3.2.2      Κοινοτικοί παράγοντες

Επικίνδυνες ή υποβαθμισμένες γειτονιές

Η διαβίωση σε γειτονιές με υψηλά επίπεδα εγκληματικότητας, φτώχειας και κοινωνικής αποδιοργάνωσης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο παραμέλησης και κακοποίησης παιδιών, κίνδυνος που εντείνεται όταν τα παιδιά έχουν αναπηρίες. Η απουσία ασφαλών δημόσιων χώρων, η αποδυνάμωση των κοινοτικών δεσμών και η μειωμένη παρουσία εποπτικών ή υποστηρικτικών μηχανισμών καθιστούν αυτές τις περιοχές ιδιαίτερα επισφαλείς για ευάλωτες οικογένειες (Emerson & Llewellyn, 2014).

Έρευνες υποδεικνύουν ότι οι οικογένειες παιδιών με αναπηρία που ζουν σε κοινωνικά περιθωριοποιημένες περιοχές αντιμετωπίζουν συχνότερα εμπόδια στην πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες φροντίδας, γεγονός που μπορεί να επιτείνει το άγχος, την απομόνωση και τη δυσλειτουργία των γονέων (Emerson, 2009).

Έλλειψη πρόσβασης σε κοινωνικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες

Η έλλειψη επαρκών και προσβάσιμων κοινωνικών και υποστηρικτικών υπηρεσιών σε επίπεδο κοινότητας περιορίζει τη συλλογική υπευθυνότητα απέναντι στην προστασία των παιδιών, ιδίως όσων ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου όπως τα παιδιά με αναπηρία (Stalker & McArthur, 2012).

Όταν οι γονείς δεν έχουν πρόσβαση σε δομές όπως συμβουλευτικές υπηρεσίες, ομάδες υποστήριξης, προγράμματα ανακούφισης φροντιστών, ή επαγγελματική καθοδήγηση, αυξάνεται η πιθανότητα να βιώσουν συναισθηματική εξάντληση, απομόνωση και απελπισία (Kyzar et al., 2012) ενώ μειώνονται οι δυνατότητες εξωοικογενειακής υποστήριξης, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει φαινόμενα παραμέλησης ή κακοποίησης (Algood et al., 2011).

Επιπλέον, οι υπηρεσίες που υπάρχουν σε ορισμένες κοινότητες μπορεί να είναι γεωγραφικά δυσπρόσιτες, να παρουσιάζουν οργανωτικές δυσλειτουργίες ή να στερούνται επαγγελματιών με ειδίκευση στην αναπηρία, καθιστώντας τες ουσιαστικά αναποτελεσματικές για τις οικογένειες που τις χρειάζονται περισσότερο. Οι φτωχότερες και κοινωνικά αποκλεισμένες περιοχές πλήττονται συχνότερα από τέτοιες ελλείψεις, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός φαύλου κύκλου αποστέρησης και ευαλωτότητας (Zablotsky et al., 2019). Για τα παιδιά με αναπηρία που ζουν σε τέτοιες κοινότητες, η απουσία οργανωμένης προστασίας ενδέχεται να σημαίνει ότι η κακοποίηση δεν θα αναγνωριστεί ή δεν θα αναφερθεί εγκαίρως.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η ύπαρξη υπηρεσιών από μόνη της δεν αρκεί αλλά απαιτείται και η καλλιέργεια σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ επαγγελματιών και οικογενειών. Πολλοί γονείς παιδιών με αναπηρία αναφέρουν ότι αποθαρρύνονται από το να ζητήσουν βοήθεια λόγω προηγούμενων αρνητικών εμπειριών, στιγματισμού ή φόβου ότι θα θεωρηθούν ανίκανοι (Olasehinde, 2024).