Συμπεράσματα -μέρος Β
Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί η αλληλένδετη σχέση ανάμεσα στην ενταξιακή και στη συμπεριληπτική εκπαίδευση, η οποία αντικατοπτρίζει τη μετατόπιση του εκπαιδευτικού συστήματος προς την ουσιαστική συμμετοχή των μαθητών με αναπηρία, τόσο σε μαθητικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο και όχι απλώς σε μια τυπική αποδοχή της διαφορετικότητας. Η ενταξιακή εκπαίδευση επικεντρώνεται στη δημιουργία συνθηκών που υποστηρίζουν όλους τους μαθητών χωρίς καμία εξαίρεση, προάγοντας τη δημοκρατία και καταρρίπτοντας κάθε είδος κοινωνικού αποκλεισμού. Σημαντική είναι επίσης η διάκριση μεταξύ των όρων «ένταξη» και «ενσωμάτωση»: με την ένταξη, η διδασκαλία μετατρέπεται σε δυναμική εκπαιδευτική διαδικασία που προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε μαθητή αντί να προσαρμόζεται ο μαθητής στη διαδικασία. Αντίθετα, η ενσωμάτωση περιορίζεται στην απλή φυσική παρουσία του μαθητή με αναπηρία στη γενική τάξη, χωρίς να δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες για ισότιμη συμμετοχή.
Η συμπεριληπτική εκπαίδευση, ως μια εξελιγμένη μορφή της ενταξιακής προσέγγισης, αντιμετωπίζει τους μαθητές ολιστικά και βασίζεται στη συνεργασία με εκπαιδευτικούς, γονείς και αρμόδιους φορείς, καθώς και στην προσαρμογή του αναλυτικού εκπαιδευτικού προγράμματος και των μεθόδων διδασκαλίας. Βασικοί πυλώνες της συμπερίληψης είναι η ισότιμη συμμετοχή, η διεπιστημονική συνεργασία και η ενίσχυση των ικανοτήτων όλων των παιδιών. Μέσω της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και της παρατήρησης αναπτύσσεται η μαθησιακή αποτελεσματικότητα.
Η μετάβαση από την ενταξιακή εκπαίδευση στη συμπεριληπτική αναδεικνύει μια ριζική μεταστροφή της εκπαιδευτικής φιλοσοφίας που στοχεύει στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την κοινωνική δικαιοσύνη. Η συμπερίληψη επικεντρώνεται στη δημιουργία ενός σύγχρονου σχολείου που αποδέχεται την διαφορετικότητα ως πηγή εξέλιξης και ευημερίας.
Για την επίτευξη της ενταξιακής εκπαίδευσης λειτουργούν ενισχυτικά κάποιοι υποστηρικτικοί μηχανισμοί όπως ο θεσμός της Παράλληλης Στήριξης, τα Τμήματα Ένταξης και ο Ειδικός Βοηθός οι οποίοι θεσμοθετήθηκαν νομοθετικά με τους Ν. 2817/2000 και Ν. 3699/2008. Ωστόσο, παρά τη νομοθετική τους θεμελίωση, που αποσκοπεί στην παροχή ίσων ευκαιριών, παρουσιάζονται σημαντικές ελλείψεις και προβλήματα. Η εκπρόθεσμη πρόσληψη των εκπαιδευτικών της Παράλληλης Στήριξης, καθώς γίνεται μέσω των προγραμμάτων ΕΣΠΑ, έχει ως συνέπεια την ελλιπή στελέχωση. Παράλληλα, η περιορισμένη εμπειρία των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής αλλά και η παρουσία τους σε πολλές και διαφορετικές σχολικές μονάδες λειτουργούν αναποτελεσματικά στην υποστήριξη των παιδιών. Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο που καθορίζει τη συνεργασία των εκπαιδευτικών Γενικής Αγωγής και Ειδικής υποσκάπτει την συνδιδασκαλία και την παροχή ισότιμων ευκαιριών συμμετοχής, μεταβάλλοντας τον εκπαιδευτικό Ειδικής Αγωγής σε βοηθητικό προσωπικό.
