Πώς το ποδόσφαιρο τυφλών βοηθά τις γυναίκες να σπάσουν τα εμπόδια στο Μεξικό

Το ποδόσφαιρο τυφλών μετρά περίπου έναν αιώνα ζωής, με την Διεθνή Ομοσπονδία Αθλητισμού Τυφλών να τοποθετεί τις ρίζες του στην Ισπανία της δεκαετίας του 1920

 

Η Παουλίνα «Πάου» Ερνάντες διπλώνει προσεκτικά το λευκό μπαστούνι της και το βάζει στο σακίδιο. Αμέσως μετά, βγάζει μια κατάμαυρη μάσκα, τη φοράει στο πρόσωπο και σφίγγει τα λουράκια για να κόψει τελείως το φως. Γύρω της, τα υπόλοιπα μέλη της γυναικείας ομάδας ποδοσφαίρου Chilangas FC κάνουν ακριβώς το ίδιο.

Ορισμένες έχουν μερική όραση, ενώ άλλες είναι ολικά τυφλές. Μόλις όμως ξεκινήσει το παιχνίδι, όλες είναι ίσες: καμία δεν βλέπει. Τις κινήσεις τους οδηγεί ο ήχος μιας ειδικής μπάλας που κουδουνίζει, καθώς και οι οδηγίες των συμπαικτριών τους.

Η Ερνάντες, μια 31χρονη μητέρα από την Πόλη του Μεξικού, μπαίνει τρέχοντας στο γήπεδο. Το παιχνίδι είναι πέντε εναντίον πέντε. Ακούγεται η σφυρίχτρα και άλλη μία προπόνηση ξεκινά.

Κάθε διπλό μέχρι τον Σεπτέμβριο είναι καθοριστικό. Η Chilangas FC βρίσκεται μια ανάσα από το ναγράψει ιστορία.

Το Μεξικό δεν έχει στείλει ποτέ ξανά εθνική ομάδα τυφλών γυναικών σε διεθνή διοργάνωση. Τον επόμενο μήνα όμως, η Chilangas FC θα αγωνιστεί στο πρώτο της Πρωτάθλημα Αμερικής Ποδοσφαίρου Τυφλών Γυναικών, στη Βραζιλία.

Ανάμεσα στις αθλήτριες που επιλέχθηκαν είναι και η Ερνάντες. Η ίδια και οι συμπαίκτριές της ελπίζουν ότι το παράδειγμά τους θα εμπνεύσει κι άλλες γυναίκες να ασχοληθούν με το άθλημα.

 

Πάθος για την μπάλα

Το Μεξικό διαθέτει ένα από τα πιο παθιασμένα ποδοσφαιρικά κοινά στον κόσμο.

Σύμφωνα με φετινή δημοσκόπηση της εταιρείας Mitofsky, έξι στους δέκα Μεξικανούς δηλώνουν φίλαθλοι. Παράλληλα, στοιχεία της Ticketmaster δείχνουν ότι το 81% των Μεξικανών που παρακολουθούν αθλητισμό προτιμά το ποδόσφαιρο έναντι οποιουδήποτε άλλου αθλήματος.

Η προπονήτρια Γουέντι ντελ Ρίο γνωρίζει αυτό το πάθος από πρώτο χέρι. Εργάστηκε για επτά χρόνια στην ομάδα ποδοσφαίρου τυφλών ανδρών της Πόλης του Μεξικού, αρχικά ως βοηθός.

Ερχόταν όμως συνέχεια αντιμέτωπη με μια αδικημένη κατηγορία: τις γυναίκες αθλήτριες. Μετά τις προπονήσεις, πολλές γυναίκες την πλησίαζαν με την ίδια πάντα απορία: πού μπορούσαν να παίξουν;

«Ρωτούσαν συνέχεια αν υπήρχε κάποια ομάδα για να γραφτούν, αλλά δεν υπήρχε καμία», αναφέρει η ντελ Ρίο. «Καταλάβαμε ότι υπήρχαν γυναίκες που ήθελαν να παίξουν, αλλά δεν είχαν τον χώρο τους».

Το ποδόσφαιρο τυφλών μετρά περίπου έναν αιώνα ζωής, με την Διεθνή Ομοσπονδία Αθλητισμού Τυφλών να τοποθετεί τις ρίζες του στην Ισπανία της δεκαετίας του 1920.

Ξεκίνησε από σχολεία παιδιών με προβλήματα όρασης, όμως η διεθνής αθλητική κοινότητα άργησε να το υιοθετήσει.

Μόλις το 1996 εντάχθηκε επίσημα στη Διεθνή Ομοσπονδία. Κι ενώ οι ανδρικές ομάδες αγωνίζονται εδώ και τρεις δεκαετίες, το γυναικείο ποδόσφαιρο τυφλών βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα.

Ακόμη και σήμερα δεν περιλαμβάνεται στους Παραολυμπιακούς Αγώνες, γεγονός που περιορίζει τη χρηματοδότηση και την ανάπτυξή του παγκοσμίως, την ώρα που οι άνδρες έκαναν το παραολυμπιακό τους ντεμπούτο το 2004.

 

Δημιουργώντας έναν δικό τους χώρο

Το 2020, η ντελ Ρίο αποφάσισε να αναλάβει δράση. Ίδρυσε την Chilangas FC, δημιουργώντας έναν από τους πρώτους αμιγώς γυναικείους συλλόγους ποδοσφαίρου τυφλών στο Μεξικό.

Παρόλο που η πανδημία καθυστέρησε τα σχέδιά της, μέχρι το 2023 είχε συγκεντρώσει τις πρώτες παίκτριες για τη στελέχωση της ομάδας.

Αυτή τη στιγμή, το Μεξικό διαθέτει μόλις έξι γυναικείες ομάδες ποδοσφαίρου τυφλών, συμπεριλαμβανομένης της Chilangas FC, ενώ η διοργάνωση αγώνων και προπονήσεων συναντά ακόμη πολλά εμπόδια.

Η Chilangas FC δεν έχει δικό της γήπεδο, δεν λαμβάνει κρατική επιχορήγηση και δεν διαθέτει αμειβόμενο προσωπικό, όπως εξηγεί η προπονήτρια.

«Παρ’ όλα αυτά, τα κορίτσια ανυπομονούσαν να αποκτήσουν έναν δικό τους χώρο», λέει η ντελ Ρίο. «Ένα μέρος όπου θα νιώθουν ασφαλείς, θα γνωρίζουν άλλες γυναίκες με αναπηρία και απλώς θα παίζουν ποδόσφαιρο».

Εδώ και μήνες, η ντελ Ρίο βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη Γραμματεία Γυναικών της Πόλης του Μεξικού, έναν κυβερνητικό φορέα που ιδρύθηκε το 2019, προκειμένου να τους παραχωρηθεί ένα κατάλληλο γήπεδο.

Το ποδόσφαιρο τυφλών απαιτεί περίκλειστο χώρο, ώστε η μπάλα να μην βγαίνει εκτός ορίων. Παράλληλα, τα τοιχώματα βοηθούν τις παίκτριες, καθώς ο ήχος της μπάλας όταν προσκρούει σε αυτά τις βοηθά να προσανατολίζονται.

Επειδή ο ήχος είναι το α και το ω στο άθλημα, οι θεατές πρέπει να τηρούν απόλυτη σιγή κατά τη διάρκεια του αγώνα. Ο μόνος παίκτης με όραση σε κάθε ομάδα είναι ο τερματοφύλακας, ώστε να μπορεί να καθοδηγεί τις συμπαίκτριές του.

Ταυτόχρονα, οι παίκτριες μέσα στο γήπεδο φωνάζουν διαρκώς, δίνοντας σήμα η μία στην άλλη όταν είναι ελεύθερες για πάσα ή όταν βγαίνουν στην επίθεση.

Κάθε κίνηση βασίζεται στην εμπιστοσύνη, την επικοινωνία και τη μνήμη, και όχι στην όραση.

 

Βρίσκοντας το πάθος της

Καθώς η ντελ Ρίο σφυρίζει για να ξεκινήσει άλλη μία άσκηση, η Ερνάντες τρέχει προς την μπάλα που κουδουνίζει.

«Όταν είμαι στο γήπεδο, νιώθω σαν να βλέπω», εξηγεί η Ερνάντες. «Ξέρω πού βρίσκονται οι συμπαίκτριές μου, ξέρω πού είναι η μπάλα. Δεν φοβάμαι».

Μικρόσωμη, εξωστρεφής και με κοντά μαλλιά, η Ερνάντες διαγνώστηκε από παιδί με μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, μια σπάνια, μη αναστρέψιμη πάθηση που προκαλεί σταδιακή εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς.

Έχανε σταδιακά την όρασή της, μέχρι που πριν από τέσσερα χρόνια τυφλώθηκε πλήρως.

Λάτρις του αθλητισμού, η Ερνάντες παρέμενε δραστήρια παίζοντας γκόλμπολ, ένα ομαδικό άθλημα σχεδιασμένο για άτομα με προβλήματα όρασης.

Όμως το γκόλμπολ παίζεται σε κλειστά γήπεδα βόλεϊ και οι παίκτες χρησιμοποιούν μόνο τα χέρια τους. Δεν είχε καμία σχέση με το ποδόσφαιρο που είχε αγαπήσει από μικρή.

Ως παιδί, της άρεσε να παίζει ποδόσφαιρο στην αυλή του σχολείου, παρόλο που η περιορισμένη όρασή της δεν την βοηθούσε. Η ίδια αστεΐζεται ότι ήταν ολοκληρωτικά άτεχνη: όποτε η μπάλα σηκωνόταν στον αέρα, την έχανε από τα μάτια της και δεν είχε ιδέα πού πήγαινε. Το ποδόσφαιρο όμως παρέμεινε το μεγάλο της πάθος.

Ο Εφραΐν Μόρα Γκαρσία, πρόεδρος της Μεξικανικής Ομοσπονδίας Αθλητισμού Τυφλών και Ατόμων με Προβλήματα Όρασης, ήταν αυτός που την παρότρυνε να δοκιμαστεί στην Chilangas FC, φέρνοντάς την σε επαφή με την ντελ Ρίο.

Η Ερνάντες ενθουσιάστηκε αμέσως. Η ένταξή της στην ομάδα της προσέφερε ένα πρωτόγνωρο αίσθημα πληρότητας.

«Είπα στον εαυτό μου: “Αυτό δεν είναι πια παιχνίδι. Θέλω να αφοσιωθώ σε αυτό”», αναφέρει.

«Πίεσα περισσότερο τον εαυτό μου ως αθλήτρια και όλες οι αλλαγές ήταν προς το καλύτερο. Νιώθω πολύ πιο ώριμη, πιο γεμάτη, πιο ευτυχισμένη».

 

Μια πόλη εχθρική για τους τυφλούς

Ο Μόρα Γκαρσία τονίζει ωστόσο ότι η προσβασιμότητα παραμένει μεγάλο αγκάθι για γυναίκες όπως η Πάου.

Τα αθλητικά προγράμματα για άτομα με προβλήματα όρασης είναι ελάχιστα, ενώ οι κοινωνικές προσδοκίες για τις γυναίκες λειτουργούν συχνά ως πρόσθετος περιορισμός.

Όπως εξηγεί, οι οικογένειες συχνά αποτρέπουν τις κόρες τους από το να ασχοληθούν με αθλήματα επαφής, φοβούμενες μήπως τραυματιστούν.

Επιπλέον, οι γυναίκες επιβαρύνονται δυσανάλογα με τις δουλειές του σπιτιού και τη φροντίδα της οικογένειας. Η κυβέρνηση του Μεξικού υπολογίζει ότι οι γυναίκες αφιερώνουν κατά μέσο όρο 39,7 ώρες την εβδομάδα σε οικιακές εργασίες, περισσότερο από το διπλάσιο χρόνο σε σύγκριση με τους άνδρες.

Αυτές οι νοοτροπίες, σύμφωνα με τον Μόρα Γκαρσία, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό γιατί το γυναικείο ποδόσφαιρο τυφλών αναπτύχθηκε πολύ πιο αργά από το ανδρικό.

 

«Μερικές φορές τα μεγαλύτερα εμπόδια δεν είναι τα φυσικά», αναφέρει. «Τα δημιουργεί η κοινωνία, ακόμα και η ίδια η οικογένεια. Αυτό που χρειάζονται αυτές οι γυναίκες είναι η ευκαιρία να δείξουν τι αξίζουν».

Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες για την Ερνάντες είναι απλώς το να φτάσει στην προπόνηση.

Βασίζεται στο λευκό της μπαστούνι για να μετακινηθεί στην Πόλη του Μεξικού, όπου τα κατεστραμμένα πεζοδρόμια, τα υπερπλήρη λεωφορεία και ο συνωστισμός μετατρέπουν ακόμα και τις καθημερινές διαδρομές σε περιπέτεια.

Πολλοί άγνωστοι την πιάνονται από το μπράτσο χωρίς να ρωτήσουν, θεωρώντας ότι τη βοηθούν, κάτι που η ίδια περιγράφει ως παραβιαστικό.

Η Ερνάντες επιμένει ότι τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζει δεν προέρχονται από την ίδια την τυφλότητα, αλλά από τις προκαταλήψεις για το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει μια γυναίκα χωρίς όραση.

Η ίδια τονίζει ότι έχει χτίσει μια ανεξάρτητη ζωή, δουλεύοντας ως θεραπεύτρια μασάζ και μεγαλώνοντας παράλληλα τον εξάχρονο γιο της, τον Νοέλ.

«Υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε ως άνθρωποι με αναπηρία όρασης», δηλώνει. «Μαγειρεύω, φροντίζω τον σύζυγό μου και μεγαλώνω τον γιο μου από την πρώτη μέρα που γεννήθηκε».

Η Ερνάντες παραδέχεται ότι οι μετακινήσεις στην Πόλη του Μεξικού για να φτάσει στην προπόνηση είναι δύσκολες. Αρνείται όμως να αφήσει τον φόβο να ορίζει τη ζωή της.

«Σαφώς υπάρχουν κίνδυνοι», εξηγεί. «Δεν μπορούμε όμως να κλειστούμε σε μια γυάλα και να μείνουμε στο σπίτι. Αν δεν πιέσουμε τους εαυτούς μας να βγούμε έξω και να ανακαλύψουμε τις δυνατότητές μας, δεν θα κάνουμε ποτέ τίποτα στη ζωή μας».

 

«Σαν να έχεις μια δεύτερη οικογένεια»

Στην προπόνηση, η Αλεξάνδρα Ραμίρες περιμένει στη σέντρα. Μόλις 20 ετών, είναι από τις νεότερες παίκτριες της ομάδας.

Σπουδάζει σε ένα οικοτροφείο για άτομα με προβλήματα όρασης κοντά στο πάρκο και επιστρέφει στο σπίτι της, στα περίχωρα της Πόλης του Μεξικού, όποτε μπορεί.

Μεγαλώνοντας, δεν είχε φανταστεί ποτέ ότι το ποδόσφαιρο τυφλών θα μπορούσε να γίνει κάτι σοβαρό στη ζωή της. Μέσα από την Chilangas FC όμως, βρήκε κι εκείνη το δικό της καταφύγιο.

«Αυτή τη στιγμή, το ποδόσφαιρο είναι ένα τεράστιο όνειρο για μένα», λέει η Ραμίρες. «Θέλω να συνεχίσω να εξελίσσομαι ως παίκτρια. Δίνω τα πάντα στην προπόνηση, τη τακτική και στο να είμαι καλή συμπαίκτρια. Το να βρίσκομαι εδώ είναι σαν να έχω μια οικογένεια. Νιώθεις μια όμορφη ευθύνη να μείνεις και να συνεχίσεις».

Τόσο η ίδια όσο και η Ερνάντες ανυπομονούν να εκπροσωπήσουν το Μεξικό στο τουρνουά του Σεπτεμβρίου στη Βραζιλία.

Όταν όμως η Ερνάντες φαντάζεται αυτή την εμπειρία, η σκέψη της δεν γυρίζει τόσο γύρω από το ποδόσφαιρο, όσο γύρω από την αναγνώριση και την οικογένεια.

«Ένα από τα μεγαλύτερα όνειρά μου είναι να με δει ο γιος μου να παίζω στο Copa America», λέει η Ερνάντες. «Θέλω να βγω από το γήπεδο, να με αγκαλιάσει και να μου πει: “Συγχαρητήρια, μαμά”».

Καθώς σουρουπώνει πάνω από το πάρκο, η Ερνάντες ανοίγει το λευκό της μπαστούνι και παίρνει τον δρόμο της επιστροφής με τον Νοέλ στο πλευρό της.

Αύριο θα μπει ξανά σε γεμάτα λεωφορεία και θα διασχίσει την αχανή μητρόπολη με το μπαστούνι της. Σε λίγες μέρες όμως θα επιστρέψει στο γήπεδο, εκεί όπου νιώθει ότι μπορεί, επιτέλους, να δει.

 

Με πληροφορίες από aljazeera

 

Πηγή: www.lifo.gr