«ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ»- Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Αλεξάνδρας Ι. Μουτζίκη-Παιδαγωγική Σχολή Α.Π.Θ, ΠΜΣ «Επιστήμες της αγωγής: Εκπαίδευση, κοινωνία και παιδαγωγική – Κατεύθυνση: Σπουδές για την αναπηρία»-Μέρος 51ο

Αυγ 17, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Συμπεράσματα (΄Β μέρος)

Συνεπώς, αντιλαμβανόμαστε την πολυπλοκότητα που δημιουργεί η ταυτόχρονη ύπαρξη πολλαπλών ταυτοτήτων. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν πως τα θύματα μισαναπηρικών εγκλημάτων στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο βασίλειο ήταν κυρίως άνδρες. Ζώντας όμως σε μια βαθιά πατριαρχική κοινωνία, μπορούμε να καταλάβουμε πως οι γυναίκες δεν αναφέρουν επαρκώς τα μισαναπηρικά εγκλήματα, κυρίως λόγω φόβου για αντίποινα ή μη εμπιστοσύνης στις αρμόδιες αρχές. Για αυτό και τα χαμηλά ποσοστά αναφοράς των εγκλημάτων σε βάρος των γυναικών (Chowdhurry, 2022). Αντίθετα, στα διαδικτυακά εγκλήματα μίσους τα ποσοστά έδειξαν πως τα θύματα ήταν κυρίως γυναίκες. Τα τελευταία χρόνια οι γυναικοκτονίες ανάπηρων γυναικών αυξάνονται, επομένως οι επιπτώσεις του μισαναπηρισμού γίνονται ολοένα και εντονότερες. Για αυτό η έρευνα για τα παραπάνω ζητήματα θα πρέπει να εντατικοποιηθεί (Chowdhurry, 2022).

Παράλληλα, είναι επιτακτικό οι χώροι απονομής δικαιοσύνης να είναι προσβάσιμοι και να υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό, προκειμένου τα θύματα να μπορούν να καταγγείλουν τα περιστατικά και να υπερασπιστούν την ύπαρξη τους και τα δικαιώματα τους (Donovan et al., 2021). Αντίθετα, υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες τα θύματα δεν έγιναν πιστευτά, εξαιτίας της βλάβης τους, οι συμπεριφορές των δραστών χαρακτηρίστηκαν ως αβλαβείς, ενώ ο χρόνος αναμονής για να δοθούν απαντήσεις ήταν μακρύς. Υπήρξαν θύματα που αναγκάστηκαν να πληρώσουν για την αγορά κάμερας και καταγραφικού υλικού, προκειμένου να έχουν αποδείξεις, ενώ η απώλεια αρχείων αναφοράς δυσκόλεψε την έρευνα της ποινικής δικαιοσύνης (Donovan et al., 2021).

Συγχρόνως, τα μισαναπηρικά εγκλήματα δεν καταγράφονται πάντα ως τέτοια. Είναι πιο πιθανό οι θεσμικές αρχές να ασχοληθούν με ρατσιστικά εγκλήματα μίσους και αυτό φάνηκε κατά την διάρκεια συλλογής του υλικού που αξιοποιήθηκε για την παραγωγή της παρούσας βιβλιογραφικής επισκόπησης. Ακόμη, σε περιπτώσεις που τα εγκλήματα υποκινήθηκαν εξαιτίας του μίσους κατά των αναπήρων, αλλά και μίσους για την καταγωγή του θύματος, το κίνητρο καταγράφηκε απλώς ως ρατσιστικό, όχι και μισαναπηρικό. Επομένως, θα πρέπει να υπάρχει αντικειμενικότητα και πλήρης έρευνα των δεδομένων γύρω από ένα μισαναπηρικό έγκλημα, από τις αρμόδιες αρχές (Kena & Thompson, 2021). Είναι ξεκάθαρο πως ο διατομεακός χαρακτήρας της αναπηρίας συχνά δεν αναγνωρίζεται στην καταγραφή ρατσιστικών ή ομοφοβικών περιστατικών μίσους (Donovan et al., 2021).

Ένας ακόμα σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τις σχέσεις μίσους είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις τα θύματα ζουν σε οικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές. Η φύση του δομημένου περιβάλλοντος και οι κοινωνικές, οικονομικές ανισότητες προσφέρουν πληθώρα ευκαιριών στους δράστες , ώστε να θεσπίσουν σχέσεις μίσους με προφανή ατιμωρησία (Hall, 2019).

Επιπλέον, συχνά τα ανάπηρα άτομα παρουσιάζονται στα Μ.Μ.Ε.Ε. ως προνομιούχα, λόγω της χορήγησης αναπηρικών επιδομάτων (που στην πραγματικότητα, τα ποσά είναι πενιχρά), τότε, μπορούν εύκολα να γεννηθούν σχέσεις μίσους που οφείλονται σε οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες (Hall, 2019). «Σύμφωνα με τους Briant, Watson και Philo (2013), ο τρόπος με τον οποίο αναπαρίσταται η αναπηρία στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης αλλάζει ριζικά. Η οικονομική κρίση συμβάλλει στο να μην παρουσιάζονται με συμπάθεια οι ανάπηροι στα Μ.Μ.Ε.Ε. Οι ανάπηροι σε περιόδους κρίσης στην Αγγλία, όπως το 2004/2005 και το 2010/2011 προβάλλονταν ως πολιτικό εργαλείο. Μέσω της δαιμονοποίησης τους, παρουσιάζονταν ως οι «λαικοί δαίμονες», ως ανήθικοι εκμεταλλευτές των άλλων πολιτών, ως μη γνήσιοι ανάπηροι, ως η τάξη των ανάξιων τεμπέληδων. Σύμφωνα με τον Hughes (2015), η αναπαράσταση των αναπήρων ως ψευδοεπαιτών και μικροαπατεώνων αποτελεί κεντρική πολιτική στρατηγική και μπορεί εύκολα να αναζητηθεί και σε άλλες χρονικές περιόδους, σ’αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «ιστορικά αρχεία» του μισαναπηρισμού»(Καραγιάννη, 2017, σελ. 55).

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο