Έρευνα του Παρατηρητηρίου θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. -Ο Προσωπικός Βοηθός στην πράξη: Η εμπειρία των ωφελούμενων με αναπηρία (μέρος 3ο)
Ο «Προσωπικός Βοηθός» στην Ελλάδα
Η έναρξη των ενεργειών για την εισαγωγή του θεσμού του Προσωπικού Βοηθού στην Ελλάδα, που αποτελούσε ένα διαχρονικό αίτημα της ΕΣΑμεΑ και του αναπηρικού κινήματος, τοποθετείται την άνοιξη του 2020, όταν το τότε Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ανέλαβε πρωτοβουλίες για την προώθηση της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία. Σημαντικό σημείο αναφοράς αποτέλεσαν και οι συστάσεις της Επιτροπής των ΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες προς τη χώρα, οι οποίες διατυπώθηκαν ύστερα από την εξέταση της Ελλάδας τον Σεπτέμβριο του 2019 και περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων, την υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής με σαφές χρονοδιάγραμμα και επαρκείς πόρους για την αποτελεσματική αποϊδρυματοποίηση σε όλα τα επίπεδα, καθώς και τη διασφάλιση της ενεργού συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία, μέσω των αντιπροσωπευτικών τους οργανώσεων, στον σχεδιασμό στρατηγικών και υπηρεσιών που προωθούν την ανεξάρτητη διαβίωση και τη συμπερίληψη στην κοινότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, τον Απρίλιο του 2020, συγκροτήθηκε από το Υπουργείο Ομάδα Εργασίας με σκοπό τη διερεύνηση των όρων και των προϋποθέσεων υπό τις οποίες η υπηρεσία του «Προσωπικού Βοηθού» θα μπορούσε να θεσμοθετηθεί στην Ελλάδα. Η Ομάδα Εργασίας, στην οποία συμμετείχε και η ΕΣΑμεΑ, ξεκίνησε άμεσα τις εργασίες της μετά την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης οι οποίες ολοκληρώθηκαν λίγους μήνες αργότερα, τον Ιούλιο του 2020, με την υποβολή του πορίσματός της στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου. Μετά την υποβολή του πορίσματος, το φθινόπωρο του 2020, η Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων εισηγήθηκε τη χρηματοδότηση ενός πιλοτικού προγράμματος εφαρμογής της υπηρεσίας του «Προσωπικού Βοηθού» μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με αρχικό στόχο την έναρξη της πιλοτικής εφαρμογής της εντός του 2021.
Η θεσμοθέτηση του Προσωπικού Βοηθού και η υλοποίηση του πιλοτικού προγράμματος για τη λειτουργία του αποτελούσε δράση του 1ου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, το οποίο δημοσιεύθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου του 2020. Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης, η υλοποίηση της αναμενόταν να λάβει χώρα εντός του 2021.
Σχεδόν ένα χρόνο αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 2021, η υπηρεσία του Προσωπικού Βοηθού για άτομα με αναπηρία θεσμοθετήθηκε με το Μέρος Δ’ του ν. 4837/2021, σηματοδοτώντας μια σημαντική μεταρρύθμιση των πολιτικών υποστήριξης των ατόμων με αναπηρία, ικανοποιώντας παράλληλα ένα διαχρονικό αίτημα του αναπηρικού κινήματος για την ενίσχυση της αυτονομίας και της ανεξάρτητης διαβίωσης. Λίγους μήνες αργότερα, την άνοιξη του 2022 εκδόθηκαν οι δύο υπουργικές αποφάσεις μέσω των οποίων οριζόταν το πλαίσιο λειτουργίας της πιλοτικής εφαρμογής του Προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός». Οι πρώτοι ωφελούμενοι της πιλοτικής εφαρμογής του προγράμματος απέκτησαν Προσωπικό Βοηθό τον Απρίλιο του 2023, ενώ η λειτουργία της πιλοτικής εφαρμογής ολοκληρώνεται στα τέλη Ιουνίου του 2026.
Τέλος, σύμφωνα με τη Δράση 30 της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030, προβλέπεται η αξιολόγηση του πιλοτικού προγράμματος -όπως άλλωστε προβλέπεται και στην παρ. 5 του άρθρου 36 του ν. 4837/2021- και η αναμόρφωση του, η οποία αναμενόταν να ολοκληρωθεί μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου του 2025.
Πηγή: www.esamea.gr