6.7 Προστασία προσωπικών δεδομένων vs παιδαγωγική υποστήριξη των μαθητών με αναπηρία
Στα πλαίσια της ενταξιακής εκπαίδευσης απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η συλλογή και η αξιοποίηση προσωπικών και ευαίσθητων δεδομένων, όπως ιατρικές γνωματεύσεις, ψυχοπαιδαγωγικές αξιολογήσεις και άλλα δεδομένα που συγκροτούν τις γνωστικές και λειτουργικές δεξιότητες των μαθητών. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν ζωτικής σημασίας για το σχεδιασμό κατάλληλων εξατομικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και τη σωστή χρήση της υποστηρικτής τεχνολογίας (Florian & Black – Hawkins, 2011; Ainscow, 2020).
Ωστόσο, από την εκτεταμένη χρήση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων εγείρονται σοβαρά ζητήματα αναφορικά με την προστασία της ιδιωτικότητας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Με βάση το Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), τα δεδομένα που σχετίζονται με θέματα υγείας και αναπηρίας αποτελούν «ειδικές κατηγορίες προσωπικών δεδομένων», ενώ η επεξεργασία τους πραγματοποιείται υπό αυστηρές προϋποθέσεις (Ευρωπαϊκή Ένωση, 2016).
Στα πλαίσια της σχολικής κοινότητας, η διαρροή πληροφοριών και η κοινοποίηση γνωματεύσεων ενδέχεται να οδηγήσουν στην απομόνωση και στο στιγματισμό του μαθητή (Shakespeare, 2013).
Από την πλευρά της βιοηθικής, η χρήση των προσωπικών δεδομένων μπορεί να συγκρουστεί με βασικές αρχές της. Η αρχή της ωφέλειας στοχεύει στην παροχή της καλύτερης υποστηρικτικής εκπαίδευσης, μέσω της ορθής αξιοποίησης των απαραίτητων πληροφοριών. Ωστόσο, με βάση την αρχή της μη βλάβης και της αυτονομίας επιβάλλεται η διασφάλιση της ιδιωτικότητας και η προστασία των προσωπικών δεδομένων τόσο του μαθητή όσο και της οικογένειας του (Beauchamp & Childress, 2001). Παράλληλα, η αρχή της δικαιοσύνης επισημαίνει την αναγκαιότητα ισότιμης συμμετοχής στην εκπαίδευση, χωρίς διακρίσεις λόγω αναπηρίας.
Τα επιτεύγματα της σύγχρονης τεχνολογίας συνδράμουν ενισχυτικά για τη δημιουργία εξατομικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ταυτόχρονα όμως αυξάνεται και ο κίνδυνος παραβίασης της ιδιωτικότητας, ειδικά αν υπάρχουν ανεπαρκείς μηχανισμοί ασφάλειας και κάποια ασάφεια στο θεσμικό πλαίσιο προστασίας ( Goggin & Newell, 2007; Meyer et al., 2014). Έτσι, το βιοηθικό δίλημμα που προκύπτει αφορά από τη μια την προστασία των προσωπικών δεδομένων και από την άλλη την παιδαγωγική ενίσχυση των μαθητών με αναπηρία. Επιβάλλεται να εξασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στο εκπαιδευτικό όφελος και τον σεβασμό θεμελιωδών δικαιωμάτων του μαθητή. Γι΄ αυτό κρίνεται απαραίτητη η εφαρμογή αυστηρών κανονισμών προστασίας, η ευσυνείδητη στάση των εκπαιδευτικών σε θέματα δεοντολογίας, καθώς και η ουσιαστική συμμετοχή των γονέων, για την επίτευξη μιας ηθικά υπεύθυνης ενταξιακής εκπαίδευσης (Ainscow, 2020; Florian & Black – Hawkins, 2011).
