Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολίτικης Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

«Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

 

Ο ρόλος των συναδέλφων στην εργασιακή προσαρμογή των ατόμων με αναπηρία.

The role of coworkers in the work adaptation of people with disabilities.

Δέσποινα Τσιτώνα

 

Εξεταστική επιτροπή:

Δόξα Παπακωνσταντίνου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Επόπτρια Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Καθηγητής

Ελένη Κουστριάβα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

 

Θεσσαλονίκη, 2025

 

 

 

Η συγγραφέας βεβαιώνει ότι το περιεχόμενο του παρόντος έργου είναι αποτέλεσμα προσωπικής εργασίας και ότι έχει γίνει η κατάλληλη αναφορά στην εργασία τρίτων, όπου κάτι τέτοιο ήταν απαραίτητο, σύμφωνα με τους κανόνες της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

Τσιτώνα Δέσποινα

 

 

 

Πίνακας περιεχομένων

Περίληψη           1

Abstract               2

Πρόλογος            3

Εισαγωγή            4

1ο Κεφάλαιο: Θεωρητική θεμελίωση της έρευνας – Ανασκόπηση βιβλιογραφίας 6

1.1          Προσεγγίσεις της έννοιας της Αναπηρίας              6

1.1.1      Ηθικές προσεγγίσεις περί αναπηρίας     6

1.1.2      Ιατρικές προσεγγίσεις περί αναπηρίας   7

1.1.3      Κοινωνικές προσεγγίσεις περί αναπηρίας             8

1.2          Είδη αναπηρίας 10

1.2.1      Νοητική αναπηρία          10

1.2.2      Οπτική αναπηρία            12

1.2.3      Κώφωση ή βαρηκοΐα     14

1.2.4      Κινητική αναπηρία         14

1.3          Κοινωνική στήριξη          15

1.3.1      Κατηγορίες κοινωνικής στήριξης               16

1.3.2      Ο αντίκτυπος της κοινωνικής στήριξης στο γενικό πληθυσμό        19

1.3.3      ο αντίκτυπος της κοινωνικής στήριξης στα άτομα με αναπηρίες 21

1.3.4      Εργασιακή κοινωνική στήριξη    22

1.4          Η επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρίες        23

1.4.1      Εργασία και Αναπηρία  23

1.4.2      Πλεονεκτήματα από την εργασία των ατόμων με αναπηρίες        25

1.4.3      Κοινωνικά οφέλη             26

1.4.4      Μορφές απασχόλησης  26

1.5          Η εργασιακή προσαρμογή των ατόμων με αναπηρία       29

1.5.1      Το νομικό πλαίσιο           29

1.5.2      Παράγοντες που επηρεάζουν την εργασιακή προσαρμογή των ατόμων με αναπηρία       31

1.5.3      Αντιμετώπιση των ατόμων με αναπηρίες από το περιβάλλον εργασίας   33

1.5.4      Περιορισμοί των ατόμων με αναπηρίες στο χώρο της εργασίας  34

1.5.5      Η στάση των εργοδοτών απέναντι στους εργαζόμενους με αναπηρία      36

2ο Κεφάλαιο: Μεθοδολογία της έρευνας              37

2.1          Σκοπός της έρευνας και ερευνητικά ερωτήματα 37

2.2          Μεθοδολογία της έρευνας          39

3ο Κεφάλαιο: Αποτελέσματα της έρευνας            41

3.1          Η στάση των συναδέλφων απέναντι στα άτομα με αναπηρία      49

3.2          Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη στάση αυτή και τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ τους   50

3.3          Τα οφέλη που προκύπτουν από την επιτυχημένη κοινωνική τους αλληλεπίδραση.            53

4ο κεφάλαιο: Συζήτηση – Συμπεράσματα – Προτάσεις   55

4.1          Συζήτηση             55

4.2          Περιορισμοί της έρευνας             66

4.3          Συμπεράσματα 61

4.4          Προτάσεις για μελλοντική έρευνα            65

4.5          Πρακτικές εφαρμογές   66

Βιβλιογραφία   69

 

 

Περίληψη

Η παρούσα βιβλιογραφική εργασία, έχει ως αντικείμενο, το ρόλο των συναδέλφων στην εργασιακή προσαρμογή των ατόμων με αναπηρία. Επιλέχτηκε το συγκεκριμένο θέμα καθώς κρίθηκε ότι ο ρόλος των συναδέλφων στην ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας είναι καταλυτικής σημασίας. Η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην απασχόληση, πλήττεται σημαντικά από το κοινωνικά στερεότυπα και τις προκαταλήψεις. Στα πλαίσια της έρευνας, επιλέχτηκαν οι εξής στόχοι: η εξέταση των στάσεων των συναδέλφων απέναντι σε εργαζόμενους με αναπηρία, στη συνέχεια η διερεύνηση των παραγόντων που επηρεάζουν τη στάση αυτή και τέλος την περιγραφή των οφελών που προκύπτουν από την επιτυχημένη αυτή κοινωνική τους αλληλεπίδραση. Για τους σκοπούς της εργασίας επιλέχτηκαν μετά από ενδελεχή επισκόπηση της διεθνούς κυρίως βιβλιογραφίας και αρθρογραφίας, 25 άρθρα. Από την ανάλυση αυτών των ερευνών, προέκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα. Πρώτον, επιβεβαιώθηκε ότι οι εργαζόμενοι έχουν τόσο θετικές όσο και αρνητικές στάσεις απέναντι στους συναδέλφους με αναπηρία. Δεύτερον, ότι διάφοροι παράγοντες διαμορφώνουν τις στάσεις αυτές όπως το φύλο, η ηλικία, η εκπαίδευσή τους, η προγενέστερη επαφή με άτομα με αναπηρία. Τρίτον, υπάρχουν και κοινωνικά οφέλη από την αλληλεπίδραση στο εργασιακό χώρο ατόμων με και χωρίς αναπηρία, όπως η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, της ανεκτικότητας αλλά και η αύξηση της παραγωγικότητας, της ομαδικότητας, της συνεργασίας για τους εργαζόμενους χωρίς αναπηρία, ενώ για τους εργαζόμενους με αναπηρία τα οφέλη είναι πολλαπλά τόσο για την προσωπικότητά τους όσο και για την ψυχολογία τους και την επαγγελματική τους πορεία. Συνολικά, στα πλαίσια της έρευνας, έγινε προσπάθεια ώστε να εντοπιστούν οι λόγοι για τους οποίους οι εργαζόμενοι χωρίς αναπηρία αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τα άτομα με αναπηρία αλλά και οι πρακτικές εφαρμογές που θα συμβάλλουν στην αλλαγή της στάσης αυτής.

Λέξεις κλειδιά: αναπηρία, εργασιακή προσαρμογή, αναπηρία και εργασιακή προσαρμογή, συνάδελφοι και εργαζόμενοι με αναπηρία.

 

Abstract

The subject of this literature review is the role of colleagues in the work adaptation of people with disabilities. This specific topic was chosen as it was considered that the role of colleagues is of crucial importance in the integration of people with disabilities into the labor market. The integration of people with disabilities into employment is significantly affected by social stereotypes and prejudices. In the context of the research, the following objectives were selected: the examination of colleagues’ attitudes towards employees with disabilities, then the investigation of the factors that influence this attitude and finally the description of the benefits that arise from their successful social interaction. For the purposes of the work: 25 articles were selected after a thorough review of the mainly international bibliography and articles. From the analysis of these studies, the following conclusions emerged. Firstly, it was confirmed that employees have both positive and negative attitudes towards colleagues with disabilities. Secondly, various factors shape these attitudes such as gender, age, education, previous contact with people with disabilities. Lastly, there are social benefits from the interaction in the workplace between people with and without disabilities such as developing empathy, tolerance, and increasing productivity, teamwork, and cooperation for employees without disabilities, while for employees with disabilities the benefits are multiple, both for their personality, their psychology and their professional career. Overall, within the framework of this research, an effort was made to identify the reasons why employees without disabilities treat people with disabilities with prejudice, as well as the practical applications that will contribute to changing this attitude.

Keywords: disability, work adaptation, disability and work adaptation, colleagues and employees with disabilities