7.5.2 Προοπτικές θεσμικής ενσωμάτωσης (Μέρος ‘Α)
Η προοπτική θεσμικής ενσωμάτωσης του προγράμματος STEADY αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και πολλαπλασιαστική του επίδραση. Η ενσωμάτωση αυτή δεν αφορά απλώς τη διατήρηση επιμέρους δράσεων, αλλά την πλήρη ενσωμάτωση της φιλοσοφίας του προγράμματος στο θεσμικό πλαίσιο που ρυθμίζει τον αθλητισμό, την κοινωνική ένταξη και την αναπηρία, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Καταρχάς, το STEADY προτείνει ένα συγκεκριμένο πρότυπο οριζόντιας πολιτικής ένταξης, το οποίο στηρίζεται στην ιδέα ότι η σωματική δραστηριότητα και ο αθλητισμός δεν είναι περιθωριακά εργαλεία, αλλά βασικές συνιστώσες μιας κοινωνίας που στοχεύει στην καθολικότητα των δικαιωμάτων (Kamberidou et al., 2019). Μέσα από την εμπειρική εφαρμογή του προγράμματος σε διάφορες χώρες (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Σερβία), αναδείχθηκαν συγκεκριμένα λειτουργικά μοντέλα συνεργασίας μεταξύ εθνικών επιτροπών Παραολυμπιακών, ΜΚΟ, κοινωνικών φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και υπηρεσιών ασύλου (STEADY, 2018). Αυτά τα μοντέλα μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για κανονιστική θεσμοθέτηση και εθνική ενοποίηση καλών πρακτικών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα ενσωμάτωσης των πρακτικών του STEADY στις εθνικές στρατηγικές ένταξης μεταναστών και προσφύγων. Σε χώρες όπου οι στρατηγικές αυτές παραμένουν αποσπασματικές, το STEADY λειτουργεί ως πιλοτικό παράδειγμα ολιστικής προσέγγισης: όχι μόνο προτείνει συγκεκριμένες δράσεις, αλλά εισάγει νέες προτεραιότητες, όπως η πρόσβαση στην ψυχαγωγία, η κοινωνική συμμετοχή και η ενίσχυση της συλλογικής ταυτότητας μέσω της ένταξης σε αθλητικά σχήματα (STEADY, 2018). Οι πολιτικές αυτές μπορούν να υποστηριχθούν θεσμικά, τόσο με τη δημιουργία εξειδικευμένων θέσεων εργασίας (π.χ. κοινωνικοί διαμεσολαβητές στον αθλητισμό για ΑμεΑ πρόσφυγες) όσο και με την αναθεώρηση των προγραμμάτων κοινωνικής πρόνοιας, ώστε να ενσωματώνουν παραμέτρους σχετικές με τον πολιτισμό, την ψυχολογική ευεξία και την προσβασιμότητα.
Αναγκαία είναι, επίσης, η ενίσχυση της διατομεακής συνεργασίας μέσω μόνιμων θεσμικών μηχανισμών. Οι δράσεις του STEADY αποκάλυψαν ότι η διασύνδεση μεταξύ υπηρεσιών υγείας, κοινωνικής ένταξης, εκπαίδευσης και αθλητισμού παραμένει αδύναμη ή ανύπαρκτη. Η θεσμική ενσωμάτωση του προγράμματος θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη συγκρότηση εθνικών ή τοπικών επιτροπών για την αθλητική ενσωμάτωση ευάλωτων πληθυσμών, καθώς και την πρόβλεψη μόνιμης χρηματοδότησης από δημόσιες πηγές ή ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία (Hamidi & Karachiwalla, 2022). Επιπλέον, οι πρακτικές και τα εργαλεία του STEADY μπορούν να επεκταθούν σε σχολικά περιβάλλοντα, με στόχο την ενίσχυση της συμπεριληπτικής φυσικής αγωγής και την ενσωμάτωση μαθητών με προσφυγικό υπόβαθρο και αναπηρίες. Τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο του σχολείου ως πυρήνα ένταξης, καταπολεμώντας τον αποκλεισμό από νεαρή ηλικία και διαμορφώνοντας θετικές στάσεις εντός της σχολικής κοινότητας (Valeri, 2019).
Παράλληλα, η θεσμική ενσωμάτωση αφορά και την αναμόρφωση των κανονιστικών πλαισίων στον αθλητισμό, με την ένταξη ρητρών ισότητας, προσβασιμότητας και συμπερίληψης στις προκηρύξεις αθλητικών προγραμμάτων ή στη λειτουργία δημόσιων εγκαταστάσεων. Ο αθλητισμός πρέπει να αναγνωριστεί ως βασικό κοινωνικό δικαίωμα και όχι ως προνόμιο — θέση που ενισχύεται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (Conte, 2016).
Τέλος, σε επίπεδο ΕΕ, το STEADY δύναται να αποτελέσει παράδειγμα για τη χάραξη πανευρωπαϊκών πολιτικών, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της Ανοιχτής Μεθόδου Συντονισμού στον τομέα του αθλητισμού. Η διάχυση των αποτελεσμάτων και εργαλείων του προγράμματος —όπως τα εγχειρίδια καλών πρακτικών ή τα εργαλεία αξιολόγησης ένταξης— μπορεί να ενισχύσει τη διαμόρφωση ενιαίων ευρωπαϊκών στάνταρ, καθώς και να συμπεριληφθεί σε οδηγίες ή συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τα κράτη-μέλη (STEADY, 2018).
