2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
2.1. Ερευνητική στρατηγική
Η παρούσα έρευνα ακολουθεί μια μεθοδολογική προσέγγιση βασισμένη στην βιβλιογραφική ανασκόπηση (literature review) και στην ανάλυση καλών πρακτικών, με σκοπό να διερευνηθούν οι εκπαιδευτικές ανάγκες, οι τεχνολογικές προσαρμογές και οι βέλτιστες πρακτικές για την επαγγελματική εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία στον γεωτεχνικό κλάδο. Η επιλογή της βιβλιογραφικής ανασκόπησης ως κύριας μεθόδου στηρίζεται στην ανάγκη για συστηματική καταγραφή και αξιολόγηση των υφιστάμενων θεωρητικών και πρακτικών προσεγγίσεων στον εν λόγω τομέα (Creswell, 2016).
2.2. Δείγμα
Η αναζήτηση πραγματοποιείται σε έγκυρες ακαδημαϊκές βάσεις δεδομένων όπως Google Scholar, Scopus, ScienceDirect και SpringerLink, καθώς και σε επίσημες εκθέσεις οργανισμών. Στο δείγμα περιλαμβάνονται δημοσιευμένα επιστημονικά άρθρα, συγγράμματα, αναφορές και προγράμματα που αναφέρονται στην εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία στα επαγγέλματα του γεωτεχνικού κλάδου, τις αντίστοιχες τεχνολογικές προσαρμογές και την αντίστοιχη επαγγελματική τους ένταξη.
2.3. Διαδικασία και εργαλεία της έρευνας
Η διαδικασία της έρευνας ακολουθεί μια συστηματική προσέγγιση που συνδυάζει τη βιβλιογραφική ανασκόπηση με τη θεματική ανάλυση του περιεχομένου. Το πρώτο στάδιο αφορά την αναζήτηση, συγκέντρωση και αξιολόγηση των σχετικών πηγών μέσα από βάσεις δεδομένων, επιστημονικές πλατφόρμες (όπως Scopus, Web of Science, ERIC) καθώς και από ιστότοπους διεθνών οργανισμών και θεσμικών φορέων (π.χ. UNESCO, WHO, European Agency for Special Needs and Inclusive Education).
Για την τεκμηρίωση των ζητημάτων που αφορούν την εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία στον γεωτεχνικό τομέα, χρησιμοποιούνται εργαλεία, όπως:
- Δεδομένα από δευτερογενείς πηγές (άρθρα, μελέτες, πολιτικές εκθέσεις)
- Φύλλα θεματικής καταγραφής για την ταξινόμηση των πηγών
Η όλη διαδικασία στηρίζεται σε ποιοτική μεθοδολογία, με έμφαση στην ανάλυση περιεχομένου και την εννοιολογική προσέγγιση των θεμάτων.
Η επιλογή του υλικού για ανάλυση βασίστηκε σε ένα σαφές σύνολο κριτηρίων ένταξης και αποκλεισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί η εγκυρότητα, η συνάφεια και η επικαιρότητα των πηγών
Ως κριτήρια ένταξης (Πίνακας 2.1) εφαρμόζονται τα ακόλουθα:
- Επικαιρότητα: Έργα που δημοσιεύτηκαν κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες (2004–2025), με ιδιαίτερη έμφαση στις πιο πρόσφατες εξελίξεις.
- Ακαδημαϊκή εγκυρότητα: Πηγές από επιστημονικά περιοδικά με σύστημα κρίσης (peer-reviewed), έγκριτα ακαδημαϊκά συγγράμματα και εκθέσεις αναγνωρισμένων οργανισμών ή θεσμών.
- Θεματική συνάφεια: Μελέτες που εξετάζουν την εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία σε τεχνικά επαγγέλματα, την ένταξή τους στην επαγγελματική κατάρτιση ή τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων υποστήριξης.
- Γλωσσική προσβασιμότητα: Πηγές σε ελληνική ή αγγλική γλώσσα.
Ως κριτήρια αποκλεισμού (Πίνακας 2.1) εφαρμόζονται τα ακόλουθα:
- Πηγές που δεν τεκμηριώνονται επιστημονικά ή προέρχονται από μη αναγνωρισμένα μέσα.
- Έρευνες που εστιάζουν αποκλειστικά σε γενικές θεωρίες αναπηρίας χωρίς σύνδεση με τον επαγγελματικό ή/και εκπαιδευτικό χώρο.
- Δημοσιεύσεις που επικεντρώνονται σε εκπαιδευτικά συστήματα που δεν επιτρέπουν συγκρίσεις ή μεταφορά καλών πρακτικών στο εθνικό πλαίσιο.
Πίνακας 2.1. Κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού πηγών.
- Παράμετρος: Χρονική περίοδος
Κριτήρια ένταξης: Δημοσίευση την τελευταία εικοσαετία (2004 έως 2025).
Κριτήρια αποκλεισμού: Πηγές προγενέστερες χωρίς επικαιροποιημένο περιεχόμενο.
- Παράμετρος: Επιστημονική εγκυρότητα
Κριτήρια ένταξης: Πηγές από επιστημονικά περιοδικά, θεσμικές εκθέσεις και επιστημονικά συγγράμματα.
Κριτήρια αποκλεισμού: Μη τεκμηριωμένες ή μη επιστημονικές πηγές, όπως ιστολόγια (blogs) και δημοσιογραφικά άρθρα.
- Παράμετρος: Θεματική σχετικότητα
Κριτήρια ένταξης: Αναφορά στην επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση ατόμων με αναπηρία.
Κριτήρια αποκλεισμού: Πηγές που αφορούν γενικά ζητήματα αναπηρίας χωρίς σύνδεση με την τεχνική εκπαίδευση.
- Παράμετρος: Γεωγραφική συγκρισιμότητα
Κριτήρια ένταξης: Πηγές από εθνικά ή διεθνή πλαίσια με δυνατότητα προσαρμογής στο ελληνικό σύστημα.
Κριτήρια αποκλεισμού: Πηγές από εκπαιδευτικά συστήματα ή κοινωνικά πλαίσια μη συγκρίσιμα.
- Παράμετρος: Γλωσσική προσβασιμότητα
Κριτήρια ένταξης: Πηγές στην ελληνική ή αγγλική γλώσσα.
Κριτήρια αποκλεισμού: Πηγές σε άλλες γλώσσες χωρίς αξιόπιστη μετάφραση.