«ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»-Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Θεανώς Βαρβέλη – Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, Σχολή Κοινωνικών Ανθρωπιστικών Επιστημών και Τεχνών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας-ΠΜΣ «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή»-Μέρος 34ο

Σεπ 21, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3.2.2      Οικογενειακοί παράγοντες

 

Διάλυση γάμου και μονογονεϊκές οικογένειες

Η καθημερινή φροντίδα ενός παιδιού με αναπηρία συνεπάγεται σημαντικό ψυχολογικό και σωματικό φορτίο για τους γονείς, το οποίο μπορεί να επιβαρύνει τη συζυγική σχέση (Benson & Karlof, 2009). Μελέτες έχουν δείξει ότι οι γονείς παιδιών με αναπτυξιακές αναπηρίες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο διαζυγίου, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν επιπλέον στρεσογόνοι παράγοντες, όπως οικονομικές δυσκολίες ή έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης (Hartley et al., 2010).

Η διάλυση του γάμου σε αυτές τις οικογένειες συχνά οδηγεί σε μονογονεϊκές οικογένειες, κυρίως με επικεφαλής τη μητέρα. Οι ανύπαντρες μητέρες παιδιών με αναπηρία αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις, όπως αυξημένο άγχος, οικονομικές πιέσεις και κοινωνική απομόνωση, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα της φροντίδας που παρέχουν (Green, 2007). Η έλλειψη υποστήριξης και οι πολλαπλές απαιτήσεις της καθημερινότητας μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο παραμέλησης ή κακοποίησης των παιδιών με αναπηρία σε αυτές τις οικογένειες (Sartor et al., 2023).

Σύμφωνα με το οικολογικό μοντέλο, οι μεταβολές στη δομή της οικογένειας, όπως η μετάβαση σε μονογονεϊκό νοικοκυριό, αποτελούν κρίσιμο οικογενειακό παράγοντα που επηρεάζει τη δυναμική κινδύνου για κακοποίηση. Η έλλειψη ενός δεύτερου γονεϊκού προσώπου για κατανομή του φορτίου φροντίδας και η κοινωνική απομόνωση που συχνά συνοδεύει τη μονογονεϊκότητα, συνθέτουν ένα πλαίσιο υψηλού στρες που ενδέχεται να οδηγήσει σε εκδήλωση δυσλειτουργικών συμπεριφορών έναντι του παιδιού (Roskam & Mikolajczak, 2023).

 

3ος Πίνακας αποτελεσμάτων: Οι οικογενειακοί παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά με αναπηρία

 

  Συγγραφέας / Έτος Χώρα μελέτης Παράγοντας Κινδύνου Συνέπειες για το Παιδί
  Svensson et al., 2013 Σουηδία Γονεϊκό άγχος, συναισθηματική εξάντληση Μειωμένη συναισθηματική υποστήριξη, αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω περιορισμένων ψυχικών πόρων του γονέα.
  Cheng & Lai, 2023 Χονγκ Κονγκ Χρόνιο άγχος, ψυχολογική πίεση, ανασφάλεια για το μέλλον Σωματική και συναισθηματική

κακοποίηση λόγω περιορισμένης ικανότητας ψυχραιμίας του γονέα.

  Fu et al. (2023) Κίνα Η κοινωνική απομόνωση και η ανασφάλεια εντείνουν το άγχος των γονέων και μειώνουν την ικανότητά τους να φροντίσουν παιδιά με αναπηρία. Αυξημένος κίνδυνος

παραμέλησης, συναισθηματικής αποστασιοποίησης και

κακοποιητικών πρακτικών

Gérain & Zech, 2018 Βέλγιο Συναισθηματική εξάντληση, κοινωνική απομόνωση Αυξημένη επιθετικότητα, αποστασιοποίηση από το παιδί, ενίσχυση του κινδύνου

κακοποίησης.

 
McConnell & Savage, 2015 Καναδάς Οικονομικές και επαγγελματικές πιέσεις, κοινωνική απομόνωση Λεκτική ή ψυχολογική

κακοποίηση λόγω της πίεσης και της απομόνωσης που βιώνουν οι γονείς.

 
Neece et al., 2012 ΗΠΑ Δυσλειτουργική σχέση γονέα-

παιδιού, συναισθηματική κόπωση

Κακοποίηση (σωματική ή

ψυχολογική) λόγω της μεταφοράς θυμού και ματαίωσης στο παιδί.

 
Goudie et al., 2014 ΗΠΑ Οικονομικό και ψυχολογικό στρες Αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω οικονομικής πίεσης και ψυχολογικής αστάθειας.  
Maclean et al., 2017 Αυστραλία Οικονομικές πιέσεις, περιορισμένα έσοδα λόγω αυξημένων ιατρικών εξόδων Παραμέληση και κακοποίηση λόγω οικονομικών περιορισμών

και αυξημένων απαιτήσεων φροντίδας.

 
Chan & Lam, 2016 Χονγκ Κονγκ Οικονομική πίεση, γονεϊκό άγχος Ψυχολογική και σωματική

κακοποίηση λόγω ψυχολογικής επιθετικότητας και αυξημένου άγχους.

 
McConnell et al., 2014 Καναδάς Έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης Αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω αυξημένων επιπέδων άγχους και εξάντλησης των γονέων.  
Resch et al., 2012 ΗΠΑ Απουσία κοινωνικών δικτύων και υποστήριξης Αυξημένος κίνδυνος παραμέλησης και κακοποίησης λόγω απομόνωσης και αίσθησης

ανεπάρκειας.

 
Kyzar et al., 2012 ΗΠΑ Κοινωνική απομόνωση Κακοποίηση ή παραμέληση λόγω περιορισμένων κοινωνικών

αλληλεπιδράσεων και απομόνωσης.

 
Oelofsen & Richardson, 2006 Ηνωμένο Βασίλειο Έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης Αύξηση της πιθανότητας

κακοποίησης ή παραμέλησης λόγω της αίσθησης αδυναμίας να ανταποκριθούν.

 
Benson & Karlof, 2009 ΗΠΑ Στρες από τη φροντίδα παιδιών με αναπηρία Αυξημένος κίνδυνος για συναισθηματική παραμέληση ή

κακοποίηση λόγω του αυξημένου φορτίου και της σχέσης πίεσης.

 
Hartley et al., 2010 ΗΠΑ Διαζύγιο, οικονομικές δυσκολίες και έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης Αυξημένος κίνδυνος για συναισθηματική και σωματική κακοποίηση λόγω των οικογενειακών αναταραχών.  
Green, 2007 ΗΠΑ Μονογονεϊκή οικογένεια, οικονομικές πιέσεις, κοινωνική απομόνωση Μειωμένη ποιότητα φροντίδας, αυξημένος κίνδυνος παραμέλησης και κακοποίησης λόγω της

αυξημένης πίεσης.

 
Sartor et al., 2023 ΗΠΑ Έλλειψη υποστήριξης και

αυξημένα καθημερινά φορτία

Αυξημένος κίνδυνος παραμέλησης και κακοποίησης λόγω της

εξάντλησης και του άγχους των γονέων.

 
Roskam & Mikolajczak, 2023 Βέλγιο Μετάβαση σε μονογονεϊκή οικογένεια,

κοινωνική απομόνωση

Αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω της έλλειψης υποστήριξης

και της αυξημένης πίεσης από τις καθημερινές απαιτήσεις.

 

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο