκπαίδευσης τα οποία εκκρεμούν εδώ και χρόνια και για τα οποία το αναπηρικό κίνημα έχει δώσει σκληρές μάχες και έχει κάνει αγωνιστικές κινητοποιήσεις στο Υπουργείο σας χωρίς κανένα απολύτως αποτέλεσμα, απεναντίας φανερώνει καθαρά την πρόθεσή σας να μην υπάρξει διαβούλευση και να μη λάβετε στα σοβαρά τις προτάσεις που αναπόφευκτα θα σας υποβληθούν τόσο από την Εκπαιδευτική Κοινότητα, όσο και από τους συνδικαλιστικούς φορείς των αναπήρων και των γονέων τους.
Εντούτοις, η Ε.Ο.Τ. νιώθει υποχρεωμένη να καταθέσει τις προτάσεις της, έστω και βεβιασμένα και να δηλώσει την απόφασή της να αγωνιστεί μέχρις ότου και ο τελευταίος τυφλός ή άτομο με προβλήματα όρασης τύχει της ειδικής εκπαιδευτικής μεταχείρισης που δικαιούται σαν πολίτης βάσει του Συντάγματος.
1)Απορρίπτουμε την έννοια ΄Ειδική Αγωγή΄ και δεχόμαστε τον όρο ΄Ειδική Εκπαίδευση΄ για την παρεχόμενη εκπαιδευτική διαδικασία στους τυφλούς ή με προβλήματα όρασης μαθητές, σπουδαστές και φοιτητές (Αρ. 1 παρ. 2).
2)Στο άρθρο 2 η υποχρεωτικότητα της Εκπαίδευσης να συνοδεύεται από κυρώσεις προς τους γονείς οι οποίοι δεν εντάσσουν τα ανάπηρα παιδιά τους στην εκπαιδευτική διαδικασία.
3)Επίσης στο άρθρο 2 να υπάρξει πρόβλεψη για την ύπαρξη ειδικού κονδυλίου που θα ανέρχεται το 10% του ετήσιου προϋπολογισμού του Υπουργείου που θα προορίζεται για την Εκπαίδευση των αναπήρων σε όλες τις βαθμίδες.
4)Δημιουργία ειδικής γραμματείας και για τις τρεις βαθμίδες της Εκπαίδευσης παράλληλα με εκείνη της Γενικής Εκπαίδευσης (άρθρο 2).
5)Στο αρ. 2 παρ.1 η πρώτη φράση να διατυπωθεί ως εξής: «Η Ειδική Εκπαίδευση, όπως και η γενική εκπαίδευση είναι υποχρεωτική…από το κράτος σε δημόσια σχολεία Προσχολικής Αγωγής, Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης συμπεριλαμβανομένων και των Ειδικών Δημόσιων ΙΕΚ».
6)Στο αρ. 2 παρ. 2 η δεύτερη φράση να διατυπωθεί ως εξής: «Περιλαμβάνει…προγράμματα διδασκαλίας στο σπίτι, κατ΄ οίκον ενισχυτική διδασκαλία σε τυφλούς ή με προβλήματα όρασης μαθητές που φοιτούν στα κοινά σχολεία, μόνο όταν αυτή απαιτείται από τη μειωμένη τους σχολική απόδοση, καθώς και τις αναγκαίες…υποστηρικτικές υπηρεσίες».
7)Στο αρ. 2 παρ. 5γ προστίθεται η φράση «Τη συστηματική παρέμβαση που πραγματοποιείται….της αλλοδαπής στην Ειδική Αγωγή και κλάδου ΠΕ 31».
8)Στο άρθρο 4 στις αρμοδιότητες των ΚΕΔΔΥ να προστεθεί η υποχρέωση λεπτομερούς καταγραφής των τυφλών ή με προβλήματα όρασης μαθητών του νομού τους.
9)Στο αρ. 4 παρ. 1ε να προστεθεί η φράση: «Τα εκπαιδευτικά όργανα και τεχνικά βοηθήματα που αφορούν τους τυφλούς ή με χαμηλή όραση μαθητές, σπουδαστές και φοιτητές καθορίζονται από τα Κ.Ε.Δ.Δ.Υ σε συνεργασία με τους αντίστοιχους αναγνωρισμένους συνδικαλιστικούς φορείς και κοινωνικούς εταίρους».
10)Στο αρ. 4 παρ. 1στ στην τελευταία πρόταση να προστεθεί η φράση «Επίσης εισηγείται τους εναλλακτικούς τρόπους εξέτασης και στις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης για τους τυφλούς ή με πρόβληματα όρασης μαθητές, σπουδαστές και φοιτητές».
11)Στο αρ. 4 παρ. 1θ η πρώτη φράση διατυπώνεται ως εξής: «Τη σύνταξη εκθέσεων – προτάσεων….του κάθε Κ.Ε.Δ.Δ.Υ., σε συνεργασία κατά περίπτωση με τον αντίστοιχο φορέα και κοινωνικό εταίρο της πολιτείας, ώστε να μπορούν…περιβάλλον και πρόγραμμα».
12) Στο αρ. 5 παρ. 1 ιατροπαιδαγωγικές υπηρεσίες για άτομα με προβλήματα όρασης παρέχονται εκτός από το ΚΕΑΤ και από τη Σχολή Τυφλών Βορείου Ελλάδος ΄Ο Ήλιος΄.
13)Στο αρ. 6 παρ. 1β, αν στην ίδια τάξη υπάρχουν δύο μαθητές που χρήζουν παράλληλης στήριξης θα έχουν κοινό δάσκαλο μόνο εάν έχουν την αυτή αναπηρία.
14)Στο αρ. 6 παρ. 1γ στα τμήματα ένταξης εάν οι μαθητές έχουν διαφορετικές αναπηρίες, καθένας από αυτούς διδάσκεται από εκπαιδευτικό με ειδίκευση στην αναπηρία του.
15)Στο αρ 6 παρ. 1β η φράση τροποποιείται ως εξής: «Ο χρόνος υποβολής αιτήσεων για παράλληλη στήριξη για το επόμενο διδακτικό έτος να καθορίζεται κάθε χρόνο με Απόφαση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, η οποία εκδίδεται τους πρώτους τρεις μήνες του ημερολογιακού έτους»
16)Οι Υπουργικές Αποφάσεις που προβλέπονται από το αρ. 7 παρ. 2 και 3 και από το αρ. 14 παρ.1 να εκδίδονται εντός τεσσάρων μηνών από την κατάθεση της εισήγησης του αρμόδιου τμήματος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
17) Στο αρ. 9 παρ. 2β να αφαιρεθεί το στοιχείο «ιv)στη γραφή Braille».
18)Στο άρθρο 9 ή στο άρθρο 26 να προστεθεί παράγραφος η οποία να προβλέπει τη δημιουργία τμήματος μουσικοθεραπευτών σε Α.Ε.Ι. της ημεδαπής.
19)Στο αρ. 10 παρ. 1.5 συγκεκριμένα για εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 16 (μουσικών) να απαιτούνται ως απαραίτητα προσόντα: α) Πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, (Μουσικά τμήματα Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι.). Επίσης, στην περίπτωση που ο υποψήφιος δάσκαλος δεν διαθέτει τα ως άνω, εναλλακτικά θα πρέπει να διαθέτει πτυχίο ειδικού αρμονίας, ή Φούγκας ή αντίστιξης. β) Στην περίπτωση που πρόκειται για υποψήφιο δάσκαλο κλασικής φωνητικής και άλλων χορωδιακών μαθημάτων, απαραίτητο είναι και το αντίστοιχο δίπλωμα κλασικής φωνητικής, αναγνωρισμένο από το κράτος, και ως ειδικά προσόντα : α) Άριστη γνώση και κατάρτιση στις νέες τεχνολογίες, ιδιαίτερα σε χρήση μουσικών προγραμμάτων μέσω ΗΥ, όπως προγράμματα γραφής, ανάγνωσης και επεξεργασίας παρτιτούρας, (Sibelius, Finale κ.λ.π.) β) Άριστη κατάρτιση στη γραφή Braille, στον ευρωπαϊκό και Βυζαντινό μουσικό κώδικα. Ο υποψήφιος μουσικός θα πρέπει να διαθέτει πιστοποίηση που να αποδεικνύει ότι είναι γνώστης του ευρωπαϊκού και βυζαντινού μουσικού κώδικα.
20)Στο αρ. 10 παρ. 1.5δ) η πρόταση να τροποποιηθεί ως εξής: «Πτυχίο από ανώτατα…στην ειδική αγωγή ή με πιστοποιητικό παρακολούθησης….τουλάχιστον 400 ωρών.
21)Το αρ. 10 παρ. 2.10 αντικαθίσταται ως εξής «Του κλάδου ΠΕ 31: πτυχίο ανθρωπιστικών ή κοινωνικών επιστημών της ημεδαπής ή αναγνωρισμένο ως ισότιμο και αντίστοιχο πτυχίο Α.Ε.Ι. της αλλοδαπής και εξειδίκευση: α) στον επαγγελματικό προσανατολισμό των τυφλών ή β) στην κινητικότητα, τον προσανατολισμό και τις δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης των ατόμων με προβλήματα όρασης ή γ) στη νοηματική γλώσσα των κωφών. Η εξειδίκευση προκύπτει από ειδικές μεταπτυχιακές σπουδές στην ημεδαπή ή αλλοδαπή ή από επιμόρφωση και πιστοποίηση στις ειδικότητες αυτές από επίσημο φορέα ατόμων με προβλήματα όρασης όσον αφορά την κινητικότητα, τον προσανατολισμό και τις δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης των ατόμων με προβλήματα όρασης και με τριετή τουλάχιστον εμπειρία».
22)Στο αρ.10 παρ.2.3 στα τυπικά προσόντα διορισμού στον εισαγωγικό βαθμό του ΕΕΠ του κλάδου ΠΕ 23 Ψυχολόγων να ορίζονται εκτός των ήδη προβλεπόμενων (πτυχίο Ψυχολογίας πανεπιστημίου της ημεδαπής ή αναγνωρισμένου ως ισότιμο και αντίστοιχο πτυχίο της αλλοδαπής και άδεια άσκησης επαγγέλματος) να προβλέπεται υποχρεωτικά μεταπτυχιακό στην ψυχολογία αναπήρων.
23)Στο αρ. 15 παρ. 1 η φράση «Γραφή των μαθητών….Braille» να αντικατασταθεί από τη φράση «Γραφή των τυφλών είναι η γραφή Braille».
24) Στο αρ. 15 παρ. 3 να αφαιρεθεί η διάταξη για σύσταση στο ΥΠΕΠΘ επίσημου φορέα για την πιστοποίηση της νοηματικής γλώσσας και της γραφής Braille με την επωνυμία «ΕΝΟΡΑΣΙΣ», και οι αντίστοιχες αρμοδιότητες να ανατεθούν για τους μεν τυφλούς στο ΚΕΑΤ και στη Σχολή Τυφλών Βορείου Ελλάδος ΄Ο Ήλιος ΄, για τους δε κωφούς στο Εθνικό Ίδρυμα Κωφών.
25)Στο αρ. 15 παρ. 4 να αναφέρεται ρητά ότι: «Ιδρύεται τμήμα προσαρμογής και εκτύπωσης σε γραφή Braille, σε μεγαλογράμματη γραφή ή ψηφιακή ηχογράφηση κατά περίπτωση των διδακτικών βιβλίων και συγγραμμάτων και των τριών βαθμιδών της Εκπαίδευσης, καθώς και των ξενόγλωσσων βιβλίων Αγγλικής, Γαλλικής, Γερμανικής, Ισπανικής και Ιταλικής γλώσσας για τους τυφλούς που σπουδάζουν ξένη γλώσσα σε φροντιστήρια ή κατ΄ οίκον, στο Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών στην Καλλιθέα της Αθήνας και στη Σχολή Τυφλών Βορείου Ελλάδος ΄Ο Ήλος΄ στη Θεσσαλονίκη, καθώς και εργαστήριο ειδικού εποπτικού υλικού αποτελούμενο από: έναν εκπαιδευτικό κλάδου ΠΕ 60 (Νηπιαγωγών), δύο εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 70 (Δασκάλων), δύο εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 02 (Φιλολόγων), δύο εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 03 (Μαθηματικών), δύο εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 04 (Φυσικών), πέντε εκπαιδευτικούς ξένων γλωσσών κλάδων ΠΕ 05 (Γαλλικών), ΠΕ 06 (Αγγλικών), ΠΕ 07 (Γερμανικών), ΠΕ 0.. (Ιταλικών) κι ΠΕ 0…(Ισπανικών), δύο εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 16 (Μουσικών), εκ των οποίων ο ένας να είναι τυφλός και η κατάληψη της θέσης του να μην υπολογίζεται στο ποσοστό του 20% που προβλέπεται από το νόμο για τους εκπαιδευτικούς με αναπηρία, και δύο ειδικούς κατά προτίμηση εκπαιδευτικούς κλάδου ΠΕ 08 Εικαστικών για την ανάγλυφη εικονογράφηση των σχολικών βιβλίων και την κατασκευή κατάλληλου εποπτικού υλικού για τις ανάγκες των τυφλών και με πρόβληματα όρασης μαθητών. Για τη στελέχωση του ως άνω εργαστηρίου ειδικού εποπτικού υλικού οι προβλεπόμενες θέσεις να είναι οργανικές και σε περίπτωση απόσπασης αυτή να διαρκεί τουλάχιστον πέντε έτη. Οι εν λόγω εκπαιδευτικοί λαμβάνουν το επίδομα ειδικής αγωγής. Υπεύθυνος του τμήματος ορίζεται ο αρμόδιος σχολικός σύμβουλος ειδικής αγωγής στην περιφέρεια του οποίου ανήκει το ΚΕΑΤ και η Σχολή Τυφλών Βορείου Ελλάδος ΄Ο Ήλιος΄, με αναπληρωτή του το διευθυντή του ΚΕΑΤ ή της Σχολής Τυφλών Βορείου Ελλάδος ΄Ο Ήλιος΄ αντίστοιχα. Το ΥΠΕΠΘ φροντίζει για τον εξοπλισμό του τμήματος με την κατάλληλη σύγχρονη τεχνολογία και καλύπτει τις ανάγκες λειτουργίας του, οι οποίες αναγράφονται στο κονδύλι για την Ειδική Εκπαίδευση. Στους μαθητές, σπουδαστές και φοιτητές τα διδακτικά βιβλία ή συγγράμματα παραδίδονται υποχρεωτικά και σε ηλεκτρονική μορφή».
26)Στο τέλος του αρ. 18 παρ. 3 να αφαιρεθεί η φράση «είτε στη γραφή Braille». Επίσης στο αρ. 18 παρ. 3 να προβλεφθεί η τοποθέτηση ΕΕΠ του ΠΕ 31 εάν στο νομό υπάρχουν τουλάχιστον τρεις τυφλοί, σε περίπτωση όμως που οι τυφλοί είναι λιγότεροι να εξυπηρετούνται από εκπαιδευτή της κατηγορίας αυτής του πλησιέστερου νομού.
27)Η τελευταία φράση του αρ. 21 παρ. 2 να τροποποιηθεί ως εξής: «Τα υπόλοιπα δύο (2) έτη μπορούν να τα υπηρετήσουν σε ΣΜΕΑΕ μέσα στα εικοσιένα (21) πρώτα χρόνια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας».
28)Είτε στο άρθρο 30, είτε στο άρθρο 31 κατά αναλογία να γίνει η πρόβλεψη για τη δημοσιοποίηση της Σχολής Τυφλών Βορείου Ελλάδος ΄Ο Ήλιος΄, καθώς και της διαδικασίας ενισχυτικής διδασκαλίας που παρέχεται από αυτή. Το προσωπικό που υπηρετεί ήδη επί πενταετία στο Ν.Π.Ι.Δ. να προσληφθεί στο νέο Ν.Π.Δ.Δ. σε αντίστοιχες των καθηκόντων τους προσωποπαγείς οργανικές θέσεις μέχρις ότου συνταξιοδοτηθούν, έστω κι αν δεν πληρούν όλα τα τυπικά προσόντα. Επίσης να προβλεφθούν οι απαιτούμενες οργανικές θέσεις για την κάλυψη των αναγκών ως ιατροπαιδαγωγικουύ κέντρου και ως τμήματος προσαρμογής και εκτύπωσης των βιβλίων σε Braille, μεγαλογράμματη γραφή ή ψηφιακή ηχογράφηση.
29)Στο παρόν νομοσχέδιο να προστεθεί άρθρο που θα ρυθμίζει θέματα των τυφλών σπουδαστών και φοιτητών, καθώς και των σπουδαστών και φοιτητών με προβλήματα όρασης όπως: α)Η εισαγωγή των αναπήρων σε ποσοστό 3% στα Τ.Ε.Ι. και Α.Ε.Ι. θα γίνεται με τη συμπλήρωση ειδικού μηχανογραφικού για ΑμεΑ που θα συμπληρώνεται μέσα στις ίδιες προθεσμίες που ορίζονται κάθε φορά και για τους επιτυχόντες στις Πανελλαδικές εξετάσεις, έτσι ώστε να μη χάνεται το Α΄ εξάμηνο και οι εγγραφές να ολοκληρώνονται έως τις 15 Οκτωβρίου. β)Πριμοδοτείται ο βαθμός απολυτηρίου των ατόμων με προβλήματα όρασης με ποσοστό 15% κατά την αίτηση εισαγωγής στα Α.Ε.Ι, καθώς και ο βαθμός που επιτυγχάνεται κατά τις εξετάσεις για την παρακολούθηση μεταπτυχιακού τμήματος. (Επειδή και κατά τη φοίτηση στο λύκειο, το Τ.Ε.Ι. και το Α.Ε.Ι. τα άτομα με προβλήματα όρασης έχουν τεράστιες δυσκολίες στην έγκαιρη χορήγηση των σχολικών τους βιβλίων και συγγραμμάτων, η βαθμολογική τους απόδοση ενδέχεται να είναι ελαφρώς μειωμένη σε σχέση με τους λοιπούς συνυποψήφιους οι οποίοι έχουν ευκολότερη πρόσβαση στα συγγράμματα.) γ)Αναγνώριση του δικαιώματος του τυφλού να ηχογραφεί κατά τη διάρκεια της παράδοσης του μαθήματος έπειτα από ενημέρωση του καθηγητή. δ)Έγκαιρη παράδοση συγγραμμάτων στην αρχή του εξαμήνου από τους αρμόδιους φορείς σε μορφή Braille, μεγέθυνση ή ψηφιακή ηχογράφηση κατά περίπτωση και σύμφωνα με τις ανάγκες του σπουδαστή ή φοιτητή, υποχρεωτικά δε σε ηλεκτρονική μορφή ε)Εξοπλισμός κάθε σχολής στην οποία φοιτά τυφλός με υπολογιστή, scanner και εκτυπωτή Braille, καθώς και με τα αντίστοιχα προγράμματα για τη λειτουργία των ως άνω, με σκοπό την παροχή σε αυτούς των διανεμομένων φωτοτυπημένων σημειώσεων σε μορφή Braille. στ)Παροχή από την Πολιτεία δωρεάν όλου του απαιτούμενου τεχνολογικού εξοπλισμού: laptop με συνθέτη φωνής (Jaws ή supernova για μερικώς βλέποντες),Braille n΄ speak κλπ. ζ)Παρεμβάσεις στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους των Πανεπιστημίων για την καλύτερη δυνατή προσβασιμότητα (οδηγοί όδευσης, ανάγλυφη προειδοποίηση για ύπαρξη σκάλας στο δάπεδο, φωνητικές ενδείξεις και ενδείξεις Braille στα ασανσέρ, ταμπέλες Braille και μεγενθυμένα γράμματα έξω από τις αίθουσες διδασκαλίας, γραμματείας, γραφεία καθηγητών κτλ) η)Όλες οι ιστοσελίδες και οι βιβλιοθήκες των Α.Ε.Ι. και των Τ.Ε.Ι. καθώς και του Υπουργείου Παιδείας να είναι προσβάσιμες στα άτομα με προβλήματα όρασης. θ)Δωρεάν παροχή σύνδεσης γρήγορου Internet στους τυφλούς μαθητές, σπουδαστές και φοιτητές, καθώς και του απαιτούμενου για τη σύνδεση εξοπλισμού. ι)Το γραφείο εξυπηρέτησης αναπήρων, η ίδρυση του οποίου προβλέπεται από το νόμο πλαίσιο για τα Α.Ε.Ι., να διευθετεί εκτός των άλλων και τη δυνατότητα δανεισμού βιβλίων από τις πανεπιστημιακές δανειστικές βιβλιοθήκες, και να πληροφορεί τον τυφλό φοιτητή για τις ανακοινώσεις που αναρτώνται στη γραμματεία της σχολής του. ια)Διενέργεια των εξετάσεων την ίδια μέρα και ώρα με τους λοιπούς φοιτητές προφορικά ή γραπτά (κατά την επιλογή του φοιτητή), οπωσδήποτε όμως πάνω στα ίδια θέματα που εξετάζονται κι οι λοιποί φοιτητές. Σε περίπτωση αδυναμίας του καθηγητή να εξετάσει τον τυφλό την ίδια μέρα και ώρα, έγκαιρη ενημέρωση του φοιτητή για αυτό και ιβ)Δημιουργία τίτλου μεταπτυχιακών σπουδών στον τομέα της ψυχολογίας αναπήρων, καθώς και εισαγωγή μαθημάτων για την ψυχολογία των αναπήρων στα προπτυχιακά τμήματα ψυχολογίας των Α.Ε.Ι.

Με εκτίμηση
Για το Δ.Σ. της Ε.Ο.Τ.

Ο Πρόεδρος Νικόλαος Γιαλλούρης
Η Γενική Γραμματέας Παρασκευή Τσαβαλιά