Από τον Αποκλεισμό στην Ένταξη: Εκπαίδευση, Αναπηρία και Βιοηθική στον 21ο αιώνα – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ της ΦΩΚΙΑΝΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ – Μέρος 12ο
2.3 Δομή και Οργάνωση Γενικής Αγωγής στην Α/θμια καΙ Β/θμια εκπαίδευση.
Στις αρχές του 19ο αιώνα, διαμορφώθηκε μέσω νομοθετικών ρυθμίσεων, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της στοιχειώδους εκπαίδευσης. Το 1911 υλοποιήθηκε η συνταγματική κατοχύρωση της δωρεάν και υποχρεωτικής εκπαίδευσης, ενώ το 1927 θεσμοθετήθηκε η διάρκεια υποχρεωτικής εκπαίδευσης η οποία δεν μπορούσε να είναι μικρότερη των έξι ετών. Το 1976 ορίστηκε η εννιάχρονη εκπαίδευση για όλα τα Ελληνόπουλα ηλικίας 6 έως 15 ετών και καθιερώθηκε η χρήση της δημοτικής γλώσσας σε όλες τις βαθμίδες. Το 1997 συνδυαστικά με τα Δημοτικά Σχολεία άρχισε η λειτουργία και των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων με διευρυμένο ωράριο και αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα.
Κύριος σκοπός της Γενικής Αγωγής σύμφωνα με τον Ν.1566/1985, ο οποίος ισχύει μέχρι σήμερα, τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι η καλλιέργεια και η εξισορρόπηση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων όλων των μαθητών ανεξαρτήτου φύλου και καταγωγής. Στόχος του νόμου είναι οι μαθητές να εξελιχθούν σε ενεργούς, ελεύθερους, δημοκρατικούς και υπεύθυνους πολίτες, μέσα από τη συνεργασία, τον σεβασμό και τη συλλογικότητα. Επιπλέον, τονίζεται η σημασία της ανάπτυξης των κλίσεων και της αισθητικής των μαθητών, συνθήκη που συντελεί στην περαιτέρω επαγγελματική τους εξέλιξη (Ν.1566/1985 ΦΕΚ Α’ 167/30.9.1985).
Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση περιλαμβάνει το νηπιαγωγείο και το δημοτικό, ενώ η δευτεροβάθμια το γυμνάσιο και το λύκειο. Με τροποποίηση του άρθρου 2 παράγραφος 3 και μέσω του Ν.4871/2021, η υποχρεωτική εκπαίδευση εκτείνεται από το νηπιαγωγείο μέχρι και το γυμνάσιο, αν ο μαθητής δεν έχει υπερβεί το 16ο έτος της ηλικίας του. Ο νόμος ορίζει, επίσης, ότι τα άτομα που έχουν την επιμέλεια του μαθητή φέρουν και την ευθύνη για την σχολική φοίτηση, ενώ για την αδικαιολόγητη απουσία από την εκπαιδευτική διαδικασία προβλέπεται ποινή φυλάκισης και χρηματική κύρωση (Ν.4871/2021 ΦΕΚ. Α 246 – 10.12.2021).
Η πραγματοποίηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας εξαρτάται στο μεγαλύτερο βαθμό από τους κρατικούς φορείς αλλά σε κάποιες περιπτώσεις εκτελείται και από ιδιωτικούς φορείς. Σύμφωνα με τον Ξωχέλλη, εκπαίδευση αποτελεί μια οργανωμένη παιδαγωγική διαδικασία που υλοποιείται με την ευθύνη του κράτους και άλλων φορέων και έχει ως σκοπό τη μετάδοση γνώσεων και αξιών στη νέα γενιά. Η διαδικασία αυτή επιδιώκει την ομαλή ένταξη των νέων στην κοινωνία και την ενεργό συμμετοχή τους σε αυτήν. Ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος αντικατοπτρίζει τις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις κοινωνικές αντιλήψεις κάθε εποχής που σχετίζονται με τη διαπαιδαγώγηση και κοινωνικοποίηση των νέων. Παράλληλα, τονίζεται τόσο η υποχρέωση των πολιτών για την ολοκλήρωση της σχολικής τους πορείας όσο και η ευθύνη του κράτους για την ίδρυση και τη λειτουργία των απαραίτητων εκπαιδευτικών δομών (Ξωχέλλης, 2002).
Από το πια πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της γενικής εκπαίδευσης είναι η καλλιέργεια των ικανοτήτων και των ιδιοτήτων των νέων ατόμων σε πνευματικό, φυσικό και νοητικό επίπεδο, ώστε να δημιουργηθούν υπεύθυνα και ευσυνείδητα μέλη της κοινωνίας. Η συνθήκη αυτή πρέπει να αντικατοπτρίζει το σύνολο της κοινωνίας, να είναι καθολική και να μην εμποδίζεται από κανέναν η ισότιμη συμμετοχή σ΄ αυτήν (Bouzakis & Berdousi, 2008). Έτσι, μέσω της εκπαίδευσης οι μαθητές προετοιμάζονται για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας (Ξωχέλλης, 2002).
Ανακεφαλαιώνοντας, σύμφωνα με τον Ν. 1566/1985 τόσο στην πρωτοβάθμια όσο και στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, απώτερος στόχος με την παροχή γενικής παιδείας είναι η καλλιέργεια των κλίσεων και των ικανοτήτων των παιδιών. Να ενισχυθεί η εθνική συνείδηση αλλά και ο σεβασμός στην διαφορετικότητα μέσα στα πλαίσια μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Εξίσου σημαντική είναι η αφύπνιση ανθρωπιστικών αξιών, της οικολογικής συνείδησης και η καλλιέργεια της αισθητικής και καλλιτεχνικής φύσης των παιδιών. Παράλληλα, οι νέοι εξοικειώνονται με τα νέα τεχνολογικά μέσα, βελτιώνουν την φυσική τους
κατάσταση με τις αθλητικές δραστηριότητες και μέσω της γλωσσικής ορθότητας μπορούν να εκφράζουν τις σκέψεις τους, να επιχειρηματολογούν και να διεκδικούν τα δικαιώματα τους καθώς αναπτύσσεται μια υγιή πολιτική συνείδηση.
