4.2.3      Προσαρμοσμένη Απασχόληση (Customized Employment)

Βασική ιδέα πάνω στην οποία αναπτύσσεται ο θεσμός της προσαρμοσμένης απασχόλησης αποτελεί η έμφαση στις ικανότητες και δεξιότητες των ατόμων με αναπηρίες και τα οφέλη που μπορεί να αποφέρει σε ένα οργανισμό. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται η προσέγγιση των υποψήφιων εργοδοτών προκειμένου να συζητηθεί η παροχή μίας εξατομικευμένης θέσης εργασίας που θα αποδειχθεί επωφελής τόσο για τον εργαζόμενο με αναπηρία όσο και για τον ίδιο τον οργανισμό (Inge, 2008). Με άλλα λόγια, στόχος της προσαρμοσμένης απασχόλησης είναι ο αποτελεσματικός συνδυασμός των δεξιοτήτων των ατόμων με αναπηρίες με τις απαιτήσεις των εργοδοτών και των προσφερόμενων θέσεων εργασίας. Φυσικά απαιτείται η προσαρμογή του ωραρίου, του εργασιακού χώρου και των εργασιακών αρμοδιοτήτων προκειμένου αυτός ο συνδυασμός να καταστεί αποτελεσματικός (Λογαράς, 2013).

Οι Inge et al. (2018) διερεύνησαν τις απόψεις εργοδοτών που παρέχουν θέσεις προσαρμοσμένης απασχόλησης διαπιστώνοντας πως υπάρχουν ορισμένες πρακτικές που έχουν συνδεθεί με εξαιρετικά αποτελέσματα για τους οργανισμούς. Πιο αναλυτικά, οι πλέον αποτελεσματικές τέτοιες πρακτικές βασίζονται στην ανάπτυξη στενών διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ των εργοδοτών και των υποψήφιων εργαζομένων με αναπηρία προκειμένου, μέσα από αυτή, να καταστεί εφικτός ο προσδιορισμός των δεξιοτήτων και των δυνατών σημείων των τελευταίων μέσα από συζητήσεις με τους ίδιους και άτομα του περιβάλλοντος τους και, κατ΄ επέκταση, να δημιουργηθεί μία αμοιβαίως επωφελής εργασιακή σχέση (Inge et al., 2018).

4.3          Noμική κατοχύρωση δικαιώματος ΑμεΑ στην εργασία

Στόχος του Ν. 2643/1998 υπήρξε η ελαχιστοποίηση ή απαλοιφή της ανεργίας των ατόμων με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 50%, τα οποία δε διαθέτουν επαρκείας δυνατότητες να ενταχθούν στην αγορά εργασία ως συνέπεια της ύπαρξης οποιασδήποτε χρόνιας σωματικής ή πνευματικής ή ψυχικής πάθησης ή βλάβης (α. 1).

Επίσης, υπάρχει πρόβλεψη για απόδοση μέριμνας στα άτομα που έχουν τέκνο ή αδελφό ή σύζυγο με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω ως συνέπεια σοβαρών ψυχικών και σωματικών διαταραχών.

Επιπλέον, το άρθρο 2 προβλέπεται ότι επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα με οποιαδήποτε μορφή και οι φορείς του δημόσιου τομέα (δημόσιοι οργανισμοί) που απασχολούν προσωπικό που μεγαλύτερο των 50 ατόμων φέρουν την υποχρέωση να καλύπτουν το 2% των εργασιακών θέσεων με ΑμεΑ. Αναφορικά με τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) και τους Οργανισμούς Τοπική Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), στο άρθρο 3 προβλέπεται η κάλυψη του 5% των προκηρυσσόμενων θέσεων με άτομα που εντάσσονται σε κάποια ευπαθή κοινωνική ομάδα (χωρίς να διευκρινίζεται ποιο ποσοστό αναλογεί στα ΑμεΑ)

Στη συνέχεια, το άρθρο 3 όπως αντικαταστάθηκε από την παράγραφο 1 του α. 11 του ν. 3051/2002, προβλέπει ότι το 5% των προκηρυσσόμενων συνολικών κενών θέσεων εργασίας οποιαδήποτε δημόσια επιχείρηση, φορέα δημοσίου δικαίου και οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης θα καλύπτεται από άτομα προστατευόμενα από τις διατάξεις του ν. 2643/1998 (συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία και των συγγενών των ατόμων με αναπηρία).

Το 2004 εγκρίνεται ο Ν. 3227/2004 ο οποίος ορίζει την 3η Δεκεμβρίου ως μέρα απονομής ηθικών βραβείων στις τρεις (3) επιχειρήσεις με την αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση ΑμεΑ στην λειτουργία τους, ενώ, επιπροσθέτως, θεσπίζεται η απόδοση επιχορήγησης από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων ΝΠΙΔ κάθε μορφής, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, καθώς και επιχειρήσεις των ΟΤΑ, οι οποίες διενεργούν σχέδια συμβουλευτικής υποστήριξης και επαγγελματικής κατάρτισης σε ΑμεΑ (α. 10) (Λαγού, 2006). Το ίδιο έτος, ψηφίζεται ο Ν. 3230/2004, ο οποίος αφορά στους γονείς ή κηδεμόνες με παιδιά με αναπηρία, τα οποία σπουδάζουν σε διαφορετική πόλη από την εργασία τους, προβλέποντας ότι οι μόνιμοι υπάλληλοι και υπάλληλοι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, που είναι γονείς ή έχουν την επιμέλεια ατόμων με αναπηρία, τα οποία φοιτούν σε σχολές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, εφόσον δεν υπάρχει δυνατότητα μεταγραφής σε άλλη σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία εδρεύει στην πόλη όπου υπηρετεί ο γονέας ή ο έχων την επιμέλεια του ατόμου με αναπηρία, έχουν την ευχέρεια να αποσπώνται σε δημόσιες υπηρεσίες, ΝΠ∆∆. και ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, στις πόλεις όπου σπουδάζουν τα άτομα με αναπηρία, για χρονικό διάστημα ίσο με το χρόνο φοίτησης και μέχρι δύο το πολύ εξάμηνα μετά τη λήξη τους (α. 12).