- Συμπεράσματα
Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης, τα βασικά ευρήματα καταδεικνύουν με σαφήνεια τη θετική συμβολή του αθλητισμού ως μηχανισμού ενίσχυσης της κοινωνικής ένταξης των εκτοπισμένων ατόμων με αναπηρία. Η ανάλυση της περίπτωσης του ευρωπαϊκού προγράμματος STEADY επιβεβαίωσε ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ο αθλητισμός δεν αποτελεί απλώς μια δραστηριότητα ψυχαγωγικού ή θεραπευτικού χαρακτήρα, αλλά μετατρέπεται σε ενεργό και πολυεπίπεδο εργαλείο ενδυνάμωσης, κοινωνικοποίησης και αξιακής ενσωμάτωσης (Cottingham et al., 2023). Συγκεκριμένα, αναδείχθηκε πως η εφαρμογή στοχευμένων παρεμβάσεων, οι οποίες ενσωματώνουν την αρχή της καθολικής προσβασιμότητας, την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των ωφελούμενων και τη θεσμική υποστήριξη από διακρατικούς φορείς, συμβάλλει στην ουσιαστική αναδιαμόρφωση της κοινωνικής θέσης των εκτοπισμένων ΑμεΑ (STEADY, 2018).
Παράλληλα, τα ευρήματα υπογράμμισαν την ύπαρξη συστημικών και διαρθρωτικών ελλειμμάτων στους εθνικούς και ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ένταξης, καθώς και την έλλειψη συγκροτημένης στρατηγικής χαρτογράφησης του πληθυσμού των εκτοπισμένων με αναπηρία (Maurya, 2023). Η απουσία αξιόπιστων στατιστικών δεδομένων και η περιορισμένη θεσμική αναγνώριση της πολλαπλής ευαλωτότητας που φέρει η εν λόγω ομάδα, καθιστούν τα άτομα αυτά αόρατα τόσο στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής όσο και στο πλαίσιο των αθλητικών δράσεων (Crock et al., 2017). Ένα από τα πλέον κρίσιμα ευρήματα της έρευνας αφορά στη διαπιστωμένη γενική έλλειψη οργανωμένων και συστηματικών αθλητικών προγραμμάτων που να στοχεύουν ρητά στην κοινωνική ενσωμάτωση των προσφύγων και μεταναστών με αναπηρία. Η έλλειψη αυτή όχι μόνο περιορίζει την πρόσβασή τους σε δραστηριότητες ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής, αλλά και συντηρεί την περιθωριοποίηση και την αορατότητα αυτής της ιδιαίτερα ευάλωτης πληθυσμιακής ομάδας στον δημόσιο και πολιτικό λόγο (Kamberidou et al., 2019).
Επιπλέον, η μελέτη τεκμηρίωσε ότι η αξιοποίηση ήπιων μηχανισμών εξευρωπαϊσμού, όπως η οριζόντια διάχυση καλών πρακτικών και η χρήση εργαλείων μη δεσμευτικής πολιτικής, μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα ενίσχυσης της συμπερίληψης σε εθνικό επίπεδο (Bache, 2005). Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα STEADY, ενταγμένο στο πλαίσιο του Erasmus+ Sport, αποτέλεσε παράδειγμα καλής πρακτικής που φανερώνει πώς η πολιτική σύγκλιση και η θεσμική συνεργασία μπορούν να οδηγήσουν σε απτές βελτιώσεις στην καθημερινότητα των εκτοπισμένων ΑμεΑ. Μέσα από την παροχή εκπαιδευτικών εργαλείων, την προώθηση της ενεργούς συμμετοχής και την πολιτισμική διαμεσολάβηση, το πρόγραμμα ανέδειξε τη δυνατότητα του αθλητισμού να λειτουργήσει ως πεδίο κοινωνικής και θεσμικής ενσωμάτωσης (STEADY, 2018).
