3.3.2. Προκαταλήψεις και Στερεότυπα
Οι αρνητικές συμπεριφορές και προκαταλήψεις των ανθρώπων, τις οποίες καλούνται να αντιμετωπίσουν τα άτομα με αναπηρία, προσθέτουν ακόμα περισσότερες δυσκολίες και εμπόδια στην κατεύθυνση της ενσωμάτωσή τους στο εργασιακό πλαίσιο. Τα άτομα με αναπηρία υφίστανται σημαντικές διακρίσεις, ιδίως όσον αφορά την απασχόληση (Rohmer & Louvet, 2018).
«Οι Link & Phelan συνεχίζουν υποστηρίζοντας ότι το στίγμα μπορεί να επιβληθεί άμεσα στα άτομα μόνο όταν υπάρχει διαφορά ισχύος μεταξύ εκείνων με το χαρακτηριστικό και εκείνων που δεν έχουν – όταν εκείνοι που έχουν την αρνητικά αξιολογημένη διαφορά έχουν λιγότερη δύναμη από εκείνους που δεν το κάνουν. Έτσι, ο στιγματισμός των ατόμων με αναπηρίες είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει ατομικές βιολογικές διαφορές, την αρνητική αξιολόγηση αυτών των διαφορών από άλλους, ανεπιθύμητες αντιδράσεις άλλων και αρνητικά κοινωνικά και συναισθηματικά αποτελέσματα για τα άτομα με ειδικές ανάγκες» (Green et al., 2005).
Πιο αναλυτικά, η έλλειψη ενσυναίσθησης και ευαισθητοποίησης απέναντι στο ζήτημα της επαγγελματικής αποκατάστασης των ατόμων με αναπηρία αποτελεί επιτακτική ανάγκη και χρειάζεται άμεση παρέμβαση, με σκοπό την εξάλειψη των κοινωνικών στερεοτύπων και την παροχή ίσων ευκαιριών, προωθώντας την ευαισθητοποίηση και την κατανόηση.
Και η Claassens, (2013), στο άρθρο της αναφέρει ότι οι πιο τρομακτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία είναι τα στερεότυπα και οι λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με την αναπηρία που διαπερνούν την κοινωνία σήμερα. Τα στερεότυπα είναι η ανάθεση αρνητικής ιδιότητας αλλά σε κοινωνικά εμφανείς διαφορές. Οι στερεοτυπικές διαφορές είναι διαφορές που έχουν σημασία και θεωρούνται επίσης από άλλους ως ανεπιθύμητες. Ο διαχωρισμός συμβαίνει όταν οι αντιδράσεις των άλλων σε αυτές τις διαφορές οδηγούν σε μια έντονη αίσθηση «ετερότητας». Όταν τα άτομα με αναπηρίες αντιλαμβάνονται ότι χαρακτηρίζονται από στερεότυπα και διαχωρίζονται από τους άλλους, βιώνουν το στίγμα (Green et al., 2005).
Οι αρνητικές συμπεριφορές κατά των ατόμων με αναπηρία στον εργασιακό χώρο, ενδεχομένως εξηγούνται από τις αρνητικές και στερεοτυπικές πεποιθήσεις προς αυτά τα άτομα, αν συμπεριλάβουμε την εντελώς λανθασμένη αντίληψη ότι τα άτομα αυτά είναι «εξαρτημένα, ανίκανα, μη απασχολήσιμα, παθητικά και αδύναμοι» (όπως αναφέρεται στο Rohmer & Louvet, 2018).
Σύμφωνα με την έρευνα της Δαλιανά, (2020), η οποία παραθέτει την θέση του CAILC (1996), το οποίο υποστηρίζει ότι προκειμένου να γίνει κατανοητή η βία που περιστρέφεται προς τα άτομα με αναπηρία, χρειάζεται να γίνουν κατανοητά αυτά τα στερεότυπα. Χαρακτηριστικά αναφέρει τους παρακάτω λανθασμένους ισχυρισμούς:
- «Οι άνθρωποι με αναπηρίες είναι ανήμποροι, απροστάτευτοι και χρειάζονται τον οίκτο μας»
- «Οι άνθρωποι με αναπηρίες είναι χωρίς αξία»
- «Οι άνθρωποι με αναπηρίες είναι σαν παιδιά»
- « Οι άνθρωποι με αναπηρίες χρειάζονται ειδική μεταχείριση»
Τέλος, συμπεραίνει ότι εξαιτίας αυτών των ισχυρισμών τα άτομα με αναπηρία καταλήγουν να είναι εξαρτημένα, να μην ελέγχουν τις αποφάσεις τους και να καταπιέζουν τις επιθυμίες τους. (όπως αναφέρεται στο Δαλανιά, 2021).
3.3.3 Εκπαιδευτικό Σύστημα
Οι μαθητές με αναπηρίες αντιμετωπίζουν πρόσθετες προκλήσεις στην μετάβασή τους από το σχολικό περιβάλλον στο εργασιακό πλαίσιο. Συγκεκριμένα, η αδυναμία καθοδήγησης στην εξέλιξη σταδιοδρομίας αλλά και η έλλειψη υποστήριξης ως προς την μετάβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποτελούν σημαντικότατα εμπόδια για την πλήρη ένταξη των νέων με αναπηρία στην αγορά εργασίας αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Ακόμη φαίνεται ότι οι αρνητικές συμπεριφορές των ανθρώπων, έχουν δημιουργήσει εμπόδια σταδιοδρομίας για τους μαθητές με αναπηρίες (Sefora & Ngubane, 2023). Αλλά και η έλλειψη υποδομών στο χώρο του σχολείου, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή κατάρτιση των εκπαιδευτικών, όλων των βαθμίδων (Πρωτοβάθμιας – Δευτεροβάθμιας – Τριτοβάθμιας), είναι βασικοί παράγοντες που περιορίζουν την εξέλιξη σταδιοδρομίας των μαθητών με αναπηρίες. Επομένως, υπάρχει σημαντική ανάγκη βελτιώσεων και αλλαγών αναφορικά με την υποστήριξη των μαθητών με αναπηρία, με σκοπό την άμεση επαγγελματική και κοινωνική τους αποκατάσταση.
«Η προετοιμασία για τη σταδιοδρομία αφορά στη διευκόλυνση της επαγγελματικής προσαρμογής του ατόμου και είναι συνυφασμένη με την επαγγελματική ωριμότητα και την επαγγελματική προσαρμοστικότητα» (Savickas, 2013˙Super & Kidd, 1979, όπως αναφέρεται στο Αργυροπούλου, 2022, σσ.90).