1ο Κεφάλαιο: Θεωρητική θεμελίωση της έρευνας – Ανασκόπηση βιβλιογραφίας

1.1          Προσεγγίσεις της έννοιας της Αναπηρίας

1.1.1      Ηθικές προσεγγίσεις περί αναπηρίας

Ο 18ος αιώνας αποτελεί σταθμό για την αποσαφήνιση του όρου «αναπηρία». Από την αρχή της παρουσίας του ανθρώπου πάνω στη γη, έγινε προσπάθεια ώστε να κατανοηθεί η αναπηρία μέσα από το πρίσμα διαφόρων ηθικών αρχών αλλά και θρησκευτικών πεποιθήσεων (Αρώνη, 2021).

Οι θεωρήσεις αυτές, αντιμετώπιζαν την εκδήλωση αναπηρίας ως την εκδίκηση του Θεού, για κάποιο ή κάποια αμαρτήματα που το άτομο αυτό διέπραξε. Η εμφάνιση επομένως κάποιου είδους αναπηρίας στο άτομο, σύμφωνα με τις ηθικές προσεγγίσεις, αποτελεί «απονομή θείας δικαιοσύνης» (Καλλινικάκης, 2016). Γίνεται επομένως ξεκάθαρο ότι στον πυρήνα αυτών των προσεγγίσεων, βρίσκεται η έννοια της

«ανωμαλίας» ενώ τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζονται με βαναυσότητα. Ακόμα, τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζονται ως απειλή για το κοινωνικό σύνολο, η συναναστροφή άλλων ατόμων με αυτά μπορεί να αποφέρει «κακό» ενώ δεν μπορούν να κατέχουν πολιτικά αξιώματα ή να μετέχουν σε θρησκευτικές τελετές (Τερζοπούλου, 2021). Οι θεωρήσεις αυτές ωστόσο, διαφοροποιούνται σημαντικά σε θρησκείες όπως ο Ινδουισμός ή ο Βουδισμός και ο Χριστιανισμός. Η διαφοροποίηση αυτή έγκειται στις αντιλήψεις των θρησκειών αυτών ως προς το σεβασμό προς τη διαφορετικότητα.

Κατά το παρελθόν και ειδικότερα κατά την περίοδο του Διαφωτισμού αλλά και αργότερα, η αντίληψη ότι τα άτομα με αναπηρία τιμωρούνται για κάποιο αδίκημα που διέπραξαν από το Θεό, κυριαρχούσε. Κατά τον Μεσαίωνα, άτομα με αναπηρίες, έβρισκαν φρικτό θάνατο στα πλαίσια της ιεράς εξέτασης (Αρώνη, 2021). Αν και οι αντιλήψεις αυτές αποτελούν τον πυρήνα μιας συγκεκριμένης περιόδου της ανθρώπινης ιστορίας, επηρεάζουν και διαμορφώνουν ακόμα και σήμερα στερεότυπα και προκαταλήψεις. Στις σύγχρονες κοινωνίες, οι αντιλήψεις αυτές μετουσιώνονται σε «αυτοεκπληρώμενες προφητείες» (Καλλινικάκης, 2016). Εν κατακλείδι, οι ηθικές προσεγγίσεις περί αναπηρίας συνδέονται με «θεραπευτικές» προσεγγίσεις που συνδέονται κυρίως με θρησκευτικές τελετουργίες του ατόμου ή και της οικογένειάς του.