3.4. Η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης για τον αθλητισμό (Α’ ΜΕΡΟΣ)
Η έννοια της «ευρωπαϊκής διάστασης του αθλητισμού» δεν εμφανίζεται αιφνιδιαστικά στη Συνθήκη της Λισαβόνας, αλλά αποτελεί το απόσταγμα μιας μακρόχρονης διαδικασίας πολιτικής ωρίμανσης, κατά την οποία ο αθλητισμός σταδιακά μετατράπηκε από εθνική αρμοδιότητα σε κοινό πεδίο ενδιαφέροντος με διακρατικά χαρακτηριστικά και στρατηγική σημασία για την ευρωπαϊκή ενοποίηση (García & De Wolff, 2018). Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης του αθλητισμού δεν μπορεί να ερμηνευτεί απλώς ως γεωγραφική επέκταση, αλλά ως ποιοτική μετατόπιση της αθλητικής πολιτικής προς την κατεύθυνση της προαγωγής κοινών αξιών, της θεσμικής σύγκλισης και της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό φάσμα (Bilohur & Oleksenko, 2022).
Η υιοθέτηση του άρθρου 165 ΣΛΕΕ σηματοδότησε την αρχή ενός νέου θεσμικού παραδείγματος, σύμφωνα με το οποίο ο αθλητισμός δεν αποτελεί πλέον απλώς αντικείμενο ρητορικής προβολής, αλλά εργαλείο άσκησης πολιτικής “ήπιας ισχύος” (soft power), προσανατολισμένο στην υποστήριξη, τον συντονισμό και τη συμπλήρωση των εθνικών πρωτοβουλιών. Στην καρδιά αυτής της νέας προσέγγισης βρίσκεται η ευρωπαϊκή διάσταση, ως αξιακή, λειτουργική και διακυβερνητική προέκταση του αθλητισμού (Valeri, 2019), η οποία διαμορφώνεται μέσα από τις διακρατικές συνέργειες, την κινητικότητα των αθλητών, την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου και την πολιτική σύγκλιση των κρατών-μελών.
Η ευρωπαϊκή διάσταση επιδιώκει να ενισχύσει τη συγκριτική προστιθέμενη αξία της συμμετοχής της ΕΕ στον αθλητισμό, δίνοντας προτεραιότητα σε θέματα που υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα και απαιτούν συλλογική διακυβέρνηση: η ενίσχυση της διαπολιτισμικής κατανόησης μέσω της αθλητικής κινητικότητας, η διαμόρφωση κοινού πλαισίου για την καταπολέμηση της βίας και του ντόπινγκ, η εδραίωση μηχανισμών «καλής διακυβέρνησης» και η ενίσχυση της πρόσβασης σε αθλητικές δραστηριότητες για ευάλωτες ομάδες. Επιπλέον, ενθαρρύνεται η δημιουργία διακρατικών αθλητικών δικτύων και εταιρικών σχέσεων, οι οποίες λειτουργούν ως πλατφόρμες ανταλλαγής τεχνογνωσίας και εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών (García & De Wolff, 2018).
Ταυτόχρονα, η έννοια της ευρωπαϊκής διάστασης αποκτά εσωτερική κανονιστική λειτουργία, καθώς επιτρέπει την ενσωμάτωση του αθλητισμού σε ευρύτερες ευρωπαϊκές στρατηγικές όπως η Ευρώπη 2020, η Νέα Ευρωπαϊκή Ατζέντα για τον Πολιτισμό και η Ατζέντα 2030 των Ηνωμένων Εθνών, με τις οποίες διασυνδέεται άμεσα μέσω στόχων όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η ισότητα και η κοινωνική συνοχή (Bilohur & Oleksenko, 2022). Η πολυδιάστατη αλληλεξάρτηση αυτών των στρατηγικών ενισχύει την προγραμματική συνοχή της ΕΕ και καθιστά τον αθλητισμό εργαλείο υλοποίησης πολλαπλών πολιτικών στόχων.
Σε πρακτικό επίπεδο, η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης έχει αποτυπωθεί με την ένταξη του αθλητισμού στο πρόγραμμα Erasmus+, με το Erasmus+ Sport. Το Erasmus+ Sport, ως επιμέρους πυλώνας του ευρύτερου προγράμματος Erasmus+ 4, συνιστά μια εκ των σημαντικότερων και πλέον πολυδιάστατων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών για την προώθηση της φυσικής δραστηριότητας, της κοινωνικής ένταξης και της διαπολιτισμικής συνεργασίας στον τομέα του αθλητισμού. Η εισαγωγή του, κατά την προγραμματική περίοδο 2014–2020, κατέστη δυνατή χάρη στη θεσμική κατοχύρωση του αθλητισμού μέσω της Συνθήκης της Λισαβόνας, και αποτυπώνει έμπρακτα την προσήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αξιοποίηση του αθλητισμού ως εργαλείου κοινωνικής πολιτικής.
4 https://erasmus-plus.ec.europa.eu/sites/default/files/2023-11/2024-Erasmus%2BProgramme- Guide_EN.pdf
