Το νέο πλαίσιο μετατρέπει πιλοτικές δράσεις σε μόνιμες πολιτικές, με παρεμβάσεις για ανεξάρτητη διαβίωση, πρώιμη παιδική παρέμβαση, προσβασιμότητα και κοινωνική κατοικία
Νόμος του κράτους έγινε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για τον Προσωπικό Βοηθό και σειρά παρεμβάσεων υπέρ των ατόμων με αναπηρία, των οικογενειών με παιδιά που χρειάζονται πρώιμη υποστήριξη και των πολιτών που αναζητούν πρόσβαση σε προσιτή κατοικία.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, η ψήφιση του νόμου σηματοδοτεί αλλαγή κατεύθυνσης στην κοινωνική πολιτική: από την παθητική στήριξη και το επίδομα ως βασική απάντηση, σε πολιτικές που επιδιώκουν να δώσουν περισσότερη αυτονομία, πρόσβαση, στέγη και πραγματικές επιλογές στην καθημερινότητα των πολιτών.
Από το επίδομα στην αυτονομία
Στον πυρήνα του νέου νόμου βρίσκονται τέσσερις μόνιμες πολιτικές για την αναπηρία: ο Προσωπικός Βοηθός, η Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση, το νέο πλαίσιο για την αναπηρία όρασης και το πρόγραμμα προσβασιμότητας στο σπίτι και στον χώρο εργασίας.
Η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, χαρακτήρισε την κοινωνική πολιτική «δημιουργία προϋποθέσεων αυτονομίας» και όχι απλή «διαχείριση της ευαλωτότητας», τονίζοντας ότι με το νέο νομοθετικό πλαίσιο η Πολιτεία περνά από την αποζημίωση της ανάγκης στην παροχή δυνατοτήτων, στήριξης και επιλογών.
Μόνιμος θεσμός ο Προσωπικός Βοηθός
Ο Προσωπικός Βοηθός θεσμοθετείται πλέον ως μόνιμη πολιτική ανεξάρτητης διαβίωσης για τα Άτομα με Αναπηρία, με στόχο να μπορούν να ζουν με μεγαλύτερη αυτονομία και να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από το οικογενειακό τους περιβάλλον.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει ενιαίους κανόνες λειτουργίας, αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών κάθε πολίτη, μητρώα προσωπικών βοηθών και αξιολογητών, καθώς και σταθερό μηχανισμό υποστήριξης σε όλη τη χώρα. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου, περισσότεροι από 1.800 άνθρωποι με αναπηρία έχουν λάβει υπηρεσίες προσωπικής βοήθειας, ενώ περισσότεροι από 3.000 προσωπικοί βοηθοί έχουν απασχοληθεί στο πρόγραμμα.
Η χρηματοδότηση για τον Προσωπικό Βοηθό προβλέπεται σε σταθερή ετήσια βάση, ενώ αυξάνεται και το ηλικιακό όριο: από τα 65 στα 67 έτη, με δυνατότητα συμμετοχής έως τα 75 έτη σε ειδικές περιπτώσεις. Παράλληλα, σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους έως 5.000 κατοίκους, όπου η εξεύρεση προσωπικού βοηθού είναι δυσκολότερη, επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις να αναλάβουν τον ρόλο και συγγενείς α΄ ή β΄ βαθμού.
Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση για 2.000 οικογένειες
Η Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση μετατρέπεται σε μόνιμη δημόσια πολιτική για παιδιά έως 6 ετών με αναπηρία, αναπτυξιακές δυσκολίες ή αυξημένη πιθανότητα εμφάνισής τους.
Μετά την πιλοτική εφαρμογή, που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το πρόγραμμα οργανώνεται πλέον με σταθερό πλαίσιο λειτουργίας, διεπιστημονικές ομάδες, εξατομικευμένα σχέδια παρέμβασης και ενεργό συμμετοχή της οικογένειας.
Η παρέμβαση μπορεί να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, λογοθεραπεία, εργοθεραπεία και άλλες μορφές εξατομικευμένης υποστήριξης, στο σπίτι ή στο σχολείο, ώστε η στήριξη να ξεκινά από τα πρώτα κρίσιμα χρόνια της ζωής του παιδιού.
Νέο πλαίσιο για την αναπηρία όρασης
Για τα άτομα με αναπηρία όρασης, ο νόμος εισάγει για πρώτη φορά ολοκληρωμένο πλαίσιο εκπαίδευσης στην κινητικότητα, τον προσανατολισμό και τις δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης.
Σήμερα, σύμφωνα με το Υπουργείο, για περίπου 17.000 άτομα με τυφλότητα υπάρχουν μόλις 9 εξειδικευμένοι εκπαιδευτές, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Με το νέο πλαίσιο, στόχος είναι να δημιουργηθεί αρχικά σώμα 50 πιστοποιημένων εκπαιδευτών, ώστε περισσότεροι πολίτες να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες που ενισχύουν την ασφαλή μετακίνηση και την ανεξάρτητη διαβίωση.
Το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών αναλαμβάνει την επιμόρφωση και πιστοποίηση των εκπαιδευτών, ενώ δημιουργείται ηλεκτρονικό Μητρώο Πιστοποιημένων Εκπαιδευτών, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν ποιοι παρέχουν πιστοποιημένες υπηρεσίες και σε ποιες περιοχές δραστηριοποιούνται.
Προσβασιμότητα στο σπίτι και στην εργασία
Σημαντική παρέμβαση αποτελεί και το νέο πρόγραμμα επιχορήγησης για παρεμβάσεις προσβασιμότητας στο σπίτι και στον χώρο εργασίας.
Η λογική της ρύθμισης είναι πρακτική: η προσβασιμότητα δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνική λεπτομέρεια, αλλά ως βασική προϋπόθεση αυτονομίας. Με την επιχορήγηση παρεμβάσεων, τα άτομα με αναπηρία θα μπορούν να προσαρμόζουν τον χώρο όπου ζουν ή εργάζονται, ώστε να περιορίζονται τα καθημερινά εμπόδια και να ενισχύεται η ανεξάρτητη διαβίωση.
Παράλληλα, η Εθνική Πύλη Αναπηρίας αναβαθμίζεται, με στόχο οι ψηφιακές υπηρεσίες να «επικοινωνούν» μεταξύ τους και ο πολίτης να μη χρειάζεται να υποβάλλει ξανά στοιχεία που ήδη διαθέτει το Δημόσιο.
Κάρτα Αναπηρίας και Μητρώο Παροχών
Με τον νέο νόμο διευκολύνεται και η έκδοση της Κάρτας Αναπηρίας. Όσοι λαμβάνουν ήδη αναπηρικό επίδομα ή σύνταξη θα μπορούν να αποκτούν την Κάρτα χωρίς να απαιτείται προηγούμενη εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο Ατόμων με Αναπηρία.
Παράλληλα, αναβαθμίζεται το Μητρώο Παροχών Αναπηρίας, ώστε κάθε δικαιούχος να μπορεί να βλέπει συγκεντρωμένα όχι μόνο τις παροχές που λαμβάνει, αλλά και εκείνες που ενδέχεται να δικαιούται.
Δημιουργείται, επίσης, Μητρώο Δομών Αναπηρίας, ώστε τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους να έχουν σαφέστερη εικόνα των διαθέσιμων υπηρεσιών, ενώ η Πολιτεία θα μπορεί να σχεδιάζει πολιτικές με πιο πλήρη δεδομένα.
Κοινωνική κατοικία σε ανενεργά στρατόπεδα
Στο στεγαστικό σκέλος, ο νόμος προβλέπει την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών.
Στην πρώτη φάση προβλέπεται η κατασκευή περίπου 2.000 κατοικιών, με αναφορά σε 1.950 κατοικίες μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης, σε ανενεργά στρατόπεδα σε Αχαρνές, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με χρηματοδότηση από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο.
Η παρέμβαση στοχεύει στην αύξηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος και στη δημιουργία προσιτών επιλογών κατοικίας, σε μια περίοδο κατά την οποία το στεγαστικό κόστος αποτελεί κεντρική κοινωνική πίεση.
Γρηγορότερες αλλαγές χρήσης με απαγόρευση Airbnb
Ο νόμος εισάγει ταχύτερες διαδικασίες αλλαγής χρήσης γης και κτιρίων, ώστε σε περιοχές όπου επιτρεπόταν βιοτεχνική λειτουργία να μπορεί να εκδίδεται πιο γρήγορα άδεια για κατοικία.
Ωστόσο, η ρύθμιση συνοδεύεται από ρητή απαγόρευση διάθεσης των σχετικών κατοικιών σε βραχυχρόνια μίσθωση, όπως Airbnb, ώστε το μέτρο να υπηρετεί τον σκοπό της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας και όχι την τουριστική εκμετάλλευση.
Φορολογικά κίνητρα για κοινωνική χρήση ακινήτων
Το νέο πλαίσιο προβλέπει απαλλαγή από τον φόρο μισθωμάτων για όσους διαθέτουν ακίνητα για Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ή για κοινωνική κατοικία.
Με τον τρόπο αυτό, δίνεται φορολογικό κίνητρο σε ιδιώτες, δήμους, περιφέρειες και φορείς να διαθέσουν ακίνητα για κοινωνικό σκοπό, ενισχύοντας δύο κρίσιμες ανάγκες: την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία και την πρόσβαση περισσότερων πολιτών σε προσιτή στέγη.
Μετεγκατάσταση με ενίσχυση 10.000 ευρώ
Αναμορφώνεται και το Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης, με στόχο να γίνει πιο ευέλικτο και πιο ελκυστικό για πολίτες και οικογένειες που επιθυμούν να εγκατασταθούν σε περιοχές με έντονο δημογραφικό πρόβλημα.
Η οικονομική ενίσχυση εξισώνεται στα 10.000 ευρώ για όλους, καταργείται η υποχρέωση ύπαρξης σχέσης εργασίας πριν από τη μετακίνηση και παρέχεται δυνατότητα συμμετοχής σε αποφοίτους ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που συνδέονται με τις περιοχές εφαρμογής του προγράμματος.
Προβλέπεται, επίσης, δυνατότητα συμμετοχής και για Έλληνες που κατοικούν σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και δυνατότητα προκαταβολής της πρώτης δόσης πριν από τη μετεγκατάσταση, ώστε η στήριξη να παρέχεται τη στιγμή που ο πολίτης αλλάζει τόπο κατοικίας.
Το πρόγραμμα επεκτείνεται σε νέες περιοχές, με αναφορά στις Περιφερειακές Ενότητες Δράμας, Φλώρινας, Κιλκίς, Σερρών, Πέλλας, Καστοριάς, Γρεβενών και Κοζάνης, καθώς και σε πρωτεύουσες νομών που παρουσιάζουν πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Λιγότερη γραφειοκρατία και πρόσθετες κοινωνικές ρυθμίσεις
Ο νόμος περιλαμβάνει και άλλες στοχευμένες παρεμβάσεις, με στόχο τη μείωση διοικητικών εμποδίων και την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας.
Μεταξύ άλλων, μειώνεται η γραφειοκρατία για τη δωρεάν μετακίνηση δικαιούχων αρμοδιότητας του Υπουργείου στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, ενισχύεται η πολιτική κατά των διακρίσεων και του ρατσισμού, παρατείνεται η προθεσμία ολοκλήρωσης παρεμβάσεων του προγράμματος Προσβασιμότητα και διασφαλίζεται η συνέχεια της κοινωνικής φροντίδας σε έκτακτες περιπτώσεις, ακόμη και όταν οι συνήθεις κανόνες χρηματοδότησης δεν επαρκούν.
Οι δαπάνες κοινωνικής πολιτικής
Το Υπουργείο παραθέτει και στοιχεία για την εξέλιξη των κοινωνικών δαπανών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, από το 2019 έως το 2026 τα αναπηρικά επιδόματα αυξάνονται κατά 67%, από 740 εκατ. ευρώ σε 1,25 δισ. ευρώ.
Τα τροφεία κλειστών δομών τριπλασιάζονται, από 50 εκατ. ευρώ σε 150 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες για τα ΚΔΑΠ ΑμεΑ επίσης τριπλασιάζονται, από 22 εκατ. ευρώ σε 65 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπεται σταθερή ετήσια χρηματοδότηση 50 εκατ. ευρώ για τον Προσωπικό Βοηθό, 15 εκατ. ευρώ για την Πρώιμη Παιδική Παρέμβαση, 10 εκατ. ευρώ για την προσβασιμότητα και 10 εκατ. ευρώ για τις Μονάδες Ημιαυτόνομης Διαβίωσης.
Πηγή: https://daily.nb.org/
