«ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΜΙΣΟΥΣ»- Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Αλεξάνδρας Ι. Μουτζίκη-Παιδαγωγική Σχολή Α.Π.Θ, ΠΜΣ «Επιστήμες της αγωγής: Εκπαίδευση, κοινωνία και παιδαγωγική – Κατεύθυνση: Σπουδές για την αναπηρία»-Μέρος 11ο

Ιούλ 29, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

2.1.         Μικρο-επιθετικότητα

 

«Ο μισαναπηρισμός είναι διάχυτος παντού. Εμφανίζεται με την μορφή μικρο-επιθετικότητας, μισαναπηρικών ρητορικών, πολιτικών και πρακτικών, μισαναπηρικής βίας και μισαναπηρικών εγκλημάτων. Ας αναλύσουμε όμως σταδιακά όλες αυτές τις εκφάνσεις του. Τι είναι η μικρο-επιθετικότητα; Η μικρο-επιθετικότητα σχετίζεται με τις καθημερινές λεκτικές προσβολές, που μπορεί να συμβούν εκούσια ή ακούσια, αλλά και το σύνολο των συμπεριφορών που έχουν ως στόχο να προσβάλουν, να υποτιμήσουν, να εκφοβήσουν τον ανάπηρο πληθυσμό. Τέτοιες συμπεριφορές παράγουν και αναπαράγουν την ανισότητα, τον αποκλεισμό, τον φόβο και τονίζουν την έμφαση που δίνεται στην ικανότητα και την αρτιμέλεια. Η μικροεπιθετικότητα σχετίζεται με τους ανάπηρους ως κοινωνική ομάδα, αφού πολύ εύκολα τα κοινωνικά στερεότυπα  μπορούν να γεννήσουν καταπιεστικές συμπεριφορές και να οδηγήσουν τους ανάπηρους σε αποκλεισμό από δραστηριότητες, την εργασία, την εκπαίδευση και την ίδια την κοινωνία (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023, σελ. 89)».

«Σύμφωνα με τους Keller & Galgay (2010 στο Καραγιάννη, Κουτσοκλένης, 2023), τα πιο συνήθη είδη μικρο-επιθετικότητας είναι τα εξής. Πολλές φορές δίνεται υπερβολική έμφαση σε χαρακτηριστικά που είναι άμεσα συνδεδεμένα με την αναπηρική ταυτότητα, ενώ περιφρονούνται ή «διαγράφονται» οι υπόλοιπες πτυχές της προσωπικότητας των αναπήρων, γεγονός που δεν βοηθά στο να γνωρίσει κανείς έναν ανάπηρο, όπως πραγματικά είναι. Βέβαια, μπορεί να συμβεί και το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή να μην γίνονται αποδεκτές οι αναπηρικές εμπειρίες που σχετίζονται με τον μισαναπηρισμό (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023). Επιπλέον, η μικρο-επιθετικότητα μπορεί να σχετίζεται με την καταπάτηση του δικαιώματος για ιδιωτικότητα. Ο θύτης μπορεί να απαιτεί να αποσπάσει προσωπικές πληροφορίες από τον ανάπηρο άνθρωπο. Ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι θύτες υποστηρίζουν πως οι ανάπηροι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα μόνοι τους και τους χαρακτηρίζουν ως αδύναμους, «βάρος» ή μαθημένους στην αβοηθησία (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023)».

Ένα ακόμη είδος μικρο-επιθετικότητας μπορεί να σχετίζεται με τα οφέλη που μπορεί να έχει κάποιος, επειδή βοήθησε έναν ανάπηρο. Τα οφέλη αυτά μπορεί να σχετίζονται με εσωτερικά κίνητρα, όπως το να νιώσει κάποιος καλά επειδή βοήθησε ή με εξωτερικά κίνητρα, όπως το να πάρει κάποια αμοιβή ή να αποκτήσει κύρος (Keller & Galgay, 2010). Ακόμα και η πεποίθηση πως όλες οι πτυχές της ζωής ενός ανθρώπου επηρεάζονται αρνητικά από την βλάβη του, αποτελεί ένα είδος μικρο-επιθετικότητας, αφού αυτή η άποψη πηγάζει από την συνολική κουλτούρα της εξιδανικευμένης κανονικότητας και υποβιβάζει τις ικανότητες των αναπήρων σε άλλους τομείς (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023 σελ. 89).

Παράλληλα, η χειραγώγηση δεν εκλείπει. Παρουσιάζεται με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι αυτός της βρεφοποίησης/παιδοποίησης των αναπήρων. Δηλαδή, πραγματοποιείται όταν φέρεται κανείς στον ανάπηρο σαν να είναι βρέφος ή παιδί. Ο δεύτερος τρόπος είναι όταν ο ανάπηρος επιβραβεύεται χωρίς να έχει πετύχει κάτι στην πραγματικότητα (Keller & Galgay, 2010). Τέλος,

«όταν οι ανάπηροι αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας και η άσκηση των δικαιωμάτων τους θεωρείται πως κοστίζει, περιορίζονται σημαντικά τα δικαιώματα τους, ενώ έχουν δοθεί σπουδαίοι αγώνες για την διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους, αλλά αυτά συνεχίζουν να καταπατώνται. Συγχρόνως, αντιμετωπίζονται ως απο-σεξουαλικοποιημένα όντα (Καραγιάννη & Κουτσοκλένης, 2023).

Μετάβαση στο περιεχόμενο