Συμπερασματικά, από τις υπάρχουσες έρευνες κατέστη φανερό ότι η στάση των συναδέλφων προς τους εργαζομένους με αναπηρία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχή τους ενσωμάτωση και γενικότερα την επαγγελματική ανέλιξη των ατόμων αυτών στον εργασιακό χώρο. Η διεθνής βιβλιογραφία της τελευταίας εικοσαετίας τονίζει ότι οι εν λόγω στάσεις είναι πολυδιάστατες και διαμορφώνονται από ποικίλους παράγοντες, όπως η επαρκής και σωστή ενημέρωση, η προσωπική εμπειρία, η οργανωσιακή κουλτούρα της εκάστοτε επιχείρησης και οι κοινωνικές αντιλήψεις.
Θετικές στάσεις καταγράφονται σε περιπτώσεις όπου υπάρχει αυτή η ουσιαστική ενημέρωση, η προηγούμενη εμπειρία συνεργασίας και το υποστηρικτικό εργασιακό περιβάλλον. Εντός αυτών των πλαισίων, οι συνάδελφοι αναγνωρίζουν τα άτομα με αναπηρία ως ισότιμα μέλη της ομάδας, παρέχουν την αναγκαία βοήθεια όταν χρειάζεται και συντελούν στον απώτερο στόχο ο οποίος είναι η διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού και δημιουργικού εργασιακού κλίματος. Η υιοθέτηση θετικής στάσης συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, της εργασιακής ικανοποίησης και της αποδοτικότητας των εργαζομένων με αναπηρία, ενώ ταυτόχρονα ωφελεί το σύνολο της ομάδας. Συνεπώς όσο πιο ολοκληρωμένη ενημέρωση, εκπαίδευση και εμπειρία αποκτήσουν οι συνάδελφοι χωρίς αναπηρία τόσο πιο βελτιωμένη θα είναι και η στάση τους.
Αντιθέτως, οι αρνητικές στάσεις συνήθως οφείλονται σε καθιερωμένα στερεότυπα, σε ελλιπή ενημέρωση, ενώ πολλές φορές κυριαρχεί ο φόβος για αλλαγές ή δυσκολίες στην επικοινωνία, γεγονότα τα οποία οδηγούν σε κοινωνική απομόνωση, περιορισμό ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρία και μειωμένη εργασιακή ικανοποίηση γι΄ αυτά. Επιπλέον, επηρεάζουν δυσμενώς τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα της ομάδας. Για να βελτιωθούν οι αρνητικές στάσεις και να ενισχυθούν οι θετικές παρακάτω επιγραμματικά παρατίθενται κάποιες βασικές προϋποθέσεις:
- Συστηματική εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση του προσωπικού,
- Προώθηση της ανοιχτής επικοινωνίας και της συνεργασίας μεταξύ των εργαζομένων,
- Καλλιέργεια συνθηκών ώστε να δημιουργηθεί ένα εργασιακό περιβάλλον που προσφέρει στήριξη και ασφάλεια,
- Θέσπιση ξεκάθαρων και εφαρμόσιμων πολιτικών ένταξης,
- Συνεργασία με αρμόδιους και ειδικούς φορείς στον τομέα.
Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, μέσα από τις κατάλληλες πρακτικές, όπως ήδη εφαρμόζουν διάφορες εταιρίες, τότε το μόνο σίγουρο είναι ότι η στάση των συναδέλφων απέναντι στα άτομα με αναπηρία θα βελτιωθεί στο σύνολό της.
Όσον αφορά τους παράγοντες που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και επηρεάζουν τη στάση των συναδέλφων χωρίς αναπηρία απέναντι στους εργαζόμενους με αναπηρία αυτοί είναι πολλοί. Μέσα σε αυτούς είναι οι προσωπικές εμπειρίες και η εκπαίδευση, καθώς και στοιχεία του οργανισμού όπως η κουλτούρα, οι πολιτικές ενσωμάτωσης και
η εν συνόλω προσβασιμότητα. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζουν οι κοινωνικές αντιλήψεις και το είδος της αναπηρίας, υπογραμμίζοντας το κατά πόσο είναι ορατή ή μη. Για να επιτευχθεί ουσιαστική αλλαγή στη στάση αυτή, χρειάζεται συντονισμένη δράση σε όλα αυτά τα επίπεδα.
Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι η εκπαίδευση και η ενημέρωση για θέματα αναπηρίας θεωρούνται απαραίτητες και πρέπει να γίνονται συστηματικά προκειμένου να μειωθούν τα στερεότυπα και να αυξηθεί η ενσυναίσθηση. Μέσω της ολοκληρωμένης αυτής κατάρτισης, οι εργαζόμενοι κατανοούν καλύτερα τις ανάγκες και τις δυνατότητες των ατόμων με αναπηρία, γεγονός που αυξάνει τη διάθεση συνεργασίας και υποστήριξης. Αντιθέτως, ένας παράγοντας ο οποίος συνεχίζει να αποτελεί εμπόδιο ιδιαίτερα για της μη ορατές αναπηρίες είναι τα κοινωνικά στερεότυπα, καθώς οι ορατές αναπηρίες, όπως οι κινητικές δυσκολίες, τείνουν να γίνονται πιο εύκολα αποδεκτές, ενώ οι μη ορατές προκαλούν μεγαλύτερη καχυποψία. Ως εκ τούτου είναι η έλλειψη πληροφόρησης που οδηγεί σε αμφιβολίες, σε κοινωνική απομόνωση και αμηχανία μεταξύ των συναδέλφων, που πολλές φορές αποφεύγουν ή φτάνουν να υποτιμούν τα άτομα με αναπηρία. Σε αυτό το σημείο είναι που κρίνεται ζωτικής σημασίας η συνεχής εκπαίδευση καθώς και η υιοθέτηση θετικών προτύπων.
Επιπροσθέτως, η διαπροσωπική και επαγγελματική επαφή με άτομα με αναπηρία έχει θετική επίδραση στη στάση των εργαζομένων, καθώς μέσα από την ουσιαστική και εκ βαθέων αλληλεπίδραση μειώνεται ο φόβος και οι προκαταλήψεις, καθώς ενισχύεται η κατανόηση και η αποδοχή των δυνατοτήτων και αναγκών των ατόμων με αναπηρία.