5.3          Ο ρόλος του φυσιοθεραπευτή ΑμεΑ

Οι στάσεις και αντιλήψεις των επαγγελματικών υγείας απέναντι στα ΑμεΑ έχουν κομβική σημασία για την ποιότητα της παρεχόμενης υγειονομικής περίθαλψης και την αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων μεθόδων αποκατάστασης και κοινωνικής ενσωμάτωσης των ατόμων αυτών (Stachura & Garven, 2003; Morgan & Lo, 2013). Μάλιστα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα, η υιοθέτηση αρνητικών στάσεων και συμπεριφορών εκ μέρους των επαγγελματικών υγείας αποτελούν, κατά την άποψη των ατόμων με αναπηρίες, το βασικότερο ανασταλτικό παράγοντα για την πρόσβασή τους στις δομές υγειονομικής περίθαλψης (Jackson, 2007; Tervo et al., 2004) και την ανάπτυξη μίας θετικής σχέσης μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου (Gething, 1992; Morgan & Lo, 2013). Πιο αναλυτικά, έχει διαπιστωθεί ότι η ύπαρξη προϋπαρχουσών αρνητικών στάσεων εκ μέρους των επαγγελματικών υγείας έχει ως συνέπεια την ανάπτυξη προκατειλημμένων αλληλεπιδράσεων με τους ασθενείς ΑμεΑ με δυσμενείς επιπτώσεις στην αποτελεσματική θεραπευτική τους διαχείριση. Για παράδειγμα, η προϋπάρχουσα αντίληψη ότι ένα άτομο με σύνδρομο down δεν πρέπει ή δε μπορεί να ασκηθεί επαρκώς περιορίζει τις πιθανότητες των ιατρών να συνταγογραφήσουν προγράμματα φυσικής άσκησης για ενήλικες με σύνδρομο down (Shields et al., 2011), παρά τα διαθέσιμα ερευνητικά στοιχεία σχετικά με το θετικό αντίκτυπο της φυσικής άσκησης στα άτομα αυτά (Shields et al., 2014)

Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη αρνητικών στάσεων απέναντι στα ΑμεΑ εκ μέρους των φυσικοθεραπευτών έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού στις δομές υποστήριξης των εν λόγω ατόμων αφού οι επαγγελματίες φυσικοθεραπευτές που έχουν τέτοιες στάσεις είναι λιγότερο πιθανό να εργαστούν στην αποκατάσταση ατόμων με αναπηρία (Shields et al., 2014).

Επιπροσθέτως, οι φοιτητές φυσιοθεραπείας έχουν εκφράσει σημαντικές δυσκολίες στην ανάπτυξη θετικών στάσεων απέναντι σε ασθενείς που παρουσιάζουν γνωστικές και/ή επικοινωνιακές δυσλειτουργίες ως συνέπεια ύπαρξης νευρολογικών παθήσεων, ανεξάρτητα από το εάν αυτές είναι αναπτυξιακές ή επίκτητες. Οι εν λόγω φοιτητές έχουν αναφέρει ότι όταν έρχονται αντιμέτωποι με τους προαναφερθέντες ασθενείς βιώνουν αισθήματα ανημποριάς, εκφράζουν αρνητικές στάσεις και βιώνουν σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας σχετικά με το εάν μπορούν να συνεισφέρουν αποτελεσματικά στη βελτίωση των κλινικών αποτελεσμάτων των ασθενών.

Τα αποτελέσματα της μελέτης των Stachura και Garven(2003) υποδεικνύουν πως οι φοιτητές φυσιοθεραπείας τείνουν να υιοθετούν λιγότερο θετικές στάσεις απέναντι σε ασθενείς ΑμεΑ σε σύγκριση με τους φοιτητές εργοθεραπείας, ίσως ως συνέπεια της υπερβολικής εστίασης τους στις φυσικές αναπηρίες των ασθενών. Στο πλαίσιο αυτό, οι ερευνητές προτείνουν ότι η καλλιέργεια θετικών στάσεων στους φοιτητές απέναντι στους μελλοντικούς τους ασθενείς με αναπηρία πρέπει να αποτελέσει βασικό στόχο του προγράμματος σπουδών των σχολών φυσικοθεραπείας αφού η απουσία τέτοιων στάσεων μπορεί να έχει σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στους μελλοντικούς ασθενείς σε επίπεδο υγείας και προσωπικής ευημερίας.

Ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί η καλλιέργεια θετικών στάσεων σε μελλοντικούς φυσικοθεραπευτές. Σε γενικές γραμμές, θεωρείται δεδομένο ότι οι στάσεις των ατόμων απέναντι στα ΑμεΑ επηρεάζονται σημαντικά από το βαθμό προσωπικής συναναστροφής τους με άτομα με αναπηρία (Stachura & Garven, 2003; Tervo et al., 2004; Rimmermann et al., 2000), ιδιαιτέρως όταν αυτή λαμβάνει χώρα στο εργασιακό πεδίο ( Shields et al., 2014). Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν επαρκείς ευκαιρίες για τους μελλοντικούς φυσικοθεραπευτές ώστε να αποκτήσουν εξειδικευμένη επαγγελματική κατάρτιση στη διαχείριση ασθενών ΑμεΑ (Morgan & Lo, 2013).

Τα ευρήματα σχετικών μελετών υποδεικνύουν ότι οι φοιτητές φυσικοθεραπείας που έχουν κάποιο άτομο με αναπηρία στο στενό οικογενειακό τους περιβάλλον ή είχαν προηγούμενη κοινωνική επαφή με άτομα με αναπηρία ή είχαν εργαστεί με άτομα με αναπηρία ήταν περισσότερο πιθανό να εκφράσουν θετικές στάσεις απέναντι στην αναπηρία από τους συνομηλίκους τους που δε διέθεταν τέτοιες εμπειρίες (Stachura & Garven, 2003, 2007). Επιπροσθέτως, υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα που υποστηρίζουν ότι οι ασκούμενοι φυσιοθεραπευτές τείνουν να εκφράζουν μία περισσότερο θετική στάση απέναντι στην αναπηρία από τους φοιτητές φυσιοθεραπείας (Au &Man, 2006) και πως οι στάσεις των φοιτητών τείνουν να γίνονται περισσότερο θετικές όσο προχωράνε στο πρόγραμμα σπουδών τους (Stachura & Garven, 2003; 2007) ίσως λόγω της απόκτησης μεγαλύτερης εμπειρίας συναναστροφής με ΑμεΑ. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι η διεθνής βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι μόνο η επαφή με ΑμεΑ δε μπορεί να βελτιώσει τις στάσεις των ατόμων χωρίς αναπηρία αλλά κομβικό ρόλο διαδραματίζει η αλληλεπίδραση με ΑμεΑ σε συνθήκες ισότιμης συναναστροφής σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής συναναστροφής (Shields & Taylor, 2014).

Σημειώνεται ότι ειδικά για τους φοιτητές φυσιοθεραπείας, η συναναστροφή με ΑμεΑ σχετίζεται με αυξημένα οφέλη σε σχέση με το γενικό πληθυσμό σε επίπεδο ανάπτυξης επαγγελματικών δεξιοτήτων και επαγγελματικής εξέλιξης αφού αυτά επηρεάζεται θετικά από τη συμμετοχή τους σε κοινοτικές παρεμβάσεις για άτομα με αναπηρία (Shields et al., 2011; 2013).